໔. ຈກ຺ກວຄ຺ໂຄ

໑. ຈກ຺ກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໑. ຈຕຸຕ຺ຖສ຺ສ ປຐເມ ຈກ຺ການີຕິ ສມ຺ປຕ຺ຕິໂຍ. ຈຕຸຈກ຺ກໍ ວຕ຺ຕຕີຕິ ຈຕ຺ຕາຣິ ສມ຺ປຕ຺ຕິຈກ຺ການິ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ ຆຏິຍນ຺ຕິເຍວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຕິຣູປເທສວາໂສຕິ ຍຕ຺ຖ ຈຕສ຺ໂສ ປຣິສາ ສນ຺ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ເອວຣູເປ ອນຸຈ຺ຉວິເກ ເທເສ ວາໂສ. ສປ຺ປຸຣິສາວສ຺ສໂຍຕິ ພຸທ຺ຘາທີນໍ ສປ຺ປຸຣິສານໍ ອວສ຺ສຍນໍ ເສວນໍ ຠຊນໍ, ນ ຣາຊານໍ. ອຕ຺ຕສມ຺ມາປຓິຘີຕິ ອຕ຺ຕໂນ ສມ຺ມາ ຐປນໍ, ສເຈ ປຸພ຺ເພ ອສ຺ສທ຺ຘາທີຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ, ຕານິ ປຫາຍ ສທ຺ຘາທີສຸ ປຕິຏ຺ຐາປນໍ. ປຸພ຺ເພ ຈ ກຕປຸຎ຺ຎຕາຕິ ປຸພ຺ເພ ອຸປຈິຕກຸສລຕາ. ອິທເມວ ເຈຕ຺ຖ ປມາຓໍ. ເຍນ ຫິ ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຈິຕ຺ເຕນ ກຸສລກມ຺ມໍ ກຕໍ ໂຫຕິ, ຕເທວ ກຸສລໍ ຕໍ ປຸຣິສໍ ປຕິຣູປເທເສ ອຸປເນຕິ, ສປ຺ປຸຣິເສ ຠຊາເປຕິ, ໂສ ເອວ ຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຕ຺ຕານໍ ສມ຺ມາ ຐເປຕິ. ປຸຎ຺ຎກໂຕຕິ ກຕປຸຎ຺ໂຎ. ສຸຂຎ຺ເຈຕໍຘິວຕ຺ຕຕີຕິ ສຸຂຎ຺ຈ ເອຕໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ອຘິວຕ຺ຕຕິ, ອວຕ຺ຖຣຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໒. ສງ຺ຄຫສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໒. ທຸຕິເຍ ສງ຺ຄຫວຕ຺ຖູນີຕິ ສງ຺ຄຓ຺ຫນກາຣຓານິ. ທານຎ຺ຈາຕິອາທີສຸ ເອກຈ຺ໂຈ ຫິ ທາເນເນວ ສງ຺ຄຓ຺ຫິຕພ຺ໂພ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ທານເມວ ທາຕພ຺ພໍ. ເປຍ຺ຍວຊ຺ຊນ຺ຕິ ປິຍວຈນໍ. ເອກຈ຺ໂຈ ຫິ ‘‘ອຍໍ ທາຕພ຺ພໍ ນາມ ເທຕິ, ເອເກເກນ ປນ ວຈເນນ ສພ຺ພໍ ມກ຺ເຂຕ຺ວາ ນາເສຕິ, ກິໍ ຕສ຺ສ ທານ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ຕາ ໂຫຕິ. ເອກຈ຺ໂຈ ‘‘ອຍໍ ກິຎ຺ຈາປິ ທານໍ ນ ເທຕິ, ກເຖນ຺ໂຕ ປນ ເຕເລນ ວິຍ ມກ຺ເຂຕິ. ເອສ ເທຕຸ ວາ ມາ ວາ, ວຈນເມວສ຺ສ ສຫສ຺ສໍ ອຄ຺ຆຕີ’’ຕິ ວຕ຺ຕາ ໂຫຕິ. ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ທານໍ ນ ປຈ຺ຈາສີສຕິ, ປິຍວຈນເມວ ປຈ຺ຈາສີສຕິ. ຕສ຺ສ ປິຍວຈນເມວ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ອຕ຺ຖຈຣິຍາຕິ ອຕ຺ຖວຑ຺ຒນກຖາ. ເອກຈ຺ໂຈ ຫິ ເນວ ທານໍ, ນ ປິຍວຈນໍ ປຈ຺ຈາສີສຕິ, ອຕ຺ຕໂນ ຫິຕກຖໍ ວຑ຺ຒິກຖເມວ ປຈ຺ຈາສີສຕິ. ເອວຣູປສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ‘‘ອິທໍ ເຕ ກາຕພ຺ພໍ, ອິທໍ ນ ກາຕພ຺ພໍ, ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ເສວິຕພ຺ໂພ, ເອວຣູໂປ ນ ເສວິຕພ຺ໂພ’’ຕິ ເອວໍ ອຕ຺ຖຈຣິຍກຖາວ ກເຖຕພ຺ພາ. ສມານຕ຺ຕຕາຕິ ສມານສຸຂທຸກ຺ຂຠາໂວ. ເອກຈ຺ໂຈ ຫິ ທານາທີສຸ ເອກມ຺ປິ ນ ປຈ຺ຈາສີສຕິ, ເອກາສເນ ນິສຊ຺ຊໍ, ເອກປລ຺ລງ຺ເກ ສຍນໍ, ເອກໂຕ ໂຠຊນນ຺ຕິ ເອວໍ ສມານສຸຂທຸກ຺ຂຕໍ ປຈ຺ຈາສີສຕິ. ໂສ ສເຈ ຄຫຏ຺ຐສ຺ສ ຊາຕິຍາ ປພ຺ພຊິຕສ຺ສ ສີເລນ ສທິໂສ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສາຍໍ ສມານຕ຺ຕຕາ ກາຕພ຺ພາ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຍຖາຣຫນ຺ຕິ ເຕສຸ ເຕສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຍຖານຸຈ຺ຉວິກໍ ສມານຕ຺ຕຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຣຖສ຺ສາຓີວ ຍາຍໂຕຕິ ຍຖາ ຣຖສ຺ສ ຄຈ຺ຉໂຕ ອາຓິ ສງ຺ຄໂຫ ນາມ ໂຫຕິ, ສາ ຣຖໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ເອວມິເມ ສງ຺ຄຫາ ໂລກໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ. ນ ມາຕາ ປຸຕ຺ຕກາຣຓາຕິ ຍທິ ມາຕາ ເອເຕ ສງ຺ຄເຫ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ນ ກເຣຍ຺ຍ, ປຸຕ຺ຕກາຣຓາ ມານໍ ວາ ປູຊໍ ວາ ນ ລເຠຍ຺ຍ. ສງ຺ຄຫາ ເອເຕຕິ ອຸປໂຍຄວຈເນ ປຈ຺ຈຕ຺ຕໍ. ສງ຺ຄເຫ ເອເຕຕິ ວາ ປາໂຐ. ສມເວກ຺ຂນ຺ຕີຕິ ສມ຺ມາ ເປກ຺ຂນ຺ຕິ. ປາສໍສາ ຈ ຠວນ຺ຕີຕິ ປສໍສນີຍາ ຈ ຠວນ຺ຕິ.

໓. ສີຫສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໓. ຕຕິເຍ ສີໂຫຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສີຫາ – ຕິຓສີໂຫ, ກາຬສີໂຫ, ປຓ຺ຑຸສີໂຫ, ເກສຣສີໂຫຕິ. ເຕສຸ ຕິຓສີໂຫ ກໂປຕວຓ຺ຓຄາວິສທິໂສ ຕິຓຠກ຺ໂຂ ຈ ໂຫຕິ. ກາຬສີໂຫ ກາຬຄາວິສທິໂສ ຕິຓຠກ຺ໂຂເຍວ. ປຓ຺ຑຸສີໂຫ ປຓ຺ຑຸປລາສວຓ຺ຓຄາວິສທິໂສ ມໍສຠກ຺ໂຂ. ເກສຣສີໂຫ ລາຂາປຣິກມ຺ມກເຕເນວ ມຸເຂນ ອຄ຺ຄນງ຺ຄຸຏ຺ເຐນ ຈຕູຫິ ຈ ປາທປຣິຍນ຺ເຕຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ມຕ຺ຖກໂຕປິສ຺ສ ປຏ຺ຐາຍ ລາຂາຕູລິກາຍ ກຕາ ວິຍ ຕິສ຺ໂສ ຣາຊິໂຍ ປິຏ຺ຐິມຊ຺ເຌນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອນ຺ຕຣສຕ຺ຖິມ຺ຫິ ທກ຺ຂິຓາວຕ຺ຕາ ຫຸຕ຺ວາ ຐິຕາ. ຂນ຺ເຘ ປນສ຺ສ ສຕສຫສ຺ສຄ຺ຆນິກກມ຺ພລປຣິກ຺ເຂໂປ ວິຍ ເກສຣຠາໂຣ ໂຫຕິ, ອວເສສຏ຺ຐານໍ ປຣິສຸທ຺ຘສາລິປິຓ຺ຑສງ຺ຂຈຸຓ຺ຓປິຓ຺ຑວຓ຺ຓໍ ໂຫຕິ. ອິເມສຸ ຈຕູສຸ ສີເຫສຸ ອຍໍ ເກສຣສີໂຫ ອິຘ ອຘິປ຺ເປໂຕ.

ມິຄຣາຊາຕິ ສພ຺ພມິຄຄຓສ຺ສ ຣາຊາ. ອາສຍາຕິ ວສນຏ຺ຐານໂຕ, ສຸວຓ຺ຓຄຸຫໂຕ ວາ ຣຊຕມຓິຜລິກມໂນສິລາຄຸຫໂຕ ວາ ນິກ຺ຂມຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ນິກ຺ຂມມາໂນ ປເນສ ຈຕູຫິ ກາຣເຓຫິ ນິກ຺ຂມຕິ ອນ຺ຘກາຣປີຬິໂຕ ວາ ອາໂລກຕ຺ຖາຍ, ອຸຈ຺ຈາຣປສ຺ສາວປີຬິໂຕ ວາ ເຕສໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນຕ຺ຖາຍ, ຊິຆຈ຺ຉາປີຬິໂຕ ວາ ໂຄຈຣຕ຺ຖາຍ, ສມ຺ຠວປີຬິໂຕ ວາ ອສ຺ສທ຺ຘມ຺ມປຏິເສວນຕ຺ຖາຍ. ອິຘ ປນ ໂຄຈຣຕ຺ຖາຍ ນິກ຺ຂມນ຺ໂຕ ອຘິປ຺ເປໂຕ.

ວິຊມ຺ຠຕີຕິ ສຸວຓ຺ຓຕເລ ວາ ຣຊຕມຓິຜລິກມໂນສິລາຕລານໍ ວາ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ທ຺ເວ ປຈ຺ຉິມປາເທ ສມໍ ປຕິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ປຸຣິມປາເທ ປຸຣໂຕ ປສາເຣຕ຺ວາ ສຣີຣສ຺ສ ປຈ຺ຉາຠາຄໍ ອາກຑ຺ຒິຕ຺ວາ ປຸຣິມຠາຄໍ ອຠິຫຣິຕ຺ວາ ປິຏ຺ຐິໍ ນາເມຕ຺ວາ ຄີວໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອສນິສທ຺ທໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ວິຍ ນາສປຸຏານິ ໂປເຖຕ຺ວາ ສຣີຣລຄ຺ຄໍ ຣຊໍ ວິຘຸນນ຺ໂຕ ວິຊມ຺ຠຕິ. ວິຊມ຺ຠນຠູມິຍຎ຺ຈ ປນ ຕຣຸຓວຈ຺ຉໂກ ວິຍ ອປຣາປຣໍ ຊວຕິ, ຊວໂຕ ປນສ຺ສ ສຣີຣໍ ອນ຺ຘກາເຣ ປຣິພ຺ຠມນ຺ຕໍ ອລາຕໍ ວິຍ ຂາຍຕິ.

ອນຸວິໂລເກຕີຕິ ກສ຺ມາ ອນຸວິໂລເກຕິ? ປຣານຸທ຺ທຍຕາຍ. ຕສ຺ມິໍ ກິຣ ສີຫນາທໍ ນທນ຺ເຕ ປປາຕາວາຏາທີສຸ ວິສມຏ຺ຐາເນສຸ ຈຣນ຺ຕາ ຫຕ຺ຖິໂຄກຓ຺ຓມຫິໍສາທໂຍ ປາຓາ ປປາເຕປິ ອາວາເຏປິ ປຕນ຺ຕິ, ເຕສໍ ອນຸທ຺ທຍາຍ ອນຸວິໂລເກຕິ. ກິໍ ປນສ຺ສ ລຸທ຺ທສ຺ສ ປຣມໍສຂາທິໂນ ອນຸທ຺ທຍາ ນາມ ອຕ຺ຖີຕິ? ອາມ ອຕ຺ຖິ. ຕຖາ ຫິ ‘‘ກິໍ ເມ ພຫູຫິ ຆາຕິເຕຫີ’’ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ໂຄຈຣຕ຺ຖາຍາປິ ຂຸທ຺ທເກ ປາເຓ ນ ຄຓ຺ຫາຕິ. ເອວໍ ອນຸທ຺ທຍໍ ກໂຣຕິ, ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ – ‘‘ມາຫໍ ຂຸທ຺ທເກ ປາເຓ ວິສມຄເຕ ສງ຺ຆາຕໍ ອາປາເທສິ’’ນ຺ຕິ (ອ. ນິ. ໑໐.໒໑).

ສີຫນາທໍ ນທຕີຕິ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ຕາວ ອຠີຕນາທໍ ນທຕິ. ເອວຎ຺ຈ ປນສ຺ສ ວິຊມ຺ຠນຠູມິຍໍ ຐຕ຺ວາ ນທນ຺ຕສ຺ສ ສທ຺ໂທ ສມນ຺ຕາ ຕິໂຍຊນປເທສໍ ເອກນິນ຺ນາທໍ ກໂຣຕິ, ຕມສ຺ສ ນິນ຺ນາທໍ ສຸຕ຺ວາ ຕິໂຍຊນພ຺ຠນ຺ຕຣຄຕາ ທ຺ວິປທຈຕຸປ຺ປທຄຓາ ຍຖາຐາເນ ຐາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ. ໂຄຈຣາຍ ປກ຺ກມຕີຕິ ອາຫາຣຕ຺ຖາຍ ຄຈ຺ຉຕິ. ກຖໍ? ໂສ ຫິ ວິຊມ຺ຠນຠູມິຍໍ ຐຕ຺ວາ ທກ຺ຂິຓໂຕ ວາ ວາມໂຕ ວາ ອຸປ຺ປຕນ຺ໂຕ ອຸສຠມຕ຺ຕໍ ຐານໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ອຸທ຺ຘໍ ອຸປ຺ປຕນ຺ໂຕ ຈຕ຺ຕາຣິປິ ອຏ຺ຐປິ ອຸສຠຏ຺ຐານານິ ອຸປ຺ປຕຕິ, ສເມ ຐາເນ ອຸຊຸກໍ ປກ຺ຂນ຺ທນ຺ໂຕ ໂສຬສອຸສຠມຕ຺ຕມ຺ປິ ວີສຕິອຸສຠມຕ຺ຕມ຺ປິ ຐານໍ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ, ຖລາ ວາ ປພ຺ພຕາ ວາ ປກ຺ຂນ຺ທນ຺ໂຕ ສຏ຺ຐິອຸສຠມຕ຺ຕມ຺ປິ ອສີຕິອຸສຠມຕ຺ຕມ຺ປິ ຐານໍ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ, ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ຣຸກ຺ຂໍ ວາ ປພ຺ພຕໍ ວາ ທິສ຺ວາ ຕໍ ປຣິຫຣນ຺ໂຕ ວາມໂຕ ວາ ທກ຺ຂິຓໂຕ ວາ ອຸທ຺ຘໍ ວາ ອຸສຠມຕ຺ຕໍ ອປກ຺ກມຕິ. ຕຕິຍໍ ປນ ສີຫນາທໍ ນທິຕ຺ວາ ເຕເນວ ສທ຺ຘິໍ ຕິໂຍຊເນ ຐາເນ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ຕິໂຍຊນໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຐິໂຕ ອຕ຺ຕໂນວ ນາທສ຺ສ ອນຸນາທໍ ສຸຓາຕິ. ເອວໍ ສີເຆນ ຊເວນ ປກ຺ກມຕິ.

ເຍຠຸຍ຺ເຍນາຕິ ປາເຍນ. ຠຍໍ ສນ຺ຕາສໍ ສໍເວຄນ຺ຕິ ສພ຺ພໍ ຈິຕ຺ຕຸຕ຺ຣາສສ຺ເສວ ນາມໍ. ສີຫສ຺ສ ຫິ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ ພຫູ ຠາຍນ຺ຕິ, ອປ຺ປກາ ນ ຠາຍນ຺ຕິ. ເກ ປນ ເຕຕິ? ສມສີໂຫ ຫຕ຺ຖາຊານີໂຍ ອສ຺ສາຊານີໂຍ ອຸສຠາຊານີໂຍ ປຸຣິສາຊານີໂຍ ຂີຓາສໂວຕິ. ກສ຺ມາ ປເນເຕ ນ ຠາຍນ຺ຕີຕິ? ສມສີໂຫ ຕາວ ‘‘ຊາຕິໂຄຕ຺ຕກຸລສູຣຠາເວຫິ ສມາໂນສ຺ມີ’’ຕິ ນ ຠາຍຕິ, ຫຕ຺ຖາຊານີຍາທໂຍ ອຕ຺ຕໂນ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິພລວຕາຍ ນ ຠາຍນ຺ຕິ, ຂີຓາສໂວ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິຍາ ປຫີນຕ຺ຕາ ນ ຠາຍຕິ.

ພິລາສຍາຕິ ພິເລ ສຍນ຺ຕາ ພິລວາສິໂນ ອຫິນກຸລໂຄຘາທໂຍ. ອຸທກາສຍາຕິ ອຸທກວາສິໂນ ມຈ຺ຉກຈ຺ຉປາທໂຍ. ວນາສຍາຕິ ວນວາສິໂນ ຫຕ຺ຖິອສ຺ສໂຄກຓ຺ຓມິຄາທໂຍ. ປວິສນ຺ຕີຕິ ‘‘ອິທານິ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫິສ຺ສຕີ’’ຕິ ມຄ຺ຄໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ປວິສນ຺ຕິ. ທຬ຺ເຫຫີຕິ ຖິເຣຫິ. ວຣຕ຺ເຕຫີຕິ ຈມ຺ມຣຊ຺ຊູຫິ. ມຫິທ຺ຘິໂກຕິອາທີສຸ ວິຊມ຺ຠນຠູມິຍໍ ຐຕ຺ວາ ທກ຺ຂິຓປສ຺ສາທີຫິ ອຸສຠມຕ຺ຕໍ, ອຸຊຸໍ ວີສຕິອຸສຠມຕ຺ຕາທິລງ຺ຆນວເສນ ມຫິທ຺ຘິກຕາ, ເສສມິຄານໍ ອຘິປຕິຠາເວນ ມເຫສກ຺ຂຕາ, ສມນ຺ຕາ ຕິໂຍຊນຏ຺ຐາເນ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ ປລາຍນ຺ຕານໍ ວເສນ ມຫານຸຠາວຕາ ເວທິຕພ຺ພາ.

ເອວເມວ ໂຂຕິ ຠຄວາ ເຕສຸ ເຕສຸ ສຸຕ຺ຕນ຺ເຕສຸ ຕຖາ ຕຖາ ອຕ຺ຕານໍ ກເຖສິ. ‘‘ສີໂຫຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄຕສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສາ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໕.໙໙; ໑໐.໒໑) ອິມສ຺ມິໍ ຕາວ ສຸຕ຺ເຕ ສີຫສທິສໍ ອຕ຺ຕານໍ ກເຖສິ. ‘‘ຠິສກ຺ໂກ ສລ຺ລກຕ຺ໂຕຕິ ໂຂ, ສຸນກ຺ຂຕ຺ຕ, ຕຖາຄຕສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນ’’ນ຺ຕິ (ມ. ນິ. ໓.໖໕) ອິມສ຺ມິໍ ເວຊ຺ຊສທິສໍ, ‘‘ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄຕສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນ’’ນ຺ຕິ (ອ. ນິ. ໘.໘໕) ອິມສ຺ມິໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສທິສໍ, ‘‘ປຸຣິໂສ ມຄ຺ຄກຸສໂລຕິ ໂຂ, ຕິສ຺ສ, ຕຖາຄຕສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນ’’ນ຺ຕິ (ສໍ. ນິ. ໓.໘໔) ອິມສ຺ມິໍ ມຄ຺ຄເທສກປຸຣິສສທິສໍ, ‘‘ຣາຊາຫມສ຺ມິ, ເສລາ’’ຕິ (ສຸ. ນິ. ໕໕໙; ມ. ນິ. ໒.໓໙໙) ອິມສ຺ມິໍ ຣາຊສທິສໍ. ອິມສ຺ມິໍ ປນ ສຸຕ຺ເຕ ສີຫສທິສເມວ ກຕ຺ວາ ອຕ຺ຕານໍ ກເຖນ຺ໂຕ ເອວມາຫ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ສທິສຕາ – ສີຫສ຺ສ ກຎ຺ຈນຄຸຫາທີສຸ ວສນກາໂລ ວິຍ ຫິ ຕຖາຄຕສ຺ສ ທີປງ຺ກຣປາທມູເລ ກຕາຠິນີຫາຣສ຺ສ ອປຣິມິຕກາລໍ ປາຣມິໂຍ ປູເຣຕ຺ວາ ປຈ຺ຉິມຠເວ ປຏິສນ຺ຘິຄ຺ຄຫເຓນ ເຈວ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິໂຕ ນິກ຺ຂມເນນ ຈ ທສສຫສ຺ສິໂລກຘາຕຸໍ ກມ຺ເປຕ຺ວາ ວຸທ຺ຘິມນ຺ວາຍ ທິພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕິສທິສໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວມານສ຺ສ ຕີສຸ ປາສາເທສຸ ນິວາສກາໂລ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ສີຫສ຺ສ ກຎ຺ຈນຄຸຫາທິໂຕ ນິກ຺ຂນ຺ຕກາໂລ ວິຍ ຕຖາຄຕສ຺ສ ເອກູນຕິໍສສໍວຈ຺ຉເຣ ວິວເຏນ ທ຺ວາເຣນ ກຓ຺ຑກໍ ອາຣຸຍ຺ຫ ຉນ຺ນສຫາຍສ຺ສ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຕີຓິ ຣຊ຺ຊານິ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ອໂນມານທີຕີເຣ ພ຺ຣຫ຺ມຸນາ ທິນ຺ນານິ ກາສາຍານິ ປຣິທຫິຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິຕສ຺ສ ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ຣາຊຄຫໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ປຓ຺ຑວຄິຣິປພ຺ຠາເຣ ກຕຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈສ຺ສ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິໍ ປຕ຺ວາ ປຐມເມວ ມຄຘຣຏ຺ຐໍ ອາຄມນຕ຺ຖາຍ ຍາວ ຣຎ຺ໂຎ ປຏິຎ຺ຎາທານກາໂລ.

ສີຫສ຺ສ ວິຊມ຺ຠນກາໂລ ວິຍ ຕຖາຄຕສ຺ສ ທິນ຺ນປຏິຎ຺ຎສ຺ສ ອາຬາຣກາລາມອຸປສງ຺ກມນໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ຍາວ ສຸຊາຕາຍ ທິນ຺ນປາຍາສສ຺ສ ເອກູນປຓ຺ຓາສາຍ ປິຓ຺ເຑຫິ ປຣິຠຸຕ຺ຕກາໂລ ເວທິຕພ຺ໂພ. ສີຫສ຺ສ ສຣີຣວິຘຸນນໍ ວິຍ ສາຍນ຺ຫສມເຍ ໂສຕ຺ຕິເຍນ ທິນ຺ນາ ອຏ຺ຐ ຕິຓມຸຏ຺ຐິໂຍ ຄເຫຕ຺ວາ ທສສຫສ຺ສຈກ຺ກວາຬເທວຕາຫິ ໂຖມິຍມານສ຺ສ ຄນ຺ຘາທີຫິ ປູຊິຍມານສ຺ສ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ໂພຘິໍ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ໂພຘິມຓ຺ຑໍ ອາຣຸຍ຺ຫ ຈຸທ຺ທສຫຕ຺ຖຸພ຺ເພເຘ ຐາເນ ຕິຓສນ຺ຖຣໍ ອຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ຈຕຸຣງ຺ຄວີຣິຍໍ ອຘິຏ຺ຐາຍ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ຕໍຂຓຎ຺ເຎວ ມາຣພລໍ ວິຘເມຕ຺ວາ ຕີສຸ ຍາເມສຸ ຕິສ຺ໂສ ວິຊ຺ຊາ ວິໂສເຘຕ຺ວາ ອນຸໂລມປ຺ປຏິໂລມໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທມຫາສມຸທ຺ທໍ ຍມກຎາຓມນ຺ຖເນນ ມນ຺ເຖນ຺ຕສ຺ສ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາເຓ ປຏິວິທ຺ເຘ ຕທນຸຠາເວນ ທສສຫສ຺ສິໂລກຘາຕຸກມ຺ປນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ສີຫສ຺ສ ຈຕຸທິສາວິໂລກນໍ ວິຍ ປຏິວິທ຺ຘສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓສ຺ສ ສຕ຺ຕສຕ຺ຕາຫໍ ໂພຘິມຓ຺ເຑ ວິຫຣິຕ຺ວາ ປຣິຠຸຕ຺ຕມຘຸປິຓ຺ຑິກາຫາຣສ຺ສ ອຊປາລນິຄ຺ໂຣຘມູເລ ມຫາພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ຘມ຺ມເທສນາຍາຈນໍ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ວິຫຣນ຺ຕສ຺ສ ເອກາທສເມ ທິວເສ ‘‘ສ຺ເວ ອາສາຬ຺ຫິປຸຓ຺ຓມາ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ປຈ຺ຈູສສມເຍ ‘‘ກສ຺ສ ນຸ ໂຂ ອຫໍ ປຐມໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ອາຬາຣຸທການໍ ກາລກຕຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ຘມ຺ມເທສນຕ຺ຖາຍ ປຎ຺ຈວຄ຺ຄິຍານໍ ໂອໂລກນໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ສີຫສ຺ສ ໂຄຈຣຕ຺ຖາຍ ຕິໂຍຊນໍ ຄມນກາໂລ ວິຍ ອຕ຺ຕໂນ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ອາທາຍ ‘‘ປຎ຺ຈວຄ຺ຄິຍານໍ ຘມ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕສ຺ສາມີ’’ຕິ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ເຕ ອຊປາລນິຄ຺ໂຣຘໂຕ ວຸຏ຺ຐິຕສ຺ສ ອຏ຺ຐາຣສໂຍຊນມຄ຺ຄໍ ຄມນກາໂລ.

ສີຫສ຺ສ ສີຫນາທກາໂລ ວິຍ ຕຖາຄຕສ຺ສ ອຏ຺ຐາຣສໂຍຊນມຄ຺ຄໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຎ຺ຈວຄ຺ຄິເຍ ສຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ອຈລປລ຺ລງ຺ເກ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ທສຫິ ຈກ຺ກວາຬສຫສ຺ເສຫິ ສນ຺ນິປຕິເຕນ ເທວຄເຓນ ປຣິວຸຕສ຺ສ ‘‘ທ຺ເວເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນ຺ຕາ ປພ຺ພຊິເຕນ ນ ເສວິຕພ຺ພາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ຘມ຺ມຈກ຺ກປ຺ປວຕ຺ຕນກາໂລ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິມສ຺ມິໍ ຈ ປນ ປເທ ເທສິຍມາເນ ຕຖາຄຕສີຫສ຺ສ ຘມ຺ມໂຆໂສ ເຫຏ຺ຐາ ອວີຈິໍ ອຸປຣິ ຠວຄ຺ຄໍ ຄເຫຕ຺ວາ ທສສຫສ຺ສິໂລກຘາຕຸໍ ປຏິຈ຺ຉາເທສິ. ສີຫສ຺ສ ສທ຺ເທນ ຂຸທ຺ທກປາຓານໍ ສນ຺ຕາສາປຊ຺ຊນກາໂລ ວິຍ ຕຖາຄຕສ຺ສ ຕີຓິ ລກ຺ຂຓານິ ທີເປຕ຺ວາ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ ໂສຬສຫາກາເຣຫິ ສຏ຺ຐິຍາ ຈ ນຍສຫສ຺ເສຫິ ວິຠຊິຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ກເຖນ຺ຕສ຺ສ ທີຆາຍຸການໍ ເທວານໍ ຎາຓສນ຺ຕາສສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິກາໂລ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ອປໂຣ ນໂຍ – ສີໂຫ ວິຍ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ໂຕ ຕຖາຄໂຕ, ອາສຍຠູຕາຍ ກນກຄຸຫາຍ ນິກ຺ຂມນໍ ວິຍ ຄນ຺ຘກຸຏິໂຕ ນິກ຺ຂມນກາໂລ, ວິຊມ຺ຠນໍ ວິຍ ຘມ຺ມສຠໍ ອຸປສງ຺ກມນກາໂລ, ທິສາວິໂລກນໍ ວິຍ ປຣິສາວິໂລກນໍ, ສີຫນາທນທນໍ ວິຍ ຘມ຺ມເທສນາກາໂລ, ໂຄຈຣາຍ ປກ຺ກມນໍ ວິຍ ປຣວາທນິມ຺ມທ຺ທນຕ຺ຖາຍ ຄມນໍ.

ອປໂຣ ນໂຍ – ສີໂຫ ວິຍ ຕຖາຄໂຕ, ຫິມວນ຺ຕນິສ຺ສິຕາຍ ກຎ຺ຈນຄຸຫາຍ ນິກ຺ຂມນໍ ວິຍ ອາຣມ຺ມຓວເສນ ນິພ຺ພານນິສ຺ສິຕາຍ ຜລສມາປຕ຺ຕິຍາ ວຸຏ຺ຐານໍ, ວິຊມ຺ຠນໍ ວິຍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາຓໍ, ທິສາວິໂລກນໍ ວິຍ ເວເນຍ຺ຍສຕ຺ຕວິໂລກນໍ, ສີຫນາໂທ ວິຍ ສມ຺ປຕ຺ຕປຣິສາຍ ຘມ຺ມເທສນາ, ໂຄຈຣາຍ ປກ຺ກມນໍ ວິຍ ອສມ຺ປຕ຺ຕານໍ ເວເນຍ຺ຍສຕ຺ຕານໍ ສນ຺ຕິກູປສງ຺ກມນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ຍທາຕິ ຍສ຺ມິໍ ກາເລ. ຕຖາຄໂຕຕິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ເຕຫິ ອຏ຺ຐຫິ ກາຣເຓຫິ ຕຖາຄໂຕ. ໂລເກຕິ ສຕ຺ຕໂລເກ. ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ອຠິນີຫາຣໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ໂພຘິປລ຺ລງ຺ກາ ວາ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄຎາຓາ ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ນາມ, ອຣຫຕ຺ຕຜເລ ປນ ປຕ຺ເຕ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ນາມ. ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘຕິອາທີນິ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໑.໑໒໔ ອາທໂຍ) ພຸທ຺ຘານຸສ຺ສຕິນິທ຺ເທເສ ວິຕ຺ຖາຣິຕານິ.

ອິຕິ ສກ຺ກາໂຍຕິ ອຍໍ ສກ຺ກາໂຍ, ເອຕ຺ຕໂກ ສກ຺ກາໂຍ, ນ ອິໂຕ ຠິຍ຺ໂຍ ສກ຺ກາໂຍ ອຕ຺ຖີຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ສຠາວໂຕ ສຣສໂຕ ປຣິຍນ຺ຕໂຕ ປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ປຣິວຏຸມໂຕ ສພ຺ເພປິ ປຎ຺ຈຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘາ ທສ຺ສິຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ອິຕິ ສກ຺ກາຍສມຸທໂຍຕິ ອຍໍ ສກ຺ກາຍສ຺ສ ສມຸທໂຍ ນາມ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ‘‘ອາຫາຣສມຸທຍາ ຣູປສມຸທໂຍ’’ຕິອາທິ ສພ຺ພໍ ທສ຺ສິຕໍ ໂຫຕິ. ອິຕິ ສກ຺ກາຍສ຺ສ ອຕ຺ຖງ຺ຄໂມຕິ ອຍໍ ສກ຺ກາຍສ຺ສ ອຕ຺ຖງ຺ຄໂມ. ອິມິນາປິ ‘‘ອາຫາຣນິໂຣຘາ ຣູປນິໂຣໂຘ’’ຕິອາທິ ສພ຺ພໍ ທສ຺ສິຕໍ ໂຫຕິ.

ວຓ຺ຓວນ຺ໂຕຕິ ສຣີຣວຓ຺ເຓນ ວຓ຺ຓວນ຺ໂຕ. ຘມ຺ມເທສນໍ ສຸຕ຺ວາຕິ ປຎ຺ຈສຸ ຂນ຺ເຘສຸ ປຓ຺ຓາສລກ຺ຂຓປ຺ປຏິມຓ຺ຑິຕໍ ຕຖາຄຕສ຺ສ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຸຕ຺ວາ. ເຍຠຸຍ຺ເຍນາຕິ ອິຘ ເກ ຐເປຕິ? ອຣິຍສາວເກ ເທເວ. ເຕສໍ ຫິ ຂີຓາສວຕ຺ຕາ ຈິຕ຺ຕຸຕ຺ຣາສຠຍມ຺ປິ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ສໍວິຄ຺ຄສ຺ສ ໂຍນິໂສ ປຘາເນນ ປຕ຺ຕພ຺ພໍ ປຕ຺ຕຕາຍ ຎາຓສໍເວໂຄປິ. ອິຕຣາສໍ ປນ ເທວຕານໍ ‘‘ຕາໂສ ເຫໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນິຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ ມນສິກໂຣນ຺ຕານໍ ຈິຕ຺ຕຸຕ຺ຣາສຠຍມ຺ປິ, ພລວວິປສ຺ສນາກາເລ ຎາຓຠຍມ຺ປິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ໂຠຕິ ຘມ຺ມາລປນມຕ຺ຕເມຕໍ. ສກ຺ກາຍປຣິຍາປນ຺ນາຕິ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘປຣິຍາປນ຺ນາ. ອິຕິ ເຕສໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘ ວຏ຺ຏໂທສໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ຕິລກ຺ຂຓາຫຕໍ ກຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ເຕ ຎາຓຠຍໍ ນາມ ໂອກ຺ກມຕິ.

ອຠິຎ຺ຎາຍາຕິ ຊານິຕ຺ວາ. ຘມ຺ມຈກ຺ກນ຺ຕິ ປຏິເວຘຎາຓມ຺ປິ ເທສນາຎາຓມ຺ປິ. ປຏິເວຘຎາຓໍ ນາມ ເຍນ ຎາເຓນ ໂພຘິປລ຺ລງ຺ເກ ນິສິນ຺ໂນ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ ໂສຬສຫາກາເຣຫິ ສຏ຺ຐິຍາ ຈ ນຍສຫສ຺ເສຫິ ປຏິວິຊ຺ຌິ. ເທສນາຎາຓໍ ນາມ ເຍນ ຎາເຓນ ຕິປຣິວຏ຺ຏໍ ທ຺ວາທສາກາຣໍ ຘມ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕສິ. ອຸຠຍມ຺ເປຕໍ ທສພລສ຺ສ ອຸເຣ ຊາຕຎາຓເມວ. ເຕສຸ ຘມ຺ມເທສນາຎາຓໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ຕໍ ປເນສ ຍາວ ອຏ຺ຐາຣສພ຺ຣຫ຺ມໂກຏີຫິ ສທ຺ຘິໍ ອຎ຺ຎາໂກຓ຺ຑຎ຺ຎຕ຺ເຖຣສ຺ສ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລໍ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕາວ ປວຕ຺ເຕຕິ ນາມ. ຕສ຺ມິໍ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ປວຕ຺ຕິຕໍ ນາມ ໂຫຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອປ຺ປຏິປຸຄ຺ຄໂລຕິ ສທິສປຸຄ຺ຄລຣຫິໂຕ. ຍສສ຺ສິໂນຕິ ປຣິວາຣສມ຺ປນ຺ນາ. ຕາທິໂນຕິ ລາຠາລາຠາທີຫິ ເອກສທິສສ຺ສ.

໔. ປສາທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໔. ຈຕຸຕ຺ເຖ ອຄ຺ເຄສຸ ປສາທາ, ອຄ຺ຄາ ວາ ປສາທາຕິ ອຄ຺ຄປ຺ປສາທາ. ຍາວຕາຕິ ຍຕ຺ຕກາ. ອປທາຕິ ນິປ຺ປທາ ອຫິມຈ຺ຉາທໂຍ. ທ຺ວິປທາຕິ ມນຸສ຺ສປກ຺ຂິອາທໂຍ. ຈຕຸປ຺ປທາຕິ ຫຕ຺ຖິອສ຺ສາທໂຍ. ພຫຸປ຺ປທາຕິ ສຕປທິອາທໂຍ. ເນວສຎ຺ຎິນາສຎ຺ຎິໂນຕິ ຠວຄ຺ເຄ ນິພ຺ພຕ຺ຕສຕ຺ຕາ. ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍຕີຕິ ຄຸເຓຫິ ອຄ຺ໂຄ ອຸຕ຺ຕໂມ ເສຏ຺ໂຐຕິ ອກ຺ຂາຍຕິ. ອສງ຺ຂຕາຕິ ນິພ຺ພານເມວ ຄເຫຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ວິຣາໂຄຕິອາທີນິ ນິພ຺ພານສ຺ເສວ ນາມານິ. ຕຎ຺ຫິ ອາຄມ຺ມ ສພ຺ພກິເລສາ ວິຣຊ຺ຊນ຺ຕິ, ສພ຺ເພ ຣາຄມທາທໂຍ ມທາ ນິມ຺ມທາ ໂຫນ຺ຕິ, ອຠາວໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ສພ຺ພາ ປິປາສາ ວິນຍໍ ອຸເປນ຺ຕິ, ສພ຺ເພ ອາລຍາ ສມຸຄ຺ຆາຕໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ວຏ຺ຏານິ ອຸປຈ຺ຉິຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕຓ຺ຫາ ຂີຍນ຺ຕິ, ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ສພ຺ເພ ປຣິຬາຫາ ນິພ຺ພາຍນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ເອຕານິ ນາມານິ ລຠຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

໕. ວສ຺ສກາຣສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໕. ປຎ຺ຈເມ ອນຸສ຺ສຣິຕາຕິ ອນຸຄນ຺ຕ຺ວາ ສຣິຕາ, ອປຣາປຣໍ ສຣິຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທກ຺ໂຂຕິ ເຉໂກ. ຕຕ຺ຣຸປາຍາຍາຕິ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ກາເລ ອິມໍ ນາມ ກຕ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ອຸປາຍຠູຕາຍ ປຎ຺ຎາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ອນຸໂມທິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຠິນນ຺ທິຕພ຺ພໍ. ປຏິກ຺ໂກສິຕພ຺ພນ຺ຕິ ປຏິກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ. ເນວ ໂຂ ຕ຺ຍາຫນ຺ຕິ ເນວ ໂຂ ເຕ ອຫໍ. ກສ຺ມາ ປເນຕໍ ຠຄວາ ນາຠິນນ຺ທຕິ, ນປ຺ປຏິກ຺ຂິປຕີຕິ? ໂລກິຍຕ຺ຕາ ນາຠິນນ຺ທຕິ, ໂລກິຍໍ ອຕ຺ຖໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຐິຕຕ຺ຕາ ນປ຺ປຏິກ຺ໂກສຕິ. ພຫຸສ຺ສ ຊນຕາຕິ ພຫຸ ອສ຺ສ ຊນຕາ. ອິທຎ຺ຈ ກຣຓຕ຺ເຖ ສາມິວຈນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອຣິເຍ ຎາເຍຕິ ສຫວິປສ຺ສນເກ ມຄ຺ເຄ. ກລ຺ຍາຓຘມ຺ມຕາ ກຸສລຘມ຺ມຕາຕິປິ ຕສ຺ເສວ ນາມານິ. ຍໍ ວິຕກ຺ກນ຺ຕິ ເນກ຺ຂມ຺ມວິຕກ຺ກາທີສຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ. ນ ຕໍ ວິຕກ຺ກໍ ວິຕກ຺ເກຕີຕິ ກາມວິຕກ຺ກາທີສຸ ເອກມ຺ປິ ນ ວິຕກ຺ເກຕິ. ອິຕຣໍ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນໍ. ວິຕກ຺ກປເຖຕິ ເອຕ຺ຖ ວິຕກ຺ໂກເຍວ ວິຕກ຺ກປໂຖ. ອຫຎ຺ຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາຕິອາທີສຸ ປຐມນເຍນ ຂີຓາສວສ຺ສ ສີລຎ຺ເຈວ ພາຫຸສຈ຺ຈຎ຺ຈ ກຖິຕໍ, ທຸຕິຍຕຕິເຍຫິ ຂີຓາສວສ຺ສ ກິຣິຍວິຕກ຺ການິ ເຈວ ກິຣິຍຊ຺ຌານານິ ຈ, ຈຕຸຕ຺ເຖນ ຂີຓາສວຠາໂວ ກຖິໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ມຈ຺ຈຸປາສປ຺ປໂມຈນນ຺ຕິ ມຈ຺ຈຸປາສາ ປໂມຈນກໍ ມຄ຺ຄໍ. ຎາຍໍ ຘມ຺ມນ຺ຕິ ສຫວິປສ຺ສນກໍ ມຄ຺ຄໍ. ທິສ຺ວາ ຈ ສຸຕ຺ວາ ຈາຕິ ຎາເຓເນວ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ຈ ສຸຓິຕ຺ວາ ຈ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

໖. ໂທຓສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໖. ຉຏ຺ເຐ ອນ຺ຕຣາ ຈ ອຸກ຺ກຏ຺ຐໍ ອນ຺ຕຣາ ຈ ເສຕພ຺ຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸກ຺ກຏ຺ຐາຕິ ອຸກ຺ກາຫິ ຘາຣີຍມານາຫິ ມາປິຕຕ຺ຕາ ເອວໍລທ຺ຘໂວຫາຣໍ ນຄຣໍ. ເສຕພ຺ຍນ຺ຕິ ອຕີເຕ ກສ຺ສປສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຊາຕນຄຣໍ. ອນ຺ຕຣາສທ຺ໂທ ປນ ກາຣຓຂຓຈິຕ຺ຕເວມຊ຺ຌວິວຣາທີສຸ ວຕ຺ຕຕິ. ‘‘ຕທນ຺ຕຣໍ ໂກ ຊາເນຍ຺ຍ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຕຖາຄຕາ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໖.໔໔; ໑໐.໗໕) ຈ, ‘‘ຊນາ ສງ຺ຄມ຺ມ ມນ຺ເຕນ຺ຕິ, ມຎ຺ຈ ຕຎ຺ຈ ກິມນ຺ຕຣ’’ນ຺ຕິ ຈ ອາທີສຸ (ສໍ. ນິ. ໑.໒໒໘) ກາຣເຓ. ‘‘ອທ຺ທສາ ມໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຎ຺ຎຕຣາ ອິຕ຺ຖີ ວິຊ຺ຊນ຺ຕຣິກາຍ ຠາຊນໍ ໂຘວນ຺ຕີ’’ຕິອາທີສຸ (ມ. ນິ. ໒.໑໔໙) ຂເຓ. ‘‘ຍສ຺ສນ຺ຕຣໂຕ ນ ສນ຺ຕິ ໂກປາ’’ຕິອາທີສຸ (ອຸທາ. ໒໐) ຈິຕ຺ເຕ. ‘‘ອນ຺ຕຣາໂວສານມາປາທີ’’ຕິອາທີສຸ ເວມຊ຺ເຌ. ‘‘ອປິຈາຍໍ ຕໂປທາ ທ຺ວິນ຺ນໍ ມຫານິຣຍານໍ ອນ຺ຕຣິກາຍ ອາຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິອາທີສຸ (ປາຣາ. ໒໓໑) ວິວເຣ. ສ຺ວາຍມິຘ ວິວເຣ ວຕ຺ຕຕິ. ຕສ຺ມາ ອຸກ຺ກຏ຺ຐາຍ ຈ ເສຕພ຺ຍສ຺ສ ຈ ວິວເຣຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ອນ຺ຕຣາສທ຺ເທນ ປນ ຍຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອຸປໂຍຄວຈນໍ ກຕໍ. ອີທິເສສຸ ຈ ຐາເນສຸ ອກ຺ຂຣຈິນ຺ຕກາ ‘‘ອນ຺ຕຣາ ຄາມຎ຺ຈ ນທິຎ຺ຈ ຍາຕີ’’ຕິ ເອວໍ ເອກເມວ ອນ຺ຕຣາສທ຺ທໍ ປຍຸຎ຺ຊນ຺ຕິ, ໂສ ທຸຕິຍປເທນປິ ໂຍເຊຕພ຺ໂພ ໂຫຕິ, ອໂຍຊິຍມາເນ ອຸປໂຍຄວຈນໍ ນ ປາປຸຓາຕິ. ອິຘ ປນ ໂຍເຊຕ຺ວາ ເອວ ວຸຕ຺ໂຕ.

ອທ຺ຘານມຄ຺ຄປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕີຕິ ອທ຺ຘານສງ຺ຂາຕໍ ມຄ຺ຄໍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ທີຆມຄ຺ຄນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກສ຺ມາ ປຏິປນ຺ໂນຕິ? ຕໍ ທິວສໍ ກິຣ ຠຄວາ ອິທໍ ອທ຺ທສ ‘‘ມຍິ ຕໍ ມຄ຺ຄໍ ປຏິປນ຺ເນ ໂທໂຓ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ມມ ປທເຈຕິຍານິ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ປທານຸປທິໂກ ຫຸຕ຺ວາ ມມ ນິສິນ຺ນຏ຺ຐານໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສຕິ. ອຖສ຺ສາຫໍ ເອກໍ ສຈ຺ຈຘມ຺ມໍ ເທເສສ຺ສາມິ. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຕີຓິ ສາມຎ຺ຎຜລານິ ປຏິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ທ຺ວາທສປທສຫສ຺ສປຣິມາຓໍ ໂທຓຄຊ຺ຊິຕໍ ນາມ ວຓ຺ຓໍ ວຕ຺ວາ ມຍິ ປຣິນິພ຺ພຸເຕ ສກລຊມ຺ພຸທີເປ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ມຫາກລຫໍ ວູປສເມຕ຺ວາ ຘາຕຸໂຍ ຠາເຊສ຺ສຕີ’’ຕິ. ອິມິນາ ກາຣເຓນ ປຏິປນ຺ໂນ. ໂທໂຓປິ ສຸທໍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓຕິ ໂທໂຓ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓປິ ຕໂຍ ເວເທ ປຄຸເຓ ກຕ຺ວາ ປຎ຺ຈສເຕ ມາຓວເກ ສິປ຺ປໍ ວາເຈນ຺ໂຕ ຕໍທິວສໍ ປາໂຕວ ອຸຏ຺ຐາຍ ສຣີຣປຏິຊຄ຺ຄນໍ ກຕ຺ວາ ສຕຄ຺ຆນກໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຎ຺ຈສຕຄ຺ຆນກໍ ເອກໍສວຣຄຕໍ ກຕ຺ວາ ອາມຸຕ຺ຕຍຎ຺ຎສຸຕ຺ໂຕ ຣຕ຺ຕວຏ຺ຏິກາ ອຸປາຫນາ ອາໂຣຫິຕ຺ວາ ປຎ຺ຈສຕມາຓວກປຣິວາໂຣ ຕເມວ ມຄ຺ຄໍ ປຏິປຊ຺ຊິ. ຕໍ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ປາເທສູຕິ ປາເທຫິ ອກ຺ກນ຺ຕຏ຺ຐາເນສຸ. ຈກ຺ການີຕິ ລກ຺ຂຓຈກ຺ການິ. ກິໍ ປນ ຠຄວໂຕ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ອກ຺ກນ຺ຕຏ຺ຐາເນ ປທໍ ປຎ຺ຎາຍຕີຕິ? ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ. ກສ຺ມາ? ສຸຂຸມຕ຺ຕາ ມຫາພລຕ຺ຕາ ມຫາຊນານຸຄ຺ຄເຫນ ຈ. ພຸທ຺ຘານຎ຺ຫິ ສຸຂຸມຈ຺ຉວິຕາຍ ອກ຺ກນ຺ຕຏ຺ຐານໍ ຕູລປິຈຸໂນ ປຕິຏ຺ຐິຕຏ຺ຐານໍ ວິຍ ໂຫຕິ, ປທວຬຎ຺ໂຊ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ. ຍຖາ ຈ ພລວໂຕ ວາຕຊວສິນ຺ຘວສ຺ສ ປທຸມິນິປຕ຺ເຕປິ ອກ຺ກນ຺ຕມຕ຺ຕເມວ ໂຫຕິ, ເອວໍ ມຫາພລຕາຍ ຕຖາຄເຕນ ອກ຺ກນ຺ຕຏ຺ຐານໍ ອກ຺ກນ຺ຕມຕ຺ຕເມວ ໂຫຕິ, ນ ຕຕ຺ຖ ປທວຬຎ຺ໂຊ ປຎ຺ຎາຍຕິ. ພຸທ຺ຘານຎ຺ຈ ອນຸປທໍ ມຫາຊນກາໂຍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ສ ສຕ຺ຖຸ ປທວຬຎ຺ຊໍ ທິສ຺ວາ ມທ຺ທິຕຸໍ ອວິສຫນ຺ຕສ຺ສ ຄມນວິຈ຺ເຉໂທ ຠເວຍ຺ຍ. ຕສ຺ມາ ອກ຺ກນ຺ຕອກ຺ກນ຺ຕຏ຺ຐາເນ ໂຍປິ ປທວຬຎ຺ໂຊ ຠເວຍ຺ຍ, ໂສ ອນ຺ຕຣຘາຍເຕວ. ໂທໂຓ ປນ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຕຖາຄຕສ຺ສ ອຘິຏ຺ຐານວເສນ ປສ຺ສິ. ຠຄວາ ຫິ ຍສ຺ສ ປທເຈຕິຍໍ ທສ຺ເສຕຸກາໂມ ໂຫຕິ, ຕໍ ອາຣພ຺ຠ ‘‘ອສຸໂກ ນາມ ປສ຺ສຕູ’’ຕິ ອຘິຏ຺ຐາຕິ. ຕສ຺ມາ ມາຄຓ຺ຑິຍພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ວິຍ ອຍມ຺ປິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຕຖາຄຕສ຺ສ ອຘິຏ຺ຐານວເສນ ອທ຺ທສ.

ປາສາທິກນ຺ຕິ ປສາທຊນກໍ. ອິຕຣໍ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນໍ. ອຸຕ຺ຕມທມຖສມຖມນຸປ຺ປຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕມທມໂຖ ນາມ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ໂຄ, ອຸຕ຺ຕມສມໂຖ ນາມ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄສມາຘິ, ຕທຸຠຍໍ ປຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທນ຺ຕນ຺ຕິ ນິພ຺ພິເສວນໍ. ຄຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂຄປິຕໍ. ສໍຍຕິນ຺ທ຺ຣິຍນ຺ຕິ ຣກ຺ຂິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ນາຄນ຺ຕິ ຉນ຺ທາທີຫິ ອຄຈ຺ຉນໂຕ, ປຫີນກິເລເສ ປຸນ ອນາຄຈ຺ຉນໂຕ, ອາຄຸໍ ອກຣຓໂຕ, ພລວນ຺ຕຏ຺ເຐນາຕິ ຈຕູຫິ ກາຣເຓຫິ ນາຄໍ.

ເທໂວ ໂນ ຠວໍ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ເທໂວ ໂນ ຠວ’’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຕາວຕາປິ ປຸຈ຺ຉາ ນິຏ຺ຐິຕາ ຠເວຍ຺ຍ, ອຍໍ ປນ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ‘‘ອນາຄເຕ ມເຫສກ຺ໂຂ ເອໂກ ເທວຣາຊາ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ອນາຄຕວເສນ ປຸຈ຺ຉາສຠາເຄເນວ ກເຖນ຺ໂຕ ເອວມາຫ. ຠຄວາປິສ຺ສ ປຸຈ຺ຉາສຠາເຄເນວ ກເຖນ຺ໂຕ ນ ໂຂ ອຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເທໂວ ຠວິສ຺ສາມີຕິ ອາຫ. ເອສ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ. ອາສວານນ຺ຕິ ກາມາສວາທີນໍ ຈຕຸນ຺ນໍ. ປຫີນາຕິ ໂພຘິປລ຺ລງ຺ເກ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓາຘິຄເມເນວ ປຫີນາ. ອນຸປລິຕ຺ໂຕ ໂລເກນາຕິ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິເລປານໍ ປຫີນຕ຺ຕາ ສງ຺ຂາຣໂລເກນ ອນຸປລິຕ຺ໂຕ. ພຸທ຺ໂຘຕິ ຈຕຸນ຺ນໍ ສຈ຺ຈານໍ ພຸທ຺ຘຕ຺ຕາ ພຸທ຺ໂຘ ອິຕິ ມໍ ຘາເຣຫິ.

ເຍນາຕິ ເຍນ ອາສເວນ. ເທວູປປຕ຺ຍສ຺ສາຕິ ເທວູປປຕ຺ຕິ ອສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ ຠເວຍ຺ຍ. ວິຫງ຺ຄໂມຕິ ອາກາສຈໂຣ ຄນ຺ຘພ຺ພກາຍິກເທໂວ. ວິທ຺ຘສ຺ຕາຕິ ວິຘມິຕາ. ວິນຬີກຕາຕິ ວິຄຕນຬາ ວິຄຕພນ຺ຘນາ ກຕາ. ວຄ຺ຄູຕິ ສຸນ຺ທຣໍ. ໂຕເຍນ ນຸປລິປ຺ປຕີຕິ ອຸທກໂຕ ຣຕນມຕ຺ຕໍ ອຈ຺ຈຸຄ຺ຄມ຺ມ ຐິຕໍ ສຣໍ ໂສຠຍມານໍ ຠມຣຄຓໍ ຫາສຍມານໍ ໂຕເຍນ ນ ລິປ຺ປຕິ. ຕສ຺ມາ ພຸທ຺ໂຘສ຺ມິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາຕິ ເທສນາປຣິໂຍສາເນ ຕີຓິ ມຄ຺ຄຜລານິ ປາປຸຓິຕ຺ວາ ທ຺ວາທສຫິ ປທສຫສ຺ເສຫິ ໂທຓຄຊ຺ຊິຕໍ ນາມ ວຓ຺ຓໍ ກເຖສິ, ຕຖາຄເຕ ຈ ປຣິນິພ຺ພຸເຕ ຊມ຺ພຸທີປຕເລ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ມຫາກລຫໍ ວູປສເມຕ຺ວາ ຘາຕຸໂຍ ຠາເຊສີຕິ.

໗. ອປຣິຫານິຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໗. ສຕ຺ຕເມ ນິພ຺ພານສ຺ເສວ ສນ຺ຕິເກຕິ ນິພ຺ພານສນ຺ຕິເກເຍວ ຈຣຕິ. ສີເລ ປຕິຏ຺ຐິໂຕຕິ ປາຕິໂມກ຺ຂສີເລ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ. ເອວໍ ວິຫາຣີຕິ ເອວໍ ວິຫຣນ຺ໂຕ. ອາຕາປີຕິ ອາຕາເປນ ວີຣິເຍນ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ໂຍຄກ຺ເຂມສ຺ສາຕິ ຈຕູຫິ ໂຍເຄຫິ ເຂມສ຺ສ ນິພ຺ພານສ຺ສ. ປມາເທ ຠຍທສ຺ສິວາຕິ ປມາທໍ ຠຍໂຕ ປສ຺ສນ຺ໂຕ.

໘. ປຕິລີນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໘. ອຏ຺ຐເມ ປນຸຓ຺ຓປຈ຺ເຈກສຈ຺ໂຈຕິ ‘‘ອິທເມວ ທສ຺ສນໍ ສຈ຺ຈໍ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ປາຏິເອກ຺ກໍ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ປຈ຺ເຈກສງ຺ຂາຕານິ ທິຏ຺ຐິສຈ຺ຈານິ ປນຸຓ຺ຓານິ ນີຫຏານິ ປຫີນານິ ອສ຺ສາຕິ ປນຸຓ຺ຓປຈ຺ເຈກສຈ຺ໂຈ. ສມວຍສຏ຺ເຐສໂນຕິ ເອຕ຺ຖ ອວຍາຕິ ອນູນາ, ສຏ຺ຐາຕິ ວິສ຺ສຏ຺ຐາ, ສມ຺ມາ ອວຍາ ສຏ຺ຐາ ເອສນາ ອສ຺ສາຕິ ສມວຍສຏ຺ເຐສໂນ, ສມ຺ມາ ວິສ຺ສຏ຺ຐສພ຺ພເອສໂນຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຕິລີໂນຕິ ນິລີໂນ ເອກີຠາວໍ ອຸປຄໂຕ. ປຸຖຸສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານນ຺ຕິ ພຫູນໍ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ສມຓາຕິ ປພ຺ພຊ຺ຊູປຄຕາ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາຕິ ໂຠວາທິໂນ. ປຸຖຸປຈ຺ເຈກສຈ຺ຈານີຕິ ພຫູນິ ປາເຏກ຺ກສຈ຺ຈານິ. ນຸຓ຺ຓານີຕິ ນີຫຏານິ. ປນຸຓ຺ຓານີຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ນີຫຏານິ. ຈຕ຺ຕານີຕິ ວິສ຺ສຏ຺ຐານິ. ວນ຺ຕານີຕິ ວມິຕານິ. ມຸຕ຺ຕານີຕິ ຉິນ຺ນພນ຺ຘນານິ ກຕານິ. ປຫີນານີຕິ ປຊຫິຕານິ. ປຏິນິສ຺ສຏ຺ຐານີຕິ ຍຖາ ນ ປຸນ ຈິຕ຺ຕໍ ອາໂຣຫນ຺ຕິ, ເອວໍ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊິຕານິ. ສພ຺ພາເນເວຕານິ ຄຫິຕຄຫຓສ຺ສ ວິສ຺ສຏ຺ຐຠາວເວວຈນານິ.

ກາເມສນາ ປຫີນາ ໂຫຕີຕິ ອນາຄາມິມຄ຺ເຄນ ປຫີນາ. ຠເວສນາ ປນ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄນ ປຫີຍຕິ. ‘‘ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ເອສິສ຺ສາມິ ຄເວສິສ຺ສາມີ’’ຕິ ເອວໍ ປວຕ຺ຕຊ຺ຌາສຍສງ຺ຂາຕາ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິເຍສນາປິ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄເນວ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິໍ ວູປສມໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ທິຏ຺ຐິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິເຍສນາ ປນ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ເຄເນວ ປຏິປ຺ປສມ຺ຠຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວຕິ ເອວໍ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌາເນນ ປສ຺ສທ຺ຘກາຍສງ຺ຂາໂຣ ວູປສນ຺ຕອສ຺ສາສປສ຺ສາໂສ ນາມ ໂຫຕິ. ອສ຺ມິມາໂນຕິ ອສ຺ມີຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂກ ນວວິຘມາໂນ.

ຄາຖາສຸ ກາເມສນາ ຠເວສນາຕິ ເອຕາ ທ຺ເວ ເອສນາ, ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິເຍສນາ ສຫາຕິ ຕາຫິເຍວ ສຫ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິເຍສນາຕິ ຕິສ຺ໂສປິ ເອຕາ. ອິຘ ຐຕ຺ວາ ເອສນາ ປຏິນິສ຺ສຏ຺ຐາຕິ ອິມິນາ ປເທນ ສທ຺ຘິໍ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ. ອິຕິ ສຈ຺ຈປຣາມາໂສ, ທິຏ຺ຐິຏ຺ຐານາ ສມຸສ຺ສຍາຕິ ‘‘ອິຕິ ສຈ຺ຈໍ ອິຕິ ສຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ ຄຫຓປຣາມາໂສ ຈ ທິຏ຺ຐິສງ຺ຂາຕາເຍວ ທິຏ຺ຐິຏ຺ຐານາ ຈ ເຍ ສມຸສ຺ສິຕຕ຺ຕາ ອຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ຐິຕຕ຺ຕາ ສມຸສ຺ສຍາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ເຕ ສພ຺ເພປິ. ອິຘ ຐຕ຺ວາ ທິຏ຺ຐິຏ຺ຐານາ ສມູຫຕາຕິ ອິມິນາ ປເທນ ສທ຺ຘິໍ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ. ກສ຺ສ ປນ ເອຕາ ເອສນາ ປຏິນິສ຺ສຏ຺ຐາ, ເອເຕ ຈ ທິຏ຺ຐິຏ຺ຐານາ ສມູຫຕາຕິ? ສພ຺ພຣາຄວິຣຕ຺ຕສ຺ສ ຕຓ຺ຫາກ຺ຂຍວິມຸຕ຺ຕິໂນ. ໂຍ ຫິ ສພ຺ພຣາເຄຫິປິ ວິຣຕ຺ໂຕ, ຕຓ຺ຫາກ຺ຂເຍ ຈ ນິພ຺ພາເນ ປວຕ຺ຕາຍ ອຣຫຕ຺ຕຜລວິມຸຕ຺ຕິຍາ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ເອຕສ຺ສ ເອສນາ ປຏິນິສ຺ສຏ຺ຐາ, ທິຏ຺ຐິຏ຺ຐານາ ຈ ສມູຫຕາ. ສ ເວ ສນ຺ໂຕຕິ ໂສ ເອວຣູໂປ ກິເລສສນ຺ຕຕາຍ ສນ຺ໂຕ. ປສ຺ສທ຺ໂຘຕິ ທ຺ວີຫິ ກາຍຈິຕ຺ຕປສ຺ສທ຺ຘີຫິ ປສ຺ສທ຺ໂຘ. ອປຣາຊິໂຕຕິ ສພ຺ພກິເລເສ ຊິນິຕ຺ວາ ຐິຕຕ຺ຕາ ເກນຈິ ອປຣາຊິໂຕ. ມານາຠິສມຍາຕິ ມານສ຺ສ ປຫານາຠິສມເຍນ. ພຸທ຺ໂຘຕິ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ ພຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຐິໂຕ. ອິຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕປິ ຄາຖາສຸປິ ຂີຓາສໂວວ ກຖິໂຕຕິ.

໙. ອຸຊ຺ຊຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໙. ນວເມ ສງ຺ຆາຕໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ວຘໍ ມຣຓໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ນິຈ຺ຈທານນ຺ຕິ ສລາກຠຕ຺ຕໍ. ອນຸກຸລຍຎ຺ຎນ຺ຕິ ອມ຺ຫາກໍ ປິຕູຫິ ປິຕາມເຫຫິ ທິນ຺ນຕ຺ຕາ ເອວໍ ກຸລານຸກຸລວເສນ ຍຊິຕພ຺ພໍ, ທາຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອສ຺ສເມຘນ຺ຕິອາທີສຸ ອສ຺ສເມຕ຺ຖ ເມຘນ຺ຕີຕິ ອສ຺ສເມໂຘ, ທ຺ວີຫິ ປຣິຍຎ຺ເຎຫິ ຍຊິຕພ຺ພສ຺ສ ເອກວີສຕິຍູປສ຺ສ ຐເປຕ຺ວາ ຠູມິຎ຺ຈ ປຸຣິເສ ຈ ອວເສສສພ຺ພວິຠວທກ຺ຂິຓສ຺ສ ຍຎ຺ຎສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ປຸຣິສເມຕ຺ຖ ເມຘນ຺ຕີຕິ ປຸຣິສເມໂຘ, ຈຕູຫິ ປຣິຍຎ຺ເຎຫິ ຍຊິຕພ຺ພສ຺ສ ສທ຺ຘິໍ ຠູມິຍາ ອສ຺ສເມເຘ ວຸຕ຺ຕວິຠວທກ຺ຂິຓສ຺ສ ຍຎ຺ຎສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ສມ຺ມເມຕ຺ຖ ປາສນ຺ຕີຕິ ສມ຺ມາປາໂສ, ທິວເສ ທິວເສ ສມ຺ມໍ ຂິປິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ປຕິໂຕກາເສ ເວທິໍ ກຕ຺ວາ ສໍຫາຣິເມຫິ ຍູປາທີຫິ ສຣສ຺ສຕິນທິຍາ ນິມຸຄ຺ໂຄກາສໂຕ ປຠຸຕິ ປຏິໂລມໍ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕນ ຍຊິຕພ຺ພສ຺ສ ສພ຺ພຍາຄສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ວາຊເມຕ຺ຖ ປິວນ຺ຕີຕິ ວາຊເປຍ຺ຍໍ, ເອເກນ ປຣິຍຎ຺ເຎນ ສຕ຺ຕຣສຫິ ປສູຫິ ຍຊິຕພ຺ພສ຺ສ ເພລຸວຍູປສ຺ສ ສຕ຺ຕຣສກທກ຺ຂິຓສ຺ສ ຍຎ຺ຎສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ນຕ຺ຖິ ເອຕ຺ຖ ອຄ຺ຄຬາຕິ ນິຣຄ຺ຄໂຬ. ນວຫິ ປຣິຍຎ຺ເຎຫິ ຍຊິຕພ຺ພສ຺ສ ສທ຺ຘິໍ ຠູມິຍາ ປຸຣິເສຫິ ຈ ອສ຺ສເມເຘ ວຸຕ຺ຕວິຠວທກ຺ຂິຓສ຺ສ ສພ຺ພເມຘປຣິຍາຍນາມສ຺ສ ອສ຺ສເມຘວິກປ຺ປສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ມຫາຣມ຺ຠາຕິ ມຫາກິຈ຺ຈາ ມຫາກຣຓີຍາ. ອປິຈ ປາຓາຕິປາຕສມາຣມ຺ຠສ຺ສ ມຫນ຺ຕຕາຍປິ ມຫາຣມ຺ຠາເຍວ. ນ ເຕ ໂຫນ຺ຕິ ມຫປ຺ຜລາຕິ ເອຕ຺ຖ ນິຣວເສສຕ຺ເຖ ສາວເສສຣູປນໍ ກຕໍ. ຕສ຺ມາ ອິຏ຺ຐຜເລນ ນິປ຺ຜລາວ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິທຎ຺ຈ ປາຓາຕິປາຕສມາຣມ຺ຠເມວ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍໍ ປນ ຕຕ຺ຖ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ທານໍ ທິຍ຺ຍຕິ, ຕໍ ອິມິນາ ສມາຣມ຺ເຠນ ອຸປຫຕຕ຺ຕາ ມຫປ຺ຜລໍ ນ ໂຫຕິ, ມນ຺ທຜລໍ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຫຎ຺ຎເຣຕິ ຫຎ຺ຎນ຺ຕິ. ຍຊນ຺ຕິ ອນຸກຸລໍ ສທາຕິ ເຍ ອຎ຺ເຎ ອນຸກຸລໍ ຍຊນ຺ຕິ, ປຸພ຺ພປຸຣິເສຫິ ຍິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ປຈ຺ຉິມປຸຣິສາປິ ຍຊນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສຍ຺ໂຍ ໂຫຕີຕິ ວິເສໂສວ ໂຫຕິ. ນ ປາປິໂຍຕິ ປາປໍ ກິຎ຺ຈິ ນ ໂຫຕິ.

໑໐. ອຸທາຍິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໔໐. ທສເມ ອຠິສງ຺ຂຕນ຺ຕິ ຣາສິກຕໍ. ນິຣາຣມ຺ຠນ຺ຕິ ປາຓສມາຣມ຺ຠຣຫິຕໍ. ຍຎ຺ຎນ຺ຕິ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມໍ. ຕຎ຺ຫິ ຍຊິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ຍຎ຺ຎນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ກາເລນາຕິ ຍຸຕ຺ຕປ຺ປຕ຺ຕກາເລນ. ອຸປສໍຍນ຺ຕີຕິ ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ກຸລໍ ຄຕິນ຺ຕິ ວຏ຺ຏກຸລຎ຺ເຈວ ວຏ຺ຏຄຕິຎ຺ຈ ອຕິກ຺ກນ຺ຕາ. ຍຎ຺ຎສ຺ສ ໂກວິທາຕິ ຈຕຸຠູມກຍຎ຺ເຎ ກຸສລາ. ຍຎ຺ເຎຕິ ປກຕິທາເນ. ສທ຺ເຘຕິ ມຕກທາເນ. ຫພ຺ຍໍ ກຕ຺ວາຕິ ຫຸນິຕພ຺ພໍ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມໍ ອຸປກປ຺ເປຕ຺ວາ. ສຸເຂຕ຺ເຕ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິສູຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິສງ຺ຂາເຕ ສຸເຂຕ຺ຕມ຺ຫີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຸປ຺ປຕ຺ຕນ຺ຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ປຕ຺ຕໍ. ທກ຺ຂິເຓຍ຺ເຍສຸ ຍໍ ກຕນ຺ຕິ ຍໍ ທກ຺ຂິຓາຍ ອນຸຈ຺ຉວິເກສຸ ອຸປກປ຺ປິຕໍ, ຕໍ ສຸຫຸຕໍ ສຸຍິຏ຺ຐໍ ສຸປ຺ປຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສທ຺ໂຘຕິ ພຸທ຺ຘຘມ຺ມສງ຺ຆຄຸຓານໍ ສທ຺ທຫນຕາຍ ສທ຺ໂຘ. ມຸຕ຺ເຕນ ເຈຕສາຕິ ວິສ຺ສຏ຺ເຐນ ຈິຕ຺ເຕນ. ອິມິນາສ຺ສ ມຸຕ຺ຕຈາຄໍ ທີເປຕີຕິ.

ຈກ຺ກວຄ຺ໂຄ ຈຕຸຕ຺ໂຖ.