ຕຕິຍຊ຺ຌານກຖາວຓ຺ຓນາ

໘໒. ອຸປ຺ປິລາວິຕນ຺ຕິ ກາມຎ຺ຈາຍໍ ປຣິຄ຺ຄເຫສຸ ອປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕເປມສ຺ສ ອນາທີນວທສ຺ສິໂນ ຕຓ຺ຫາສຫຄຕາຍ ປີຕິຍາ ປວຕ຺ຕິອາກາໂຣ, ອິຘ ປນ ທຸຕິຍຊ຺ຌານປີຕິ ອຘິປ຺ເປຕາ. ຕຖາປິ ສພ຺ພໂສ ປີຕິຍໍ ອວິຣຕ຺ຕໍ, ສາປິ ອນຸພນ຺ເຘຍ຺ຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸປ຺ປິລາວິຕໍ ວິຍາຕິ ວາ ອຸປ຺ປິລາວິຕໍ. ອາທີນວໍ ຫິ ຕຕ຺ຖ ປາກຏຕຣໍ ກຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

໘໓. ວິຣຊ຺ຊນໍ ວິຣາໂຄ. ຕໍ ປນ ວິຣຊ຺ຊນໍ ນິພ຺ພິນ຺ທນມຸເຂນ ຫີຬນໍ ວາ ຕປ຺ປຏິພທ຺ຘຣາຄປ຺ປຫານໍ ວາຕິ ຕທຸຠຍໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣາຍ ປີຕິຍາ ຊິຄຸຈ຺ຉນໍ ວາ ສມຕິກ຺ກໂມ ວາ’’ຕິ ອາຫ. ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣາຍາຕິ ‘‘ຍເທວ ຕຕ຺ຖ ປີຕີ’’ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣາຍ. ສມ຺ປິຓ຺ຑນໍ ສມຸຈ຺ຈໂຍ.

ມຄ຺ໂຄຕິ ອຸປາໂຍ. ຕທຘິຄມາຍາຕິ ຕຕິຍມຄ຺ຄາຘິຄມາຍ.

໘໔. ອຸປປຕ຺ຕິໂຕຕິ ສມວາຫິຕຠາເວນ ປຕິຣູປໂຕ. ຌານຸເປກ຺ຂາປິ ສມວາຫິຕເມວ ອນ຺ໂຕນີຕໍ ກຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ອາຫ ‘‘ສມໍ ປສ຺ສຕີ’’ຕິ. ວິສທາຍາຕິ ປຣິພ຺ຍຕ຺ຕາຍ ສໍກິເລສວິຄເມນ. ວິປຸລາຍາຕິ ມຫຕິຍາ ສາຕິສຍໍ ມຫຄ຺ຄຕຠາວປ຺ປຕ຺ຕິຍາ. ຖາມຄຕາຍາຕິ ປີຕິວິຄເມນ ຖິຣຠາວປ຺ປຕ຺ຕາຍ.

ປຣິສຸທ຺ຘປກຕິ ຂີຓາສວປກຕິ ນິກ຺ກິເລສຕາ. ສຕ຺ເຕສຸ ກມ຺ມສ຺ສກຕາທສ຺ສນເຫຕຸໂກ ສມຠາວທສ຺ສນາກາໂຣ ມຊ຺ຌຕ຺ຕາກາໂຣ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣຸເປກ຺ຂາ.

ສຫຊາຕຘມ຺ມານນ຺ຕິ ນິທ຺ຘາຣເຓ ສາມິວຈນໍ. ສມປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ຠາວນາຍ ວີຖິປຏິປນ຺ນາຍ ອລີນານຸທ຺ຘຕາ ນິຣສ຺ສາທຕາຍ ປຄ຺ຄຫນິຄ຺ຄຫສມ຺ປຫໍສເນສຸ ພ຺ຍາປາຣາຠາວໂຕ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ເມສຸ ມຊ຺ຌຕ຺ຕາກາຣຠູຕາ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄຸເປກ຺ຂາ.

ອຸເປກ຺ຂານິມິຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ລີນຸທ຺ຘຈ຺ຈປກ຺ຂປາຕຣຫິຕໍ ມຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ວີຣິຍໍ ອຸເປກ຺ຂາ. ຕເທວ ຕໍ ອາກາຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປວຕ຺ເຕຕພ຺ພສ຺ສ ຕາທິສສ຺ສ ວີຣິຍສ຺ສ ນິມິຕ຺ຕຠາວໂຕ ອຸເປກ຺ຂານິມິຕ຺ຕໍ ຠາວນາຍ ສມປ຺ປວຕ຺ຕິກາເລ ອຸເປກ຺ຂີຍຕີຕິ ອຸເປກ຺ຂາ, ວີຣິຍເມວ ອຸເປກ຺ຂາ ວີຣິຍຸເປກ຺ຂາ.

‘‘ປຐມໍ ຌານໍ ປຏິລາຠຕ຺ຖາຍ ນີວຣເຓ…ເປ… ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິໍ ປຏິລາຠຕ຺ຖາຍ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສຎ຺ຎໍ ປຏິສງ຺ຂາ ສນ຺ຕິຏ຺ຐນາ ປຎ຺ຎາ ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາສຸ ຎາຓ’’ນ຺ຕິ (ປຏິ. ມ. ໑.໕໗) ເອວມາຄຕາ ອິມາ ອຏ຺ຐ ສມາຘິວເສນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ‘‘ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄໍ ປຏິລາຠຕ຺ຖາຍ ອຸປ຺ປາທໍ ປວຕ຺ຕໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ອາຍູຫນໍ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄຕິໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິໍ ອຸປປຕ຺ຕິໍ ຊາຕິໍ ຊຣໍ ພ຺ຍາຘິໍ ມຣຓໍ ໂສກໍ ປຣິເທວໍ ອຸປາຍາສໍ. ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລສມາປຕ຺ຕຕ຺ຖາຍ ອຸປ຺ປາທໍ ປວຕ຺ຕໍ…ເປ… ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄໍ ປຏິລາຠຕ຺ຖາຍ ອຸປ຺ປາທໍ…ເປ… ອຸປາຍາສໍ…ເປ… ອຣຫຕ຺ຕຜລສມາປຕ຺ຕຕ຺ຖາຍ ສຸຎ຺ຎຕາວິຫາຣສມາປຕ຺ຕຕ຺ຖາຍ ອນິມິຕ຺ຕວິຫາຣສມາປຕ຺ຕຕ຺ຖາຍ ອຸປ຺ປາທໍ ປວຕ຺ຕໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ອາຍູຫນໍ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄຕິໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິໍ ອຸປປຕ຺ຕິໍ ຊາຕິໍ ຊຣໍ ພ຺ຍາຘິໍ ມຣຓໍ ໂສກໍ ປຣິເທວໍ ອຸປາຍາສໍ ປຏິສງ຺ຂາ ສນ຺ຕິຏ຺ຐນາ ປຎ຺ຎາ ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາສຸ ຎາຓ’’ນ຺ຕິ ເອວມາຄຕາ ອິມາ ທສ ວິປສ຺ສນາວເສນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ປຐມຊ຺ຌານາທີຫິ ວິກ຺ຂມ຺ຠິຕານິ ນີວຣຓວິຕກ຺ກວິຈາຣາທີນິ ປຏິສງ຺ຂາຍ ສຠາວໂຕ ອຸປປຣິກ຺ຂິຕ຺ວາ ສນ຺ນິຏ຺ຐານວເສນ ຕິຏ຺ຐມານາ ນີວຣຓາທິປຏິສງ຺ຂາສນ຺ຕິຏ຺ຐນາ ທິຏ຺ຐາທີນວຕ຺ຕາ ເຕສໍ ຄຫເຓ ອຸປ຺ປາທເນ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂນ຺ຕີ ວິປສ຺ສນາປຎ຺ຎາ ຄຫເຓ ມຊ຺ຌຕ຺ຕຠູຕາ ອຸເປກ຺ຂາ.

ຕຕ຺ຖ ອຸປ຺ປາທນ຺ຕິ ປຸຣິມກມ຺ມປຈ຺ຈຍາ ຂນ຺ຘານໍ ອິຘ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິມາຫ. ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ ຕຖາອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ປວຕ຺ຕິໍ. ນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິ ສພ຺ພມ຺ປິ ເຕຠູມກສງ຺ຂາຣຄຕໍ ນິມິຕ຺ຕຠາເວນ ອຸປຏ຺ຐານໂຕ. ອາຍູຫນນ຺ຕິ ອາຍຕິໍ ປຏິສນ຺ຘິເຫຕຸຠູຕໍ ກມ຺ມໍ. ປຏິສນ຺ຘິນ຺ຕິ ອາຍຕິໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ. ຄຕິນ຺ຕິ ຍາຍ ຄຕິຍາ ສາ ປຏິສນ຺ຘິ ໂຫຕິ. ນິພ຺ພຕ຺ຕິນ຺ຕິ ຂນ຺ຘານໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕນໍ. ອຸປປຕ຺ຕິນ຺ຕິ ‘‘ສມາປນ຺ນສ຺ສ ວາ ອຸປປນ຺ນສ຺ສ ວາ’’ຕິ (ປຏິ. ມ. ໑.໗໒) ເອຕ຺ຖ ‘‘ອຸປປນ຺ນສ຺ສາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕວິປາກປ຺ປວຕ຺ຕິໍ. ຊາຕິນ຺ຕິ ຊຣາທີນໍ ປຈ຺ຈຍຠູຕໍ ຠວປຈ຺ຈຍາ ຊາຕິໍ. ຊຣາພ຺ຍາຘິມຣຓາທໂຍ ປາກຏາ ເອວ. ເອຕ຺ຖ ຈ ອຸປ຺ປາທາທໂຍ ປຎ຺ເຈວ ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາຎາຓສ຺ສ ວິສຍວເສນ ວຸຕ຺ຕາ, ເສສາ ເຕສໍ ເວວຈນວເສນ. ‘‘ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ຊາຕີ’’ຕິ ອິທຎ຺ຫິ ທ຺ວຍໍ ອຸປ຺ປາທສ຺ສ ເຈວ ປຏິສນ຺ຘິຍາ ຈ ເວວຈນໍ, ‘‘ຄຕິ, ອຸປປຕ຺ຕິ ຈາ’’ຕິ ອິທໍ ທ຺ວຍໍ ປວຕ຺ຕສ຺ສ, ຊຣາທໂຍ ນິມິຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອປ຺ປຓິຫິຕວິໂມກ຺ຂວເສນ ມຄ຺ຄຸປ຺ປຕ຺ຕິເຫຕຸຠູຕາ ຈຕສ຺ໂສ, ຕຖາ ຜລສມາປຕ຺ຕິຍາ ຈຕສ຺ໂສ, ສຸຎ຺ຎຕວິຫາຣອນິມິຕ຺ຕວິຫາຣວເສນ ທ຺ເວຕິ ທສ ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາ.

ຍາຕິ ວິປສ຺ສນາປຎ຺ຎາ. ຍທຕ຺ຖີຕິ ຍໍ ອນິຈ຺ຈາທິລກ຺ຂຓຕ຺ຕຍໍ ອຸປລພ຺ຠຕິ. ຍໍ ຠູຕນ຺ຕິ ຍໍ ປຈ຺ຈຍນິພ຺ພຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຠູຕໍ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກໍ. ຕໍ ປຊຫຕີຕິ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາທີຫິ ນິຈ຺ຈສຎ຺ຎາທໂຍ ປຊຫນ຺ໂຕ ສມ຺ມເທວ ທິຏ຺ຐາທີນວຕ຺ຕາ ຕປ຺ປຏິພທ຺ຘຈ຺ຉນ຺ທຣາຄປ຺ປຫາເນນ ປຊຫຕິ, ຍຖາ ອາຍຕິໍ ອາທານໍ ນ ໂຫຕິ, ຕຖາ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ປຊຫຕິ. ຕຖາຠູໂຕ ຈ ຕຕ຺ຖ ອຸເປກ຺ຂໍ ປຏິລຠຕິ. ວິຈິນເນຕິ ອນິຈ຺ຈາທິວເສນ ສມ຺ມສເນປິ.

ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານໍ ສມປ຺ປວຕ຺ຕິເຫຕຸຕາຍ ສມວາຫິຕຠູຕາ. ນີວຣຓວິຕກ຺ກວິຈາຣາທິສພ຺ພປຈ຺ຈນີເກຫິ ວິມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ສພ຺ພປຈ຺ຈນີກປຣິສຸທ຺ຘາ. ເຕສໍ ວູປສນ຺ຕຕ຺ຕາ ປຈ຺ຈນີກວູປສມເນປິ ອພ຺ຍາປາຣຠູຕາ ອພ຺ຍາປາຣຠາເວນ ປວຕ຺ຕາ, ອພ຺ຍາປາຣຕໍ ວາ ປຕ຺ຕາ.

ຍທິ ອຕ຺ຖໂຕ ເອກາ, ກຖມຍໍ ເຠໂທຕິ ອາຫ ‘‘ເຕນ ເຕນາ’’ຕິອາທິ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ສຕິປິ ສຠາວໂຕ ອເຠເທ ເຍຫິ ປນ ປຈ຺ຈຍວິເສເສຫິ ສ຺ວາຍມິມາສໍ ອວຕ຺ຖາເຠໂທ, ເຕສໍ ເອກຊ຺ຌໍ ອປ຺ປວຕ຺ຕິໂຕ ນ ຕາສໍ ອເຠໂທ, ເອກຊ຺ຌໍ ວາ ປວຕ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ. ເຕນາຫ ‘‘ຍຕ຺ຖ ຉຬງ຺ຄຸເປກ຺ຂາ’’ຕິອາທິ.

ເອກີຠາໂວຕິ ເອກຕາ. ສຕິປິ ມຊ຺ຌຕ຺ຕາຠາວສາມຎ຺ເຎ ວິສຍເຠເທນ ປນສ຺ສາ ເຠໂທ. ຍມຕ຺ຖໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ກິຈ຺ຈວເສນ ທ຺ວິຘາ ຠິນ຺ນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຍຖາ ຫີ’’ຕິອາທິມາຫ. ອຍໍ ວິປສ຺ສນຸເປກ຺ຂາ. ຍໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ປາຬິຍໍ ‘‘ຍທຕ຺ຖິ ຍໍ ຠູຕໍ, ຕໍ ປຊຫຕິ, ອຸເປກ຺ຂໍ ປຏິລຠຕີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໓.໗໑; ອ. ນິ. ໗.໕໕). ຕຕ຺ຖ ຍທຕ຺ຖິ ຍໍ ຠູຕນ຺ຕິ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກໍ, ຕໍ ມຸຎ຺ຈິຕຸກມ຺ຍຕາຎາເຓນ ປຊຫຕິ. ທິຏ຺ຐໂສວຕ຺ຕິກຕ຺ຕຍສ຺ສ ສພ຺ພລກ຺ຂຓວິຈິນເນ ວິຍ ທິຏ຺ຐລກ຺ຂຓຕ຺ຕຍສ຺ສ ຠູຕສ຺ສ ສງ຺ຂາຣລກ຺ຂຓວິຈິນເນ ອຸເປກ຺ຂໍ ປຏິລຠຕິ. ສງ຺ຂາຣານໍ ອນິຈ຺ຈາທິລກ຺ຂຓສ຺ສ ສຸທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ເຕສໍ ວິຈິນເນ ມຊ຺ຌຕ຺ຕຠູຕາຍ ວິປສ຺ສນຸເປກ຺ຂາຍ ສິທ຺ຘາຍ ຕຖາ ທິຏ຺ຐາທີນວານໍ ເຕສໍ ຄຫເຓປິ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂນາ ສິທ຺ຘາວ ໂຫຕິ, ສພ຺ພໂສ ວິສງ຺ຂາຣນິນ຺ນຕ຺ຕາ ອຊ຺ຌາສຍສ຺ສ.

ອນາໂຠຄຣສາຕິ ປຓີຕສຸເຂປິ ຕສ຺ມິໍ ອວນຕິປຏິປກ຺ຂກິຈ຺ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອພ຺ຍາປາຣປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາຕິ ສຕິປິ ສຸຂປາຣມິປ຺ປຕ຺ຕິຍໍ ຕສ຺ມິໍ ສຸເຂ ອພ຺ຍາວຏາ ຫຸຕ຺ວາ ປຈ຺ຈຸປຕິຏ຺ຐຕິ, ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍ ວາ ຕຕ຺ຖ ອພ຺ຍາປາຣໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐເປຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານໍ ໂຂຠໍ, ອຸປ຺ປິລວຎ຺ຈ ອາວຫນ຺ເຕຫິ ວິຕກ຺ກາທີຫິ ອຠິຠູຕຕ຺ຕາ ອປຣິພ຺ຍຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຣມຊ຺ຌຕ຺ຕຕາຍ ກິຈ຺ຈໍ. ຕທຠາວໂຕ ອິຘ ປຣິພ຺ຍຕ຺ຕໍ.

ນິຏ຺ຐິຕາ ‘‘ອຸເປກ຺ຂໂກ ຈ ວິຫຣຕີ’’ຕິ ເອຕສ຺ສ

ສພ຺ພໂສ ອຕ຺ຖວຓ຺ຓນາ.

໘໕. ‘‘ສຣຕີຕິ ສໂຕ’’ຕິ ປທສ຺ສ ກຕ຺ຕຸສາຘນຕມາຫ. ສມ຺ປຊານາຕີຕິ ສມ຺ມເທວ ປຊານາຕິ. ສຣຓໍ ຈິນ຺ຕນໍ ອຸປຏ຺ຐານໍ ລກ຺ຂຓເມຕິສ຺ສາຕິ ສຣຓລກ຺ຂຓາ. ສມ຺ມຸສ຺ສນປຏິປກ຺ໂຂ ອສມ຺ມຸສ຺ສນໍ, ຕໍ ກິຈ຺ຈໍ ເອຕິສ຺ສາຕິ ອສມ຺ມຸສ຺ສນຣສາ. ກິເລເສຫິ ອາຣກ຺ຂາ ຫຸຕ຺ວາ ປຈ຺ຈຸປຕິຏ຺ຐຕິ, ຕໂຕ ວາ ອາຣກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐເປຕີຕິ ອາຣກ຺ຂປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ. ອສມ຺ມຸຍ຺ຫນໍ ສມ຺ມເທວ ປຊານນໍ, ສມ຺ໂມຫປຏິປກ຺ໂຂ ວາ ອສມ຺ໂມໂຫ. ຕີຣຓໍ ກິຈ຺ຈສ຺ສ ປາຣຄມນໍ. ປວິຈໂຍ ວີມໍສາ.

ກາມໍ ອຸປຈາຣຊ຺ຌານາທີນິ ອຸປາທາຍ ປຐມທຸຕິຍຊ຺ຌານານິປິ ສຸຂຸມາເນວ, ອິມໍ ປນ ອຸປຣິຌານໍ ອຸປາທາຍ ‘‘ໂອຬາຣິກຕ຺ຕາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສາ ຈ ໂອຬາຣິກຕາ ວິຕກ຺ກາທິຖູລງ຺ຄຕາຍ ເວທິຕພ຺ພາ. ເກຈິ ‘‘ພຫຸເຈຕສິກຕາຍາ’’ຕິ ຈ ວທນ຺ຕິ. ຄຕິ ສຸຂາ ໂຫຕິ ຕຕ຺ຖ ຌາເນສູຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອພ຺ຍຕ຺ຕໍ ຕຕ຺ຖ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎກິຈ຺ຈໍ ‘‘ອິທໍ ນາມ ທຸກ຺ກຣໍ ກຣີຍຕີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພສ຺ສ ອຠາວໂຕ. ໂອຬາຣິກງ຺ຄປ຺ປຫາເນນ ສຸຂຸມຕ຺ຕາຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ ກາມໍ ທຸຕິຍຊ຺ຌາເນປິ ສມ຺ຠວຕິ, ຕຖາປິ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ອວິປ຺ປໂຍຄີຠາເວນ ວຕ຺ຕມາເນສຸ ປີຕິສຸເຂສຸ ປີຕິສງ຺ຂາຕສ຺ສ ໂອຬາຣິກງ຺ຄສ຺ສ ປຫາເນນ ສຸຂຸມຕາຍ ອິຘ ສາຕິສໂຍ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎພ຺ຍາປາໂຣຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປຸຣິສສ຺ສາ’’ຕິອາທິ. ປຸນເທວ ປີຕິໍ ອຸປຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາຕິ ຫານຠາຄິຍໍ ຌານໍ ສິຍາ ທຸຕິຍຊ຺ຌານເມວ ສມ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນາຫ ‘‘ປີຕິສມ຺ປຍຸຕ຺ຕເມວ ສິຍາ’’ຕິ. ‘‘ອິທຎ຺ຈ ອຕິມຘຸຣໍ ສຸຂ’’ນ຺ຕິ ຕຕິຍຊ຺ຌານສຸຂໍ ສນ຺ຘາຍາຫ. ອຕິມຘຸຣຕາ ຈສ຺ສ ປຫາໂສທຄ຺ຍສຠາວາຍ ປີຕິຍາ ອຠາເວເນວ ເວທິຕພ຺ພາ. ອິທນ຺ຕິ ‘‘ສໂຕ, ສມ຺ປຊາໂນ’’ຕິ ປທທ຺ວຍໍ.

ຕສ຺ມາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕຕິ ຍສ຺ມາ ຕສ຺ສ ຌານສມງ຺ຄິໂນ ຍໍ ນາມກາເຍນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ສຸຂໍ, ຕໍ ໂສ ປຏິສໍເວເທຍ຺ຍ. ຍໍ ວາ ຕນ຺ຕິ ອຖ ວາ ຍໍ ຕໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ນາມກາຍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ສຸຂໍ. ຕໍສມຸຏ຺ຐາເນນ ຕໂຕ ສມຸຏ຺ຐິເຕນ ອຕິປຓີເຕນ ຣູເປນ ອສ຺ສ ຌານສມງ຺ຄິໂນ ຣູປກາໂຍ ຍສ຺ມາ ຜຸໂຏ. ຍສ຺ສ ຣູປກາຍສ຺ສ ຜຸຏຕ຺ຕາ ຌານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕປິ ຌານສມງ຺ຄີ ກາຍິກໍ ສຸຂໍ ປຏິສໍເວເທຍ຺ຍ. ຕສ຺ມາ ເອຕໍ ເຈຕສິກກາຍິກສຸຂປຏິສໍເວທນສງ຺ຂາຕໍ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ສຸຂຎ຺ຈ ກາເຍນ ປຏິສໍເວເທຕີຕິ ອາຫາ’’ຕິ ໂຍຊນາ. ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ສງ຺ເຂປຕ຺ໂຖ – ນາມກາເຍນ ເຈຕສິກສຸຂໍ, ກາຍິກສຸຂເຫຕຸຣູປສມຸຏ຺ຐາປເນນ ກາຍິກສຸຂຎ຺ຈ ຌານສມງ຺ຄີ ປຏິສໍເວເທຕີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຜຸຏຕ຺ຕາຕິ ພ຺ຍາປິຕຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍຖາ ຫິ ອຸທເກນ ຜຸຏສຣີຣສ຺ສ ຕາທິເສ ນາຕິປຈ຺ຈນີເກ ວາຕາທິໂຜຏ຺ຐພ຺ເພ ຜຸເຏ ສຸຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ເອວເມເຕຫິ ຜຸຏສຣີຣສ຺ສາຕິ. ອປໂຣ ນໂຍ – ສຸຂຎ຺ຈ ກາເຍນ ປຏິສໍເວເທຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ກຖມາໂຠເຄນ ວິນາ ສຸຂປຏິສໍເວທນາຕິ ໂຈທນາຍໍ ‘‘ກິຎ຺ຈາປິ…ເປ… ເອວໍ ສນ຺ເຕປີ’’ຕິ. ຍສ຺ມາ ຕສ຺ສ ນາມກາເຍນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ສຸຂໍ, ຕສ຺ມາ ສຸຂຎ຺ຈ ກາເຍນ ປຏິສໍເວເທຕີຕິ ໂຍຊນາ. ອິທານິ ສຫາປິ ອາໂຠເຄນ ສຸຂປຏິສໍເວທນໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຍໍ ວາ ຕ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໘໖. ຍນ຺ຕິ ເຫຕຸອຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ, ຍສ຺ມາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນາຫ ‘‘ຍໍຌານເຫຕູ’’ຕິ. ‘‘ອາຈິກ຺ຂນ຺ຕີ’’ຕິອາທີນິ ປທານິ ກິຕ຺ຕນຕ຺ຖານີຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນາຫ ‘‘ປສໍສນ຺ຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ’’ຕິ. ກິນ຺ຕີຕິ ປສໍສນາກາຣປຸຈ຺ຉາ. ເອທິເສສຸ ຐາເນສຸ ສຕິຄ຺ຄຫເຓເນວ ສມ຺ປຊຎ຺ຎມ຺ປິ ຄຫິຕໍ ໂຫຕີຕິ ອິຘ ປາຬິຍໍ ສຕິຍາ ເອວ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ເອວໍ ອຸປຏ຺ຐິຕສຕິຕາຍ ‘‘ສຕິມາ’’ ອິຈ຺ເຈວ ວຸຕ຺ຕໍ, ‘‘ສມ຺ປຊາໂນ’’ຕິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ວາ.

ຌານກ຺ຂເຓ ເຈຕສິກສຸຂເມວ ລພ຺ຠຕີຕິ ‘‘ສຸຂໍ ນາມກາເຍນ ປຏິສໍເວເທຕີ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕິຍນ຺ຕິ ຄຓນານຸປຸພ຺ພຕາຕິ ອິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ທຸຕິຍຕຕິຍຊ຺ຌານກຖາຫິ ອວິເສໂສ, ວິເສໂສ ຈ ວຸຕ຺ໂຕຕິ.