(໑໓) ໓. ກຸສິນາຣວຄ຺ໂຄ

໑. ກຸສິນາຣສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໒໔. ຕຕິຍສ຺ສ ປຐເມ ກຸສິນາຣາຍນ຺ຕິ ເອວໍນາມເກ ນຄເຣ. ພລິຫຣເຓ ວນສຓ຺ເຑຕິ ເອວໍນາມເກ ວນສຓ຺ເຑ. ຕຕ຺ຖ ກິຣ ຠູຕພລິກຣຓຕ຺ຖໍ ພລິໍ ຫຣນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ພລິຫຣຓນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອາກງ຺ຂມາໂນຕິ ອິຈ຺ຉມາໂນ. ສຫຕ຺ຖາຕິ ສຫຕ຺ເຖນ. ສມ຺ປວາເຣຕີຕິ ອລໍ ອລນ຺ຕິ ວາຈາຍ ເຈວ ຫຕ຺ຖວິກາເຣນ ຈ ປຏິກ຺ຂິປາເປຕິ. ສາຘຸ ວຕ ມາຍນ຺ຕິ ສາຘຸ ວຕ ມໍ ອຍໍ. ຄຖິໂຕຕິ ຕຓ຺ຫາເຄເຘນ ຄຖິໂຕ. ມຸຈ຺ຉິໂຕຕິ ຕຓ຺ຫາມຸຈ຺ຉນາຍເຍວ ມຸຈ຺ຉິໂຕ. ອຊ຺ໂຌປນ຺ໂນຕິ ຕຓ຺ຫາຍ ຄິລິຕ຺ວາ ປຣິນິຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ປວຕ຺ໂຕ. ອນິສ຺ສຣຓປຎ຺ໂຎຕິ ຉນ຺ທຣາຄໍ ປຫາຍ ສໍກຑ຺ຒິຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ ນິສ຺ສຣຓປຎ຺ໂຎ ນາມ ໂຫຕິ, ອຍໍ ນ ຕາທິໂສ, ສຈ຺ຉນ຺ທຣາໂຄ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕີຕິ ອນິສ຺ສຣຓປຎ຺ໂຎ. ສຸກ຺ກປກ຺ໂຂ ວຸຕ຺ຕວິປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເນກ຺ຂມ຺ມວິຕກ຺ກາທໂຍ ປເນຕ຺ຖ ມິສ຺ສກາ ກຖິຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

໒. ຠຓ຺ຑນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໒໕. ທຸຕິເຍ ປຊຫິໍສູຕິ ປຊຫນ຺ຕິ. ພຫຸລມກໍສູຕິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ອິຘາປິ ຕໂຍ ວິຕກ຺ກາ ມິສ຺ສກາວ ກຖິຕາ.

໓. ໂຄຕມກເຈຕິຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໒໖. ຕຕິເຍ ໂຄຕມເກ ເຈຕິເຍຕິ ໂຄຕມກຍກ຺ຂສ຺ສ ຠວເນ. ຕຖາຄໂຕ ຫິ ປຐມໂພຘິຍໍ ວີສຕິ ວສ຺ສານິ ກທາຈິ ຈາປາເລ ເຈຕິເຍ, ກທາຈິ ສາຣນ຺ທເທ, ກທາຈິ ພຫຸປຸຕ຺ເຕ, ກທາຈິ ໂຄຕມເກຕິ ເອວໍ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ເທວກຸເລສຸເຍວ ວິຫາສິ. ອິມສ຺ມິໍ ປນ ກາເລ ເວສາລິໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ໂຄຕມກສ຺ສ ຍກ຺ຂສ຺ສ ຠວນຏ຺ຐາເນ ວິຫາສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ໂຄຕມເກ ເຈຕິເຍ’’ຕິ. ເອຕທໂວຈາຕິ ເອຕໍ ‘‘ອຠິຎ຺ຎາຍາຫ’’ນ຺ຕິອາທິກໍ ສຸຕ຺ຕໍ ອໂວຈ.

ອິທຎ຺ຈ ຠຄວຕາ ສຸຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຖຸປ຺ປຕ຺ຕິຍໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ກຕຣອຕ຺ຖຸປ຺ປຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ? ມູລປຣິຍາຍອຕ຺ຖຸປ຺ປຕ຺ຕິຍໍ (ມ. ນິ. ໑.໑ ອາທໂຍ). ສມ຺ພຫຸລາ ກິຣ ພ຺ຣາຫ຺ມຓປພ຺ພຊິຕາ ອຕ຺ຕນາ ອຸຄ຺ຄຫິຕພຸທ຺ຘວຈນໍ ນິສ຺ສາຍ ຊານນມທໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ຘມ຺ມສ຺ສວນຄ຺ຄໍ ນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ – ‘‘ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ກເຖນ຺ໂຕ ອມ຺ເຫຫິ ຎາຕເມວ ກເຖສ຺ສຕິ, ໂນ ອຎ຺ຎາຕ’’ນ຺ຕິ. ຠິກ຺ຂູ ຕຖາຄຕສ຺ສ ອາໂຣເຈສຸໍ. ສຕ຺ຖາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ມຸຂປຏິຎ຺ຎໍ ຄເຫຕ຺ວາ ມູລປຣິຍາຍໍ ເທເສສິ. ເຕ ຠິກ຺ຂູ ເທສນາຍ ເນວ ອາຄຕຏ຺ຐານໍ, ນ ຄຕຏ຺ຐານໍ ອທ຺ທສໍສຸ. ອປສ຺ສນ຺ຕາ ‘‘ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ‘ມຍ຺ຫໍ ກຖາ ນິຍ຺ຍາຕີ’ຕິ ມຸຂສມ຺ປຕ຺ຕເມວ ກເຖຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ຕຍິໍສຸ. ສຕ຺ຖາ ເຕສໍ ມນໍ ຊານິຕ຺ວາ ອິມໍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕໍ ອາຣຠິ.

ຕຕ຺ຖ ອຠິຎ຺ຎາຍາຕິ ‘‘ອິເມ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ, ທ຺ວາທສາຍຕນານິ, ອຏ຺ຐາຣສ ຘາຕຸໂຍ, ພາວີສຕິນ຺ທ຺ຣິຍານິ, ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ, ນວ ເຫຕູ, ສຕ຺ຕ ຜສ຺ສາ, ສຕ຺ຕ ເວທນາ, ສຕ຺ຕ ເຈຕນາ, ສຕ຺ຕ ສຎ຺ຎາ, ສຕ຺ຕ ຈິຕ຺ຕານີ’’ຕິ ຊານິຕ຺ວາ ປຏິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈກ຺ຂໍ ກຕ຺ວາ, ຕຖາ – ‘‘ອິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ເຕ ເຕ ຘມ຺ເມ ຊານິຕ຺ວາ ປຏິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈກ຺ຂເມວ ກຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສນິທານນ຺ຕິ ສປ຺ປຈ຺ຈຍເມວ ກຕ຺ວາ ກເຖມິ, ໂນ ອປ຺ປຈ຺ຈຍໍ. ສປ຺ປາຏິຫາຣິຍນ຺ຕິ ປຈ຺ຈນີກປຏິຫຣເຓນ ສປ຺ປາຏິຫາຣິຍເມວ ກຕ຺ວາ ກເຖມິ, ໂນ ອປ຺ປາຏິຫາຣິຍໍ. ອລຎ຺ຈ ປນ ໂວຕິ ຍຸຕ຺ຕຎ຺ຈ ປນ ຕຸມ຺ຫາກໍ. ຕຸຏ຺ຐິຍາຕິ ‘‘ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ, ສ຺ວາກ຺ຂາໂຕ ຘມ຺ໂມ, ສຸປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ສງ຺ໂຆ’’ຕິ ຕີຓິ ຣຕນານິ ຄຸຓໂຕ ອນຸສ຺ສຣນ຺ຕານໍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ຍຸຕ຺ຕເມວ ຕຸຏ຺ຐິໍ ກາຕຸນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສປທທ຺ວເຍປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ອກມ຺ປິຕ຺ຖາຕິ ຉຫິ ອາກາເຣຫິ ອກມ຺ປິຕ຺ຖ. ເອວຣູໂປ ຫິ ປຖວິກມ຺ໂປ ໂພຘິມຓ຺ເຑປິ ອໂຫສິ. ໂພຘິສຕ຺ເຕ ກິຣ ທກ຺ຂິຓທິສາຠາເຄນ ໂພຘິມຓ຺ຑໍ ອຠິຣຸຬ຺ເຫ ທກ຺ຂິຓທິສາຠາໂຄ ເຫຏ຺ຐາ ອວີຈິໍ ປາປຸຓນ຺ໂຕ ວິຍ ອໂຫສິ, ອຸຕ຺ຕຣຠາໂຄ ອຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠວຄ຺ຄໍ ອຠິຫນນ຺ໂຕ ວິຍ. ປຈ຺ຉິມທິສໍ ຄເຕ ປຈ຺ຉິມຠາໂຄ ເຫຏ຺ຐາ ອວີຈິໍ ປາປຸຓນ຺ໂຕ ວິຍ ອໂຫສິ, ປາຈີນຠາໂຄ ອຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠວຄ຺ຄໍ ອຠິຫນນ຺ໂຕ ວິຍ. ອຸຕ຺ຕຣທິສໍ ຄເຕ ອຸຕ຺ຕຣທິສາຠາໂຄ ເຫຏ຺ຐາ ອວີຈິໍ ປາປຸຓນ຺ໂຕ ວິຍ, ທກ຺ຂິຓທິສາຠາໂຄ ອຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠວຄ຺ຄໍ ອຠິຫນນ຺ໂຕ ວິຍ. ປາຈີນທິສໍ ຄເຕ ປາຈີນທິສາຠາໂຄ ເຫຏ຺ຐາ ອວີຈິໍ ປາປຸຓນ຺ໂຕ ວິຍ, ປຈ຺ຉິມຠາໂຄ ອຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠວຄ຺ຄໍ ອຠິຫນນ຺ໂຕ ວິຍ. ໂພຘິຣຸກ຺ໂຂປິ ສກິໍ ເຫຏ຺ຐາ ອວີຈິໍ ປາປຸຓນ຺ໂຕ ວິຍ, ສກິໍ ອຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠວຄ຺ຄໍ ອຠິຫນນ຺ໂຕ ວິຍ. ຕສ຺ມິມ຺ປິ ທິວເສ ເອວໍ ຉຫິ ອາກາເຣຫິ ຈກ຺ກວາຬສຫສ຺ສີ ມຫາປຖວີ ອກມ຺ປິຕ຺ຖ.

໔. ຠຣຓ຺ຑຸກາລາມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໒໗. ຈຕຸຕ຺ເຖ ເກວລກປ຺ປນ຺ຕິ ສກລກປ຺ປໍ. ອນ຺ວາຫິຓ຺ຑນ຺ໂຕຕິ ວິຈຣນ຺ໂຕ. ນາທ຺ທສາຕິ ກິໍ ກາຣຓາ ນ ອທ຺ທສ? ອຍໍ ກິຣ ຠຣຓ຺ຑຸ ກາລາໂມ ສກ຺ຍານໍ ອຄ຺ຄປິຓ຺ຑໍ ຂາທນ຺ໂຕ ວິຈຣຕິ. ຕສ຺ສ ວສນຏ຺ຐານໍ ສມ຺ປຕ຺ຕກາເລ ເອກາ ຘມ຺ມເທສນາ ສມຸຏ຺ຐຫິສ຺ສຕີຕິ ຎຕ຺ວາ ຠຄວາ ເອວໍ ອຘິຏ຺ຐາສິ, ຍຖາ ອຎ຺ໂຎ ອາວສໂຖ ນ ປຎ຺ຎາຍິຕ຺ຖ. ຕສ຺ມາ ນ ອທ຺ທສ. ປຸຣາຓສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີຕິ ໂປຣາຓໂກ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ. ໂສ ກິຣ ອາຬາຣກາລາມກາເລ ຕສ຺ມິໍເຍວ ອສ຺ສເມ ອໂຫສິ, ຕໍ ສນ຺ຘາເຍວມາຫ. ສນ຺ຖຣໍ ປຎ຺ຎາເປຫີຕິ ສນ຺ຖຣິຕພ຺ພໍ ສນ຺ຖຣາຫີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສນ຺ຖຣໍ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາຕິ ກປ຺ປິຍມຎ຺ຈເກ ປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓໍ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ. ກາມານໍ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎາເປຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ປຣິຎ຺ຎາ ນາມ ສມຕິກ຺ກໂມ, ຕສ຺ມາ ກາມານໍ ສມຕິກ຺ກມໍ ປຐມຊ຺ຌານໍ ປຎ຺ຎາເປຕິ. ນ ຣູປານໍ ປຣິຎ຺ຎນ຺ຕິ ຣູປານໍ ສມຕິກ຺ກມຠູຕໍ ອຣູປາວຈຣສມາປຕ຺ຕິໍ ນ ປຎ຺ຎາເປຕິ. ນ ເວທນານໍ ປຣິຎ຺ຎນ຺ຕິ ເວທນານໍ ສມຕິກ຺ກມໍ ນິພ຺ພານໍ ນ ປຎ຺ຎາເປຕິ. ນິຏ຺ຐາຕິ ຄຕິ ນິປ຺ຜຕ຺ຕິ. ອຸທາຫຸ ປຸຖູຕິ ອຸທາຫຸ ນານາ.

໕. ຫຕ຺ຖກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໒໘. ປຎ຺ຈເມ ອຠິກ຺ກນ຺ຕາຍ ຣຕ຺ຕິຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ອຠິກ຺ກນ຺ຕສທ຺ໂທ ຂຍສຸນ຺ທຣາຠິຣູປອພ຺ຠນຸໂມທນາທີສຸ ທິສ຺ສຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕາ, ຠນ຺ເຕ, ຣຕ຺ຕິ, ນິກ຺ຂນ຺ໂຕ ປຐໂມ ຍາໂມ, ຈິຣນິສິນ຺ໂນ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ, ອຸທ຺ທິສຕຸ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູນໍ ປາຕິໂມກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ເອວມາທີສຸ ຂເຍ ທິສ຺ສຕິ. ‘‘ອຍໍ ອິເມສໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕໂຣ ຈ ປຓີຕຕໂຣ ຈາ’’ຕິ ເອວມາທີສຸ (ອ. ນິ. ໔.໑໐໐) ສຸນ຺ທເຣ.

‘‘ໂກ ເມ ວນ຺ທຕິ ປາທານິ, ອິທ຺ຘິຍາ ຍສສາ ຊລໍ;

ອຠິກ຺ກນ຺ເຕນ ວຓ຺ເຓນ, ສພ຺ພາ ໂອຠາສຍໍ ທິສາ’’ຕິ. (ວິ. ວ. ໘໕໗) –

ເອວມາທີສຸ ອຠິຣູເປ. ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມາ’’ຕິ ເອວມາທີສຸ (ປາຣາ. ໑໕) ອພ຺ຠນຸໂມທເນ. ອິຘ ປນ ສຸນ຺ທເຣ. ເຕນ ອຠິກ຺ກນ຺ຕາຍ ຣຕ຺ຕິຍາຕິ ອິຏ຺ຐາຍ ກນ຺ຕາຍ ມນາປາຍ ຣຕ຺ຕິຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອຠິກ຺ກນ຺ຕວຓ຺ຓາຕິ ອິຘ ອຠິກ຺ກນ຺ຕສທ຺ໂທ ອຠິຣູເປ, ວຓ຺ຓສທ຺ໂທ ປນ ຉວິຖຸຕິກຸລວຄ຺ຄກາຣຓສຓ຺ຐານປມາຓຣູປາຍຕນາທີສຸ ທິສ຺ສຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ໂຓສິ ຠຄວາ’’ຕິ ເອວມາທີສຸ (ມ. ນິ. ໒.໓໙໙; ສຸ. ນິ. ໕໕໓) ຉວິຍໍ. ‘‘ກທາ ສຎ຺ຎູຬ຺ຫາ ປນ ເຕ ຄຫປຕິ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ວຓ຺ຓາ’’ຕິ ເອວມາທີສຸ (ມ. ນິ. ໒.໗໗) ຖຸຕິຍໍ. ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣເມ, ໂຠ ໂຄຕມ, ວຓ຺ຓາ’’ຕິ ເອວມາທີສຸ (ທີ. ນິ. ໓.໑໑໕) ກຸລວຄ຺ເຄ. ‘‘ອຖ ເກນ ນຸ ວຓ຺ເຓນ, ຄນ຺ຘຕ຺ເຖໂນຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ເອວມາທີສຸ (ສໍ. ນິ. ໑.໒໓໔) ກາຣເຓ. ‘‘ມຫນ຺ຕໍ ຫຕ຺ຖິຣາຊວຓ຺ຓໍ ອຠິນິມ຺ມິນິຕ຺ວາ’’ຕິ ເອວມາທີສຸ (ສໍ. ນິ. ໑.໑໓໘) ສຓ຺ຐາເນ. ‘‘ຕໂຍ ປຕ຺ຕສ຺ສ ວຓ຺ຓາ’’ຕິ ເອວມາທີສຸ (ປາຣາ. ໖໐໒) ປມາເຓ. ‘‘ວຓ຺ໂຓ ຄນ຺ໂຘ ຣໂສ ໂອຊາ’’ຕິ ເອວມາທີສຸ ຣູປາຍຕເນ. ໂສ ອິຘ ຉວິຍາ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ເຕນ ອຠິກ຺ກນ຺ຕວຓ຺ຓາຕິ ອຠິຣູປຈ຺ຉວິ, ອິຏ຺ຐວຓ຺ຓາ ມນາປວຓ຺ຓາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

ເກວລກປ຺ປນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ເກວລສທ຺ໂທ ອນວເສສເຍຠຸຍ຺ຍາພ຺ຍາມິສ຺ສານຕິເຣກທຬ຺ຫຕ຺ຖວິສໍໂຍຄາທິອເນກຕ຺ໂຖ. ຕຖາ ຫິສ຺ສ ‘‘ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍ’’ນ຺ຕິ ເອວມາທີສຸ (ປາຣາ. ໑) ອນວເສສຕາ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ເກວລກປ຺ປາ ຈ ອງ຺ຄມຄຘາ ປຫູຕໍ ຂາທນີຍໍ ໂຠຊນີຍໍ ອາທາຍ ອຸປສງ຺ກມິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ເອວມາທີສຸ (ມຫາວ. ໔໓) ເຍຠຸຍ຺ຍຕາ. ‘‘ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ສມຸທໂຍ ໂຫຕີ’’ຕິ ເອວມາທີສຸ (ວິຠ. ໒໒໕) ອພ຺ຍາມິສ຺ສຕາ. ‘‘ເກວລໍ ສທ຺ຘາມຕ຺ຕກໍ ນູນ ອຍມາຍສ຺ມາ’’ຕິ ເອວມາທີສຸ (ມຫາວ. ໒໔໔) ອນຕິເຣກຕາ. ‘‘ອາຍສ຺ມໂຕ, ຠນ຺ເຕ, ອນຸຣຸທ຺ຘສ຺ສ ພາຫິໂຍ ນາມ ສທ຺ຘິວິຫາຣິໂກ ເກວລກປ຺ປໍ ສງ຺ຆເຠທາຍ ຐິໂຕ’’ຕິ ເອວມາທີສຸ (ອ. ນິ. ໔.໒໔໓) ທຬ຺ຫຕ຺ຖຕາ. ‘‘ເກວລີ ວຸສິຕວາ ອຸຕ຺ຕມປຸຣິໂສຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ເອວມາທີສຸ (ສໍ. ນິ. ໓.໕໗) ວິສໍໂຍໂຄ. ອິຘ ປນ ອນວເສສຕາ ອຕ຺ໂຖຕິ ອຘິປ຺ເປຕາ.

ກປ຺ປສທ຺ໂທ ປນາຍໍ ອຠິສທ຺ທຫນໂວຫາຣກາລປຎ຺ຎຕ຺ຕິເຉທນວິກປ຺ປເລສສມນ຺ຕຠາວາທິອເນກຕ຺ໂຖ. ຕຖາ ຫິສ຺ສ ‘‘ໂອກປ຺ປນິຍເມຕໍ ໂຠໂຕ ໂຄຕມສ຺ສ, ຍຖາ ຕໍ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສາ’’ຕິ ເອວມາທີສຸ (ມ. ນິ. ໑.໓໘໗) ອຠິສທ຺ທຫນມຕ຺ໂຖ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ສມຓກປ຺ເປຫິ ຜລໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸ’’ນ຺ຕິ ເອວມາທີສຸ (ຈູຬວ. ໒໕໐) ໂວຫາໂຣ. ‘‘ເຍນ ສຸທໍ ນິຈ຺ຈກປ຺ປໍ ວິຫຣາມີ’’ຕິ ເອວມາທີສຸ (ມ. ນິ. ໑.໓໘໗) ກາໂລ. ‘‘ອິຈ຺ຈາຍສ຺ມາ ກປ຺ໂປ’’ຕິ ເອວມາທີສຸ (ສຸ. ນິ. ໑໐໙໘; ຈູຬນິ. ກປ຺ປມາຓວປຸຈ຺ຉາ ໑໑໗, ກປ຺ປມາຓວປຸຈ຺ຉານິທ຺ເທໂສ ໖໑) ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ. ‘‘ອລງ຺ກໂຕ ກປ຺ປິຕເກສມສ຺ສູ’’ຕິ ເອວມາທີສຸ (ຊາ. ໒.໒໒.໑໓໖໘; ວິ. ວ. ໑໐໙໔) ເຉທນໍ. ‘‘ກປ຺ປຕິ ທ຺ວງ຺ຄຸລກປ຺ໂປ’’ຕິ ເອວມາທີສຸ (ຈູຬວ. ໔໔໖) ວິກປ຺ໂປ. ‘‘ອຕ຺ຖິ ກປ຺ໂປ ນິປຊ຺ຊິຕຸ’’ນ຺ຕິ ເອວມາທີສຸ (ອ. ນິ. ໘.໘໐) ເລໂສ. ‘‘ເກວລກປ຺ປໍ ເວຬຸວນໍ ໂອຠາເສຕ຺ວາ’’ຕິ ເອວມາທີສຸ (ສໍ. ນິ. ໑.໙໔) ສມນ຺ຕຠາໂວ. ອິຘ ປນສ຺ສ ສມນ຺ຕຠາໂວ ອຕ຺ໂຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ຕສ຺ມາ ເກວລກປ຺ປໍ ເຊຕວນນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອນວເສສໍ ສມນ຺ຕໂຕ ເຊຕວນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ໂອຠາເສຕ຺ວາຕິ ອາຠາຍ ຜຣິຕ຺ວາ. ວາລຸກາຍາຕິ ສຓ຺ຫາຍ ວາລຸກາຍ. ນ ສຓ຺ຐາຕີຕິ ນ ປຕິຏ຺ຐາຕິ. ໂອຬາຣິກນ຺ຕິ ພ຺ຣຫ຺ມເທວຕາຍ ຫິ ປຖວິຍໍ ປຕິຏ຺ຐານກາເລ ອຕ຺ຕຠາໂວ ໂອຬາຣິໂກ ມາເປຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ ປຖວີ ວາ, ຕສ຺ມາ ເອວມາຫ. ຘມ຺ມາຕິ ອິມິນາ ປຸພ຺ເພ ອຸຄ຺ຄຫິຕພຸທ຺ຘວຈນໍ ທສ຺ເສຕິ. ນປ຺ປວຕ຺ຕິໂນ ອເຫສຸນ຺ຕິ ສຊ຺ຌາຍມູຬ຺ຫກາ ວາຈາ ປຣິຫີນາເຍວ ອເຫສຸໍ. ອປ຺ປຏິວາໂນຕິ ອນິວຕ຺ໂຕ ອນຸກ຺ກຓ຺ຐິໂຕ.

ທສ຺ສນສ຺ສາຕິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາເຓນ ທສ຺ສນສ຺ສ. ອຸປຏ຺ຐານສ຺ສາຕິ ຈຕູຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ອຸປຏ຺ຐານສ຺ສ. ອຘິສີລນ຺ຕິ ທສວິຘໍ ສີລໍ. ຕຎ຺ຫິ ປຎ຺ຈສີລໍ ອຸປາທາຍ ອຘິສີລນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອວິຫໍ ຄໂຕຕິ ອວິຫພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕສ຺ມີຕິ ທສ຺ເສຕິ.

໖. ກຏຸວິຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໒໙. ຉຏ຺ເຐ ໂຄໂຍຄປິລກ຺ຂສ຺ມິນ຺ຕິ ຄາວີນໍ ວິກ຺ກຍຏ຺ຐາເນ ອຸຏ຺ຐິຕປິລກ຺ຂສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ. ຣິຕ຺ຕສ຺ສາທນ຺ຕິ ຌານສຸຂາຠາເວນ ຣິຕ຺ຕສ຺ສາທໍ. ພາຫິຣສ຺ສາທນ຺ຕິ ກາມຄຸຓສຸຂວເສນ ພາຫິຣສ຺ສາທໍ. ກຏຸວິຍນ຺ຕິ ອຸຈ຺ຉິຏ຺ຐໍ. ອາມຄນ຺ເຘນາຕິ ໂກຘສງ຺ຂາເຕນ ວິສ຺ສຄນ຺ເຘນ. ອວສ຺ສຸຕນ຺ຕິ ຕິນ຺ຕໍ. ມກ຺ຂິກາຕິ ກິເລສມກ຺ຂິກາ. ນານຸປຕິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ອຸຏ຺ຐາຍ ນ ອນຸພນ຺ຘິສ຺ສນ຺ຕິ. ນານ຺ວາສ຺ສວິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ອນຸພນ຺ຘິຕ຺ວາ ນ ຂາທິສ຺ສນ຺ຕິ. ສໍເວຄມາປາທີຕິ ໂສຕາປນ຺ໂນ ຊາໂຕ.

ກຏຸວິຍກໂຕຕິ ອຸຈ຺ຉິຏ຺ຐກໂຕ. ອາຣກາ ໂຫຕີຕິ ທູເຣ ໂຫຕິ. ວິຆາຕສ຺ເສວ ຠາຄວາຕິ ທຸກ຺ຂສ຺ເສວ ຠາຄີ. ຈເຣຕີຕິ ຈຣຕິ ຄຈ຺ຉຕິ. ທຸມ຺ເມໂຘຕິ ທຸປ຺ປຎ຺ໂຎ. ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ວຏ຺ຏເມວ ກຖິຕໍ, ຄາຖາສຸ ວຏ຺ຏວິວຏ຺ຏໍ ກຖິຕນ຺ຕິ. ສຕ຺ຕເມ ວຏ຺ຏເມວ ຠາສິຕໍ.

໘. ທຸຕິຍອນຸຣຸທ຺ຘສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໓໑. ອຏ຺ຐເມ ອິທໍ ເຕ ມານສ຺ມິນ຺ຕິ ອຍໍ ເຕ ນວວິເຘນ ວຑ຺ຒິຕມາໂນຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິທໍ ເຕ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈສ຺ມິນ຺ຕິ ອິທໍ ຕວ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸທ຺ຘຕຠາໂວ. ອິທໍ ເຕ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈສ຺ມິນ຺ຕິ ອິທໍ ຕວ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ.

໙. ປຏິຈ຺ຉນ຺ນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໓໒. ນວເມ ອາວຫນ຺ຕີຕິ ນິຍ຺ຍນ຺ຕິ. ປຏິຈ຺ຉນ຺ໂນ ອາວຫຕີຕິ ປຏິຈ຺ຉນ຺ໂນວ ຫຸຕ຺ວາ ນິຍ຺ຍາຕິ. ວິວໂຏ ວິໂຣຈຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ເອກໂຕ ອຸຠໂຕ ອຕ຺ຕໂຕ ສພ຺ພຕ຺ຖກໂຕຕິ ຈຕຸພ຺ພິຘາ ວິວຏຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ຕຕ຺ຖ ເອກໂຕ ວິວຏໍ ນາມ ອສາຘາຣຓສິກ຺ຂາປທໍ. ອຸຠໂຕ ວິວຏໍ ນາມ ສາຘາຣຓສິກ຺ຂາປທໍ. ອຕ຺ຕໂຕ ວິວຏໍ ນາມ ປຏິລທ຺ຘຘມ຺ມຄຸໂຓ. ສພ຺ພຕ຺ຖກວິວຏໍ ນາມ ເຕປິຏກໍ ພຸທ຺ຘວຈນໍ.

໑໐. ເລຂສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໓໓. ທສເມ ອຠິຓ຺ຫນ຺ຕິ ອຠິກ຺ຂຓໍ ນິຣນ຺ຕຣໍ. ອາຄາຬ຺ເຫນາຕິ ຄາຬ຺ເຫນ ກກ຺ຂເຬນ. ຜຣຸເສນາຕິ ຜຣຸສວຈເນນ. ຄາຬ຺ຫໍ ກຕ຺ວາ ຜຣຸສໍ ກຕ຺ວາ ວຸຈ຺ຈມາໂນປີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອມນາເປນາຕິ ມນໍ ອນລ຺ລີຍນ຺ເຕນ ອວຑ຺ຒນ຺ເຕນ. ສນ຺ຘິຍຕິເມວາຕິ ຆຏິຍຕິເຍວ. ສໍສນ຺ທຕິເມວາຕິ ນິຣນ຺ຕໂຣວ ໂຫຕິ. ສມ຺ໂມທຕິເມວາຕິ ເອກີຠາວເມວ ຄຈ຺ຉຕິ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.

ກຸສິນາຣວຄ຺ໂຄ ຕຕິໂຍ.