໔. ສຣຠສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໖໕. ຈຕຸຕ຺ເຖ ຣາຊຄເຫຕິ ເອວໍນາມເກ ນຄເຣ. ຄິຊ຺ຌກູເຏ ປພ຺ພເຕຕິ ຄິຊ຺ຌສທິສານິສ຺ສ ກູຏານິ, ຄິຊ຺ຌາ ວາ ຕສ຺ສ ກູເຏສຸ ວສນ຺ຕີຕິ ຄິຊ຺ຌກູໂຏ, ຕສ຺ມິໍ ຄິຊ຺ຌກູເຏ ປພ຺ພເຕ. ເອເຕນສ຺ສ ຣາຊຄຫໍ ໂຄຈຣຄາມໍ ກຕ຺ວາ ວິຫຣນ຺ຕສ຺ສ ວສນຏ຺ຐານໍ ທສ຺ສິຕໍ. ຄິຊ຺ຌກູຏສ຺ມິຎ຺ຫິ ຕຖາຄຕໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ວິຫາໂຣ ກາຣິໂຕ, ຄິຊ຺ຌກູຏວິຫາໂຣຕ຺ເວວສ຺ສ ນາມໍ. ຕຕ຺ຖາຍໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ວິຫຣຕີຕິ. ສຣໂຠ ນາມ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ອຈິຣປກ຺ກນ຺ໂຕ ໂຫຕີຕິ ສຣໂຠຕິ ເອວໍນາມໂກ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ອິມສ຺ມິໍ ສາສເນ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ນຈິຣສ຺ເສວ ປກ຺ກນ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ອຘຸນາ ວິພ຺ຠນ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘ ຫິ ໂລເກ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ຕິຕ຺ຖິຍາ ນຏ຺ຐລາຠສກ຺ກາຣາ ອເຫສຸໍ, ຕິຓ຺ຓໍ ຣຕນານໍ ມຫາລາຠສກ຺ກາໂຣ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ຍຖາຫ –

‘‘ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠຄວາ ສກ຺ກໂຕ ໂຫຕິ ຄຣຸກໂຕ ມານິໂຕ ປູຊິໂຕ ອປຈິໂຕ ລາຠີ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣານໍ. ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປນ ປຣິພ຺ພາຊກາ ອສກ຺ກຕາ ໂຫນ຺ຕິ ອຄຣຸກຕາ ອມານິຕາ ອປູຊິຕາ ນ ລາຠິໂນ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣານ’’ນ຺ຕິ (ອຸທາ.໑໔; ສໍ.ນິ.໑.໒.໗໐).

ເຕ ເອວໍ ປຣິຫີນລາຠສກ຺ກາຣາ ປຎ຺ຈສຕມຕ຺ຕາ ເອກສ຺ມິໍ ປຣິພ຺ພາຊກາຣາເມ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ສມ຺ມນ຺ຕຍິໍສຸ – ‘‘ໂຠ, ມຍໍ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ອຸປ຺ປນ຺ນກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຫຕລາຠສກ຺ກາຣາ ຊາຕາ, ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ສາວການຎ຺ຈສ຺ສ ເອກໍ ອວຓ຺ຓໍ ອຸປຘາເຣຖ, ອວຓ຺ຓໍ ປຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ເອຕສ຺ສ ສາສນໍ ຄຣຫິຕ຺ວາ ອມ຺ຫາກໍ ລາຠສກ຺ກາຣໍ ອຸປ຺ປາເທສ຺ສາມາ’’ຕິ. ເຕ ວຊ຺ຊໍ ໂອໂລເກນ຺ຕາ – ‘‘ຕີສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ອາຊີເວ ຈາຕິ ຈຕູສຸປິ ຐາເນສຸ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ວຊ຺ຊໍ ປສ຺ສິຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ, ອິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ຐານານິ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ໂອໂລເກຖາ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ອຖ ເນສໍ ອນ຺ຕເຣ ເອໂກ ເອວມາຫ – ‘‘ອຫໍ ອຎ຺ຎໍ ນ ປສ຺ສາມິ, ອິເມ ອນ຺ວຑ຺ຒມາສໍ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ທ຺ວາຣວາຕປານານິ ປິຘາຍ ສາມເຓຣານມ຺ປິ ປເວສນໍ ນ ເທນ຺ຕິ. ຊີວິຕສທິສາປິ ອຸປຏ຺ຐາກາ ທຏ຺ຐຸໍ ນ ລຠນ຺ຕິ, ອາວຏ຺ຏນິມາຍໍ ໂອສາເຣຕ຺ວາ ໂອສາເຣຕ຺ວາ ຊນໍ ອາວຏ຺ເຏຕ຺ວາ ອາວຏ຺ເຏຕ຺ວາ ຂາທນ຺ຕິ. ສເຈ ຕໍ ມຍໍ ອາຫຣິຕຸໍ ສກ຺ຂິສ຺ສາມ, ເອວໍ ໂນ ລາຠສກ຺ກາຣອຸຬາໂຣ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ອປໂຣປິ ເອວເມວ ວທນ຺ໂຕ ອຸຏ຺ຐາສິ. ສພ຺ເພ ເອກວາທາ ອເຫສຸໍ. ຕໂຕ ອາຫໍສຸ – ‘‘ໂຍ ຕໍ ອາຫຣິຕຸໍ ສກ຺ຂິສ຺ສຕິ, ຕໍ ມຍໍ ອມ຺ຫາກໍ ສມເຍ ເຊຏ຺ຐກໍ ກຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ.

ຕໂຕ ໂກຏິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ‘‘ຕ຺ວໍ ສກ຺ຂິສ຺ສສິ, ຕ຺ວໍ ສກ຺ຂິສ຺ສສີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ອຫໍ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສາມິ, ອຫໍ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສາມີ’’ຕິ ພຫູຫິ ວຸຕ຺ເຕ ສຣຠໍ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ – ‘‘ຕ຺ວໍ ສກ຺ຂິສ຺ສສິ ອາຈຣິຍາ’’ຕິ. ໂສ ອາຫ – ‘‘ອຄຣຸ ເອຕໍ ອາຫຣິຕຸໍ, ສເຈ ຕຸມ຺ເຫ ອຕ຺ຕໂນ ກຖາຍ ຐຕ຺ວາ ມໍ ເຊຏ຺ຐກໍ ກຣິສ຺ສຖາ’’ຕິ. ອຄຣຸ ເອຕມາຈຣິຍ ອາຫຣ, ຕ຺ວໍ ກໂຕເຍວາສິ ອມ຺ເຫຫິ ເຊຏ຺ຐໂກຕິ. ໂສ ອາຫ – ‘‘ຕໍ ອາຫຣນ຺ເຕນ ເຖເນຕ຺ວາ ວາ ວິລຸມ຺ປິຕ຺ວາ ວາ ອາຫຣິຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ, ສມຓສ຺ສ ປນ ໂຄຕມສ຺ສ ສາວກສທິເສນ ຫຸຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ສາວເກ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ວຕ຺ຕປຏິວຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ເຕສໍ ປຕ຺ເຕ ຠຕ຺ຕໍ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ອາຫຣິຕຸໍ ສກ຺ກາ. ຣຸຈ຺ຈຕິ ໂວ ເອຕສ຺ສ ເອຕ຺ຕກສ຺ສ ກິຣິຍາ’’ຕິ. ຍໍກິຎ຺ຈິ ກຕ຺ວາ ອາຫຣິຕ຺ວາ ຈ ໂນ ເທຫີຕິ. ເຕນ ຫິ ມໍ ທິສ຺ວາ ອປສ຺ສນ຺ຕາ ວິຍ ຠເວຍ຺ຍາຖາຕິ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ສຎ຺ຎໍ ທຕ຺ວາ ທຸຕິຍທິວເສ ປາໂຕວ ອຸຏ຺ຐາຍ ຄິຊ຺ຌກູຏມຫາວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ທິຏ຺ຐທິຏ຺ຐານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ປຎ຺ຈປຕິຏ຺ຐິເຕນ ປາເທ ວນ຺ທິ. ຠິກ຺ຂູ ອາຫໍສຸ – ‘‘ອຎ຺ເຎ ປຣິພ຺ພາຊກາ ຈຓ຺ຑາ ຜຣຸສາ, ອຍໍ ປນ ສທ຺ໂຘ ຠວິສ຺ສຕິ ປສນ຺ໂນ’’ຕິ. ຠນ຺ເຕ, ຕຸມ຺ເຫ ຎຕ຺ວາ ຍຸຕ຺ຕຏ຺ຐານສ຺ມິໍເຍວ ປພ຺ພຊິຕາ, ມຍໍ ປນ ອນຸປຘາເຣຕ຺ວາ ອຕິຕ຺ເຖເນວ ປກ຺ຂນ຺ຕາ ອນິຍ຺ຍານິກມຄ຺ເຄ ວິຈຣາມາຕິ. ໂສ ເອວໍ ວຕ຺ວາ ທິຏ຺ເຐ ທິຏ຺ເຐ ຠິກ຺ຂູ ປຸນປ຺ປຸນໍ ວນ຺ທຕິ, ນ຺ຫາໂນທກາທີນິ ປຏິຍາເທຕິ, ທນ຺ຕກຏ຺ຐໍ ກປ຺ປິຍໍ ກໂຣຕິ, ປາເທ ໂຘວຕິ ມກ຺ເຂຕິ, ອຕິເຣກຠຕ຺ຕໍ ລຠິຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊຕິ.

ຕໍ ອິມິນາ ນີຫາເຣນ ວສນ຺ຕໍ ເອໂກ ມຫາເຖໂຣ ທິສ຺ວາ, ‘‘ປຣິພ຺ພາຊກ, ຕ຺ວໍ ສທ຺ໂຘ ປສນ຺ໂນ, ກິໍ ນ ປພ຺ພຊສີ’’ຕິ. ໂກ ມໍ, ຠນ຺ເຕ, ປພ຺ພາເຊສ຺ສຕິ. ມຍຎ຺ຫິ ຈິຣກາລໍ ຠທນ຺ຕານໍ ປຈ຺ຈຕ຺ຖິກາ ຫຸຕ຺ວາ ວິຈຣິມ຺ຫາຕິ. ເຖໂຣ ‘‘ສເຈ ຕ຺ວໍ ປພ຺ພຊິຕຸກາໂມ, ອຫໍ ຕໍ ປພ຺ພາເຊສ຺ສາມີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ປພ຺ພາເຊສິ. ໂສ ປພ຺ພຊິຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ນິຣນ຺ຕຣໍ ວຕ຺ຕປຏິວຕ຺ຕມກາສິ. ອຖ ນໍ ເຖໂຣ ວຕ຺ເຕ ປສີທິຕ຺ວາ ນຈິຣສ຺ເສວ ອຸປສມ຺ປາເທສິ. ໂສ ອຸໂປສຖທິວເສ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ອຸໂປສຖຄ຺ຄໍ ປວິສິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ມຫນ຺ເຕນ ອຸສ຺ສາເຫນ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ປຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ເຕ ທິສ຺ວາ ‘‘ອິມິນາ ນີຫາເຣນ ໂອສາເຣຕ຺ວາ ໂອສາເຣຕ຺ວາ ໂລກໍ ຂາທນ຺ຕິ, ກຕິປາເຫນ ຫຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕສິ. ໂສ ປຣິເວຓໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຸປຊ຺ຌາຍໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ໂກ ນາໂມ ອຍໍ ຘມ຺ໂມ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ປາຕິໂມກ຺ໂຂ ນາມ, ອາວຸໂສຕິ. ອຸຕ຺ຕມຘມ຺ໂມ ເອສ, ຠນ຺ເຕ, ຠວິສ຺ສຕີຕິ. ອາມ, ອາວຸໂສ, ສກລສາສນຘາຣຓີ ອຍໍ ສິກ຺ຂາຕິ. ຠນ຺ເຕ, ສເຈ ເອສ ສິກ຺ຂາຘມ຺ໂມ ອຸຕ຺ຕໂມ, ອິມເມວ ປຐມໍ ຄຓ຺ຫາມີຕິ. ຄຓ຺ຫາວຸໂສຕິ ເຖໂຣ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິ. ໂສ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ປຣິພ຺ພາຊເກ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ‘‘ກີທິສໍ ອາຈຣິຍາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິໂຕ, ‘‘ອາວຸໂສ, ມາ ຈິນ຺ຕຍິຕ຺ຖ, ກຕິປາເຫນ ອາຫຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ນຈິຣສ຺ເສວ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ອຸປຊ຺ຌາຍໍ ອາຫ – ‘‘ເອຕ຺ຕກເມວ, ຠນ຺ເຕ, ອຸທາຫຸ ອຎ຺ຎມ຺ປິ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ. ເອຕ຺ຕກເມວ, ອາວຸໂສຕິ.

ໂສ ປຸນທິວເສ ຍຖານິວຕ຺ຖປາຣຸໂຕວ ຄຫິຕນີຫາເຣເນວ ປຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຄິຊ຺ຌກູຏາ ນິກ຺ຂມ຺ມ ປຣິພ຺ພາຊກາຣາມໍ ອຄມາສິ. ປຣິພ຺ພາຊກາ ທິສ຺ວາ ‘‘ກີທິສໍ, ອາຈຣິຍ, ນາສກ຺ຂິຕ຺ຖ ມຎ຺ເຎ ອາວຏ຺ຏນິມາຍໍ ອາຫຣິຕຸ’’ນ຺ຕິ ຕໍ ປຣິວາຣຍິໍສຸ. ມາ ຈິນ຺ຕຍິຕ຺ຖ, ອາວຸໂສ, ອາຫຏາ ເມ ອາວຏ຺ຏນິມາຍາ, ອິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອມ຺ຫາກໍ ລາຠສກ຺ກາໂຣ ມຫາ ຠວິສ຺ສຕິ. ຕຸມ຺ເຫ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສມຄ຺ຄາ ໂຫຖ, ມາ ວິວາທໍ ອກຕ຺ຖາຕິ. ສເຈ ເຕ, ອາຈຣິຍ, ສຸຄ຺ຄຫິຕາ, ອມ຺ເຫປິ ນໍ ວາເຈຫີຕິ. ໂສ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ໂອສາເຣສິ. ອຖ ເຕ ສພ຺ເພປິ – ‘‘ເອຖ, ໂຠ, ນຄເຣ ວິຈຣນ຺ຕາ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ອວຓ຺ຓໍ ກເຖສ຺ສາມາ’’ຕິ ອນຸຄ຺ຆາຏິເຕສຸເຍວ ນຄຣທ຺ວາເຣສຸ ທ຺ວາຣສມີປໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວິວເຏນ ທ຺ວາເຣນ ສພ຺ພປຐມໍ ປວິສິໍສຸ. ເອວໍ ສລິງ຺ເຄເນວ ອປກ຺ກນ຺ຕໍ ຕໍ ປຣິພ຺ພາຊກໍ ສນ຺ຘາຍ – ‘‘ສຣໂຠ ນາມ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ອຈິຣປກ຺ກນ຺ໂຕ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຕໍ ທິວສໍ ປນ ຠຄວາ ປຈ຺ຈູສສມເຍ ໂລກໍ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ອິທໍ ອທ຺ທສ – ‘‘ອຊ຺ຊ ສຣໂຠ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ນຄເຣ ວິຈຣິຕ຺ວາ ປກາສນີຍກມ຺ມໍ ກຣິສ຺ສຕິ, ຕິຓ຺ຓໍ ຣຕນານໍ ອວຓ຺ຓໍ ກເຖນ຺ໂຕ ວິສໍ ສິຎ຺ຈິຕ຺ວາ ປຣິພ຺ພາຊກາຣາມໍ ຄມິສ຺ສຕິ, ອຫມ຺ປິ ຕຕ຺ເຖວ ຄມິສ຺ສາມິ, ຈຕສ຺ໂສປິ ປຣິສາ ຕຕ຺ເຖວ ໂອສຣິສ຺ສນ຺ຕິ. ຕສ຺ມິໍ ສມາຄເມ ຈຕຸຣາສີຕິ ປາຓສຫສ຺ສານິ ອມຕປານໍ ປິວິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ. ຕໂຕ ‘‘ຕສ຺ສ ໂອກາໂສ ໂຫຕຸ, ຍຖາຣຸຈິຍາ ອວຓ຺ຓໍ ປຕ຺ຖຣຕູ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ອານນ຺ທຕ຺ເຖຣໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອານນ຺ທ, ອຏ຺ຐາຣສສຸ ມຫາວິຫາເຣສຸ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ມຍາ ສທ຺ຘິໍເຍວ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕຸໍ ອາໂຣເຈຫີ’’ຕິ. ເຖໂຣ ຕຖາ ອກາສິ. ຠິກ຺ຂູ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ສຕ຺ຖາຣເມວ ປຣິວາຣຍິໍສຸ. ສຕ຺ຖາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ອາທາຍ ທ຺ວາຣຄາມສມີເປເຍວ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິ. ສຣໂຠປິ ປຣິພ຺ພາຊເກຫິ ສທ຺ຘິໍ ນຄຣໍ ປວິຏ຺ໂຐ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ປຣິສມຊ຺ເຌ ຣາຊທ຺ວາຣວີຖິຈຕຸກ຺ກາທີສຸ ຈ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ອຎ຺ຎາໂຕ ມຍາ ສມຓານໍ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິຍານໍ ຘມ຺ໂມ’’ຕິອາທີນິ ອຠາສິ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ໂສ ຣາຊຄເຫ ປຣິສຕິ ເອວໍ ວາຈໍ ຠາສຕີຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ອຎ຺ຎາໂຕຕິ ຎາໂຕ ອວພຸທ຺ໂຘ, ປາກຏໍ ກຕ຺ວາ ອຸຄ຺ຄຫິໂຕຕິ ທີເປຕິ. ອຎ຺ຎາຍາຕິ ຊານິຕ຺ວາ. ອປກ຺ກນ຺ໂຕຕິ ສລິງ຺ເຄເນວ ອປກ຺ກນ຺ໂຕ. ສເຈ ຫິ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ສາສເນ ໂກຈິ ສາໂຣ ອຠວິສ຺ສ, ນາຫໍ ອປກ຺ກມິສ຺ສໍ. ຕສ຺ສ ປນ ສາສນໍ ອສາຣໍ ນິສ຺ສາຣໍ, ອາວຏ຺ຏນິມາຍໍ ໂອສາເຣຕ຺ວາ ສມຓາ ໂລກໍ ຂາທນ຺ຕີຕິ ເອວມຕ຺ຖໍ ທີເປນ຺ໂຕ ເອວມາຫ.

ອຖ ໂຂ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູຕິ ອຖ ເອວໍ ຕສ຺ມິໍ ປຣິພ຺ພາຊເກ ຠາສມາເນ ອຣຎ຺ຎວາສິໂນ ປຎ຺ຈສຕາ ຠິກ຺ຂູ ‘‘ອສຸກຏ຺ຐານໍ ນາມ ສຕ຺ຖາ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕຸໍ ຄໂຕ’’ຕິ ອຊານນ຺ຕາ ຠິກ຺ຂາຈາຣເວລາຍໍ ຣາຊຄຫໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິສິໍສຸ. ເຕ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອສ຺ໂສສຸນ຺ຕິ ສຸຓິໍສຸ. ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສູຕິ ‘‘ອິມໍ ກາຣຓໍ ທສພລສ຺ສ ອາໂຣເຈສ຺ສາມາ’’ຕິ ອຸປສງ຺ກມິໍສຸ.

ສິປ຺ປິນິກາຕີຣນ຺ຕິ ສິປ຺ປິນິກາຕິ ເອວໍນາມິກາຍ ນທິຍາ ຕີຣໍ. ອຘິວາເສສິ ຠຄວາ ຕຸຓ຺ຫີຠາເວນາຕິ ກາຍງ຺ຄວາຈງ຺ຄານິ ອໂຈເປຕ຺ວາ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ຂນ຺ຕິໍ ຘາເຣຕ຺ວາ ຈິຕ຺ເຕເນວ ອຘິວາເສສີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວໍ ອຘິວາເສຕ຺ວາ ປຸນ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ອຊ຺ຊ ມຍາ ສຣຠສ຺ສ ວາທໍ ມທ຺ທິຕຸໍ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕນ ເອກເກນ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ, ອຸທາຫຸ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆປຣິວຸເຕນາ’’ຕິ. ອຖສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ສຈາຫໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆປຣິວຸໂຕ ຄມິສ຺ສາມິ, ມຫາຊໂນ ເອວໍ ຈິນ຺ເຕສ຺ສຕິ – ‘‘ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ວາທຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປກ຺ຂໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຣິສພເລນ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ວາທໍ ມທ຺ທຕິ, ປຣວາທີນໍ ສີສໍ ອຸກ຺ຂິປິຕຸໍ ນ ເທຕີ’’ຕິ. ນ ໂຂ ປນ ມຍ຺ຫໍ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ວາເທ ປຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ມທ຺ທນກິຈ຺ຈໍ ອຕ຺ຖິ, ອຫເມວ ຄນ຺ຕ຺ວາ ມທ຺ທິສ຺ສາມິ. ອນຈ຺ຉຣິຍໍ ເຈຕໍ ຍ຺ວາຫໍ ອິທານິ ພຸທ຺ຘຠູໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ວາທໍ ມທ຺ເທຍ຺ຍໍ, ຈຣິຍໍ ຈຣຓກາເລ ອເຫຕຸກປຏິສນ຺ຘິຍໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕນາປິ ຫິ ມຍາ ວຫິຕພ຺ພໍ ຘຸຣໍ ອຎ຺ໂຎ ວຫິຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ ນາມ ນາໂຫສິ. ອິມສ຺ສ ປນຕ຺ຖສ຺ສ ສາຘນຕ຺ຖໍ –

‘‘ຍໂຕ ຍໂຕ ຄຣຸ ຘຸຣໍ, ຍໂຕ ຄມ຺ຠີຣວຕ຺ຕນີ;

ຕທາສ຺ສຸ ກຓ຺ຫໍ ຍຸຎ຺ເຊນ຺ຕິ, ສ຺ວາສ຺ສຸ ຕໍ ວຫເຕ ຘຸຣ’’ນ຺ຕິ. (ຊາ. ໑.໑.໒໙) –

ອິທໍ ກຓ຺ຫຊາຕກໍ ອາຫຣິຕພ຺ພໍ. ອຕີເຕ ກິຣ ເອໂກ ສຕ຺ຖວາໂຫ ເອກິສ຺ສາ ມຫລ຺ລິກາຍ ເຄເຫ ນິວາສໍ ຄຓ຺ຫິ. ອຖສ຺ສ ເອກິສ຺ສາ ເຘນຸຍາ ຣຕ຺ຕິຠາຄສມນນ຺ຕເຣ ຄພ຺ຠວຸຏ຺ຐານໍ ອໂຫສິ. ສາ ເອກໍ ວຈ຺ຉກໍ ວິຊາຍິ. ມຫລ຺ລິກາຍ ວຈ຺ຉກໍ ທິຏ຺ຐກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປຸຕ຺ຕສິເນໂຫ ອຸທປາທິ. ປຸນທິວເສ ສຕ຺ຖວາຫປຸຕ຺ໂຕ – ‘‘ຕວ ເຄຫເວຕນໍ ຄຓ຺ຫາຫີ’’ຕິ ອາຫ. ມຫລ຺ລິກາ ‘‘ມຍ຺ຫໍ ອຎ຺ເຎນ ກິຈ຺ຈໍ ນ ອຕ຺ຖິ, ອິມເມວ ວຈ຺ຉກໍ ເທຫີ’’ຕິ ອາຫ. ຄຓ຺ຫ, ອມ຺ມາຕິ. ສາ ຕໍ ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ຂີຣໍ ປາເຍຕ຺ວາ ຍາຄຸຠຕ຺ຕຕິຓາທີນິ ທທມານາ ໂປເສສິ. ໂສ ວຸທ຺ຘິມນ຺ວາຍ ປຣິປຸຓ຺ຓຣູໂປ ພລວີຣິຍສມ຺ປນ຺ໂນ ອໂຫສິ ສມ຺ປນ຺ນາຈາໂຣ, ກາຬໂກ ນາມ ນາເມນ. ອເຖກສ຺ສ ສຕ຺ຖວາຫສ຺ສ ປຎ຺ຈຫິ ສກຏສເຕຫິ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ອຸທກຠິນ຺ນຏ຺ຐາເນ ສກຏຈກ຺ກໍ ລຄ຺ຄິ. ໂສ ທສປິ ວີສມ຺ປິ ຕິໍສມ຺ປິ ໂຍເຊຕ຺ວາ ນີຫຣາເປຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ກາຬກໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຫ – ‘‘ຕາຕ, ຕວ ເວຕນໍ ທສ຺ສາມິ, ສກຏໍ ເມ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ເທຫີ’’ຕິ. ເອວຎ຺ຈ ປນ ວຕ຺ວາ ຕໍ ອາທາຍ – ‘‘ອຎ຺ໂຎ ອິມິນາ ສທ຺ຘິໍ ຘຸຣໍ ວຫິຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ຘຸຣສກເຏ ໂຍຕ຺ຕໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຕໍ ເອກກໍເຍວ ໂຍເຊສິ. ໂສ ຕໍ ສກຏໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຖເລ ປຕິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ເອເຕເນວ ນິຫາເຣນ ປຎ຺ຈ ສກຏສຕານິ ນີຫຣິ. ໂສ ສພ຺ພປຈ຺ຉິມສກຏໍ ນີຫຣິຕ຺ວາ ໂມຈິຍມາໂນ ‘‘ສຸ’’ນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ ສີສໍ ອຸກ຺ຂິປິ.

ສຕ຺ຖວາໂຫ ‘‘ອຍໍ ເອຕ຺ຕການິ ສກຏານິ ອຸກ຺ຂິປນ຺ໂຕ ເອວໍ ນ ອກາສິ, ເວຕນຕ຺ຖໍ ມຎ຺ເຎ ກໂຣຕີ’’ຕິ ສກຏຄຓນາຍ ກຫາປເຓ ຄເຫຕ຺ວາ ປຎ຺ຈສຕຠຓ຺ຑິກໍ ຕສ຺ສ ຄີວາຍ ພນ຺ຘາເປສິ. ໂສ ອຎ຺ເຎສໍ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕິກໍ ອລ຺ລີຍິຕຸໍ ອເທນ຺ໂຕ ອຸຊຸກໍ ເຄຫເມວ ອຄມາສິ. ມຫລ຺ລິກາ ທິສ຺ວາ ໂມເຈຕ຺ວາ ກຫາປຓຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ‘‘ກສ຺ມາ, ປຸຕ຺ຕ, ເອວມກາສິ, ມາ ຕ຺ວໍ ‘ມຍາ ກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ອາຠເຕນ ອຍໍ ຊີວິສ຺ສຕີ’ຕິ ສຎ຺ຎມກາສີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ໂຄຓໍ ອຸຓ຺ໂຫທເກນ ນ຺ຫາເປຕ຺ວາ ເຕເລນ ອພ຺ຠຎ຺ຊິຕ຺ວາ ‘‘ອິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປຸນ ມາ ເອວມກາສີ’’ຕິ ໂອວທິ. ເອວໍ ສຕ຺ຖາ ‘‘ຈຣິຍໍ ຈຣຓກາເລ ອເຫຕຸກປຏິສນ຺ຘິຍໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕນາປິ ຫິ ມຍາ ວຫິຕພ຺ພຘຸຣໍ ອຎ຺ໂຎ ວຫິຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ ນາມ ນາໂຫສີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ເອກໂກວ ອຄມາສິ. ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ສາຍນ຺ຫສມຍໍ ປຏິສລ຺ລານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຕຕ຺ຖ ປຏິສລ຺ລານາຕິ ປຸຖຸຕ຺ຕາຣມ຺ມເຓຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ປຏິສໍຫຣິຕ຺ວາ ສລ຺ລານໂຕ, ຜລສມາປຕ຺ຕິໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນຸປສງ຺ກມີຕິ ປຣິພ຺ພາຊເກສຸ ສກລນຄເຣ ປກາສນີຍກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ນຄຣາ ນິກ຺ຂມ຺ມ ປຣິພ຺ພາຊກາຣາເມ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ‘‘ສເຈ, ອາວຸໂສ ສຣຠ, ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ອາຄມິສ຺ສຕິ, ກິໍ ກຣິສ຺ສສີ’’ຕິ. ສມເຓ ໂຄຕເມ ເອກໍ ກໂຣນ຺ເຕ ອຫໍ ທ຺ເວ ກຣິສ຺ສາມິ, ທ຺ເວ ກໂຣນ຺ເຕ ຈຕ຺ຕາຣິ, ຈຕ຺ຕາຣິ ກໂຣນ຺ເຕ ປຎ຺ຈ, ປຎ຺ຈ ກໂຣນ຺ເຕ ທສ, ທສ ກໂຣນ຺ເຕ ວີສຕິ, ວີສຕິ ກໂຣນ຺ເຕ ຕິໍສໍ, ຕິໍສໍ ກໂຣນ຺ເຕ ຈຕ຺ຕາລີສໍ, ຈຕ຺ຕາລີສໍ ກໂຣນ຺ເຕ ປຎ຺ຎາສໍ, ປຎ຺ຎາສໍ ກໂຣນ຺ເຕ ສຕໍ, ສຕໍ ກໂຣນ຺ເຕ ສຫສ຺ສໍ ກຣິສ຺ສາມີຕິ ເອວໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສີຫນາທກຖໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ນິສິນ຺ເນສຸ ອຸປສງ຺ກມິ.

ອຸປສງ຺ກມນ຺ໂຕ ປນ ຍສ຺ມາ ປຣິພ຺ພາຊກາຣາມສ຺ສ ນຄຣມຊ຺ເຌເນວ ມຄ຺ໂຄ, ຕສ຺ມາ ສຸຣຕ຺ຕທຸປຏ຺ຏໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ສຸຄຕມຫາຈີວຣໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ວິສ຺ສຏ຺ຐພໂລ ຣາຊາ ວິຍ ເອກໂກວ ນຄຣມຊ຺ເຌນ ອຄມາສິ. ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກາ ທິສ຺ວາ ‘‘ປຣິພ຺ພາຊກາ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ປກາສນີຍກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕາ ອວຓ຺ຓໍ ປຕ຺ຖຣິໍສຸ, ໂສ ເອເຕ ອນຸວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ສຎ຺ຎາເປຕຸໍ ຄຈ຺ຉຕິ ມຎ຺ເຎ’’ຕິ ອນຸພນ຺ຘິໍສຸ. ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກາປິ ‘‘ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ອາທາຍ ເອກໂກວ ນິກ຺ຂນ຺ໂຕ, ອຊ຺ຊ ສຣເຠນ ສທ຺ຘິໍ ມຫາຘມ຺ມສງ຺ຄາໂມ ຠວິສ຺ສຕິ. ມຍມ຺ປິ ຕສ຺ມິໍ ສມາຄເມ ກາຍສກ຺ຂິໂນ ຠວິສ຺ສາມາ’’ຕິ ອນຸພນ຺ຘິໍສຸ. ສຕ຺ຖາ ປສ຺ສນ຺ຕສ຺ເສວ ມຫາຊນສ຺ສ ປຣິພ຺ພາຊກາຣາມໍ ອຸປສງ຺ກມິ.

ປຣິພ຺ພາຊກາ ຣຸກ຺ຂານໍ ຂນ຺ຘວິຏປສາຂນ຺ຕເຣຫິ ສມຸຄ຺ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ຉພ຺ພຓ຺ຓຆນພຸທ຺ຘຣສ຺ມິໂຍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອຎ຺ຎທາ ເອວຣູໂປ ໂອຠາໂສ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ກິໍ ນຸ ໂຂ ເອຕ’’ນ຺ຕິ ອຸລ຺ໂລເກຕ຺ວາ ‘‘ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ອາຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາວ ສຣໂຠ ຊາຓຸກນ຺ຕເຣ ສີສໍ ຐເປຕ຺ວາ ອໂຘມຸໂຂ ນິສີທິ. ເອວໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠຄວາ ຕໍ ອາຣາມໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທິ. ຕຖາຄໂຕ ຫິ ຊມ຺ພຸທີປຕເລ ອຄ຺ຄກຸເລ ຊາຕຕ຺ຕາ ອຄ຺ຄາສນາຣໂຫຕິສ຺ສ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອາສນໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕເມວ ໂຫຕິ. ເອວໍ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ມຫາຣເຫ ພຸທ຺ຘາສເນ ນິສີທິ.

ເຕ ປຣິພ຺ພາຊກາ ສຣຠໍ ປຣິພ຺ພາຊກໍ ເອຕທໂວຈຸນ຺ຕິ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘ ກິຣ ສຣເຠນ ສທ຺ຘິໍ ເອຕ຺ຕກໍ ກເຖນ຺ເຕເຍວ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ສຕ຺ຖຸ ປທານຸປທິໂກ ຫຸຕ຺ວາ ປຣິພ຺ພາຊກາຣາມໍ ສມ຺ປາປຸຓິ, ຈຕສ຺ໂສປິ ປຣິສາ ປຣິພ຺ພາຊກາຣາເມເຍວ ໂອສຣິໍສຸ. ຕໂຕ ເຕ ປຣິພ຺ພາຊກາ ‘‘ອຈ຺ຉຣິຍໍ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ກມ຺ມໍ, ສກລນຄຣໍ ວິຈຣິຕ຺ວາ ອວຓ຺ຓໍ ປຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ປກາສນີຍກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ອາຄຕານໍ ເວຣີນໍ ປຏິສຕ຺ຕູນໍ ປຈ຺ຈາມິຕ຺ຕານໍ ສນ຺ຕິກໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ໂຖກມ຺ປິ ວິຄ຺ຄາຫິກກຖໍ ນ ກເຖສິ, ອາຄຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສຕປາກເຕເລນ ມກ຺ເຂນ຺ໂຕ ວິຍ ອມຕປານໍ ປາເຍນ຺ໂຕ ວິຍ ມຘຸຣກຖໍ ກເຖຕີ’’ຕິ ສພ຺ເພປິ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘໍ ອນຸວຕ຺ຕນ຺ຕາ ເອຕທໂວຈຸໍ.

ຍາເຈຍ຺ຍາສີຕິ ອາຍາເຈຍ຺ຍາສິ ປຕ຺ເຖຍ຺ຍາສິ ປິເຫຍ຺ຍາສິ. ຕຸຓ຺ຫີຠູໂຕຕິ ຕຸຓ຺ຫີຠາວໍ ອຸປຄໂຕ. ມງ຺ກຸຠູໂຕຕິ ນິຕ຺ເຕຊຕໍ ອາປນ຺ໂນ. ປຕ຺ຕກ຺ຂນ຺ໂຘຕິ ໂອນຕຄີໂວ. ອໂຘມຸໂຂຕິ ເຫຏ຺ຐາມຸໂຂ. ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ເຕ ປຏິຊານໂຕຕິ ‘‘ອຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ, ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ ມຍາ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ຘາ’’ຕິ ເອວໍ ປຏິຊານໂຕ ຕວ. ອນຠິສມ຺ພຸທ຺ຘາຕິ ອິເມ ນາມ ຘມ຺ມາ ຕຍາ ອນຠິສມ຺ພຸທ຺ຘາ. ຕຕ຺ຖາຕິ ເຕສຸ ອນຠິສມ຺ພຸທ຺ຘາຕິ ເອວໍ ທສ຺ສິຕຘມ຺ເມສຸ. ອຎ຺ເຎນ ວາ ອຎ຺ຎໍ ປຏິຈຣິສ຺ສຕີຕິ ອຎ຺ເຎນ ວາ ວຈເນນ ອຎ຺ຎໍ ວຈນໍ ປຏິຈ຺ຉາເທສ຺ສຕິ, ອຎ຺ຎໍ ປຸຈ຺ຉິໂຕ ອຎ຺ຎໍ ກເຖສ຺ສຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ພຫິທ຺ຘາ ກຖໍ ອປນາເມສ຺ສຕີຕິ ພຫິທ຺ຘາ ອຎ຺ຎໍ ອາຄນ຺ຕຸກກຖໍ ອາຫຣນ຺ໂຕ ປຸຣິມກຖໍ ອປນາເມສ຺ສຕິ. ອປ຺ປຈ຺ຈຍນ຺ຕິ ອນຠິຣທ຺ຘິໍ ອຕຸຏ຺ຐາກາຣໍ ປາຕຸກຣິສ຺ສຕີຕິ ປາກຏໍ ກຣິສ຺ສຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ອປ຺ປຈ຺ຈເຍນ ໂທມນສ຺ສໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ປຸຣິເມຫິ ທ຺ວີຫິ ມນ຺ທພລວເຠໂທ ໂກໂຘເຍວ.

ເອວໍ ຠຄວາ ປຐມເວສາຣຊ຺ເຊນ ສີຫນາທໍ ນທິຕ຺ວາ ປຸນ ທຸຕິຍາທີຫິ ນທນ຺ໂຕ ໂຍ ໂຂ ມໍ ປຣິພ຺ພາຊກາຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ສ ໂຂ ປນ ເຕ ອຕ຺ຖາຍ ຘມ຺ໂມ ເທສິໂຕຕິ ຍສ຺ສ ມຄ຺ຄສ຺ສ ວາ ຜລສ຺ສ ວາ ອຕ຺ຖາຍ ຕຍາ ຈຕຸສຈ຺ຈຘມ຺ໂມ ເທສິໂຕ. ໂສ ນ ນິຍ຺ຍາຕີຕິ ໂສ ຘມ຺ໂມ ນ ນິຍ຺ຍາຕິ ນ ນິຄ຺ຄຈ຺ຉຕິ, ນ ຕໍ ອຕ຺ຖໍ ສາເຘຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຕກ຺ກຣສ຺ສາຕິ ໂຍ ນໍ ກໂຣຕິ, ຕສ຺ສ ປຏິປຕ຺ຕິປູຣກສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາຍາຕິ ເຫຕຸນາ ນເຍນ ກາຣເຓນ ສກລສ຺ສ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂສ຺ສ ຂຍາຍ. ອຖ ວາ ຍສ຺ສ ໂຂ ປນ ເຕ ອຕ຺ຖາຍ ຘມ຺ໂມ ເທສິໂຕຕິ ຍສ຺ສ ເຕ ອຕ຺ຖາຍ ຘມ຺ໂມ ເທສິໂຕ. ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ຣາຄປຏິຆາຕຕ຺ຖາຍ ອສຸຠກມ຺ມຏ຺ຐານໍ, ໂທສປຏິຆາຕຕ຺ຖາຍ ເມຕ຺ຕາຠາວນາ, ໂມຫປຏິຆາຕຕ຺ຖາຍ ປຎ຺ຈ ຘມ຺ມາ, ວິຕກ຺ກຸປຈ຺ເຉທາຍ ອານາປານສ຺ສຕິ. ໂສ ນ ນິຍ຺ຍາຕິ ຕກ຺ກຣສ຺ສ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາຍາຕິ ໂສ ຘມ຺ໂມ ໂຍ ນໍ ຍຖາເທສິຕໍ ກໂຣຕິ, ຕສ຺ສ ຕກ຺ກຣສ຺ສ ສມ຺ມາ ເຫຕຸນາ ນເຍນ ກາຣເຓນ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາຍ ນ ນິຍ຺ຍາຕິ ນ ນິຄ຺ຄຈ຺ຉຕິ, ຕໍ ອຕ຺ຖໍ ນ ສາເຘຕີຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ສຣໂຠ ປຣິພ຺ພາຊໂກຕິ ຍຖາ ອຍໍ ສຣໂຠ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ປຊ຺ຌາຍນ຺ໂຕ ອປ຺ປຏິຠາໂນ ນິສິນ຺ໂນ, ເອວໍ ນິສີທິສ຺ສຕີຕິ.

ເອວໍ ຕີຫິ ປເທຫິ ສີຫນາທໍ ນທິຕ຺ວາ ເທສນໍ ນິວຕ຺ເຕນ຺ຕສ຺ເສວ ຕຖາຄຕສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ຐາເນ ສນ຺ນິປຕິຕາ ຈຕຸຣາສີຕິປາຓສຫສ຺ສປຣິມາຓາ ປຣິສາ ອມຕປານໍ ປິວິ, ສຕ຺ຖາ ປຣິສາຍ ອມຕປານສ຺ສ ປີຕຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ເວຫາສໍ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ. ຕມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ອຖ ໂຂ ຠຄວາຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ສີຫນາທນ຺ຕິ ເສຏ຺ຐນາທໍ ອຠີຕນາທໍ ອປ຺ປຏິນາທໍ. ເວຫາສໍ ປກ຺ກາມີຕິ ອຠິຎ຺ຎາປາທກໍ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐາຍ ອຘິຏ຺ຐາຍ ສທ຺ຘິໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ອາກາສໍ ປກ຺ຂນ຺ທິ. ເອວໍ ປກ຺ຂນ຺ໂທ ຈ ປນ ຕໍຂຓຎ຺ເຎວ ຄິຊ຺ຌກູຏມຫາວິຫາເຣ ປຕິຏ຺ຐາສິ.

ວາຈາຍ ສນ຺ນິໂຕທເກນາຕິ ວຈນປໂຕເທນ. ສຎ຺ຊມ຺ຠຣິມກໍສູຕິ ສມ຺ຠຣິຕໍ ນິຣນ຺ຕຣຜຸຏໍ ອກໍສຸ, ອຸປຣິ ວິຊ຺ຌິໍສູຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ພ຺ຣຫາຣຎ຺ເຎຕິ ມຫາຣຎ຺ເຎ. ສີຫນາທໍ ນທິສ຺ສາມີຕິ ສີຫສ຺ສ ນທໂຕ ອາກາຣໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອຍມ຺ປິ ຕິຣຈ຺ຉານຄໂຕ, ອຫມ຺ປິ, ອິມສ຺ສ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປາທາ, ມຍ຺ຫມ຺ປິ, ອຫມ຺ປິ ເອວເມວ ສີຫນາທໍ ນທິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕສິ. ໂສ ສີຫສ຺ສ ສມ຺ມຸຂາ ນທິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ຕສ຺ມິໍ ໂຄຈຣາຍ ປກ຺ກນ຺ເຕ ເອກໂກ ນທິຕຸໍ ອາຣຠິ. ອຖສ຺ສ ສິງ຺ຄາລສທ຺ໂທເຍວ ນິຈ຺ຉຣິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ສິງ຺ຄາລກໍເຍວ ນທຕີຕິ. ເຠຣຓ຺ຑກນ຺ຕິ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນໍ. ອປິຈ ຠິນ຺ນສ຺ສຣໍ ອມນາປສທ຺ທໍ ນທຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເອວເມວ ໂຂ ຕ຺ວນ຺ຕິ ອິມິນາ ໂອປມ຺ເມນ ປຣິພ຺ພາຊກາ ຕຖາຄຕໍ ສີຫສທິສໍ ກຕ຺ວາ ສຣຠໍ ສິງ຺ຄາລສທິສໍ ອກໍສຸ. ອມ຺ພຸກສຎ຺ຈຣີຕິ ຂຸທ຺ທກກຸກ຺ກຸຏິກາ. ປຸຣິສກຣວິຕໍ ຣວິສ຺ສາມີຕິ ມຫາກຸກ຺ກຸຏໍ ຣວນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອິມສ຺ສປິ ທ຺ເວ ປາທາ ທ຺ເວ ປກ຺ຂາ, ມຍ຺ຫມ຺ປິ ຕເຖວ, ອຫມ຺ປິ ເອວຣູປໍ ຣວິຕໍ ຣວິສ຺ສາມີ’’ຕິ ສາ ຕສ຺ສ ສມ຺ມຸຂາ ຣວິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕີ ຕສ຺ມິໍ ປກ຺ກນ຺ເຕ ຣວມານາ ກຸກ຺ກຸຏິກາຣວໍເຍວ ຣວິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ອມ຺ພຸກສຎ຺ຈຣິຣວິຕໍເຍວ ຣວຕີຕິ. ອຸສໂຠຕິ ໂຄໂຓ. ສຸຎ຺ຎາຍາຕິ ຕຸຈ຺ຉາຍ ເຊຏ຺ຐກວສເຠຫິ ວິຣຫິຕາຍ. ຄມ຺ຠີຣໍ ນທິຕພ຺ພໍ ມຎ຺ຎຕີຕິ ເຊຏ຺ຐກວສຠສ຺ສ ນາທສທິສໍ ຄມ຺ຠີຣນາທໍ ນທິຕພ຺ພໍ ມຎ຺ຎຕິ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.