໕. ຫຕ຺ຖກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໒໘. ປຎ຺ຈເມ ອຠິກ຺ກນ຺ຕາຍ ຣຕ຺ຕິຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ອຠິກ຺ກນ຺ຕສທ຺ໂທ ຂຍສຸນ຺ທຣາຠິຣູປອພ຺ຠນຸໂມທນາທີສຸ ທິສ຺ສຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕາ, ຠນ຺ເຕ, ຣຕ຺ຕິ, ນິກ຺ຂນ຺ໂຕ ປຐໂມ ຍາໂມ, ຈິຣນິສິນ຺ໂນ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ, ອຸທ຺ທິສຕຸ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູນໍ ປາຕິໂມກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ເອວມາທີສຸ ຂເຍ ທິສ຺ສຕິ. ‘‘ອຍໍ ອິເມສໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕໂຣ ຈ ປຓີຕຕໂຣ ຈາ’’ຕິ ເອວມາທີສຸ (ອ. ນິ. ໔.໑໐໐) ສຸນ຺ທເຣ.

‘‘ໂກ ເມ ວນ຺ທຕິ ປາທານິ, ອິທ຺ຘິຍາ ຍສສາ ຊລໍ;

ອຠິກ຺ກນ຺ເຕນ ວຓ຺ເຓນ, ສພ຺ພາ ໂອຠາສຍໍ ທິສາ’’ຕິ. (ວິ. ວ. ໘໕໗) –

ເອວມາທີສຸ ອຠິຣູເປ. ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມາ’’ຕິ ເອວມາທີສຸ (ປາຣາ. ໑໕) ອພ຺ຠນຸໂມທເນ. ອິຘ ປນ ສຸນ຺ທເຣ. ເຕນ ອຠິກ຺ກນ຺ຕາຍ ຣຕ຺ຕິຍາຕິ ອິຏ຺ຐາຍ ກນ຺ຕາຍ ມນາປາຍ ຣຕ຺ຕິຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອຠິກ຺ກນ຺ຕວຓ຺ຓາຕິ ອິຘ ອຠິກ຺ກນ຺ຕສທ຺ໂທ ອຠິຣູເປ, ວຓ຺ຓສທ຺ໂທ ປນ ຉວິຖຸຕິກຸລວຄ຺ຄກາຣຓສຓ຺ຐານປມາຓຣູປາຍຕນາທີສຸ ທິສ຺ສຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ໂຓສິ ຠຄວາ’’ຕິ ເອວມາທີສຸ (ມ. ນິ. ໒.໓໙໙; ສຸ. ນິ. ໕໕໓) ຉວິຍໍ. ‘‘ກທາ ສຎ຺ຎູຬ຺ຫາ ປນ ເຕ ຄຫປຕິ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ວຓ຺ຓາ’’ຕິ ເອວມາທີສຸ (ມ. ນິ. ໒.໗໗) ຖຸຕິຍໍ. ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣເມ, ໂຠ ໂຄຕມ, ວຓ຺ຓາ’’ຕິ ເອວມາທີສຸ (ທີ. ນິ. ໓.໑໑໕) ກຸລວຄ຺ເຄ. ‘‘ອຖ ເກນ ນຸ ວຓ຺ເຓນ, ຄນ຺ຘຕ຺ເຖໂນຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ເອວມາທີສຸ (ສໍ. ນິ. ໑.໒໓໔) ກາຣເຓ. ‘‘ມຫນ຺ຕໍ ຫຕ຺ຖິຣາຊວຓ຺ຓໍ ອຠິນິມ຺ມິນິຕ຺ວາ’’ຕິ ເອວມາທີສຸ (ສໍ. ນິ. ໑.໑໓໘) ສຓ຺ຐາເນ. ‘‘ຕໂຍ ປຕ຺ຕສ຺ສ ວຓ຺ຓາ’’ຕິ ເອວມາທີສຸ (ປາຣາ. ໖໐໒) ປມາເຓ. ‘‘ວຓ຺ໂຓ ຄນ຺ໂຘ ຣໂສ ໂອຊາ’’ຕິ ເອວມາທີສຸ ຣູປາຍຕເນ. ໂສ ອິຘ ຉວິຍາ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ເຕນ ອຠິກ຺ກນ຺ຕວຓ຺ຓາຕິ ອຠິຣູປຈ຺ຉວິ, ອິຏ຺ຐວຓ຺ຓາ ມນາປວຓ຺ຓາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

ເກວລກປ຺ປນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ເກວລສທ຺ໂທ ອນວເສສເຍຠຸຍ຺ຍາພ຺ຍາມິສ຺ສານຕິເຣກທຬ຺ຫຕ຺ຖວິສໍໂຍຄາທິອເນກຕ຺ໂຖ. ຕຖາ ຫິສ຺ສ ‘‘ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍ’’ນ຺ຕິ ເອວມາທີສຸ (ປາຣາ. ໑) ອນວເສສຕາ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ເກວລກປ຺ປາ ຈ ອງ຺ຄມຄຘາ ປຫູຕໍ ຂາທນີຍໍ ໂຠຊນີຍໍ ອາທາຍ ອຸປສງ຺ກມິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ເອວມາທີສຸ (ມຫາວ. ໔໓) ເຍຠຸຍ຺ຍຕາ. ‘‘ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ສມຸທໂຍ ໂຫຕີ’’ຕິ ເອວມາທີສຸ (ວິຠ. ໒໒໕) ອພ຺ຍາມິສ຺ສຕາ. ‘‘ເກວລໍ ສທ຺ຘາມຕ຺ຕກໍ ນູນ ອຍມາຍສ຺ມາ’’ຕິ ເອວມາທີສຸ (ມຫາວ. ໒໔໔) ອນຕິເຣກຕາ. ‘‘ອາຍສ຺ມໂຕ, ຠນ຺ເຕ, ອນຸຣຸທ຺ຘສ຺ສ ພາຫິໂຍ ນາມ ສທ຺ຘິວິຫາຣິໂກ ເກວລກປ຺ປໍ ສງ຺ຆເຠທາຍ ຐິໂຕ’’ຕິ ເອວມາທີສຸ (ອ. ນິ. ໔.໒໔໓) ທຬ຺ຫຕ຺ຖຕາ. ‘‘ເກວລີ ວຸສິຕວາ ອຸຕ຺ຕມປຸຣິໂສຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ເອວມາທີສຸ (ສໍ. ນິ. ໓.໕໗) ວິສໍໂຍໂຄ. ອິຘ ປນ ອນວເສສຕາ ອຕ຺ໂຖຕິ ອຘິປ຺ເປຕາ.

ກປ຺ປສທ຺ໂທ ປນາຍໍ ອຠິສທ຺ທຫນໂວຫາຣກາລປຎ຺ຎຕ຺ຕິເຉທນວິກປ຺ປເລສສມນ຺ຕຠາວາທິອເນກຕ຺ໂຖ. ຕຖາ ຫິສ຺ສ ‘‘ໂອກປ຺ປນິຍເມຕໍ ໂຠໂຕ ໂຄຕມສ຺ສ, ຍຖາ ຕໍ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສາ’’ຕິ ເອວມາທີສຸ (ມ. ນິ. ໑.໓໘໗) ອຠິສທ຺ທຫນມຕ຺ໂຖ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ສມຓກປ຺ເປຫິ ຜລໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸ’’ນ຺ຕິ ເອວມາທີສຸ (ຈູຬວ. ໒໕໐) ໂວຫາໂຣ. ‘‘ເຍນ ສຸທໍ ນິຈ຺ຈກປ຺ປໍ ວິຫຣາມີ’’ຕິ ເອວມາທີສຸ (ມ. ນິ. ໑.໓໘໗) ກາໂລ. ‘‘ອິຈ຺ຈາຍສ຺ມາ ກປ຺ໂປ’’ຕິ ເອວມາທີສຸ (ສຸ. ນິ. ໑໐໙໘; ຈູຬນິ. ກປ຺ປມາຓວປຸຈ຺ຉາ ໑໑໗, ກປ຺ປມາຓວປຸຈ຺ຉານິທ຺ເທໂສ ໖໑) ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ. ‘‘ອລງ຺ກໂຕ ກປ຺ປິຕເກສມສ຺ສູ’’ຕິ ເອວມາທີສຸ (ຊາ. ໒.໒໒.໑໓໖໘; ວິ. ວ. ໑໐໙໔) ເຉທນໍ. ‘‘ກປ຺ປຕິ ທ຺ວງ຺ຄຸລກປ຺ໂປ’’ຕິ ເອວມາທີສຸ (ຈູຬວ. ໔໔໖) ວິກປ຺ໂປ. ‘‘ອຕ຺ຖິ ກປ຺ໂປ ນິປຊ຺ຊິຕຸ’’ນ຺ຕິ ເອວມາທີສຸ (ອ. ນິ. ໘.໘໐) ເລໂສ. ‘‘ເກວລກປ຺ປໍ ເວຬຸວນໍ ໂອຠາເສຕ຺ວາ’’ຕິ ເອວມາທີສຸ (ສໍ. ນິ. ໑.໙໔) ສມນ຺ຕຠາໂວ. ອິຘ ປນສ຺ສ ສມນ຺ຕຠາໂວ ອຕ຺ໂຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ຕສ຺ມາ ເກວລກປ຺ປໍ ເຊຕວນນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອນວເສສໍ ສມນ຺ຕໂຕ ເຊຕວນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ໂອຠາເສຕ຺ວາຕິ ອາຠາຍ ຜຣິຕ຺ວາ. ວາລຸກາຍາຕິ ສຓ຺ຫາຍ ວາລຸກາຍ. ນ ສຓ຺ຐາຕີຕິ ນ ປຕິຏ຺ຐາຕິ. ໂອຬາຣິກນ຺ຕິ ພ຺ຣຫ຺ມເທວຕາຍ ຫິ ປຖວິຍໍ ປຕິຏ຺ຐານກາເລ ອຕ຺ຕຠາໂວ ໂອຬາຣິໂກ ມາເປຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ ປຖວີ ວາ, ຕສ຺ມາ ເອວມາຫ. ຘມ຺ມາຕິ ອິມິນາ ປຸພ຺ເພ ອຸຄ຺ຄຫິຕພຸທ຺ຘວຈນໍ ທສ຺ເສຕິ. ນປ຺ປວຕ຺ຕິໂນ ອເຫສຸນ຺ຕິ ສຊ຺ຌາຍມູຬ຺ຫກາ ວາຈາ ປຣິຫີນາເຍວ ອເຫສຸໍ. ອປ຺ປຏິວາໂນຕິ ອນິວຕ຺ໂຕ ອນຸກ຺ກຓ຺ຐິໂຕ.

ທສ຺ສນສ຺ສາຕິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາເຓນ ທສ຺ສນສ຺ສ. ອຸປຏ຺ຐານສ຺ສາຕິ ຈຕູຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ອຸປຏ຺ຐານສ຺ສ. ອຘິສີລນ຺ຕິ ທສວິຘໍ ສີລໍ. ຕຎ຺ຫິ ປຎ຺ຈສີລໍ ອຸປາທາຍ ອຘິສີລນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອວິຫໍ ຄໂຕຕິ ອວິຫພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕສ຺ມີຕິ ທສ຺ເສຕິ.