ປຫາຕພ຺ພຘມ຺ມປຫານກຖາວຓ຺ຓນາ

໘໒໙. ເຍ ຘມ຺ມາຕິ ເຍ ສໍກິເລສຘມ຺ມາ. ສໍໂຍຊນາທີສຸ ສໍໂຍຊນຏ຺ເຐນ ພນ຺ຘນຏ຺ເຐນ ສໍໂຍຊນານິ, ວິພາຘນຏ຺ເຐນ, ອຸປຕາປນຏ຺ເຐນ ວາ ກິເລສາ, ມິຈ຺ຉາສຠາວາຕິ ມິຈ຺ຉຕ຺ຕາ, ໂລເກ ຘມ຺ມາ ໂລກປຣິຍາປນ຺ນາ ຘມ຺ມາຕິ ໂລກຘມ຺ມາ, ມຈ຺ເຉຣສ຺ສ ຠາໂວ, ກມ຺ມໍ ວາຕິ ມຈ຺ຉຣິຍໍ, ວິປຣີຕຏ຺ເຐນ ວິປລ຺ລາສາ, ຄນ຺ຖນຏ຺ເຐນ ຄນ຺ຖາ, ອຍຸຕ຺ຕາ ຄຕີຕິ ອຄຕິ, ອາສວນ຺ຕີຕິ ອາສວາ, ໂອຫນນ຺ຕີຕິ ໂອຆາ, ໂຍຊນຏ຺ເຐນ ໂຍຄາ, ນີວຣນ຺ຕີຕິ ນີວຣຓານິ, ຘມ຺ມສຠາວໍ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ປຣໂຕ ອາມສນ຺ຕີຕິ ປຣາມາສາ, ຠຸສໍ ອາທິຍນ຺ຕີຕິ ອຸປາທານານິ, ອປ຺ປຫີນຠາເວນ ສນ຺ຕາເນ ອນຸ ອນຸ ເສນ຺ຕີຕິ ອນຸສຍາ, ມລີນຠາວກຣຓຏ຺ເຐນ ມລາ, ອກຸສລກມ຺ມານິ ຈ ຕານິ ສຸຄຕິທຸຄ຺ຄຕີນໍ, ຕຕ຺ຖ ນິພ຺ພຕ຺ຕນກສຸຂທຸກ຺ຂານຎ຺ຈ ປຖາ ຈາຕິ ອກຸສລກມ຺ມປຖາ, ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາໂທ, ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກຣາສິ, ອກຸສໂລ ຈ ໂສ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາໂທ ຈາຕິ ອກຸສລຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາໂທຕິ ອກຸສລສທ຺ທໍ ອາເນຕ຺ວາ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ພໍ.

ຂນ຺ເຘຫິ ຂນ຺ຘານນ຺ຕິ ອິຘໂລກກ຺ຂນ຺ເຘຫິ ປຣໂລກກ຺ຂນ຺ຘານໍ. ຍາວຎ຺ຫິ ເຕຕິ ເຕ ຣູປຣາຄາທໂຍ ຍາວ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ ນ ສມຸຈ຺ຉິຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕາວ ເອເຕສໍ ຂນ຺ຘຜລທຸກ຺ຂານໍ ອນຸປຣໂມ ອວິຈ຺ເຉໂທຕິ. ເອເຕນ ເຕສໍ ສໍໂຍຊນຕ຺ຖໍ ວິຠາເວຕິ. ອຸທ຺ຘນ຺ຕິ ຣູປາຣູປຠເວສຸ, ຕຕິຍມຄ຺ຄຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ວາ ອຸທ຺ຘໍ. ອຸທ຺ຘໍ ຠຊນ຺ຕີຕິ ອຸທ຺ຘໍຠາຄາ, ຣູປາຣູປຠວາ, ເຕສໍ ອວິຈ຺ເຉທເຫຕຸຕາຍ ຫິຕານິ ອຸທ຺ຘໍຠາຄິຍານິ.

ກິລິສ຺ສນ຺ຕິ, ກິເລເສນ຺ຕິ ຈາຕິ ທຸວິຘມ຺ປິ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ສຍໍ ສໍກິລິຏ຺ຐຕ຺ຕາ’’ຕິອາທິມາຫ.

ມິຈ຺ຉາວິມຸຕ຺ຕິ ‘‘ໂລກຖູປິກາທີສຸ ໂມກ຺ໂຂ’’ຕິ ປວຕ຺ຕມິຈ຺ຉາວິໂມກ຺ໂຂ. ອຠິນິວິສນາທິວເສນ ມິຈ຺ຉາ ວິປຣີຕໍ ນ ສມ຺ມາ ປວຕ຺ຕນໂຕ ມິຈ຺ຉາຎາຓໍ ໂມໂຫວ.

ໂລກປ຺ປວຕ຺ຕິຍາຕິ ຂນ຺ຘປ຺ປວຕ຺ຕິຍໍ ສຕິ. ອນຸປຣມຘມ຺ມກຕ຺ຕາຕິ ປຸຎ຺ຎປາປວເສນ ອປຣາປຣໍ ອວິຈ຺ຉິຊ຺ຊນໂຕ. ‘‘ລາຠເຫຕຸໂກ ລາໂຠ’’ຕິອາທິນາ ກາຣໂຓປຈາເຣນ.

ອາວາເສ ມຈ຺ຉຣິຍໍ, ອາວາສເຫຕຸກໍ ວາ ມຈ຺ຉຣິຍໍ ອາວາສມຈ຺ຉຣິຍໍ.

ຕໂຍຕິ ວຕ຺ຖຸໍ ອຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ, ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ປນ ວຸຈ຺ຈມາເນ ທ຺ວາທສ ໂຫນ຺ຕິ.

ຄນ຺ຖກຣຓໍ ກາຣຓຠາເວນ ປຏິພທ຺ຘຕາກຣຓໍ ຄນ຺ຖນນ຺ຕິ ຕໍ ຣູປກາເຍປິ ລພ຺ຠຕີຕິ ອາຫ ‘‘ນາມກາຍສ຺ສ ເຈວ ຣູປກາຍສ຺ສ ຈາ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ພ຺ຍາປາທສ຺ສາປິ ອຠິສຊ຺ຊນຸປນຍ຺ຫວເສນ ປວຕ຺ຕນໂຕ ຄນ຺ຖນຏ຺ໂຐ ເວທິຕພ຺ໂພ, ຍໂຕ ຕສ຺ສ ປຏິຆສໍໂຍຊນຠາໂວ ວຸຕ຺ໂຕ.

ຉນ຺ທໂທສໂມຫຠເຍຫີຕິ ຉນ຺ທໂທສໂມຫຠຍເຫຕຸ. ຕຎ຺ຫີຕິ ອກຕ຺ຕພ຺ພກຣຓໍ, ກຕ຺ຕພ຺ພາກຣຓຎ຺ຈ.

ສວນາຕິ ປວຕ຺ຕນໂຕ. ສວນໂຕຕິ ກິເລສາສຸຈິຠາເວນ ວິສ຺ສນ຺ທນໂຕ. ປຸນ ສວນໂຕຕິ ປສວນໂຕ.

ອາກຑ຺ຒນຏ຺ເຐນ, ທຸຣຸຕ຺ຕຣຓຏ຺ເຐນ ຈາຕິ ເອເຕນ ໂອຆາ ວິຍ ໂອຆາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອາຣມ຺ມເຓນ, ທຸກ຺ເຂນ ຈ ວິໂຍຄສ຺ສ ອປ຺ປທານສງ຺ຂາເຕນ ໂຍຊນຏ຺ເຐນ ໂຍຄາຕິ ທສ຺ເສຕິ, ສໍກິເລສກຣຓຏ຺ເຐນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕສຎ຺ເຎວາຕິ ກາມຣາຄາທີນໍເຍວ. ເຕ ຫິ ໂສຕວເສນ ວຕ຺ຕມານາ ໂສໂຕ ວິຍ ໂສຕປຕິເຕ ສຕ຺ເຕ ອປາຍສມຸທ຺ທໍ ປາເປນ຺ຕິ, ສໍສາຣສມຸທ຺ທໂຕ ຈ ສີສໍ ອຸກ຺ຂິປິຕຸໍ ນ ເທນ຺ຕິ, ຍຖາຄຫິຕຎ຺ຈ ອາຣມ຺ມຓໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕຸໍ ນ ເທນ຺ຕິ, ຍາທິສຎ຺ຈ ປາປໍ ກຕ຺ວາ ທຸກ຺ຂປ຺ປຕ຺ເຕ ປຸນປິ ຕາທິເສນ ໂຍເຊນ຺ຕິ.

ຈິຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ກຸສລຈິຕ຺ຕສ຺ສ, ວິເສສໂຕ ຌານຈິຕ຺ຕສ຺ສ. ອາທິໂຕ ວຣຓໍ ອາວຣຓໍ. ກິເລສວາສນໍ ເນຕ຺ວາ ວຣຓໍ ນີວຣຓໍ. ກຸຏ຺ຏກວາຏາທີຫິ ວິຍ ປິທຫນໍ ປຏິຈ຺ຉາທນໍ, ຕໍ ປນ ກຸສລາທີນິ ສງ຺ຄຓ຺ຫິຕຸໍ, ປຣິຎ຺ຎາຕຸໍ, ຎາຕຸຎ຺ຈ ອປ຺ປທານວເສນ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ສຠາວນ຺ຕິ ກາຍາທິກສ຺ສ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ອສຸຠາທິສຠາວໍ. ອຠູຕໍ ສຠາວນ຺ຕິ ສຸຠາທິສຠາວໍ.

ຖາມຄຕຏ຺ເຐນາຕິ ຖາມຄຕຠາເວນ. ຖາມຄຕນ຺ຕິ ຈ ອນຎ຺ຎສາຘາຣໂຓ ກາມຣາຄາທີນໍ ສຠາໂວ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ເຍນ ເຕ ເອວ ຠຄວຕາ ‘‘ອນຸສຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ອນຸສຍນຎ຺ຈ ມຄ຺ເຄນ ອປ຺ປຫີນຠາເວນ ປຈ຺ຈຍສມວາເຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນາຣຫຕາ. ເຕນາຫ ‘‘ປຸນປ຺ປຸນໍ ກາມຣາຄາທີນໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິເຫຕຸຠາເວນ ອນຸເສນ຺ຕິເຍວາ’’ຕິ.

ທຸມ຺ໂມຈນີຍຠາເວນ ປວຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ເຕລຎ຺ຊນກລລໍ ວິຍາ’’ຕິ.

໘໓໐. ເສສາຕິ ອນປາຍຄມນີຍາ. ສຸຂຸມາ ກາມຣາຄປຏິຆາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຈຕຸຕ຺ຖຎາຓວຊ຺ຌາ ເອວາຕິ ອວຘາຣເຓນ ປຐມຎາຓາທິວຊ຺ຌຕາ ນິວຕ຺ຕີຍຕິ. ຕຍິທໍ ນິຍມທສ຺ສນໍ ອຎ຺ຎຕ຺ຖາປິ ເນຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ປຣໂຕ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ນິຍມໍ ນ ກຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ ເອເຕນ ນິຍເມ ອກເຕ ເຫຏ຺ຐິມມຄ຺ຄວຊ຺ຌຕາປິ ອນຸຎ຺ຎາຕາ ເອວ ໂຫຕີຕິ.

ໂລຠ…ເປ… ຈຕຸຕ຺ຖຎາຓວຊ຺ຌານີຕິອາທີສຸ ປຐມຎາຓາທີຫິ ຫຕາປາຍຄມນີຍາທິຠາວານີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອາທິສທ຺ເທນ ໂອຬາຣິກສຸຂຸມຕາ ຄຫິຕາ.

ຍເສຕິ ປຣິວາເຣ.

ອຄຕີສຸ ຉນ຺ທາທໂຍ ກິຎ຺ຈາປິ ອຸປຣິມຄ຺ຄວຊ຺ຌາ, ຕຖາປິ ຕໍມູລກສ຺ສ ອກຕ຺ຕພ຺ພກຣຓສ຺ສ, ກຕ຺ຕພ຺ພາກຣຓສ຺ສ ຈ ອປາຍຄມນີຍຕາຍ ປຐມມຄ຺ຄວຊ຺ຌາ.

ກຕາກຕາກຸສລາກຸສລວິສຍໍ ຍໍ ວິປ຺ປຏິສາຣຠູຕໍ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ, ຕໍ ອິຘ ຕຕິຍຎາຓວຊ຺ຌໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍໍ ປນ ‘‘ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈປກຕຕາຍ ອາປຕ຺ຕິມາປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ (ປາຈິ. ອຏ຺ຐ. ໔໓໘; ກງ຺ຂາ. ອຏ຺ຐ. ນິທານວຓ຺ຓນາ) ວຸຕ຺ຕໍ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ, ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈວິຈິກິຈ຺ຉາ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ເຄນ ປຫີຍນ຺ຕີ’’ຕິ (ຘ. ສ. ອຏ຺ຐ. ໑໑໗໖) ອຏ຺ຐສາລິນິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມາ ທ຺ວິນ຺ນໍ ວຈນານໍ ອຘິປ຺ປາໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຎ຺ເຎສຸປິ ເອທິເສສຸ ຐາເນສຸ ອຘິປ຺ປາໂຍ ມຄ຺ຄິຕພ຺ໂພ, ນ ວິໂຣຘໂຕ ປຈ຺ເຈຕພ຺ໂພ. ໂອຬາຣິການວເສສປ຺ປຫານໍ ວາ ສນ຺ຘາຍ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈສ຺ສ ປຐມຕຕິຍຎາຓວຊ຺ຌຕາ ວຸຕ຺ຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ‘‘ຠຄວຕາ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ອນຸວສິຕ຺ວາ ອນຸວສິຕ຺ວາ ອາວສຖປິຓ຺ຑໍ ຠຸຎ຺ຊິຕຸ’’ນ຺ຕິ, ‘‘ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍນ຺ໂຕ ນ ປຏິຄ຺ຄເຫສີ’’ຕິ (ປາຈິ. ໒໐໔) ປນ ອາຄຕໍ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ, ນ ນີວຣຓໍ ອຣຫໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ, ນີວຣຓປຏິຣູປກໍ ປນ ‘‘ກປ຺ປຕິ ນ ກປ຺ປຕີ’’ຕິ ວີມໍສນຠູຕໍ ວິນຍກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ນາມ, ຕໍ ຕຖາປວຕ຺ຕຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາໂທວ.

ກາມຣາຄປຏິຆານຸສຍາ ອຓຸສຫຄຕາ ຕຕິຍຎາຓວຊ຺ຌາ. ໂອຬາຣິການໍ ປນ ທຸຕິຍຎາຓວຊ຺ຌຕາ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍາວ.

ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທຄ຺ຄຫເຓນ ເຈຕ຺ຖ ມກ຺ຂປຬາສມາຍາສາເຐຍ຺ຍປມາທຖມ຺ຠສາຣມ຺ຠາທີນໍ ສງ຺ຄໂຫ ກໂຕຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

໘໓໑. ອຜໂລ ວາຍາໂມຕິ ເອຕ຺ຖ ອຕີຕານໍ ຕາວ ປຊຫເນ ອຜໂລ ໂຫຕຸ ວາຍາໂມ ນິຣຸທ຺ຘຕ຺ຕາ, ອນາຄຕານໍ ປນ ກຖນ຺ຕິ ເຕສມ຺ປິ ວກ຺ຂມານໍ ອວິປຣີຕມຕ຺ຖໍ ອຊານນ຺ໂຕ ນຕ຺ຖິຕາມຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ໂຈເທຕິ, ຕຖາປິ ‘‘ອຜໂລ’’ຕິ ປຸພ຺ເພ ປຫາຕພ຺ພານໍ ນຕ຺ຖິຕາຍ ໂຈທນາ ກຕາ, ອິທານິ ປຫານສ຺ສ. ຍທິ ຫິ ປຫານໍ ອຕ຺ຖິ, ກຖໍ ປຫາຕພ຺ພາ ສນ຺ຕິ? ອຖ ປຫາຕພ຺ພາ ສນ຺ຕິ, ກຖໍ ປຫານໍ ໂຫຕິ? ປຫາຕພ຺ພາ ຈ ສນ຺ຕິ, ປຫານຎ຺ຈ ໂຫຕີຕິ ວິປ຺ປຏິສິທ຺ຘເມຕໍ. ກສ຺ມາ? ປຫາຕພ຺ເພສຸ ສນ຺ເຕສຸ ປຫານສ຺ສ ອສມ຺ຠວໂຕ ຕທຸປໂຄ ວາຍາໂມ ອຜໂລ ອາໂລກຕມານໍ ສຫາວຏ຺ຐາເນ ສຕິ ອາໂລກສ຺ສ ອຜລຕາ ວິຍ. ອຖາປິ ກຖຎ຺ຈິ ປຫານໍ ສິຍາ? ສໍກິເລສິກາ ຈ ມຄ຺ຄຠາວນາ ອາປຊ຺ຊຕິ ປຫາຕພ຺ພປຫາຍການໍ ສຫາວຏ຺ຐານໂຕ. ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕຕາ ວາ ກິເລສານໍ ຈິຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕສງ຺ຂາຣວາທີນໍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕສງ຺ຂາຣານໍ ວິຍາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຕໍ ປນ ເນສໍ ວາທີນໍ ຍຖາ ມຕິມຕ຺ຕໍ, ເອວມິຘາປີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ນ ຈ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນກິເລໂສ ຈິຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ນາມ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ. ອຣູປຘມ຺ມາ ຫິ ເອກວຕ຺ຖຸກາທິຠາເວນ ວຕ຺ຕມານາ ຂຓຕ຺ຕຍປຣິຍາປນ຺ນາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາ, ເຕ ກຖໍ ຈິຕ຺ເຕນ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ນາມ ສິຍຸໍ, ຕສ຺ມາ ນຕ຺ເຖວ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕຕາ ກິເລສານໍ. ອາເວຓິກາຕິ ອສາຘາຣຓາ, ສຍເມວ ອຸປ຺ປາທິຕາ ປາຬິ ອນາຣຸຬ຺ຫາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ປາຬິຍໍເຍວ ຫິ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສ຺ວາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ. ຫຎ຺ຈີຕິ ຍທິ.

ວິນິພທ຺ໂຘຕິ ມາເນນ ປຕ຺ຖທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕ. ປຣາມຏ຺ໂຐຕິ ມິຈ຺ຉາຠິນິວິຏ຺ໂຐ. ຖາມຄໂຕຕິ ຖາມຄຕກິເລໂສ ຖິຣຠາວຄຕານຸສໂຍ. ເຕນ ຫິ ນຕ຺ຖິ ມຄ຺ຄຠາວນາຕິ ຍສ຺ມາ ຕີສຸປິ ກາເລສຸ ກິເລສານໍ ປຫານໍ ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ, ຕິກາລິກາ ຈ ກິເລສາ, ຕສ຺ມາ ນຕ຺ຖິ ມຄ຺ຄຠາວນາ, ຕາຍ ສາເຘຕພ຺ພໍ ກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ນ ຫິ ນຕ຺ຖິ ມຄ຺ຄຠາວນາ’’ຕິອາທິນາ ຈຕຸກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຏິກ຺ເຂປສ຺ສ ປຏິກ຺ເຂໂປ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປາຬິຍໍເຍວ ຫີ’’ຕິອາທິໍ ອາເນຕ຺ວາ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ພໍ.

ເອວເມວາຕິ ຍຖາ ອຊາຕຜເລ ຕຣຸຓຣຸກ຺ເຂ ມູເລ ຉິນ຺ເນ ອສຕິ ເຉທເນ ອາຍຕິໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນາຣຫານິ ເຉທນປຈ຺ຈຍາ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊມານານິ ວິນຏ຺ຐານິ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ, ເອວເມວ ມຄ຺ຄຠາວນາຍ ອສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນາຣຫາ ກິເລສາ ມຄ຺ຄຠາວນາຍ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊມານາ ‘‘ປຫີນາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕີຕິ ອຸປມາສໍສນ຺ທນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອຸປ຺ປາໂທຕິ ອຸປ຺ປາທສີເສນ ອຸປ຺ປາທວນ຺ໂຕ ຂນ຺ຘາ ວຸຕ຺ຕາ. ອນຸປ຺ປາເທຕິ ນິພ຺ພາເນ. ອຊາຕາເຍວ ນ ຊາຍນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ປຫີນາ ນາມ ໂຫນ຺ຕີຕິ ‘‘ນຕ຺ຖິ ກິເລສປ຺ປຫານ’’ນ຺ຕິ ປຣວາທິນາ ກໂຕ ປຏິກ຺ເຂໂປ ‘‘ນ ຫີ’’ຕິ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ. ເຕ ປນ ເນວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວິຄຕາ, ນາປິ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ, ນ ຈ ອຸປ຺ປນ຺ນາຕິ ‘‘ອຕີເຕ ກິເລເສ ປຊຫຕີ’’ຕິອາທິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເຫຕຸນິໂຣຘາຕິ ທຸກ຺ຂເຫຕູນໍ ກິເລສານໍ ນິໂຣຘາ. ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘຕິ ອາຍຕິໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກທຸກ຺ຂສ຺ສ ນິໂຣໂຘ. ອຸປ຺ປາທປວຕ຺ຕນິມິຕ຺ຕາຍູຫນາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຠວວເສນ ຄຫິຕາ.

໘໓໒. ເອເຕນາຕິ ‘‘ອຊາຕາເຍວ ນ ຊາຍນ຺ຕີ’’ຕິອາທິວຈເນນ. ວິປສ຺ສນາຍ ອາຣມ຺ມຓຠູຕໍ ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກສງ຺ຂາຕໍ ຠູມິປວຕ຺ຕິຏ຺ຐານໍ ລທ຺ຘວນ຺ໂຕ ຠູມິລທ຺ຘາ ຍຖາ ‘‘ອຄ຺ຄິອາຫິໂຕ’’ຕິ, ລທ຺ຘຠູມິກາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວຕ຺ຕມານາທິອຸປ຺ປນ຺ນວິຘຸຣຕາຍ ຠູມິລທ຺ຘຸປ຺ປນ຺ນາ ເອວ ນາມ ເຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໘໓໓. ອນຸຠວິຕ຺ວາ, ຠວິຕ຺ວາ ຈ ອປຄຕໍ ຠູຕາປຄຕໍ. ອນຸຠູຕຠູຕາ ຫິ ຠູຕຕາສາມຎ຺ເຎນ ຠູຕສທ຺ເທນ ວຸຕ຺ຕາ. ສາມຎ຺ຎເມວ ຫິ ອຸປສຄ຺ເຄນ ວິເສສີຍຕີຕິ. ອນຸຠູຕສທ຺ໂທ ຈ ກມ຺ມວຈນິຈ຺ຉາຍ ອຠາວໂຕ ອນຸຠາວກວາຈໂກ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ວິກປ຺ປຄາຫວເສນ ຣາຄາທີຫິ, ຕພ຺ພິປກ຺ເຂຫິ ຈ ອກຸສລໍ, ກຸສລຎ຺ຈ ອາຣມ຺ມຓຣສໍ ອນຸຠວຕິ, ນ ວິປາໂກ ກມ຺ມເວຄກ຺ຂິຕ຺ຕຕ຺ຕາ, ນາປິ ກິຣິຍາ ອເຫຕຸການໍ ອຕິທຸພ຺ພລຕາຍ, ສເຫຕຸການຎ຺ຈ ຂີຓກິເລສສ຺ສ ຉຬງ຺ຄຸເປກ຺ຂາວໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານານໍ ອຕິສນ຺ຕວຸຕ຺ຕິຕ຺ຕາ. ເອຕ຺ຖ ຈ ປຸຣິມນເຍ ກຸສລາກຸສລເມວ ວຕ຺ຕຸໍ ອຘິປ຺ປາຍວເສນ ‘‘ຠູຕາປຄຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍໍ ‘‘ອຸປ຺ປນ຺ນານໍ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ປຫານາຍ ອຸປ຺ປນ຺ນານໍ ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ຐິຕິຍາ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໕.໖໕໑-໖໖໒; ວິຠ. ໓໙໐-໓໙໑) ເອຕ຺ຖ ‘‘ອຸປ຺ປນ຺ນ’’ນ຺ຕິ ຄເຫຕ຺ວາ ຕໍສທິສານໍ ປຫານໍ, ວຸທ຺ຘິ ຈ ວຸຕ຺ຕາ. ປຈ຺ຉິມນເຍ ຈ-ສທ຺ເທນ ກຸສລາກຸສລຎ຺ຈ ອາກຑ຺ຒິຕ຺ວາ ສພ຺ພໍ ສງ຺ຂຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຸຕ຺ວາປຄຕຠາວາຠິຘານາຘິປ຺ປາເຍນ. ວິປຈ຺ຈິຕຸໍ ໂອກາສກຣຓວເສນ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຕໍ ອຕີຕໍ ກມ຺ມຎ຺ຈ ຕໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕຸໍ ອາຣທ຺ໂຘ ວິປາໂກ ຈ ອນາຄໂຕ ໂອກາສກຕຸປ຺ປນ຺ໂນຕິ ວຸຕ຺ໂຕ ໂອກາໂສ ກໂຕ ເອເຕນ, ໂອກາໂສ ກໂຕ ເອຕສ຺ສາຕິ ຈ ອຕ຺ຖທ຺ວຍວເສນ, ຍໍ ອຸປ຺ປນ຺ນສທ຺ເທນ ວິນາປິ ວິຎ຺ຎາຍມານໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ນາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຎ຺ເຈຕນິການໍ ກມ຺ມານ’’ນ຺ຕິອາທິ (ອ. ນິ. ໑໐.໒໑໗, ໒໑໙) ວຸຕ຺ຕໍ.

ຕາສຸ ຕາສຸ ຠູມີສູຕິ ມນຸສ຺ສເທວາທິອຕ຺ຕຠາວສງ຺ຂາເຕສຸ ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ເຘສຸ. ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ສນ຺ຕາເນ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິຘມ຺ມຕໍ ອນາປາທິຕຕາຍ ອສມູຫຕໍ. ອສມູຫຕຕ຺ຕາເຍວ ຫິສ຺ສ ນຕ຺ຖີຕິ ນວຕ຺ຕພ຺ພຕາຍ ອຸປ຺ປນ຺ນໂວຫາໂຣ.

໘໓໔. ‘‘ກາ ຠູມິ, ໂກ ວາ ຠູມິລທ຺ໂຘ’’ຕິ ອາສງ຺ກໍ ນິວຕ຺ເຕຕຸໍ ‘‘ເອຕ຺ຖ ຈາ’’ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ‘‘ວິປສ຺ສນາຍ ອາຣມ຺ມຓຠູຕາ’’ຕິ ເອເຕນ ຂນ຺ຘານໍ ອປຣິຎ຺ຎາຕຕໍ ທສ຺ເສຕິ, ນ ອາຣມ຺ມຓຠາວມຕ຺ຕໍ ເຕຠູມກຄ຺ຄຫເຓເນວ ຕສ຺ສ ສິທ຺ຘຕ຺ຕາ. ອປຣິຎ຺ຎາຕາ ຫິ ຂນ຺ຘາ ກິເລສານໍ ຠູມີຕິ ອຘິປ຺ເປຕາ. ຂນ຺ເຘສຸ ວຕ຺ຖຸຠູເຕສຸ. ອາຣມ຺ມຓວເສນາຕິ ອາຣມ຺ມຓກຣຓວເສນ. ອຕີຕານາຄເຕ, ປເຄວ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຕນ຺ຕິ ຕໍ ອຎ຺ຎສນ຺ຕານຄຕໍ ກິເລສຊາຕໍ. ຕໂຕ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ສນ຺ຕາເນ ອາຣມ຺ມຓກຣຓມຕ຺ເຕນ ຠູມິລທ຺ຘໍ ນາມ ຍທິ ສິຍາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕສ຺ສາຕິ ກິເລສຊາຕສ຺ສ. ອປ຺ປເຫຍ຺ຍໂຕ ປຣສນ຺ຕຕິປຕິຕຕ຺ຕາ ນ ໂກຈິ ຠວມູລໍ ປຊເຫຍ຺ຍ. ຠູມິລທ຺ຘຎ຺ຫິ ອນຸສຍິຕໍ ນາມ ໂຫຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ວຕ຺ຖຸວເສນາຕິ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານວເສນ. ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ຠເວ, ສນ຺ຕາເນ ວາ. ປຣິຎ຺ຎາຕານໍ ອຠູມິຠາວໂຕ ‘‘ອປຣິຎ຺ຎາຕາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸປ຺ປາທໂຕ ປຠຸຕີຕິ ເຕສໍ ຂນ຺ຘານໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ ປຏ຺ຐາຍ. ກິເລສານໍ ອປ຺ປຫີນຠາວໍ ຐເປຕ຺ວາ ອຎ຺ຎສ຺ສ ກາຣຓສ຺ສ ອຠາວໂຕ ເຕສຸ ຂນ຺ເຘສຸ ກິເລສຊາຕໍ ອນຸເສຕິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ອນຸສຍິຕໍ ກິເລສຊາຕໍ, ເຕເນວ ອນຸສຍນສງ຺ຂາເຕນ ອປ຺ປຫີນຏ຺ເຐນ ຠູມິລທ຺ຘນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໘໓໕. ຕຕ຺ຖ ຈ ຠູມິຠູເຕສຸ ຂນ຺ເຘສຸ ນ ສພ຺ເພ ສພ຺ເພສໍ ວຕ຺ຖູ ໂຫນ຺ຕິ, ອຖ ໂຂ ວິເສໂສ ອຕ຺ຖີຕິ ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຍສ຺ສ ເຍສູ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ສາຕິ ຍສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ. ເຍສູຕິ ສຕິປິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຠາວສາມຎ຺ເຎ ເຍສຸ ອຕີຕາທິກາມາວຈຣາທິເຠທຠິນ຺ເນສຸ ຂນ຺ເຘສຸ. ເຕ ເອວ ຍຖານຸສຍິຕາ ຂນ຺ຘາ. ກິໍ ປເນເຕ ກິເລສາ ອາຣມ຺ມຓໍ ກໂຣນ຺ຕາ ວິຍ ປຣິຈ຺ຉິຊ຺ຊ ປຣິຈ຺ຉິຊ຺ຊ ອນຸເສນ຺ຕີຕິ? ຍໂຕ ເຕ ເອວ ຂນ຺ຘາ ເຕສໍ ກິເລສານໍ ວຕ຺ຖູຕິ ວຸຕ຺ຕາ, ນ ເຫວ ໂຂ ອນຸສຍານໍ ວຕ຺ຖຸໍ ປຣິຈ຺ຉິຊ຺ຊ ປວຕ຺ຕິ ອຕ຺ຖິ. ອຕີຕາທິກາມາວຈຣາທິວເສນ ປນ ຍຖາປຣິຈ຺ຉິນ຺ເນ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ໂຍ ກິເລສານໍ ອປ຺ປຫີນຏ຺ໂຐ, ໂສ ປຣິຈ຺ຉິຊ຺ຊ ປວຕ຺ໂຕ ວິຍ ໂຫຕີຕິ ‘‘ອຕີຕກ຺ຂນ຺ເຘສູ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນ ວຕ຺ຖຸວເສນ ຠູມິລທ຺ຘໍ ໂຫຕີຕິ ວຕ຺ຖຸເຠເທນ ສິຍາ ຕສ຺ສ ເຠໂທຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຕຖາວວຕ຺ຖິຕຠາວໂຕ ເອວ ຫິ ‘‘ອຎ຺ຎຕໂຣ ໂລລຊາຕິໂກ ຕໍ ຣສປຖວິໍ ອງ຺ຄຸລິຍາ ສາຍີ’’ຕິອາທິວຈນໍ (ທີ. ນິ. ໓.໑໒໐) ກາມາວຈຣກ຺ຂນ຺ເຘສຸ ອນຸສຍິຕານໍ ຣສຕຓ຺ຫາທີນໍ ຣູປາຣູປາວຈຣກ຺ຂນ຺ເຘ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ປຸນ ກາມາວຈຣກ຺ຂນ຺ຘວຕ຺ຖຸກຕໍ ວິຠາເວຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ຕຖາ ກາມາວຈຣກ຺ຂນ຺ເຘສູ’’ຕິອາທິ. ຍຖາ ເຈຕ຺ຖ ຣູປາຣູປາວຈຣກ຺ຂນ຺ເຘ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕິ, ເອວໍ ກາມາວຈຣກ຺ຂນ຺ເຘ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕິ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ເອສ ນໂຍ ຣູປາຣູປາວຈເຣສູ’’ຕິ.

ປຣິຍຸຏ຺ຐານາຠິຠວນວເສນ ຈ ກິເລສານໍ ອນຸສຍນຏ຺ໂຐ ອນຸມີຍຕິ ຕທຠາເວ ອຠາວໂຕ. ຍສ຺ສ ເຍ ອນຸສຍາ ປຫີນາ, ເຕສໍ ວຕ຺ຖຸ ເຕນ ສມຕິກ຺ກນ຺ຕໍ ປຣິຎ຺ຎາຕຕ຺ຕາຕິ ກຸໂຕ ເນສໍ ຠູມິສມຎ຺ຎາຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ໂສຕາປນ຺ນາທີສຸ ປນາ’’ຕິອາທິ. ອິຘ ວຏ຺ຏມູລກິເລສາຕິ ອນຸສຍາ ອຘິປ຺ເປຕາ, ນ ອວິຊ຺ຊາ, ຠວຕຓ຺ຫາ ຈ. ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ເຈຕນາເຈຕສິກເຠທໍ, ກາຍິກາທິເຠທໍ ວາ. ອິຕີຕິ ເອວໍ, ອປ຺ປຫີນານຸສຍຕ຺ຕາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອສ຺ສາຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ສ. ເຕ ປເນເຕ ອນຸສຍາ ອຕີຕາທິກາມາວຈຣາທິວເສນ ຍຖາປຣິຈ຺ຉິນ຺ເນ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ອນຸສຍນ຺ຕາປິ ເຕ ເຕ ປຎ຺ຈຸປາທານກ຺ຂນ຺ເຘ ອວິຠາເຄເນວ ວຕ຺ຖຸໍ ກຕ຺ວາ ອນຸເສນ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຕສ຺ເສຕໍ ວຏ຺ຏມູລ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ.

໘໓໖. ອິທານິ ຕມຕ຺ຖໍ ອນ຺ວຍພ຺ຍຕິເຣກວເສນ ອຸປມາຍ ວິຠາເວຕຸໍ ‘‘ປຖວີຣສາທິ ວິຍາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຣຸກ຺ຂຄຈ຺ຉລຕາທີນໍ ປຈ຺ຈຍຠູໂຕ ສສມ຺ຠາຣປຖວິຍາ ຣໂສ ປຖວີຣໂສ. ອາໂປຣເສປິ ເອເສວ ນໂຍ. ສາຂາ ນາມ ຂຸທ຺ທກສາຂາ. ປສາໂຂ ວິຏໂປ. ຣຸກ຺ຂປເວຓິນ຺ຕິ ຣຸກ຺ຂປຣາປຣໍ. ສນ຺ຕານຍມາເນຕິ ອປຣາປຣໍ ອນຸປ຺ປພນ຺ຘນ຺ເຕ.

ມຓ຺ຑູກກຓ຺ຏໂກຕິ ເອໂກ ມຈ຺ຉກຓ຺ຏໂກຕິ ວທນ຺ຕິ. ອນຸປາທາໂນຕິ ປຫີນຈຕຸຣຸປາທາໂນ, ຣູປາທີສຸ ວາ ກິຎ຺ຈິປິ ອຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ.

໘໓໗. ອິຘ ສມຸທາຈາໂຣ ນາມ ລທ຺ຘຕ຺ຕລາຠຕາຕິ ຂຓຕ຺ຕຍສມງ຺ຄິສມຸທາຈາຣຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ວຕ຺ຕມານຸປ຺ປນ຺ນເມວ ສມຸທາຈາຣຸປ຺ປນ຺ນ’’ນ຺ຕິ. ປຸພ຺ພຠາເຄ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊມານມ຺ປີຕິ ຕສ຺ມິໍ ອາປາຖຄເຕ ອາຣມ຺ມເຓ ອາທິໂຕ ປວຕ຺ຕຊວນວາເຣສຸ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊມານມ຺ປິ. ອຘິຄ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາຕິ ອໂຍນິໂສມນສິກາເຣນ ອຠິຣຸຍ຺ຫ ຄຫິຕຕ຺ຕາ, ທຬ຺ຫໍ ຄຫິຕຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອປຣຠາເຄຕິ ອປຣສ຺ມິໍ ກາລຠາເຄ, ກາລນ຺ຕເຣຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອກນ຺ເຕນ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕຕິ ປຈ຺ຈຍສມວາເຍ ສຕິ ຕຖາ ອໂຍນິໂສມນສິກາຣສ຺ສ ຕຕ຺ຖ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕ຺ຕາ ນິຍເມນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ. ກລ຺ຍາຓິຄາເມຕິ ເອວໍນາມເກ ຄາເມ. ໂຣຫເຓ ກິຣ ອຠິຣູປານໍ ອິຕ຺ຖີນໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານຕາຍ ໂສ ຄາໂມ ຕຖາ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຈິຕ຺ຕສນ຺ຕຕິມນາຣຸຬ຺ຫນ຺ຕິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຕໍ ປຏິເສເຘຕິ. ‘‘ອຸປ຺ປຕ຺ຕິນິວາຣກສ຺ສ ເຫຕຸໂນ ອຠາວາ’’ຕິ ເອເຕນ ປຈ຺ຈເຍ ສຕິ ປຈ຺ຈຍສມວາເຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນາຣຫຕາຍ ອວິກ຺ຂມ຺ຠິຕສ຺ສ ອຸປ຺ປນ຺ນຕາປຣິຍາໂຍຕິ ທສ຺ເສຕິ. ນນຸ ຈ ອສມູຫຕຸປ຺ປນ຺ນມ຺ປິ ປຈ຺ຈເຍ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນາຣຫເມວ? ສຈ຺ຈເມຕໍ, ປຫານວິເສສຠາວກໂຕ ປນ ເນສໍ ເຠໂທ. ຍຖາ ອວິກ຺ຂມ຺ຠິຕາສມູຫຕຠູມິລທ຺ຘຸປ຺ປນ຺ນໍ ສຕິ ປຈ຺ຈຍສມວາເຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນາຣຫໍ, ເອວໍ ອາຣມ຺ມຓາຘິຄ຺ຄຫິຕຸປ຺ປນ຺ນມ຺ປີຕິ ຕິວິຘສ຺ສາປິ ຠູມິລທ຺ເຘນ ເອກສງ຺ຄຫຕາ ວຸຕ຺ຕາ.

໘໓໘. ອກຸສລມ຺ປິ ຠູຕາປຄຕຸປ຺ປນ຺ນໍ ອຕີຕຕ຺ຕາ ນ ປຫາຕພ຺ພໍ, ຕຖາ ເອກຈ຺ຈໍ ໂອກາສກຕຸປ຺ປນ຺ນໍ ອິຕຣໍ ອປ຺ປຫາຕພ຺ພໂຕ, ເສສທ຺ວຍໍ ຂຓຕ຺ຕຍສມງ຺ຄິຠາວໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ອມຄ຺ຄວຊ຺ຌຕ຺ຕາ’’ຕິ. ເກນຈີຕິ ຈຕູສຸ ມຄ຺ຄຎາເຓສຸ ເກນຈິ. ຕສ຺ສາຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕສ຺ສ ຈຕຸພ຺ພິຘສ຺ສປິ ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ. ຕໍ ອຸປ຺ປນ຺ນຠາວໍ ວິນາສຍມານນ຺ຕິ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິຘມ຺ມຕາປາທເນນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນາຣຫຕໍ ວິນາເສນ຺ຕໍ. ປຐມໍ ໂລກິຍຎາເຓນ ຍຖາພລໍ ປຫີນເມວ ໂລກຸຕ຺ຕຣຎາຓໍ ປຊຫຕີຕິ ໂລກິຍຄ຺ຄຫຓໍ ກຕໍ.