໙. ສຸຂຸມາລສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໙. ນວເມ ສຸຂຸມາໂລຕິ ນິທ຺ທຸກ຺ໂຂ. ປຣມສຸຂຸມາໂລຕິ ປຣມນິທ຺ທຸກ຺ໂຂ. ອຈ຺ຈນ຺ຕສຸຂຸມາໂລຕິ ສຕຕນິທ຺ທຸກ຺ໂຂ. ອິມໍ ຠຄວາ ກປິລປຸເຣ ນິພ຺ພຕ຺ຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ນິທ຺ທຸກ຺ຂຠາວໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອາຫ, ຈຣິຍກາເລ ປນ ເຕນ ອນຸຠູຕທຸກ຺ຂສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ນຕ຺ຖີຕິ. ເອກຕ຺ຖາຕິ ເອກິສ຺ສາ ໂປກ຺ຂຣຓິຍາ. ອຸປ຺ປລໍ ວປ຺ປຕີຕິ ອຸປ຺ປລໍ ໂຣເປຕິ. ສາ ນີລຸປ຺ປລວນສຎ຺ຉນ຺ນາ ໂຫຕິ. ປທຸມນ຺ຕິ ປຓ຺ຑຣປທຸມໍ. ປຸຓ຺ຑຣີກນ຺ຕິ ຣຕ຺ຕປທຸມໍ. ເອວໍ ອິຕຣາປິ ທ຺ເວ ປທຸມປຸຓ຺ຑຣີກວເນຫິ ສຎ຺ຉນ຺ນາ ໂຫນ຺ຕິ. ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ກິຣ ສຕ຺ຕຏ຺ຐວສ຺ສິກກາເລ ຣາຊາ ອມຈ຺ເຈ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ຕຣຸຓທາຣກາ ກຕຣກີຬິກໍ ປິຍາຍນ຺ຕີ’’ຕິ? ອຸທກກີຬິກໍ ເທວາຕິ. ຕໂຕ ຣາຊາ ກຸທ຺ທາລກມ຺ມກາຣເກ ສນ຺ນິປາເຕຕ຺ວາ ໂປກ຺ຂຣຓິຏ຺ຐານານິ ຄຓ຺ຫາເປສິ. ອຖ ສກ຺ໂກ ເທວຣາຊາ ອາວຊ຺ເຊນ຺ໂຕ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ຎຕ຺ວາ – ‘‘ນ ຍຸຕ຺ໂຕ ມຫາສຕ຺ຕສ຺ສ ມານຸສກປຣິໂຠໂຄ, ທິພ຺ພປຣິໂຠໂຄ ຍຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ ວິສ຺ສກມ຺ມໍ ອາມນ຺ເຕຕ຺ວາ – ‘‘ຄຈ຺ຉ, ຕາຕ, ມຫາສຕ຺ຕສ຺ສ ກີຬາຠູມິຍໍ ໂປກ຺ຂຣຓິໂຍ ມາເປຫີ’’ຕິ ອາຫ. ກີທິສາ ໂຫນ຺ຕຸ, ເທວາຕິ? ອປຄຕກລລກທ຺ທມາ ໂຫນ຺ຕຸ ວິປ຺ປກິຓ຺ຓມຓິມຸຕ຺ຕປວາຬິກາ ສຕ຺ຕຣຕນມຍປາກາຣປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕາ ປວາຬມຍອຸຓ຺ຫີເສຫິ ມຓິມຍໂສປານພາຫຸເກຫິ ສຸວຓ຺ຓຣຊຕມຓິມຍຜລເກຫິ ໂສປາເນຫິ ສມນ຺ນາຄຕາ. ສຸວຓ຺ຓຣຊຕມຓິປວາຬມຍາ ເຈຕ຺ຖ ນາວາ ໂຫນ຺ຕຸ, ສຸວຓ຺ຓນາວາຍ ຣຊຕປລ຺ລງ຺ໂກ ໂຫຕຸ, ຣຊຕນາວາຍ ສຸວຓ຺ຓປລ຺ລງ຺ໂກ, ມຓິນາວາຍ ປວາຬປລ຺ລງ຺ໂກ, ປວາຬນາວາຍ ມຓິປລ຺ລງ຺ໂກ, ສຸວຓ຺ຓຣຊຕມຓິປວາຬມຍາວ ອຸທກເສຈນນາຬິກາ ໂຫນ຺ຕຸ, ປຎ຺ຈວຓ຺ເຓຫິ ຈ ປທຸເມຫິ ສຎ຺ຉນ຺ນາ ໂຫນ຺ຕູຕິ. ‘‘ສາຘຸ, ເທວາ’’ຕິ ວິສ຺ສກມ຺ມເທວປຸຕ຺ໂຕ ສກ຺ກສ຺ສ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ຣຕ຺ຕິຠາເຄ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ຄາຫາປິຕໂປກ຺ຂຣຓິຏ຺ຐາເນສຸເຍວ ເຕເນວ ນິຍາເມນ ໂປກ຺ຂຣຓິໂຍ ມາເປສິ.

ນນຸ ເຈຕາ ອປຄຕກລລກທ຺ທມາ, ກຖເມຕ຺ຖ ປທຸມານິ ປຸປ຺ຜິໍສູຕິ? ໂສ ກິຣ ຕາສຸ ໂປກ຺ຂຣຓີສຸ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ສຸວຓ຺ຓຣຊຕມຓິປວາຬມຍາ ຂຸທ຺ທກນາວາໂຍ ມາເປຕ຺ວາ ‘‘ເອຕາ ກລລກທ຺ທມປູຣິຕາ ຈ ໂຫນ຺ຕຸ, ປຎ຺ຈວຓ຺ຓານິ ເຈຕ຺ຖ ປທຸມານິ ປຸປ຺ຜນ຺ຕູ’’ຕິ ອຘິຏ຺ຐາສິ. ເອວໍ ປຎ຺ຈວຓ຺ຓານິ ປທຸມານິ ປຸປ຺ຜິໍສຸ, ເຣຓຸວຏ຺ຏິໂຍ ອຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຸທກປິຏ຺ຐໍ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ວິຈຣນ຺ຕິ. ປຎ຺ຈວິຘາ ຠມຣຄຓາ ອຸປກູຊນ຺ຕາ ວິຈຣນ຺ຕິ. ເອວໍ ຕາ ມາເປຕ຺ວາ ວິສ຺ສກມ຺ໂມ ເທວປຸຣເມວ ຄໂຕ. ຕໂຕ ວິຠາຕາຍ ຣຕ຺ຕິຍາ ມຫາຊໂນ ທິສ຺ວາ ‘‘ມຫາປຸຣິສ຺ສສ຺ສ ມາປິຕາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ອາໂຣເຈສິ. ຣາຊາ ມຫາຊນປຣິວາໂຣ ຄນ຺ຕ຺ວາ ໂປກ຺ຂຣຓິໂຍ ທິສ຺ວາ ‘‘ມມ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຸຎ຺ຎິທ຺ຘິຍາ ເທວຕາຫິ ມາປິຕາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ອຕ຺ຕມໂນ ອໂຫສິ. ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ມຫາປຸຣິໂສ ອຸທກກີຬິກໍ ອຄມາສິ.

ຍາວເທວ ມມຕ຺ຖາຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ຍາວເທວາຕິ ປໂຍຊນາວຘິນິຍາມວຈນໍ, ຍາວ ມເມວ ອຕ຺ຖາຍ, ນຕ຺ເຖຕ຺ຖ ອຎ຺ຎໍ ກາຣຓນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນ ໂຂ ປນສ຺ສາຫນ຺ຕິ ນ ໂຂ ປນສ຺ສ ອຫໍ. ອກາສິກໍ ຈນ຺ທນນ຺ຕິ ອສຓ຺ຫໍ ຈນ຺ທນໍ. ກາສິກໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸ ເມ ຕໍ ເວຐນນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວຐນມ຺ປິ ເມ ກາສິກໍ ໂຫຕິ. ເອຕ຺ຖ ຫິ ສຸອິຕິ ຈ ຕນ຺ຕິ ຈ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ, ເມຕິ ສາມິວຈນໍ. ເວຐນມ຺ປິ ເມ ສຓ຺ຫເມວ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ກາສິກາ ກຎ຺ຈຸກາຕິ ປາຣຸປນກຎ຺ຈຸໂກປິ ສຓ຺ຫກຎ຺ຈຸໂກວ. ເສຕຈ຺ຉຕ຺ຕໍ ຘາຣີຍຕີຕິ ມານຸສກເສຕຈ຺ຉຕ຺ຕມ຺ປິ ທິພ຺ພເສຕຈ຺ຉຕ຺ຕມ຺ປິ ອຸປຣິຘາຣິຕເມວ ໂຫຕິ. ມາ ນໍ ຜຸສິ ສີຕໍ ວາຕິ ມາ ເອຕໍ ໂພຘິສຕ຺ຕໍ ສີຕໍ ວາ ອຸຓ຺ຫາທີສຸ ວາ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຜຸສຕູຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຕໂຍ ປາສາທາ ອເຫສຸນ຺ຕິ ໂພຘິສຕ຺ເຕ ກິຣ ໂສຬສວສ຺ສຸທ຺ເທສິເກ ຊາເຕ ສຸທ຺ໂຘທນມຫາຣາຊາ ‘‘ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ວສນກປາສາເທ ກາເຣສ຺ສາມີ’’ຕິ ວຑ຺ຒກິໂນ ສນ຺ນິປາຕາເປຕ຺ວາ ຠທ຺ທເກນ ນກ຺ຂຕ຺ຕມຸຫຸຕ຺ເຕນ ນວຠູມິກຕປຣິກມ຺ມໍ ກາເຣຕ຺ວາ ຕໂຍ ປາສາເທ ກາຣາເປສິ. ເຕ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຫມນ຺ຕິໂກຕິອາທີສຸ ຍຕ຺ຖ ສຸຂໍ ເຫມນ຺ເຕ ວສິຕຸໍ, ອຍໍ ເຫມນ຺ຕິໂກ. ອິຕເຣສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ວຈນຕ຺ໂຖ – ເຫມນ຺ເຕ ວາໂສ ເຫມນ຺ຕໍ, ເຫມນ຺ຕໍ ອຣຫຕີຕິ ເຫມນ຺ຕິໂກ. ອິຕເຣສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ຕຕ຺ຖ ເຫມນ຺ຕິໂກ ປາສາໂທ ນວຠູມໂກ ອໂຫສິ, ຠູມິໂຍ ປນສ຺ສ ອຸຓ຺ຫອຸຕຸຄ຺ຄາຫາປນຕ຺ຖາຍ ນີຈາ ອເຫສຸໍ. ຕຕ຺ຖ ທ຺ວາຣວາຕປານານິ ສຸຜຸສິຕກວາຏານິ ອເຫສຸໍ ນິພ຺ພິວຣານິ. ຈິຕ຺ຕກມ຺ມມ຺ປິ ກໂຣນ຺ຕາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ປຊ຺ຊລິເຕ ອຄ຺ຄິກ຺ຂນ຺ເຘເຍວ ອກໍສຸ. ຠູມຕ຺ຖຣຓໍ ປເນຕ຺ຖ ກມ຺ພລມຍໍ, ຕຖາ ສາຓິວິຕານນິວາສນປາຣຸປນເວຐນານິ. ວາຕປານານິ ອຸຓ຺ຫຄ຺ຄາຫາປນຕ຺ຖໍ ທິວາ ວິວຏານິ ຣຕ຺ຕິໍ ປິຫິຕານິ ໂຫນ຺ຕິ.

ຄິມ຺ຫິໂກ ປນ ປຎ຺ຈຠູມໂກ ອໂຫສິ. ສີຕອຸຕຸຄ຺ຄາຫາປນຕ຺ຖໍ ປເນຕ຺ຖ ຠູມິໂຍ ອຸຈ຺ຈາ ອສມ຺ພາຘາ ອເຫສຸໍ. ທ຺ວາຣວາຕປານານິ ນາຕິຜຸສິຕານິ ສວິວຣານິ ສຊາລານິ ອເຫສຸໍ. ຈິຕ຺ຕກມ຺ເມ ອຸປ຺ປລານິ ປທຸມານິ ປຸຓ຺ຑຣີການິເຍວ ອກໍສຸ. ຠູມຕ຺ຖຣຓໍ ປເນຕ຺ຖ ທຸກູລມຍໍ, ຕຖາ ສາຓິວິຕານນິວາສນປາຣຸປນເວຐນານິ. ວາຕປານສມີເປສຸ ເຈຕ຺ຖ ນວ ຈາຏິໂຍ ຐເປຕ຺ວາ ອຸທກສ຺ສ ປູເຣຕ຺ວາ ນີລຸປ຺ປລາທີຫິ ສຎ຺ຉາເທນ຺ຕິ. ເຕສຸ ເຕສຸ ປເທເສສຸ ອຸທກຍນ຺ຕານິ ກໂຣນ຺ຕິ, ເຍຫິ ເທເວ ວສ຺ສນ຺ເຕ ວິຍ ອຸທກຘາຣາ ນິກ຺ຂມນ຺ຕິ. ອນ຺ໂຕປາສາເທ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ກລລປູຣາ ໂທຓິໂຍ ຐເປຕ຺ວາ ປຎ຺ຈວຓ຺ຓານິ ປທຸມານິ ໂຣປຍິໍສຸ. ປາສາທມຕ຺ຖເກ ສຸກ຺ຂມຫິໍສຈມ຺ມໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຍນ຺ຕໍ ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຍາວ ຉທນປິຏ຺ຐິຍາ ປາສາເຓ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊນ຺ຕິ. ເຕສໍ ຈມ຺ເມ ປວຏ຺ຏນ຺ຕານໍ ສທ຺ໂທ ເມຆຄຊ຺ຊິຕໍ ວິຍ ໂຫຕິ. ທ຺ວາຣວາຕປານານິ ປເນຕ຺ຖ ທິວາ ປິຫິຕານິ ໂຫນ຺ຕິ ຣຕ຺ຕິໍ ວິວຏານິ.

ວສ຺ສິໂກ ສຕ຺ຕຠູມໂກ ອໂຫສິ. ຠູມິໂຍ ປເນຕ຺ຖ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ອຸຕູນໍ ຄາຫາປນຕ຺ຖາຍ ນາຕິອຸຈ຺ຈາ ນາຕິນີຈາ ອກໍສຸ. ເອກຈ຺ຈານິ ທ຺ວາຣວາຕປານານິ ສຸຜຸສິຕານິ, ເອກຈ຺ຈານິ ສວິວຣານິ. ຕຕ຺ຖ ຈິຕ຺ຕກມ຺ມມ຺ປິ ເກສຸຈິ ຐາເນສຸ ປຊ຺ຊລິຕອຄ຺ຄິກ຺ຂນ຺ຘວເສນ, ເກສຸຈິ ຊາຕສ຺ສຣວເສນ ກຕໍ. ຠູມຕ຺ຖຣຓາທີນິ ປເນຕ຺ຖ ກມ຺ພລທຸກູລວເສນ ອຸຠຍມິສ຺ສການິ. ເອກຈ຺ເຈ ທ຺ວາຣວາຕປານາ ຣຕ຺ຕິໍ ວິວຏາ ທິວາ ປິຫິຕາ, ເອກຈ຺ເຈ ທິວາ ວິວຏາ ຣຕ຺ຕິໍ ປິຫິຕາ. ຕໂຍປິ ປາສາທາ ອຸພ຺ເພເຘນ ສມປ຺ປມາຓາ. ຠູມິກາສຸ ປນ ນານຕ຺ຕໍ ອໂຫສິ.

ເອວໍ ນິຏ຺ຐິເຕສຸ ປາສາເທສຸ ຣາຊາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ປຸຕ຺ໂຕ ເມ ວຍປ຺ປຕ຺ໂຕ, ຉຕ຺ຕມສ຺ສ ອຸສ຺ສາເປຕ຺ວາ ຣຊ຺ຊສິຣິໍ ປສ຺ສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ໂສ ສາກິຍານໍ ປຓ຺ຓານິ ປຫິຓິ – ‘‘ປຸຕ຺ໂຕ ເມ ວຍປ຺ປຕ຺ໂຕ, ຣຊ຺ເຊ ນໍ ປຕິຏ຺ຐາເປສ຺ສາມິ, ສພ຺ເພ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ເຄເຫສຸ ວຍປ຺ປຕ຺ຕາ, ທາຣິກາ ອິມໍ ເຄຫໍ ເປເສນ຺ຕູ’’ຕິ. ເຕ ສາສນໍ ສຸຕ຺ວາ – ‘‘ກຸມາໂຣ ເກວລໍ ທສ຺ສນກ຺ຂໂມ ຣູປສມ຺ປນ຺ໂນ, ນ ກິຎ຺ຈິ ສິປ຺ປໍ ຊານາຕິ, ທາຣຠຣຓໍ ກາຕຸໍ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສຕິ, ນ ມຍໍ ຘີຕໂຣ ທສ຺ສາມາ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ຣາຊາ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ສຸຕ຺ວາ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອາໂຣເຈສິ. ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ‘‘ກິໍ ສິປ຺ປໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ຕາຕາ’’ຕິ ອາຫ. ສຫສ຺ສຖາມຘນຸໍ ອາໂຣເປຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ຕາຕາຕິ. ເຕນ ຫິ ອາຫຣາເປຖາຕິ. ຣາຊາ ອາຫຣາເປຕ຺ວາ ອທາສິ. ຘນຸໍ ປຸຣິສສຫສ຺ສໍ ອາໂຣເປຕິ, ປຸຣິສສຫສ຺ສໍ ໂອໂຣເປຕິ. ມຫາປຸຣິໂສ ຘນຸໍ ອາຫຣາເປຕ຺ວາ ປລ຺ລງ຺ເກ ນິສິນ຺ໂນວ ຊິຍໍ ປາທງ຺ຄຸຏ຺ຐເກ ເວເຐຕ຺ວາ ກຑ຺ຒນ຺ໂຕ ປາທງ຺ຄຸຏ຺ຐເກເນວ ຘນຸໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ວາເມນ ຫຕ຺ເຖນ ທຓ຺ເຑ ຄເຫຕ຺ວາ ທກ຺ຂິເຓນ ຫຕ຺ເຖນ ກຑ຺ຒິຕ຺ວາ ຊິຍໍ ໂປເຖສິ. ສກລນຄຣໍ ອຸປ຺ປຕນາກາຣປ຺ປຕ຺ຕໍ ອໂຫສິ. ‘‘ກິໍ ສທ຺ໂທ ເອໂສ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ເທໂວ ຄຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ອຖຎ຺ເຎ ‘‘ຕຸມ຺ເຫ ນ ຊານາຖ, ນ ເທໂວ ຄຊ຺ຊຕິ, ອງ຺ຄີຣສສ຺ສ ກຸມາຣສ຺ສ ສຫສ຺ສຖາມຘນຸໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ຊິຍໍ ໂປເຖນ຺ຕສ຺ສ ຊິຍປ຺ປຫາຣສທ຺ໂທ ເອໂສ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ສາກິຍາ ຕາວຕເກເນວ ອາຣທ຺ຘຈິຕ຺ຕາ ອເຫສຸໍ.

ມຫາປຸຣິໂສ ‘‘ອຎ຺ຎໍ ກິໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ອາຫ. ອຏ຺ຐງ຺ຄຸລມຕ຺ຕພຫລໍ ອໂຍປຏ຺ຏໍ ກຓ຺ເຑນ ວິນິວິຊ຺ຌິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ. ຕໍ ວິນິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ‘‘ອຎ຺ຎໍ ກິໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ອາຫ. ຈຕຸຣງ຺ຄຸລພຫລໍ ອສນຜລກໍ ວິນິວິຊ຺ຌິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ. ຕໍ ວິນິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ‘‘ອຎ຺ຎໍ ກິໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ອາຫ. ວິທຕ຺ຖິພຫລໍ ອຸທຸມ຺ພຣຜລກໍ ວິນິວິຊ຺ຌິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ. ຕໍ ວິນິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ‘‘ອຎ຺ຎໍ ກິໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ. ຍນ຺ເຕ ພທ຺ຘໍ ຜລກສຕໍ ວິນິວິຊ຺ຌິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ. ຕໍ ວິນິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ‘‘ອຎ຺ຎໍ ກິໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ອາຫ. ສຏ຺ຐິປຏລໍ ສຸກ຺ຂມຫິໍສຈມ຺ມໍ ວິນິວິຊ຺ຌິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ. ຕມ຺ປິ ວິນິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ‘‘ອຎ຺ຎໍ ກິໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ອາຫ. ຕໂຕ ວາລິກສກຏາທີນິ ອາຈິກ຺ຂິໍສຸ. ມຫາສຕ຺ໂຕ ວາລິກສກຏມ຺ປິ ປລາລສກຏມ຺ປິ ວິນິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ອຸທເກ ເອກຸສຠປ຺ປມາຓໍ ກຓ຺ຑໍ ເປເສສິ, ຖເລ ອຏ຺ຐອຸສຠປ຺ປມາຓໍ. ອຖ ນໍ ‘‘ອິທານິ ວາຕິງ຺ຄຓສຎ຺ຎາຍ ວາລໍ ວິຊ຺ຌິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ເຕນ ຫິ ພນ຺ຘາເປຖາຕິ. ສທ຺ທນ຺ຕເຣ ພຊ຺ຌຕຸ, ຕາຕາຕິ. ປຸຣໂຕ ຄຈ຺ຉນ຺ຕຸ, ຄາວຸຕນ຺ຕເຣ ພນ຺ຘນ຺ຕູຕິ. ປຸຣໂຕ ຄຈ຺ຉນ຺ຕຸ, ອທ຺ຘໂຍຊເນ ພນ຺ຘນ຺ຕູຕິ. ປຸຣໂຕ ຄຈ຺ຉນ຺ຕຸ ໂຍຊເນ ພນ຺ຘນ຺ຕູຕິ. ພນ຺ຘາເປຖ, ຕາຕາຕິ ໂຍຊນມຕ຺ຖເກ ວາຕິງ຺ຄຓສຎ຺ຎາຍ ວາລໍ ພນ຺ຘາເປຕ຺ວາ ຣຕ຺ຕນ຺ຘກາເຣ ເມຆປຏລຈ຺ຉນ຺ນາສຸ ທິສາສຸ ກຓ຺ຑໍ ຂິປິ, ຕໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ໂຍຊນມຕ຺ຖເກ ວາລໍ ຜາເລຕ຺ວາ ປຖວິໍ ປາວິສິ. ນ ເກວລຎ຺ຈ ເອຕ຺ຕກເມວ, ຕໍ ທິວສໍ ປນ ມຫາສຕ຺ໂຕ ໂລເກ ວຕ຺ຕມານສິປ຺ປໍ ສພ຺ພເມວ ສນ຺ທສ຺ເສສິ. ສກ຺ຍຣາຊາໂນ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ຘີຕໂຣ ອລງ຺ກຣິຕ຺ວາ ເປສຍິໍສຸ, ຈຕ຺ຕາລີສສຫສ຺ສນາຏກິຕ຺ຖິໂຍ ອເຫສຸໍ. ມຫາປຸຣິໂສ ຕີສຸ ປາສາເທສຸ ເທໂວ ມຎ຺ເຎ ປຣິຈາເຣນ຺ໂຕ ມຫາສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວຕິ.

ນິປ຺ປຸຣິເສຫີຕິ ປຸຣິສວິຣຫິເຕຫິ. ນ ເກວລໍ ເຈຕ຺ຖ ຕູຣິຍາເນວ ນິປ຺ປຸຣິສານິ, ສພ຺ພຏ຺ຐານານິປິ ນິປ຺ປຸຣິສາເນວ. ໂທວາຣິກາປິ ອິຕ຺ຖິໂຍວ, ນ຺ຫາປນາທິປຣິກມ຺ມກຣາປິ ອິຕ຺ຖິໂຍວ. ຣາຊາ ກິຣ ‘‘ຕຖາຣູປໍ ອິສ຺ສຣິຍສຸຂສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວມານສ຺ສ ປຸຣິສໍ ທິສ຺ວາ ປຣິສງ຺ກາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ສາ ເມ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ມາ ອໂຫສີ’’ຕິ ສພ຺ພກິຈ຺ເຈສຸ ອິຕ຺ຖິໂຍວ ຐເປສິ. ປຣິຈາຣຍມາໂນຕິ ໂມທມາໂນ. ນ ເຫຏ຺ຐາປາສາທໍ ໂອໂຣຫາມີຕິ ປາສາທໂຕ ເຫຏ຺ຐາ ນ ໂອຕຣາມິ. ອິຕິ ມໍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມາເສ ອຎ຺ໂຎ ສິຂາພທ຺ໂຘ ປຸຣິໂສ ນາມ ປສ຺ສິຕຸໍ ນາລຕ຺ຖ. ຍຖາຕິ ເຍນ ນິຍາເມນ. ທາສກມ຺ມກຣໂປຣິສສ຺ສາຕິ ທາສານຎ຺ເຈວ ເທວສິກຠຕ຺ຕເວຕນາຠຕານໍ ກມ຺ມກຣານຎ຺ຈ ນິສ຺ສາຍ ຊີວມານປຸຣິສານຎ຺ຈ. ກຓາຊກນ຺ຕິ ສກຸຓ຺ຑກຠຕ຺ຕໍ. ພິລງ຺ຄທຸຕິຍນ຺ຕິ ກຎ຺ຊິກທຸຕິຍໍ.

ເອວຣູປາຍ ອິທ຺ຘິຍາຕິ ເອວໍຊາຕິກາຍ ປຸຎ຺ຎິທ຺ຘິຍາ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ. ເອວຣູເປນ ຈ ສຸຂຸມາເລນາຕິ ເອວໍຊາຕິເກນ ຈ ນິທ຺ທຸກ຺ຂຠາເວນ. ໂສຂຸມາເລນາຕິປິ ປາໂຐ. ເອວໍ ຕຖາຄໂຕ ເອຕ຺ຕເກນ ຐາເນນ ອຕ຺ຕໂນ ສິຣິສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ກເຖສິ. ກເຖນ຺ໂຕ ຈ ນ ອຸປ຺ປິລາວິຕຠາວຕ຺ຖໍ ກເຖສິ, ‘‘ເອວຣູປາຍປິ ປນ ສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຐິໂຕ ປມາທໍ ອກຕ຺ວາ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕວ ອໂຫສິ’’ນ຺ຕິ ອປ຺ປມາທລກ຺ຂຓສ຺ເສວ ທີປນຕ຺ຖໍ ກເຖສິ. ເຕເນວ ອສ຺ສຸຕວາ ໂຂ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ປຣນ຺ຕິ ປຣປຸຄ຺ຄລໍ. ຊິຓ຺ຓນ຺ຕິ ຊຣາຊິຓ຺ຓໍ. ອຏ຺ຏີຍຕີຕິ ອຏ຺ໂຏ ປີຬິໂຕ ໂຫຕິ. ຫຣາຍຕີຕິ ຫິຣິໍ ກໂຣຕິ ລຊ຺ຊຕິ. ຊິຄຸຈ຺ຉຕີຕິ ອສຸຈິໍ ວິຍ ທິສ຺ວາ ຊິຄຸຈ຺ຉໍ ອຸປ຺ປາເທຕິ. ອຕ຺ຕານໍເຍວ ອຕິສິຕ຺ວາຕິ ຊຣາຘມ຺ມມ຺ປິ ສມານໍ ອຕ຺ຕານໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ອຏ຺ຏີຍຕິ ຫຣາຍຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຊຣາຘມ຺ໂມຕິ ຊຣາສຠາໂວ. ຊຣໍ ອນຕີໂຕຕິ ຊຣໍ ອນຕິກ຺ກນ຺ໂຕ, ອນ຺ໂຕ ຊຣາຍ ວຕ຺ຕາມິ. ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂໂຕຕິ ເອວໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ຕສ຺ສ. ໂຍພ຺ພນມໂທຕິ ໂຍພ຺ພນໍ ນິສ຺ສາຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂກ ມານມໂທ. ສພ຺ພໂສ ປຫີຍີຕິ ສພ຺ພາກາເຣນ ປຫີໂນ. ມຄ຺ເຄນ ປຫີນສທິໂສ ກຕ຺ວາ ທສ຺ສິໂຕ. ນ ປເນສ ມຄ຺ເຄນ ປຫີໂນ, ປຏິສງ຺ຂາເນນ ປຫີໂນວ ກຖິໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ຫິ ເທວຕາ ຊຣາປຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສສຸໍ. ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ອຣຫຕ຺ຕາ ອນ຺ຕຣາ ມຫາສຕ຺ຕສ຺ສ ໂຍພ຺ພນມໂທ ນາມ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ເສສປທທ຺ວເຍປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອຕ຺ຖ ປນ ອາໂຣຄ຺ຍມໂທຕິ ອຫໍ ນິໂຣໂຄຕິ ອາໂຣຄ຺ຍໍ ນິສ຺ສາຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂກ ມານມໂທ. ຊີວິຕມໂທຕິ ອຫໍ ຈິຣໍ ຊີວີຕິ ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂກ ມານມໂທ. ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍາຕິ ສິກ຺ຂໍ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ. ຫີນາຍາວຕ຺ຕຕີຕິ ຫີນາຍ ລາມກາຍ ຄິຫິຠາວາຍ ອາວຕ຺ຕຕິ.

ຍຖາຘມ຺ມາຕິ ພ຺ຍາຘິອາທີຫິ ຍຖາສຠາວາ. ຕຖາສນ຺ຕາຕິ ຍຖາ ສນ຺ຕາ ເອວ ອວິປຣີຕພ຺ຍາຘິອາທິສຠາວາວ ຫຸຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຊິຄຸຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ປຣປຸຄ຺ຄລໍ ຊິຄຸຈ຺ຉນ຺ຕິ. ມມ ເອວໍ ວິຫາຣິໂນຕິ ມຍ຺ຫໍ ເອວໍ ຊິຄຸຈ຺ຉາວິຫາເຣນ ວິຫຣນ຺ຕສ຺ສ ເອວໍ ຊິຄຸຈ຺ຉນໍ ນປ຺ປຕິຣູປໍ ຠເວຍ຺ຍ ນານຸຈ຺ຉວິກໍ. ໂສຫໍ ເອວໍ ວິຫຣນ຺ໂຕຕິ ໂສ ອຫໍ ເອວໍ ປຣໍ ຊິຄຸຈ຺ຉມາໂນ ວິຫຣນ຺ໂຕ, ເອວໍ ວາ ອິມິນາ ປຏິສງ຺ຂານວິຫາເຣນ ວິຫຣນ຺ໂຕ. ຎຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ນິຣູປຘິນ຺ຕິ ສພ຺ພູປຘິວິຣຫິຕໍ ນິພ຺ພານຘມ຺ມໍ ຎຕ຺ວາ. ສພ຺ເພ ມເທ ອຠິໂຠສ຺ມີຕິ ສພ຺ເພ ຕໂຍປິ ມເທ ອຠິຠວິໍ ສມຕິກ຺ກມິໍ. ເນກ຺ຂມ຺ເມ ທຏ຺ຐຸ ເຂມຕນ຺ຕິ ນິພ຺ພາເນ ເຂມຠາວໍ ທິສ຺ວາ. ເນກ຺ຂມ຺ມໍ ທຏ຺ຐຸ ເຂມໂຕຕິປິ ປາໂຐ, ນິພ຺ພານໍ ເຂມໂຕ ທິສ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕສ຺ສ ເມ ອຫຸ ອຸສ຺ສາໂຫຕິ ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ ຕໍ ເນກ຺ຂມ຺ມສງ຺ຂາຕໍ ນິພ຺ພານໍ ອຠິປສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ ອຸສ຺ສາໂຫ ອຫຸ, ວາຍາໂມ ອໂຫສີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນາຫໍ ຠພ຺ໂພ ເອຕຣຫິ, ກາມານິ ປຏິເສວິຕຸນ຺ຕິ ອຫໍ ທານິ ທຸວິເຘປິ ກາເມ ປຏິເສວິຕຸໍ ອຠພ຺ໂພ. ອນິວຕ຺ຕິ ຠວິສ຺ສາມີຕິ ປພ຺ພຊ຺ຊໂຕ ຈ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໂຕ ຈ ນ ນິວຕ຺ຕິສ຺ສາມິ, ອນິວຕ຺ຕໂກ ຠວິສ຺ສາມິ. ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍປຣາຍໂຓຕິ ມຄ຺ຄພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍປຣາຍໂຓ ຊາໂຕສ຺ມີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິຕິ ອິມາຫິ ຄາຖາຫິ ມຫາໂພຘິປລ຺ລງ຺ເກ ອຕ຺ຕໂນ ອາຄມນີຍວີຣິຍໍ ກເຖສິ.