ຕິວິຘກລ຺ຍາຓວຓ຺ຓນາ

໗໕. ອາທິມຊ຺ຌປຣິໂຍສານວເສນາຕິ ຌານສ຺ສ ອາທິມຊ຺ຌປຣິໂຍສານວເສນ. ລກ຺ຂຓວເສນາຕິ ເຕສໍເຍວ ອປ຺ປນາຍໍ ລກ຺ຂິຕພ຺ພຠາວວເສນ.

ຕຕ຺ຣາຕິ ຕສ຺ມິໍ ກລ຺ຍາຓຕາລກ຺ຂຓານໍ ວິຠາວເນ. ປຏິປທາວິສຸທ຺ຘີຕິ ປຏິປຊ຺ຊຕິ ຌານໍ ເອຕາຍາຕິ ປຏິປທາ, ໂຄຕ຺ຣຠຸປຣິໂຍສາໂນ ປຸພ຺ພຠາຄິໂຍ ຠາວນານໂຍ. ປຣິປນ຺ຖໂຕ ວິສຸຊ຺ຌນໍ ວິສຸທ຺ຘິ, ປຏິປທາຍ ວິສຸທ຺ຘິ ປຏິປທາວິສຸທ຺ຘິ. ສາ ປນາຍໍ ຍສ຺ມາ ຌານສ຺ສ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓ ລພ຺ຠຕິ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປຏິປທາວິສຸທ຺ຘິ ອາທີ’’ຕິ. ອຸເປກ຺ຂານຸພ຺ຣູຫນາຕິ ວິໂສເຘຕພ຺ພຕາທີນໍ ອຠາວໂຕ ຌານປຣິຍາປນ຺ນາຍ ຕຕ຺ຣມຊ຺ຌຕ຺ຕຸເປກ຺ຂາຍ ກິຈ຺ຈນິປ຺ຜຕ຺ຕິຍາ ອນຸພ຺ຣູຫນາ. ສາ ປນາຍໍ ວິເສສໂຕ ຌານສ຺ສ ຐິຕິກ຺ຂເຓ ລພ຺ຠຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຸເປກ຺ຂານຸພ຺ຣູຫນາ ມຊ຺ເຌ’’ຕິ. ສມ຺ປຫໍສນາຕິ ຕຕ຺ຖ ຘມ຺ມານໍ ອນຕິວຕ຺ຕນາທິສາຘກສ຺ສ ຎາຓສ຺ສ ກິຈ຺ຈນິປ຺ຜຕ຺ຕິວເສນ ປຣິໂຍທປນາ. ສາ ປນ ຍສ຺ມາ ຌານສ຺ສ ໂອສານກ຺ຂເຓ ປາກຏາ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສມ຺ປຫໍສນາ ປຣິໂຍສານ’’ນ຺ຕິ. ອິມານິ ຕີຓິ ລກ຺ຂຓານີຕິ ປຣິປນ຺ຖໂຕ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວິສຸຊ຺ຌນາກາໂຣ, ມຊ຺ຌິມສ຺ສ ສມຖນິມິຕ຺ຕສ຺ສ ປຏິປຊ຺ຊນາກາໂຣ, ຕຕ຺ຖ ປກ຺ຂນ຺ທນາກາໂຣຕິ ອິມານິ ຕີຓິ ຌານສ຺ສ ອາທິໂຕ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓ ອປ຺ປນາປຕ຺ຕິລກ຺ຂຓານິ ເຕຫິ ອາກາເຣຫິ ວິນາ ອປ຺ປນາປຕ຺ຕິຍາ ອຠາວໂຕ, ອສຕິ ຈ ອປ຺ປນາຍ ຕທຠາວໂຕ. ອາທິກລ຺ຍາຓຎ຺ເຈວ ວິສຸທ຺ຘິປຏິປທຕ຺ຕາ. ຍຖາວຸຕ຺ເຕຫິ ລກ຺ຂເຓຫິ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ, ສມ຺ປນ຺ນລກ຺ຂຓຕ຺ຕາ ຈ ຕິລກ຺ຂຓສມ຺ປນ຺ນຎ຺ຈ. ອິມິນາ ນເຍນ ມຊ຺ຌປຣິໂຍສານລກ຺ຂຓານຎ຺ຈ ໂຍຊນາ ເວທິຕພ຺ພາ.

ສມ຺ຠຣີຍຕິ ຌານໍ ເອເຕນາຕິ ສມ຺ຠາໂຣ, ນານາວຊ຺ຊນປຣິກມ຺ມໍ. ສຫ ສມ຺ຠາເຣນາຕິ ສສມ຺ຠາໂຣ, ໂສ ເອວ ສສມ຺ຠາຣິໂກ. ອຸປຈາໂຣຕິ ເອກາວຊ຺ຊນູປຈາຣມາຫ. ປຄ຺ຄຫາທິກິຈ຺ຈສ຺ສ ປຸພ຺ພຠາເຄ ຠາວນາຍ ເອວ ສາຘິຕຕ຺ຕາ ຍາ ຕຕ຺ຖ ເອກາວຊ຺ຊນູປຈາເຣ ສິທ຺ຘາ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂນາ, ສາ ຌານກ຺ຂເຓ ປຣິພ຺ຣູຫິຕາ ນາມ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຸເປກ຺ຂານຸພ຺ຣູຫນາ ນາມ ອປ຺ປນາ’’ຕິ. ຍຖາຘິຄຕໍ ຌານໍ ນິສ຺ສາຍ ໂຍ ປຫຏ຺ຐາກາໂຣ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ປຣິໂຕໂສ, ຕໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາວເສນ ປວຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ສມ຺ປຫໍສນາ ນາມ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາ’’ຕິ. ເອເກຕິ ອຠຍຄິຣິວາສິໂນ. ເຕ ຫິ ເອວໍ ປຏິປທາວິສຸທ຺ຘິອາທິເກ ວຓ຺ຓຍນ຺ຕິ, ຕທຍຸຕ຺ຕໍ. ຕຖາ ຫິ ສຕິ ອຊ຺ຌານຘມ຺ເມຫິ ຌານສ຺ສ ຄຸຓສໍກິຕ຺ຕນໍ ນາມ ກຕໍ ໂຫຕິ. ນ ຫິ ຠູມນ຺ຕຣໍ ຠູມນ຺ຕຣປຣິຍາປນ຺ນໍ ໂຫຕິ. ປາຬິຍາ ເຈຕໍ ວິຣຸທ຺ຘນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຍສ຺ມາ ປນາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ເອກຕ຺ຕຄຕໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ເອກຣສຠາເວນ, ເອກຄ຺ຄຕາຍ ຈ ສິຂາປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຕທນຸຄຸຓໍ ເອກຕ຺ຕໍ ຄຕນ຺ຕິ ເອກຕ຺ຕຄຕໍ, ສສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ອປ຺ປນາປຕ຺ຕຈິຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ເສວ ປຏິປທາວິສຸທ຺ຘິປກ຺ຂນ຺ທຕາທິ ອນນ຺ຕຣເມວ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ເອກສ຺ມິໍເຍວ ອປ຺ປນາຈິຕ຺ຕກ຺ຂເຓ ປຏິປທາວິສຸທ຺ຘິອາທິ ປາຬິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ອາຄມນວເສນາຕິ ປຣິກມ຺ມາຄມນວເສນ. ອນຕິວຕ຺ຕນາທີຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍກຣສຕາຕທຸປຄວີຣິຍວາຫນາເສວນານິ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ປຣິໂຍທາປກສ຺ສາຕິ ປຣິໂສຘກສ຺ສ ປຠສ຺ສຣຠາວກຣສ຺ສ. ອນຕິວຕ຺ຕນາທິຠາວສາຘນເມວ ເຈຕ຺ຖ ຎາຓສ຺ສ ກິຈ຺ຈນິປ຺ຜຕ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ຕສ຺ມິນ຺ຕິ ຕສ຺ມິໍ ວາເຣ, ຈຕຸປຎ຺ຈຈິຕ຺ຕປຣິມາຓາຍ ອປ຺ປນາວີຖິຍນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕໂຕ ປຣິປນ຺ຖໂຕ. ຈິຕ຺ຕໍ ວິສຸຊ຺ຌຕີຕິ ຍທິປິ ອາຄມນໍ ຄເຫຕຸໍ ອວິເສເສນ ວິຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ປຣິກມ຺ມວິສຸທ຺ຘິໂຕ ປນ ອປ຺ປນາວິສຸທ຺ຘິ ສາຕິສຍາວ. ເຕນາຫ ‘‘ວິສຸທ຺ຘຕ຺ຕາ’’ຕິອາທິ. ອາວຣຓວິຣຫິຕໍ ຫຸຕ຺ວາຕິ ເຍນາວຣເຓນ ອາວຏຕ຺ຕາ ຈິຕ຺ຕໍ ຕໂຕ ປຸພ຺ເພ ມຊ຺ຌິມໍ ສມຖນິມິຕ຺ຕໍ ປຏິປຊ຺ຊິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ເຕນ ວິວິຕ຺ຕໍ ຫຸຕ຺ວາ, ຕໍ ວິກ຺ຂມ຺ເຠຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ລີນຸທ຺ຘຈ຺ຈສງ຺ຂາຕານໍ ອຸຠິນ຺ນໍ ອນ຺ຕານໍ ອນຸປຄມເນນ ມຊ຺ຌິໂມ, ສວິເສສໍ ປຈ຺ຈນີກຘມ຺ມານໍ ວູປສມນໂຕ ສມໂຖ, ໂຍຄິໂນ ສຸຂວິເສສານໍ ກາຣຓຠາວໂຕ ນິມິຕ຺ຕຎ຺ຈາຕິ ມຊ຺ຌິມໍ ສມຖນິມິຕ຺ຕໍ. ເຕນາຫ ‘‘ສມປ຺ປວຕ຺ໂຕ ອປ຺ປນາສມາຘິເຍວາ’’ຕິ. ຕທນນ຺ຕຣໍ ປນ ປຸຣິມຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ອປ຺ປນາຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍຠູຕໍ ປຸຣິມໍ ຈິຕ຺ຕໍ, ໂຄຕ຺ຣຠຸຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອກສນ຺ຕຕິປຣິຓາມນເຍນາຕິ ຍຖາ ‘‘ຕເທວ ຂີຣໍ ທຘິສມ຺ປນ຺ນ’’ນ຺ຕິ, ເອວໍ ສຕິປິ ປຣິຕ຺ຕມຫຄ຺ຄຕຠາວເຠເທ, ປຈ຺ຈຍປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນຠາວເຠເທ ຈ ເອກິສ຺ສາ ເອວ ສນ຺ຕຕິຍາ ປຣິຓາມູປຄມນນເຍນ ເອກຕ຺ຕນຍວເສນ. ຕຖຕ຺ຕນ຺ຕິ ຕຖຠາວໍ ອປ຺ປນາສມາຘິວເສນ ສມາຫິຕຠາວໍ. ເອວໍ ປຏິປນ຺ນຕ຺ຕາຕິ ວຸຕ຺ຕາກາເຣນ ປຏິປຊ຺ຊມານຕ຺ຕາ. ຍສ຺ມິຎ຺ຫິ ຂເຓ ຕຖຕ຺ຕໍ ມຊ຺ຌິມໍ ສມຖນິມິຕ຺ຕໍ ປຏິປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ມິໍເຍວ ຂເຓ ຕຖຕ຺ຕຸປຄມເນນ ອປ຺ປນາສມາຘິນາ ສມາຫິຕຠາວູປຄມເນນ ຕຕ຺ຖ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ ນາມ. ປຸຣິມຈິຕ຺ເຕຕິ ອປ຺ປນາຈິຕ຺ຕສ຺ສ ປຸຣິມສ຺ມິໍ ຈິຕ຺ເຕ ໂຄຕ຺ຣຠຸຈິຕ຺ເຕ. ວິຊ຺ຊມານາກາຣນິປ຺ຜາທິກາຕິ ຕສ຺ມິໍ ຈິຕ຺ເຕ ວິຊ຺ຊມານານໍ ປຣິປນ຺ຖວິສຸທ຺ຘິມຊ຺ຌິມສມຖປຏິປຕ຺ຕິປກ຺ຂນ຺ທນາກາຣານໍ ນິປ຺ຜາທິກາ, ເຕນາກາເຣນ ນິປ຺ຜຊ຺ຊມານາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕເຍວ ຫິ ອາກາຣາ ປຈ຺ຈຍວິເສສໂຕ ຌານກ຺ຂເຓ ນິປ຺ຜຊ຺ຊມານາ ‘‘ປຏິປທາວິສຸທ຺ຘີ’’ຕິ ລທ຺ຘສມຎ຺ຎາ ຌານສ຺ສ ຕໍ ວິເສສໍ ນິປ຺ຜາເທນ຺ຕາ ວິຍ ວຸຕ຺ຕາ. ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓເຍວາຕິ ອຕ຺ຕລາຠເວລາຍເມວ. ຍທິ ເອວໍ, ກຖໍ ເຕ ອາກາຣາ ນິປ຺ຜຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອາຄມນວເສນາ’’ຕິ.

ຕສ຺ສາຕິ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ. ‘‘ວິສຸທ຺ຘໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂຕີ’’ຕິ ປາຬິຍໍ (ປຏິ. ມ. ໑.໑໕໘) ປຸຄ຺ຄລາຘິຏ຺ຐາເນນ ອາຄຕາຕິ ‘‘ພ຺ຍາປາຣໍ ອກໂຣນ຺ໂຕ’’ຕິ ອາຫ. ສມຖປຏິປຕ຺ຕິຕຖຕ຺ຕຸປຄມນຎ຺ຈ ອິຘ ສມຖຠາວາປຕ຺ຕິເຍວາຕິ ອາຫ ‘‘ສມຖຠາວູປຄມເນນາ’’ຕິ. ກິເລສສໍສຄ຺ຄໍ ປຫາຍ ເອກຕ຺ເຕນ ອຸປຏ຺ຐິຕສ຺ສາຕິ ປຸພ຺ເພ ‘‘ກຖໍ ນຸ ໂຂ ກິເລສສໍສຄ຺ຄໍ ປຊເຫຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ປຏິປນ຺ນສ຺ສ ອິທານິ ສມຖປຏິປຕ຺ຕິຍາ ຕສ຺ສ ປຫີນຕ຺ຕາ ກິເລສສງ຺ຄຓິກາຠາເວນ ເອກຕ຺ເຕນ ອຸປຏ຺ຐິຕສ຺ສ ຌານຈິຕ຺ຕສ຺ສ. ປຣິປນ຺ຖວິສຸທ຺ຘິມຊ຺ຌິມສມຖປຏິປຕ຺ຕິປກ຺ຂນ຺ທເນຫິ ວຸທ຺ຘິປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອນຸພ຺ຣູຫິເຕ ຌານຈິຕ຺ເຕ ລທ຺ໂຘກາສາ ຕຕ຺ຣມຊ຺ຌຕ຺ຕຸເປກ຺ຂາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕສຸ ສມວາຫິຕຠາເວນ ປວຕ຺ຕມານາ ເຕ ອນຸພ຺ຣູເຫນ຺ຕີ ວິຍ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຕຕ຺ຣມຊ຺ຌຕ຺ຕຸເປກ຺ຂາຍ ກິຈ຺ຈວເສນ ອຸເປກ຺ຂານຸພ຺ຣູຫນາ ເວທິຕພ຺ພາ’’ຕິ.

ເຍ ປເນເຕ ຍຸຄນທ຺ຘຘມ຺ມາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຕສ຺ມິໍ ຌານຈິຕ຺ເຕ. ອຎ຺ຎມຎ຺ຎານຕິວຕ຺ຕນວເສນ ກິຈ຺ຈກຣຓໂຕ ຍຸເຄ ນທ຺ຘາ ພທ຺ຘາ ວິຍ ຍຸຄນທ຺ຘາ. ວິມຸຕ຺ຕິຣເສນາຕິ ວິມຸຈ຺ຈນກິຈ຺ເຈນ, ວິມຸຈ຺ຈນສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ວາ. ເອສ ໂຍຄີ. ວາຫຍຕີຕິ ປວຕ຺ເຕຕິ. ອສ຺ສາຕິ ຌານຈິຕ຺ຕສ຺ສ. ຕສ຺ມິໍ ຂເຓຕິ ຠງ຺ຄກ຺ຂເຓ. ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓ ອຕີເຕ ຫິ ຐິຕິກ຺ຂຓໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອາເສວນາ ປວຕ຺ຕຕິ ນາມ. ເຕ ອາກາຣາຕິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎານຕິວຕ຺ຕນາທໂຍ ຕຕ຺ຖ ຘມ຺ມານໍ ປວຕ຺ຕິອາກາຣາ. ອາເສວນາປິ ຫິ ອາເສວນປຈ຺ຈຍຠາວີນໍ ຘມ຺ມານໍ ປວຕ຺ຕິອາກາໂຣເຍວ. ສໍກິເລສໂວທາເນສູຕິ ສມາຘິປຎ຺ຎານໍ ສມຣສຕາຍ ອກຣຓໍ ຠາວນາຍ ສໍກິເລໂສ, ກຣຓໍ ໂວທານໍ. ຕຖາ ເສເສສຸປິ. ເອວເມເຕສຸ ສໍກິເລສໂວທາເນສຸ ຕໍ ຕໍ ອາທີນວໍ ໂທສໍ ອານິສໍສໍ ຄຸຓໍ ປຸເຣຕຣໍ ປາຏິຫາຣິຍຎາເຓນ ທິສ຺ວາ ຍຖາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎານຕິວຕ຺ຕນາທໂຍ ໂຫນ຺ຕິ, ຕຖາ ຠາວນາຍ ສມ຺ປຫໍສິຕຕ຺ຕາ ເຕເນວ ຎາເຓນ ວິໂສຘິຕຕ຺ຕາ. ວິໂສຘນໍ ເຫຕ຺ຖ ສມ຺ປຫໍສນໍ. ເຕ ອາກາຣາ ຍສ຺ມາ ນິປ຺ຜນ຺ນາ, ຕສ຺ມາ ‘‘ຘມ຺ມານໍ…ເປ… ເວທິຕພ຺ພາຕິ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ລກ຺ຂຓສໍວຓ຺ຓນາຍ ອາທິມ຺ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ ນິຄມນວເສນ ທສ຺ເສຕິ.

‘‘ຍສ຺ມາ ອຸເປກ຺ຂາວເສນ ຎາຓໍ ປາກຏໍ ໂຫຕີ’’ຕິ ໂກ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ກສ຺ມາ ສມ຺ປຫໍສນາວ ປຣິໂຍສານນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ, ນ ອຸເປກ຺ຂານຸພ຺ຣູຫນາຕິ ໂຈທນໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ອຸເປກ຺ຂາວເສນ ຎາຓໍ ປາກຏໍ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຕສ຺ມິໍ ຠາວນາຈິຕ຺ເຕ. ອຸເປກ຺ຂາວເສນ ຎາຓໍ ປາກຏໍ ໂຫຕີຕິ ອປ຺ປນາກາເລ ຠາວນາຍ ສມປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ, ປຏິປກ຺ຂສ຺ສ ຈ ປຫານໂຕ ປຄ຺ຄຫາທີສຸ ພ຺ຍາປາຣສ຺ສ ອກາຕພ຺ພໂຕ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂນາວ ໂຫຕິ. ຍໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສມເຍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂນາ, ວິສຸທ຺ຘໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂຕີ’’ຕິ ຈ ອາທິ. ສາ ປນາຍໍ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂນາ ຎາຓສ຺ສ ກິຈ຺ຈສິທ຺ຘິຍາ ໂຫຕິ, ວິເສສໂຕ ຎາຓສາຘນຕ຺ຕາ ອປ຺ປນາພ຺ຍາປາຣສ຺ສາຕິ ຜເລນ ກາຣຓານຸມານຎາເຍນ. ຍສ຺ມາ ອຸເປກ຺ຂາວເສນ ຎາຓໍ ປາກຏໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຎາຓກິຈ຺ຈຠູຕາ ສມ຺ປຫໍສນາ ປຣິໂຍສານນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ອິທານິ ຍຖາວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ປາຬິຍາ ສມຕ຺ເຖຕຸໍ ‘‘ຍຖາຫາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຖາປຄ຺ຄຫິຕໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ຍຖາ ຠາວນາຈິຕ຺ຕໍ ໂກສຊ຺ຊປກ຺ເຂ ນ ປຕຕິ, ຕຖາ ວີຣິຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄຏ຺ຐານິຍານໍ ຘມ຺ມານໍ ພຫຸລີກາຣວເສນ ປຄ຺ຄຫິຕໍ. ສາຘຸກໍ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂຕີຕິ ປຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ເຕນາປິ ສມາຘິສ຺ສ ວີຣິຍສມຕາໂຍຊນວເສນ ປຄ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂຕິ, ຕຕ຺ຣມຊ຺ຌຕ຺ຕຸເປກ຺ຂາ ໂອກາສໍ ລຠຕິ. ຕໍ ປນ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂນໍ ອຸເປກ຺ຂາວເສນ ປຸພ຺ເພ ປວຕ຺ຕປາຣິຫາຣິຍປຎ຺ຎາວເສນ ອປ຺ປນາປຎ຺ຎາຍ ກິຈ຺ຈາຘິກຕາຕິ ອາຫ ‘‘ປຎ຺ຎາວເສນ ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອຘິມຕ຺ຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິ. ຕສ຺ສ ອຘິມຕ຺ຕຕ຺ຕາ ເອວ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂນ຺ຕສ຺ເສວ ນານາສຠາເວຫິ ນີວຣຓປມຸເຂຫິ ກິເລເສຫິ ອປ຺ປນາຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕິ. ວິໂມກ຺ຂວເສນ ວິມຸຈ຺ຈນວເສນ. ປຎ຺ຎາວເສນາຕິ ປຸພ຺ເພ ປວຕ຺ຕປາຣິຫາຣິຍປຎ຺ຎາວເສນ. ວິມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາຕິ ນານາກິເລເສຫິ ວິມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ເອວ. ເຕ ຘມ຺ມາ ສທ຺ຘາທໂຍ, ວິເສສໂຕ ສທ຺ຘາປຎ຺ຎາວີຣິຍສມາຘໂຍ ຈ ເອກຣສາ ສມານກິຈ຺ຈາ ໂຫນ຺ຕິ. ເອວມຍໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ເອກຣສຏ຺ເຐນ ຠາວນາ ນິປ຺ຜຊ຺ຊມານາ ຎາຓພ຺ຍາປາໂຣຕິ ອາຫ ‘‘ຎາຓກິຈ຺ຈຠູຕາ ສມ຺ປຫໍສນາ ປຣິໂຍສານ’’ນ຺ຕິ. ເອວໍ ຕິວິຘາຍ ປຏິປທາວິສຸທ຺ຘິຍາ ລທ຺ຘວິເສສາຍ ຕິວິຘາຍ ອຸເປກ຺ຂານຸພ຺ຣູຫນາຍ ສາຕິສຍໍ ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ອຘິມຸຕ຺ຕຠາເວນ ຈຕຸພ຺ພິຘາປິ ສມ຺ປຫໍສນາ ສິຊ຺ຌຕີຕິ ອາຄມນຸເປກ຺ຂາ ຎາຓກິຈ຺ຈວເສນ ທສປິ ອາກາຣາ ຌາເນ ເອວ ເວທິຕພ຺ພາ.

ຄຓນານຸປຸພ຺ພຕາຕິ ຄຓນານຸປຸພ຺ພຕາຍ, ຄຓນານຸປຸພ຺ພຕາມຕ຺ຕໍ ວາ ປຐມນ຺ຕິ ອິທນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນ ເທສນາກ຺ກມໍ ອຸລ຺ລິງ຺ເຄຕິ. ‘‘ປຐມໍ ອຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ປຐມ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ປຏິປຕ຺ຕິກ຺ກມໍ, ອຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ຫິ ອຘິຄຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ປຐມໍ ສມາປຊ຺ຊິຕພ຺ພນ຺ຕິ ປຐມ’’ນ຺ຕິ ອິທໍ ປນ ນ ເອກນ຺ຕລກ຺ຂຓນ຺ຕິ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ (ຘ. ສ. ອຏ຺ຐ. ໑໖໐) ປຏິສິທ຺ຘຕ຺ຕາ ອິຘ ນ ຄຫິຕໍ. ອາຣມ຺ມຓູປນິຊ຺ຌານໍ ລກ຺ຂຓູປນິຊ຺ຌານນ຺ຕິ ທຸວິເຘ ຌາເນ ອິຘາຘິປ຺ເປຕຊ຺ຌານເມວ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອາຣມ຺ມຓູປນິຊ຺ຌານໂຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຖວີກສິຓສງ຺ຂາຕສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ອາຣມ຺ມຓສ຺ສ ຣູປໍ ວິຍ ຈກ຺ຂຸນາ ອຸປນິຊ຺ຌາຍນໂຕ. ປຈ຺ຈນີກຌາປນໂຕຕິ ນີວຣຓາທີນໍ ປຈ຺ຈນີກຘມ຺ມານໍ ທຫນໂຕ ວິກ຺ຂມ຺ຠນວເສນ ປຊຫນໂຕ. ສກລຏ຺ເຐນາຕິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ກເຕ ວາ ອກເຕ ວາ ປຣິຈ຺ຉິຊ຺ຊ ຄຫິເຕ ປຖວີຠາເຄ ປຖວີມຓ຺ຑເລ ສກລາຣມ຺ມຓກຣຓຏ຺ເຐນ. ນ ຫິ ຕສ຺ສ ເອກເທສມາຣມ຺ມຓໍ ກຣີຍຕິ. ປຖວີກສິຓສນ຺ນິສ຺ສຍຕາຍ ນິມິຕ຺ຕໍ ປຖວີກສິຓໍ ຍຖາ ‘‘ມຎ຺ຈາ ອຸກ຺ກຸຏ຺ຐິໍ ກໂຣນ຺ຕີ’’ຕິ. ຕໍສຫຈຣຓໂຕ ຌານໍ ປຖວີກສິຓໍ ຍຖາ ‘‘ກຸນ຺ຕາ ປຈຣນ຺ຕີ’’ຕິ.