ມຫາປຊາປຕິໂຄຕມີເຖຣີວຕ຺ຖຸ

໒໓໕. ເຖຣິປາຬິຍາ ປຐເມ ຍທິທໍ ມຫາປຊາປຕິໂຄຕມີຕິ ມຫາປຊາປຕິໂຄຕມີ ເຖຣີ ຣຕ຺ຕຎ຺ຎູນໍ ອຄ຺ຄາຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ຕສ຺ສາ ປຎ຺ຫກມ຺ເມ ປນ ອຍມນຸປຸພ຺ພິກຖາ – ອຍໍ ກິຣ ປທຸມຸຕ຺ຕຣພຸທ຺ຘກາເລ ຫໍສວຕິຍໍ ກຸລເຄເຫ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ອປເຣນ ສມເຍນ ສຕ຺ຖຸ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຸຓນ຺ຕີ ສຕ຺ຖາຣໍ ເອກໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ຣຕ຺ຕຎ຺ຎູນໍ ອຄ຺ຄຏ຺ຐາເນ ຐເປນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ອຘິກາຣກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຕໍ ຐານນ຺ຕຣໍ ປຕ຺ເຖສິ. ສາ ຍາວຊີວໍ ທານໍ ທຕ຺ວາ ສີລໍ ຣກ຺ຂິຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ປນ ເອກສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘນ຺ຕເຣ ເທວໂລກໂຕ ຈວິຕ຺ວາ ພາຣາຓສິຍໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ທາສິສຕານໍ ເຊຏ຺ຐກທາສີ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ອຖ ວສ຺ສູປນາຍິກສມເຍ ປຎ຺ຈ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ ນນ຺ທມູລກປພ຺ຠາຣໂຕ ອິສິປຕເນ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ນຄເຣ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ອິສິປຕນເມວ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ວສ຺ສູປນາຍິກກຸຏິຍາ ອຕ຺ຖາຍ ຫຕ຺ຖກມ຺ມໍ ຍາຈິສ຺ສາມາ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕສຸໍ. ກສ຺ມາ? ວສ຺ສໍ ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ເຕນ ຫິ ນາລກປຏິປທໍ ປຏິປນ຺ເນນາປິ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຉທນານໍ ອຎ຺ຎຕເຣນ ຉທເນນ ຉນ຺ເນ ສທ຺ວາຣພທ຺ເຘ ເສນາສເນ ອຸປຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອເສນາສນິເກນ ວສ຺ສໍ ອຸປຄນ຺ຕພ຺ພໍ, ໂຍ ອຸປຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາ’’ຕິ (ມຫາວ. ໒໐໔). ຕສ຺ມາ ວສ຺ສກາເລ ອຸປກຏ຺ເຐ ສເຈ ເສນາສນໍ ລຠຕິ, ອິຈ຺ເຈຕໍ ກຸສລໍ. ໂນ ເຈ ລຠຕິ, ຫຕ຺ຖກມ຺ມໍ ປຣິເຍສິຕ຺ວາປິ ກາຕພ຺ພໍ. ຫຕ຺ຖກມ຺ມໍ ອລຠນ຺ເຕນ ສາມມ຺ປິ ກາຕພ຺ພໍ, ນ ຕ຺ເວວ ອເສນາສນິເກນ ວສ຺ສໍ ອຸປຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ອຍມນຸຘມ຺ມຕາ. ຕສ຺ມາ ເຕ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ ‘‘ຫຕ຺ຖກມ຺ມໍ ຍາຈິສ຺ສາມາ’’ຕິ ຈີວຣໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ສາຍນ຺ຫສມເຍ ນຄຣໍ ປວິສິຕ຺ວາ ເສຏ຺ຐິສ຺ສ ຆຣທ຺ວາເຣ ອຏ຺ຐໍສຸ. ເຊຏ຺ຐກທາສີ ກຸຏໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຸທກຕິຕ຺ຖໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ເຘ ນຄຣໍ ປວິສນ຺ເຕ ອທ຺ທສ. ເສຏ຺ຐິ ເຕສໍ ອາຄຕກາຣຓໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ໂອກາໂສ ນຕ຺ຖິ, ຄຈ຺ຉນ຺ຕູ’’ຕິ ອາຫ.

ອຖ ເຕ ນຄຣາ ນິກ຺ຂນ຺ເຕ ເຊຏ຺ຐກທາສີ ກຸຏໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປວິສນ຺ຕີ ທິສ຺ວາ ກຸຏໍ ໂອຕາເຣຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ໂອນມິຕ຺ວາ ມຸຂໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ, ‘‘ອຍ຺ຍາ, ນຄຣໍ ປວິຏ຺ຐມຕ຺ຕາວ ນິກ຺ຂນ຺ຕາ, ກິໍ ນຸ ໂຂ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ວສ຺ສູປນາຍິກກຸຏິຍາ ຫຕ຺ຖກມ຺ມໍ ຍາຈິຕຸໍ ອາຄຕມ຺ຫາຕິ. ລທ຺ຘໍ, ຠນ຺ເຕຕິ? ນ ລທ຺ຘໍ ອຸປາສິເກຕິ. ກິໍ ປເນສາ ກຸຏິ ອິສ຺ສເຣເຫວ ກາຕພ຺ພາ, ອຸທາຫຸ ທຸຄ຺ຄເຕຫິປິ ສກ຺ກາ ກາຕຸນ຺ຕິ? ເຍນ ເກນຈິ ສກ຺ກາ ກາຕຸນ຺ຕິ. ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕ, ມຍໍ ກຣິສ຺ສາມ, ສ຺ເວ ມຍ຺ຫໍ ຠິກ຺ຂໍ ຄຓ຺ຫຖາຕິ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ປຸນ ກຸຏໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອາຄມນຕິຕ຺ຖມຄ຺ເຄ ຐຕ຺ວາ ອາຄຕາຄຕາ ອວເສສທາສິໂຍ ‘‘ເອຕ຺ເຖວ ໂຫຖາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ສພ຺ພາສໍ ອາຄຕກາເລ ອາຫ – ‘‘ອມ຺ມາ, ກິໍ ນິຈ຺ຈເມວ ປຣສ຺ສ ທາສິກມ຺ມໍ ກຣິສ຺ສຖ, ອຸທາຫຸ ທາສິຠາວໂຕ ມຸຈ຺ຈິຕຸໍ ອິຈ຺ຉຖາ’’ຕິ. ອຊ຺ເຊວ ມຸຈ຺ຈິຕຸໍ ອິຈ຺ຉາມ, ອຍ຺ເຍຕິ. ຍທິ ເອວໍ, ມຍາ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ ຫຕ຺ຖກມ຺ມໍ ອລຠນ຺ຕາ ສ຺ວາຕນາຍ ນິມນ຺ຕິຕາ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ສາມິເກຫິ ເອກທິວສໍ ຫຕ຺ຖກມ຺ມໍ ທາເປຖາຕິ. ຕາ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕ຺ວາ ສາຍໍ ອຏວິໂຕ ອາຄຕກາເລ ສາມິການໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ເຕ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ເຊຏ຺ຐກທາສສ຺ສ ເຄຫທ຺ວາເຣ ສນ຺ນິປຕິໍສຸ.

ອຖ ເນ ເຊຏ຺ຐກທາສີ ‘‘ສ຺ເວ, ຕາຕາ, ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘານໍ ຫຕ຺ຖກມ຺ມໍ ເທຖາ’’ຕິ ອານິສໍສໍ ອາຈິກ຺ຂິຕ຺ວາ ເຍປິ ນ ກາຕຸກາມາ, ເຕ ຄາຬ຺ເຫນ ໂອວາເທນ ຕຊ຺ເຊຕ຺ວາ ສພ຺ເພປິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉາເປສິ. ສາ ປຸນທິວເສ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘານໍ ຠຕ຺ຕໍ ທຕ຺ວາ ສພ຺ເພສໍ ທາສປຸຕ຺ຕານໍ ສຎ຺ຎໍ ອທາສິ. ເຕ ຕາວເທວ ອຣຎ຺ຎໍ ປວິສິຕ຺ວາ ທພ຺ພສມ຺ຠາເຣ ສໂມຘາເນຕ຺ວາ ສຕໍ ສຕໍ ຫຸຕ຺ວາ ເອເກກໍ ກຸຏິໍ ຈງ຺ກມນາທິປຣິວາຣໍ ກຕ຺ວາ ມຎ຺ຈປີຐປານີຍ-ປຣິໂຠຊນີຍາທີນິ ຐເປຕ຺ວາ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘານໍ ເຕມາສໍ ຕຕ຺ເຖວ ວສນຕ຺ຖາຍ ປຏິຎ຺ຎໍ ກາເຣຕ຺ວາ ວາຣຠິກ຺ຂໍ ປຏ຺ຐເປສຸໍ. ຍາ ອຕ຺ຕໂນ ວາຣທິວເສ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ຕສ຺ສາ ເຊຏ຺ຐກທາສີ ສກເຄຫໂຕ ນີຫຣິຕ຺ວາ ເທຕິ. ເອວໍ ເຕມາສໍ ປຏິຊຄ຺ຄິຕ຺ວາ ເຊຏ຺ຐກທາສີ ເອເກກໍ ທາສິໍ ເອເກກໍ ສາຏກໍ ສຊ຺ຊາເປສິ, ປຎ຺ຈ ຖູລສາຏກສຕານິ ອເຫສຸໍ. ຕານິ ປຣິວຕ຺ຕາເປຕ຺ວາ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘານໍ ຕິຈີວຣານິ ກຕ຺ວາ ອທາສິ. ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ ຕາສໍ ປສ຺ສນ຺ຕີນໍເຍວ ອາກາເສນ ຄນ຺ຘມາທນປພ຺ພຕໍ ອຄມໍສຸ.

ຕາປິ ສພ຺ພາ ຍາວຊີວໍ ກຸສລໍ ກຕ຺ວາ ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕິໍສຸ. ຕາສຸ ເຊຏ຺ຐິກາ ຕໂຕ ຈວິຕ຺ວາ ພາຣາຓສິຍາ ອວິທູເຣ ເປສກາຣຄາເມ ເປສກາຣເຊຏ຺ຐກສ຺ສ ເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ອເຖກທິວສໍ ປທຸມວຕິຍາ ປຸຕ຺ຕາ ປຎ຺ຈສຕາ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ ພາຣາຓສິຣຎ຺ຎາ ນິມນ຺ຕິຕາ ຣາຊທ຺ວາຣໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ກຎ຺ຈິ ໂອໂລເກນ຺ຕມ຺ປິ ອທິສ຺ວາ ນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ນຄຣທ຺ວາເຣນ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຕໍ ເປສກາຣຄາມໍ ອຄມໍສຸ. ສາ ອິຕ຺ຖີ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ເຘ ທິສ຺ວາ ສມ຺ປິຍາຍມານາ ສພ຺ເພ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂໍ ອທາສິ. ເຕ ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈໍ ກຕ຺ວາ ຄນ຺ຘມາທນເມວ ອຄມໍສຸ.

ສາປິ ຍາວຊີວໍ ກຸສລໍ ກຕ຺ວາ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣນ຺ຕີ ອມ຺ຫາກໍ ສຕ຺ຖຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕິໂຕ ປຸເຣຕຣເມວ ເທວທຫນຄເຣ ມຫາສຸປ຺ປພຸທ຺ຘສ຺ສ ເຄເຫ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄຓ຺ຫິ, ໂຄຕມີຕິສ຺ສາ ນາມໍ ອກໍສຸ. ມຫາມາຍາຍ ກນິຏ຺ຐຠຄິນີ ໂຫຕິ. ມນ຺ຕຊ຺ຌາຍກາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ລກ຺ຂຓານິ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕາ ‘‘ອິມາສໍ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ກຸຈ຺ຉິຍໍ ວສິຕທາຣກາ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິໂນ ຠວິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ພ຺ຍາກຣິໍສຸ. ສຸທ຺ໂຘທນມຫາຣາຊາ ວຍປ຺ປຕ຺ຕກາເລ ຕາ ທ຺ເວປິ ມງ຺ຄລໍ ກຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ຆຣໍ ອາເນສິ. ອປຣຠາເຄ ອມ຺ຫາກໍ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ຕຸສິຕປຸຣາ ຈວິຕ຺ວາ ມຫາມາຍາຍ ເທວິຍາ ກຸຈ຺ຉິຍໍ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄຓ຺ຫິ. ມຫາມາຍາ ຕສ຺ສ ຊາຕທິວສໂຕ ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ຕຸສິຕປຸເຣ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ສຸທ຺ໂຘທນມຫາຣາຊາ ມຫາສຕ຺ຕສ຺ສ ມາຕຸຈ຺ຉໍ ມຫາປຊາປຕິໂຄຕມິໍ ອຄ຺ຄມເຫສິຏ຺ຐາເນ ຐເປສິ. ຕສ຺ມິໍ ກາເລ ນນ຺ທກຸມາໂຣ ຊາໂຕ. ອຍໍ ມຫາປຊາປຕິ ນນ຺ທກຸມາຣໍ ຘາຕີນໍ ທຕ຺ວາ ສຍໍ ໂພຘິສຕ຺ຕໍ ປຣິຫຣິ.

ອປເຣນ ສມເຍນ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ມຫາຠິນິກ຺ຂມນໍ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ວາ ໂລການຸຄ຺ຄຫໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ອນຸກ຺ກເມນ ກປິລວຕ຺ຖຸໍ ປຕ຺ວາ ນຄຣໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິ. ອຖສ຺ສ ປິຕາ ສຸທ຺ໂຘທນມຫາຣາຊາ ອນ຺ຕຣວີຖິຍໍເຍວ ຘມ຺ມກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ໂສຕາປນ຺ໂນ ອໂຫສິ. ອຖ ທຸຕິຍທິວເສ ນນ຺ໂທ ປພ຺ພຊິ, ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ຣາຫຸໂລ. ສຕ຺ຖາ ອປເຣນ ສມເຍນ ເວສາລິໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ກູຏາຄາຣສາລາຍໍ ວິຫຣຕິ. ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ສຸທ຺ໂຘທນມຫາຣາຊາ ເສຕຈ຺ຉຕ຺ຕສ຺ສ ເຫຏ຺ຐາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍິ. ຕທາ ມຫາປຊາປຕິໂຄຕມີ ປພ຺ພຊ຺ຊາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປາເທສິ. ຕໂຕ ໂຣຫິຓີນທີຕີເຣ ກລຫວິວາທສຸຕ຺ຕປຣິໂຍສາເນ (ສຸ. ນິ. ໘໖໘ ອາທໂຍ) ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິຕານໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ກຸມາຣສຕານໍ ປາທປຣິຈາຣິກາ ສພ຺ພາວ ເອກຈິຕ຺ຕາ ຫຸຕ຺ວາ ‘‘ມຫາປຊາປຕິຍາ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສພ຺ພາວ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊິສ຺ສາມາ’’ຕິ ມຫາປຊາປຕິໍ ເຊຏ຺ຐິກໍ ກຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິຕຸກາມາ ອເຫສຸໍ. ອຍຎ຺ຈ ມຫາປຊາປຕິ ປຐມເມວ ເອກວາຣໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ຍາຈມານາ ນາລຕ຺ຖ, ຕສ຺ມາ ກປ຺ປກໍ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ເກເສ ຉິນ຺ນາເປຕ຺ວາ ກາສາຍານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ສພ຺ພາ ຕາ ສາກິຍານິໂຍ ອາທາຍ ເວສາລິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອານນ຺ທຕ຺ເຖເຣນ ທສພລໍ ຍາຈາເປຕ຺ວາ ອຏ຺ຐຫິ ຄຣຸຘມ຺ເມຫິ ປພ຺ພຊ຺ຊຎ຺ຈ ອຸປສມ຺ປທຎ຺ຈ ອລຕ຺ຖ. ອິຕຣາ ປນ ສພ຺ພາປິ ເອກໂຕວ ອຸປສມ຺ປນ຺ນາ ອເຫສຸໍ. ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ, ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ປເນຕໍ ວຕ຺ຖຸ ປາຬິຍໍ (ຈູຬວ. ໔໐໒ ອາທໂຍ) ອາຄຕເມວ.

ເອວໍ ອຸປສມ຺ປນ຺ນາ ປນ ມຫາປຊາປຕິ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ, ອຖສ຺ສາ ສຕ຺ຖາ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ. ສາ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ເສສາ ປຎ຺ຈສຕາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ນນ຺ທໂກວາທສຸຕ຺ຕປຣິໂຍສາເນ (ມ. ນິ. ໓.໓໙໘ ອາທໂຍ) ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິໍສຸ. ເອວເມຕໍ ວຕ຺ຖຸ ສມຸຏ຺ຐິຕໍ. ອປຣຠາເຄ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ນິສິນ຺ໂນ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ຐານນ຺ຕເຣ ຐເປນ຺ໂຕ ມຫາປຊາປຕິໍ ຣຕ຺ຕຎ຺ຎູນໍ ອຄ຺ຄຏ຺ຐາເນ ຐເປສີຕິ.