ປຣິຎ຺ຎາທິກິຈ຺ຈກຖາວຓ຺ຓນາ

໘໓໙. ສຈ຺ຈາຠິສມຍກາລສ຺ມິນ຺ຕິ ຈຕຸນ຺ນໍ ອຣິຍສຈ຺ຈານໍ ປຏິວິຊ຺ຌນກ຺ຂເຓ. ວຸຕ຺ຕານີຕິ ‘‘ທຸກ຺ຂໍ ປຣິຎ຺ເຎຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິອາທິນາ (ສໍ. ນິ. ໕.໑໐໙໙), ‘‘ໂຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸກ຺ຂໍ ປສ຺ສຕີ’’ຕິອາທິນາ (ສໍ. ນິ. ໕.໑໑໐໐) ຈ ວຸຕ຺ຕານິ. ຍຖາສຠາເວນາຕິ ອວິປຣີຕສຠາເວນ. ‘‘ຊານິຕພ຺ພານີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເຕສໍ ຊານນວິຘິໍ ອຸປມາວເສນ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ຕາວ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ວຸຕ຺ຕໍ ເຫຕ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຕຕ຺ຖ ຍຖາ ປທີໂປຕິອາທິ ເອກສ຺ສ ຎາຓສ຺ສ ເອກກ຺ຂເຓ ຈຕ຺ຕາຣິ ກິຈ຺ຈານິ ກຖໍ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ. ນ ຫິ ຕາທິສໍ ກິຎ຺ຈິ ໂລເກ ທິຏ຺ຐໍ ອຕ຺ຖິ, ນ ຈ ວຈນໍ ລພ຺ຠຕີຕິ ອນ຺ໂຕລີນໂຈທນໍ ມນສິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປຣິຎ຺ຎາຠິສມເຍນາ’’ຕິ. ອນວເສສໂຕ ປຣິຈ຺ຉິຊ຺ຊ ຊານນສງ຺ຂາເຕນ ປຏິວິຊ຺ຌເນນ ອຠິສເມຕິ ອສມ຺ໂມຫວເສນ ປຏິວິຊ຺ຌຕິ. ປຫານາຠິສມເຍນາຕິ ສມຸຈ຺ເຉທປ຺ປຫານສງ຺ຂາເຕນ ປຏິວິຊ຺ຌເນນ ອສມ຺ໂມຫໂຕ ອຠິສເມຕິ. ມຄ຺ຄໍ ຠາວນາຠິສມເຍນາຕິ ມຄ຺ຄຎາຓໍ ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ປາທິເສສມຄ຺ຄໍ ສຫຊາຕາທິປຈ຺ຈຍຕາວເສນ ຠາວນາຠິສມເຍນ. ອຠິສເມຕິ ປຸພ຺ພຠາຄຠາວນາສມ຺ຠູເຕນ ອຣິຍມຄ຺ຄຠາວນາສງ຺ຂາເຕນ ປຏິວິຊ຺ຌເນນ ອຠິສເມຕິ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກໍ ມຄ຺ຄໍ ອສມ຺ໂມຫໂຕ ປຏິວິຊ຺ຌຕິ. ມຄ຺ຄຎາຓຎ຺ຫິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ເມສຸ ສມ຺ໂມຫໍ ວິທ຺ຘໍເສນ຺ຕໍ ອຕ຺ຕນິປິ ສມ຺ໂມຫໍ ວິທ຺ຘໍເສຕິເຍວ. ນິໂຣຘນ຺ຕິ ນິພ຺ພານໍ. ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຠິສມເຍນາຕິ ປຈ຺ຈກ຺ຂກຣຓສງ຺ຂາເຕນ ປຏິວິຊ຺ຌເນນ. ປາປຸຓາຕີຕິ ອຘິຄຈ຺ຉຕິ. ສ຺ວາຍໍ ອຘິຄໂມ ທສ຺ສນປຏິເວໂຘຕິ ອາຫ ‘‘ປສ຺ສຕິ ປຏິວິຊ຺ຌຕີ’’ຕິ.

‘‘ນິໂຣຘໍ…ເປ… ປຏິວິຊ຺ຌຕີ’’ຕິ ເອເຕນ ນິໂຣຘສຈ຺ຈເມກໍ ອາຣມ຺ມຓປຏິເວເຘນ ຈຕ຺ຕາຣິປິ ສຈ຺ຈານິ ອສມ຺ໂມຫປຏິເວເຘນ ມຄ຺ຄຎາຓໍ ປຏິວິຊ຺ຌຕີຕິ ເອວໍ ຍຸຕ຺ຕິວເສນ ວິຠາວິຕໍ ເອກປຏິເວຘໍ ອາຄເມນປິ ສາເຘຕຸໍ ‘‘ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ສພ຺ພໍ ເວທິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ‘‘ໂຍ ທຸກ຺ຂສມຸທຍໍ ປສ຺ສຕິ, ໂສ ທຸກ຺ຂມ຺ປິ ປສ຺ສຕີ’’ຕິອາທິນາ (ສໍ. ນິ. ໕.໑໑໐໐) ອາຄຕໍ ສມຸທຍໍ ສຈ຺ຈາທິມູລກໍ ໂຍຊນໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ.

ນ ເຈຕໍ ກາລນ຺ຕຣທສ຺ສນໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຖ ໂຂ ເອກປຏິເວຘເມວາຕິ ທສ຺ເສນ຺ເຕນ ‘‘ມຄ຺ຄສມງ຺ຄິສ຺ສ ຎາຓໍ, ທຸກ຺ເຂເປຕໍ ຎາຓ’’ນ຺ຕິອາທິນາ (ວິຠ. ໗໙໔; ປຏິ. ມ. ໑.໑໐໙) ອປຣໍ ສຸຕ຺ຕປທໍ ອານີຕໍ. ຕຖາ ຫິ ‘‘ໂຍ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ທຸກ຺ຂໍ ປສ຺ສຕິ, ທຸກ຺ຂສມຸທຍມ຺ປິ ໂສ ປສ຺ສຕິ…ເປ… ປຏິປທມ຺ປິ ໂສ ປສ຺ສຕີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໕.໑໑໐໐) ເອກສຈ຺ຈທສ຺ສນສມງ຺ຄິໂນ ອຎ຺ຎສຈ຺ຈທສ຺ສນສມງ຺ຄິຠາວວິຈາຣຓາຍ ຕມຕ຺ຖໍ ສາເຘຕຸໍ ອາຍສ຺ມຕາ ຄວມ຺ປຕິຕ຺ເຖເຣນ ວຸຕ຺ຕໍ, ປຈ຺ເຈກຎ຺ຈ ສຈ຺ຈຕ຺ຕຍທສ຺ສນໂຍຊນາ ກຕາ. ອຎ຺ຎຖາ ກມາຠິສມເຍ ປຸຣິມທິຏ຺ຐສ຺ສ ປຸນ ອທສ຺ສນໂຕ ສມຸທຍາທິໍ ປສ຺ສໂຕ ທຸກ຺ຂາທິທສ຺ສນໍ ປຸນ ອວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ, ວຸຈ຺ຈມາເນ ຈ ສພ຺ພທສ຺ສນໍ ທສ຺ສນນ຺ຕຣປຣມນ຺ຕິ ທສ຺ສນານຸປຣໂມ ເອວ ສິຍາຕິ.

ນິສ຺ສຍຠາວເຫຕຸຕາຍ ທຸກ຺ຂປຣິຎ຺ຎາຍ ວຏ຺ຏິຌາປນສທິສຕາ, ປຏິປກ຺ຂວິທ຺ຘໍສນຕາຍ ສມຸທຍປ຺ປຫານສ຺ສ ອນ຺ຘກາຣວິຘມນສທິສຕາ, ຎາຓາໂລກປຣິພ຺ຣູຫນຕາຍ ມຄ຺ຄຠາວນາຍ ອາໂລກວິທ຺ຘໍສນສທິສຕາ, ເຕນ ເຕນ ມຄ຺ເຄນ ຍຖາ ຍຖາ ນິໂຣຘສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາ, ຕຖາ ຕຖາ ກິເລສສ຺ເນຫປຣິຍາທານໍ ໂຫຕີຕິ ນິໂຣຘສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ ສ຺ເນຫປຣິຍາທານສທິສຕາ ກາຣຓູປຈາເຣນ ວຸຕ຺ຕາ.

໘໔໐. ໂອຠາເສຕີຕິ ປກາເສຕິ. ກິເລສປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິນ຺ຕິ ສພ຺ພກິເລສທຣຖປຣິຬາຫວູປສມຠາວໂຕ ກິເລສານໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິຠູຕໍ.

໘໔໑. ອປ຺ເປຕີຕິ ປປ຺ໂປຕິ. ທຸກ຺ຂປຣິຎ຺ຎາຍ ສກ຺ກາຍຕີຣສມຕິກ຺ກມຠາວໂຕ ໂອຣິມຕີຣປ຺ປຫານສທິສຕາ, ມຄ຺ຄຠາວນາຍ ສຕ຺ຕຕ຺ຕິໍສໂພຘິປກ຺ຂິຍຘມ຺ມາວຫນຕາຍ ຠຓ຺ຑວຫນສທິສຕາ.

໘໔໒. ປວຕ຺ຕໍ ຎາຓໍ ອສ຺ສາຕິ ປວຕ຺ຕຎາໂຓ, ມຄ຺ໂຄ. ອສ຺ສ ມຄ຺ຄສ຺ສ.

ຕຖຏ຺ເຐນາຕິ ຕຖສຠາເວນ, ປີຬນາທິອວິປຣີຕສຠາເວນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອກປຏິເວຘານີຕິ ເອກຊ຺ຌໍ ປຏິວິຊ຺ຌິຕພ຺ພາກາຣານິ.

ທຸກ຺ຂສ຺ສ ປີຬນຏ຺ໂຐຕິອາທີສຸ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ເຫຏ຺ຐາ ພຸທ຺ຘານຸສ຺ສຕິວຓ຺ຓນາຍໍ (ວິສຸທ຺ຘິ. ມຫາຏີ. ໑.໑໔໔) ວຸຕ຺ຕເມວ. ເອກສງ຺ຄຫິຕານີຕິ ເອເກເນວ ສງ຺ຄຫິຕານິ. ເກນ? ຕຖຏ຺ເຐນ, ສຈ຺ຈຏ຺ເຐນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍໍ ເອກສງ຺ຄຫິຕນ຺ຕິອາທິ ຎາຓສ຺ສ ເອກປຏິເວຘທສ຺ສນໍ. ມຄ຺ຄຎາຓຎ຺ຫິ ນິໂຣຘເມວ ອາຣມ຺ມຓໍ ກໂຣນ຺ຕມ຺ປິ ໂຍ ໂສ ທຸກ຺ຂາທີສຸ ຕຈ຺ຉາວິປລ຺ລາສຠູຕຠາວສງ຺ຂາໂຕ ສຈ຺ຈຏ຺ໂຐ, ຕປ຺ປຏິຈ຺ຉາທກສມ຺ໂມຫວິທ຺ຘໍສເນນ ຕໍ ຍາຖາວໂຕ ປຏິວິຊ຺ຌນ຺ຕໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂໍ ກໂຣນ຺ຕເມວ ປວຕ຺ຕຕິ. ຍໂຕ ອປຣຠາເຄ ປີຬນາທໂຍ ໂສຬສປິ ສຈ຺ຈຏ຺ຐາ ອຣິຍສ຺ສ ຫຕ຺ຖາມລກໍ ວິຍ ຍາຖາວໂຕ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕິ.

໘໔໓. ອຕ຺ຖາຕິ ຎາເຓນ ອຣຓີຍໂຕ ອຕ຺ຖາຕິ ລທ຺ຘສມຎ຺ຎາ ອາກາຣາ. ອຎ຺ຎສຈ຺ຈທສ຺ສນວເສນາຕິ ສມຸທຍາທິສຈ຺ຈນ຺ຕຣທສ຺ສນວເສນ. ອາວິຠາວໂຕຕິ ປກາສຠາວໂຕ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ເຍ ອາກາຣາ ທຸກ຺ຂາທີສຸ ສຠາວວເສນ, ສຈ຺ຈນ຺ຕຣທສ຺ສນວເສນ ຈ ອາວິຠວນ຺ຕິ, ເຕ ປີຬນາທໂຍ ຈຕ຺ຕາໂຣເຍວາຕິ ໂສຬເສວ ວຸຕ຺ຕາ, ນ ອຎ຺ເຎຕິ. ອຍມຕ຺ໂຖ ອິຘາຘິປ຺ເປໂຕຕິ ກຖມິທໍ ວິຎ຺ຎາຍຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ທຸກ຺ເຂ ຎາຓ’’ນ຺ຕິອາທິ. ເຕເນຕໍ ທສ຺ເສຕິ – ຍສ຺ມາ ປາຬິຍໍ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ອາຣມ຺ມຓກຣຓວເສນປິ ສຈ຺ຈຎາຓໍ ວຸຕ຺ຕໍ ກິຈ຺ຈນິພ຺ພຕ຺ຕິວເສນປິ, ຕສ຺ມາ ວິຎ຺ຎາຍຕິ ‘‘ສຠາວໂຕ, ສຈ຺ຈນ຺ຕຣທສ຺ສນໂຕ ຈ ສຈ຺ຈານໍ ອາກາຣາ ອາວິຠວນ຺ຕີ’’ຕິ.

ກິຈ຺ຈນິພ຺ພຕ຺ຕິວເສນ ທສ຺ສນໍ ອາວິຠາວໂຕ ທສ຺ສນສທິສນ຺ຕິ ຕໍ ອນາມສິຕ຺ວາ ອິຕຣເມວ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຕຕ຺ຖາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖາຕິ ເຕສຸ ທ຺ວີສຸ ທສ຺ສເນສຸ. ອາຍູຫິຕນ຺ຕິ ປິຓ຺ຑວເສນ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕໍ. ຍຎ຺ຫິ ກິຎ຺ຈິ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໍ ນາມ, ສພ຺ພໍ ຕໍ ສມຸທິຕເມວ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕີຕິ. ສງ຺ຂຕນ຺ຕິ ປຈ຺ຈຍນ຺ຕເຣຫິ ສເມຈ຺ຈ ສມ຺ຠູຍ ກຕໍ. ຣາສິກຕນ຺ຕິ ປຸຎ຺ຊກຕໍ. ອເນກເມວ ຫິ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໍ ເອກຊ຺ຌໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕມານໍ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຈເຍຫິ ຣາສິກຕໍ ວິຍ ໂຫຕີຕິ. ຕສ຺ມາຕິ ສມຸທເຍນ ອາຍູຫິຕຕ຺ຕາ. ອສ຺ສາຕິ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈສ຺ສ. ຍສ຺ມິໍ ສນ຺ຕາເນ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ, ຕສ຺ສ ກິເລສສນ຺ຕາປຫໂຣ. ສຍມ຺ປິ ກິເລສປຣິຬາຫາຠາວໂຕ ສຸສີຕໂລ. ສນ຺ຕາປຏ຺ໂຐ ອາວິຠວຕິ ອຸຬາຣທສ຺ສເນນ ຕທຎ຺ຎສ຺ສ ອນຸຬາຣຠາໂວ ວິຍາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອາຍສ຺ມໂຕ’’ຕິອາທິ. ອວິປຣິຓາມຘມ຺ມສ຺ສ ນິຈ຺ຈສຠາວສ຺ສ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ ນຕ຺ຖິ ປຏິປກ຺ຂໂຕ ອາວິຠວນາກາຣສ຺ສ ສຸຂສິທ຺ຘິໂຕ.

ນິທານຏ຺ໂຐ ອາວິຠວຕິ ອິທມສ຺ສ ນິທທາຕີຕິ. ສໍໂຍຄປລິໂພຘຏ຺ຐາ ປຏິປກ຺ຂວເສນ ອາວິຠວນາກາຣາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ວິສໍໂຍຄຠູຕສ຺ສາ’’ຕິອາທິ. ກິເລສທຸກ຺ເຂຫິ ສໍໂຍຊນຏ຺ໂຐ ສໍໂຍຄຏ຺ໂຐ. ສໍສາຣຈາຣເກ ປລິພຸທ຺ຘນຏ຺ໂຐ ປລິໂພຘຏ຺ໂຐ.

ກິເລສສງ຺ຄຓິກາທິວເສນ ອວິເວກຠູຕສ຺ສ. ວິເວກຏ຺ໂຐ ອຸປຘິວິເວກຕາ. ສພ຺ພສງ຺ຂາຣວິວິຕ຺ຕຕາ ອສງ຺ຂຕຠາໂວຕິ ເອວໍ ອຈ຺ຉຣິຍພ຺ຠຸຕສຠາໂວປິ ອຣິຍມຄ຺ໂຄ ສງ຺ຂໂຕ ເອວ, ອຍເມວ ຈ ເອໂກ ອສງ຺ຂໂຕຕິ ນິໂຣຘສ຺ສ ອສງ຺ຂຕຠາໂວ ສຸປາກໂຏ ໂຫຕິ. ທຸກ຺ຂໍ ວິສໍ ມຣຓຘມ຺ມໂຕ ຕສ຺ສ ອຄທຠູຕໍ ອມຕໍ ນິພ຺ພານໍ.

‘‘ມຄ຺ໂຄ’’ຕິ ສມ຺ຠາເວຕພ຺ພຕໍ ປຕ຺ໂຕ ສຸຂຸມສນ຺ຕຠາເວນ ອຸປຏ຺ຐິໂຕ ນິກນ຺ຕິຠູໂຕປິ ນາຍໍ ສມຸທໂຍ ເຫຕຸ ນິພ຺ພານສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ. ອຍໍ ອຣິຍມຄ຺ໂຄ ເຫຕູຕິ ມຄ຺ຄາມຄ຺ຄຎາຓທສ຺ສເນ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ມຄ຺ຄສ຺ສ ເຫຕຸຏ຺ໂຐ ອາວິຠວຕິ. ນິໂຣຘທສ຺ສເນນາຕິ ອຕິວິຍ ນິປຸຓສ຺ສ ປຣມຄມ຺ຠີຣສ຺ສ ນິໂຣຘສຈ຺ຈສ຺ສ ທສ຺ສເນນ. ເຕນາຫ ‘‘ປຣມສຸຂຸມານີ’’ຕິອາທິ. ທຸກ຺ຂທສ຺ສເນນາຕິ ອຕິວິຍ ອາທີນວປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ວິປຸລຕຣາທີນວສ຺ສ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈສ຺ສ ທສ຺ສເນນ. ຕປ຺ປຏິປກ຺ຂໂຕ ອາຘິປເຕຍ຺ຍຏ຺ໂຐ. ເຕນາຫ ‘‘ອເນກໂຣຄາຕຸຣ…ເປ… ອຸຬາຣຠາໂວ ວິຍາ’’ຕິ. ເອວເມເຕ ຍຖາຣຫໍ ອນ຺ວຍໂຕ, ພ຺ຍຕິເຣກໂຕ ຈ ສຈ຺ເຈສຸ ອາວິຠວນາກາຣາ ວິຠາວິຕາ.

ເອເກກສ຺ສາຕິ ເອເກກສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ, ປີຬນາຍູຫນນິສ຺ສຣຓນິຍ຺ຍານຏ຺ເຐ ສນ຺ຘາຍາຫ. ຕິຓ຺ຓໍ ຕິຓ຺ຓນ຺ຕິ ສງ຺ຂຕາທິອຕ຺ເຖ. ເຍ ປນ ວາທິໂນ. ນານາຠິສມຍນ຺ຕິ ນານາຎາເຓນ ອຠິສມຍໍ, ຈຕຸນ຺ນໍ ສຈ຺ຈານໍ ນານາກ຺ຂເຓ ນານາຎາເຓນ ປຏິວິຊ຺ຌນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍທິ ຫິ ມຄ຺ຄຎາຓສ຺ສ ຈຕູສຸ ສຈ຺ເຈສຸ ນານາຠິສມໂຍ ສິຍາ, ທຸກ຺ຂທສ຺ສນາທີຫິ ປຐມມຄ຺ຄາທີຫິ ປຫາຕພ຺ພານໍ ສໍໂຍຊນຕ຺ຕຍາທີນໍ ເອກເທສປ຺ປຫານໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ຕຖາ ຈ ສຕິ ເອກເທສໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄຏ຺ຐຕາທິປ຺ປສງ຺ໂຄ. ຕໍຕໍທສ຺ສນານນ຺ຕຣຎ຺ຈ ຕໍຕໍຜເລນ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ຕໍຕໍປເຫຍ຺ຍກິເລສປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິຠູຕານໍ ຜລານໍ ມຄ຺ຄານໍ ວິຍ ຈຕຸກ຺ກຕາ ສິຍາ. ຕຖາ ຈ ສຕິ ເອກເທສໂສຕາປນ຺ນຕາທິປ຺ປສງ຺ໂຄ. ກິຎ຺ຈ ຠິຍ຺ໂຍ – ຍທິ ມຄ຺ຄຎາຓສ຺ສ ນານາຠິສມໂຍ ສິຍາ, ອຎ຺ເຎນ ຎາເຓນ ທຸກ຺ຂໍ ປສ຺ສຕິ. ອຎ຺ເຎນ ສມຸທຍໍ, ອຎ຺ເຎນ ນິໂຣຘໍ, ອຎ຺ເຎນ ມຄ຺ຄໍ, ເອວໍ ສຕິ ມຄ຺ຄກິຈ຺ຈໍ ອປຣິປຸຓ຺ຓເມວ ສິຍາ. ມຄ຺ຄທສ຺ສເນນ ຫິ ທ຺ວຍຄຕິ, ເຕເນວ ວາ ຕສ຺ສ ທສ຺ສນໍ, ອຎ຺ເຎນ ວາຕິ. ຕຕ຺ຖ ປຐໂມ ຕາວ ປກ຺ໂຂ ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ ອຕ຺ຕນິ ປວຕ຺ຕິຍາ ອສມ຺ຠວໂຕ. ນ ຫິ ເຕເນວ ອງ຺ຄຸລຄ຺ເຄນ ຕເມວ ປຣາມສິຕຸໍ ສກ຺ກາ. ອຖ ອຎ຺ເຎນ ອນວຏ຺ຐານປ຺ປສງ຺ໂຄ ‘‘ເຍນ ມຄ຺ຄໍ ປສ຺ສຕິ, ໂສປິ ມຄ຺ໂຄ. ຕມ຺ປິ ເຍນ ປສ຺ສຕິ, ໂສປິ ມຄ຺ໂຄ’’ຕິ. ຕສ຺ມາ ເອກາຠິສມຍໂຕ ຍຖາວຸຕ຺ໂຕ ອສມ຺ໂມຫປຏິເວໂຘວ ຍຸຕ຺ໂຕ. ອປິຈ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕພ຺ພໍ, ສມຸຈ຺ຉິນ຺ທິຕພ຺ພຎ຺ຈ ສຈ຺ຈທ຺ວຍໍ ອາຣພ຺ຠ ປວຕ຺ຕມານສ຺ສ ມຄ຺ຄຎາຓສ຺ສ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທນສມຸຈ຺ຉິນ຺ທນານິ ນ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ ຕໂຕ ອນິສ຺ສຣຓໂຕ. ນ ຫິ ທຸກ຺ຂປຣິຎ຺ຎາສມຸທຍປ຺ປຫານານິ ທຸກ຺ຂສມຸທຍສຈ຺ຈາຣມ຺ມເຓນ ຎາເຓນ ກາຕຸໍ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍານິ. ນິພ຺ພານາຣມ຺ມເຓນ ປນ ຕຕ຺ຖ, ອິຕຣທ຺ວເຍ ຈ ສມ຺ໂມຫໍ ວິທ຺ຘໍເສນ຺ເຕນ ສກ຺ກາ ກາຕຸນ຺ຕິ ເອກາຠິສມໂຍ ເອວ ຍຸຕ຺ໂຕ. ອຍໍ ປນ ອຕ຺ໂຖ ປາຬິຍໍ ອາຄໂຕ ເອວາຕິ ‘‘ເຕສໍ ອຸຕ຺ຕຣໍ ອຠິຘມ຺ເມ ກຖາວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ວຸຕ຺ຕເມວາ’’ຕິ.