ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາຓກຖາວຓ຺ຓນາ

໔໐໒. ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ຕສ຺ສ ວາ ອນຸສ຺ສຣຓໍ ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິ, ຕໍ ນິສ຺ສຍາທິປຈ຺ຈຍຠູຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ ‘‘ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິມ຺ຫິ ຍໍ ຎາຓໍ, ຕທຕ຺ຖາຍາ’’ຕິ ສງ຺ເຂເປນ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ວິວຣນ຺ໂຕ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ຕາວ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ສຕິຎາຓານິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ປຸພ຺ເພນິວາໂສ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ປຸພ຺ເພ’’ຕິ ອິທໍ ປທໍ ‘‘ເອກມ຺ປິ ຊາຕິ’’ນ຺ຕິອາທິວຈນໂຕ ອຕີຕຠວວິສຍໍ ອິຘາຘິປ຺ເປຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອຕີຕຊາຕີສູ’’ຕິ ນິວາສ-ສທ຺ໂທ ກມ຺ມສາຘໂນ, ຂນ຺ຘວິນິມຸຕ຺ໂຕ ຈ ນິວສິຕຘມ຺ໂມ ນຕ຺ຖີຕິ ອາຫ ‘‘ນິວຸຕ຺ຖກ຺ຂນ຺ຘາ’’ຕິ. ນິວຸຕ຺ຖຕາ ເຈຕ຺ຖ ສສນ຺ຕາເນ ປວຕ຺ຕຕາ, ຕຖາຠູຕາ ຈ ເຕ ອນຸ ອນຸ ຠູຕາ ຊາຕາ ປວຕ຺ຕາ ຕຕ຺ຖ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວິຄຕາວ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ນິວຸຕ຺ຖາຕິ ອຊ຺ຌາວຸຕ຺ຖາ ອນຸຠູຕາ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕາເນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິຣຸທ຺ຘາ’’ຕິ. ເອວໍ ສສນ຺ຕຕິປຣິຍາປນ຺ນຘມ຺ມວເສນ ນິວາສ-ສທ຺ທສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ວຕ຺ວາ ອິທານິ ອວິເສເສນ ວຕ຺ຕຸໍ ‘‘ນິວຸຕ຺ຖຘມ຺ມາ ວາ ນິວຸຕ຺ຖາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕໍ ວິວຣິຕຸໍ ‘‘ໂຄຈຣນິວາເສນາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂຄຈຣຠູຕາປິ ຫິ ໂຄຈຣາເສວນາຍ ອາເສວິຕາ ອາຣມ຺ມຓກຣຓວເສນ ອນຸຠູຕາ ນິວຸຕ຺ຖາ ນາມ ໂຫນ຺ຕີຕິ. ເຕ ປນ ທຸວິຘາ ສປຣວິຎ຺ຎາຓໂຄຈຣຕາຍາຕິ ອຸຠເຍປິ ເຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຕ຺ຕໂນ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຕຕ຺ຖ ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ວິຎ຺ຎາເຓນ ວິຎ຺ຎາຕາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນາ’’ຕິ ວຈນໍ ເຍ ເຕ ໂຄຈຣນິວາເສນ ນິວຸຕ຺ຖຘມ຺ມາ, ເຕ ນ ເກວລໍ ວິຎ຺ຎາເຓນ ວິຎ຺ຎາຓມຕ຺ຕາ, ອຖ ໂຂ ຍຖາ ປຸພ຺ເພ ຊາຕິນາມໂຄຕ຺ຕວຓ຺ຓລິງ຺ຄາຫາຣາທິວິເສເສຫິ ປຣິຈ຺ເຉທກາຣິກາຍ ປຎ຺ຎາຍ ປຣິຈ຺ຉິຊ຺ຊ ຄຫິຕາ, ຕເຖເວຕໍ ຎາຓໍ ປຣິຈ຺ຉິຊ຺ຊ ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ອິມສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ທີປນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຣວິຎ຺ຎາຓວິຎ຺ຎາຕາປິ ວາ ນິວຸຕ຺ຖາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ນ ເກວລໍ ອຕ຺ຕໂນວ ວິຎ຺ຎາເຓນ, ອຖ ໂຂ ປເຣສໍ ວິຎ຺ຎາເຓນ ວິຎ຺ຎາຕາປິ ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິຘາປິ ‘‘ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນາ’’ຕິ ປທໍ ອາເນຕ຺ວາ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ພໍ ‘‘ປເຣສມ຺ປິ ວາ ວິຎ຺ຎາເຓນ ວິຎ຺ຎາຕາ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນາ’’ຕິ. ຕສ຺ສ ຈ ຄຫເຓ ປໂຍຊນໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ເຕ ຈ ໂຂ ຍສ຺ມາ ອຠີຕາສຸ ເອວ ຊາຕີສຸ ອຎ຺ເຎຫິ ວິຎ຺ຎາຕາ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນາ, ເຕ ຈ ປຣິນິພ຺ພຸຕາປິ ໂຫນ຺ຕິ. ເຍ ຫິ ເຕ ວິຎ຺ຎາຕາ, ເຕສໍ ຕທາ ວຕ຺ຕມານສນ຺ຕານານຸສາເຣນ ເຕສມ຺ປິ ອຕີເຕ ປວຕ຺ຕິ ຎາຍຕີຕິ ສິຂາປ຺ປຕ຺ຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາຓສ຺ສ ວິສຍຠູຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຉິນ຺ນວຏຸມການຸສ຺ສຣຓາທີສູ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຉິນ຺ນວຏຸມກາ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘາ, ເຕສໍ ອນຸສ຺ສຣຓາ ຉິນ຺ນວຏຸມການຸສ຺ສຣຓໍ. ອາທິ-ສທ຺ເທນ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ຘພຸທ຺ຘສາວການຸສ຺ສຣຓານິ ຄຍ຺ຫນ຺ຕີຕິ ວທນ຺ຕິ. ຉິນ຺ນວຏຸມກາ ປນ ສພ຺ເພວ ອນຸປາທິເສສາຍ ນິພ຺ພານຘາຕຸຍາ ປຣິນິພ຺ພຸຕາ. ເຕສໍ ອນຸສ຺ສຣຓໍ ນາມ ເຕສໍ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ອນຸສ຺ສຣຓໍ, ສາ ປນ ປຏິປຕ຺ຕິ ສງ຺ເຂປໂຕ ຉຬາຣມ຺ມຓຄ຺ຄຫຓລກ຺ຂຓາຕິ ຕານິ ອິຘ ປຣວິຎ຺ຎາຓວິຎ຺ຎາຕຄ຺ຄຫເຓນ ຄຫິຕານິ, ເຕ ປເນເຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘານໍເຍວ ວິສຍາ, ນ ອຎ຺ເຎສນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ເຕ ພຸທ຺ຘານໍເຍວ ລພ຺ຠນ຺ຕີ’’ຕິ. ນ ຫິ ອຕີເຕ ພຸທ຺ຘາ ຠຄວນ຺ໂຕ ເອວໍ ວິປສ຺ສິໍສຸ, ເອວໍ ມຄ຺ຄໍ ຠາເວສຸໍ, ເອວໍ ຜລນິພ຺ພານານິ ສຈ຺ຉາກໍສຸ, ເອວໍ ເວເນຍ຺ເຍ ວິເນສຸນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ສພ຺ພທາ ອຎ຺ເຎສໍ ຎາຓສ຺ສ ຄຕິ ອຕ຺ຖີຕິ. ຍາຍ ສຕິຍາ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ສາ ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕີຕິ ອາເນຕ຺ວາ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ພໍ.

ອເນກວິຘນ຺ຕິ ນານາຠວໂຍນິຄຕິວິຎ຺ຎາຓຏ຺ຐິຕິສຕ຺ຕາວາສາທິວເສນ ພຫຸວິຘໍ. ປກາເຣຫີຕິ ນາມໂຄຕ຺ຕາທິອາກາເຣຫິ ສທ຺ຘິໍ, ສຫໂຍເຄ ເຈຕໍ ກຣຓວຈນໍ. ປວຕ຺ຕິຕໍ ເທສນາວເສນ. ເຕນາຫ ‘‘ສໍວຓ຺ຓິຕ’’ນ຺ຕິ, ວິຕ຺ຖາຣິຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ນິວາສ’’ນ຺ຕິ ອນ຺ໂຕຄຘເຠທສາມຎ຺ຎວຈນເມຕນ຺ຕິ ເຕ ເຠເທ ພ຺ຍາປນິຈ຺ຉາວເສນ ສງ຺ຄເຫຕ຺ວາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ນິວຸຕ຺ຖສນ຺ຕານ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ສາວກສ຺ເສເວຕໍ ອນຸສ຺ສຣຓໍ, ນ ສຕ຺ຖຸໂນຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຂນ຺ຘປຏິປາຏິວເສນ ຈຸຕິປຏິສນ຺ຘິວເສນ ວາ’’ຕິ. ຂນ຺ຘປຏິປາຏິ ຂນ຺ຘານໍ ອນຸກ຺ກໂມ. ສາ ຈ ໂຂ ຈຸຕິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຸປ຺ປຏິປາຏິວເສນ. ເກຈິ ປເນຕ຺ຖ ‘‘ອິຣິຍາປຖປຏິປາຏິ ຂນ຺ຘປຏິປາຏີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ອນຸຄນ຺ຕ຺ວາ ອນຸຄນ຺ຕ຺ວາຕິ ຎາຓຄຕິຍາ ອນຸຄນ຺ຕ຺ວາ ອນຸຄນ຺ຕ຺ວາ. ຕິຕ຺ຖິຍາຕິ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ, ເຕ ປນ ກມ຺ມວາທິໂນ ກິຣິຍວາທິໂນ ຕາປສາທໂຍ. ຐເປຕ຺ວາ ອຄ຺ຄສາວກມຫາສາວເກ ອິຕເຣ ສຕ຺ຖຸ ສາວກາ ປກຕິສາວກາ.

ຍສ຺ມາ ຕິຕ຺ຖິຍານໍ ພ຺ຣຫ຺ມຊາລາທີສຸ ຈຕ຺ຕາລີສາຍ ເອວ ສໍວຏ຺ຏວິວຏ຺ຏານໍ ອນຸສ຺ສຣຓໍ ອາຄຕໍ, ຕສ຺ມາ ‘‘ນ ຕໂຕ ປຣ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ຕໍ ກາຣຓໍ ວທນ຺ໂຕ ‘‘ທຸພ຺ພລປຎ຺ຎຕ຺ຕາ’’ຕິອາທິມາຫ, ເຕນ ວິປສ຺ສນາຠິໂຍໂຄ ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາຓສ຺ສ ວິເສສກາຣຓນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ພລວປຎ຺ຎຕ຺ຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ນາມຣູປປຣິຈ຺ເຉທາທິເຍວ ປຎ຺ຎາຍ ພລວກາຣຓໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຕຎ຺ເຫຕ຺ຖ ເນສໍ ສາຘາຣຓກາຣຓໍ. ເອຕ຺ຕໂກຕິ ກປ຺ປານໍ ລກ຺ຂໍ, ຕທຘິກໍ ເອກໍ, ທ຺ເວ ຈ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍານີຕິ ກາລວເສນ ເອວໍປຣິມາໂຓ ຍຖາກ຺ກມໍ ເຕສໍ ມຫາສາວກອຄ຺ຄສາວກປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘານໍ ປຸຎ຺ຎຎາຓາຠິນີຫາໂຣ ສາວກປຈ຺ເຈກໂພຘິປາຣມິຕາ ສມິຕາ. ຍທິ ໂພຘິສມ຺ຠາຣສມ຺ຠຣຓກາລປຣິຈ຺ຉິນ຺ໂນ ເຕສໍ ເຕສໍ ອຣິຍານໍ ອຠິຎ຺ຎາຎາຓວິຠາໂຄ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ ພຸທ຺ຘານມ຺ປິ ວິສຍປຣິຈ຺ເຉທຕາ ອາປນ຺ນາຕິ ອາຫ ‘‘ພຸທ຺ຘານໍ ປນ ປຣິຈ຺ເຉໂທ ນາມ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ. ‘‘ຍາວຕກໍ ເຎຍ຺ຍໍ, ຕາວຕກໍ ຎາຓ’’ນ຺ຕິ (ມຫານິ. ໑໕໖; ຈູຬນິ. ໂມຆຣາຊມາຓວປຸຈ຺ຉານິທ຺ເທສ ໘໕; ປຏິ. ມ. ໓.໕) ວຈນໂຕ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓສ຺ສ ວິຍ ພຸທ຺ຘານໍ ອຠິຎ຺ຎາຎາຓານມ຺ປິ ວິສເຍ ປຣິຈ຺ເຉໂທ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ຍໍ ຎາຕຸໍ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຕໍ ຕໍ ຊານນ຺ຕິ ເອວ. ອຖ ວາ ສຕິປິ ກາລປຣິຈ຺ເຉເທ ກາຣຓູປາຍໂກສລ຺ລປຣິຄ຺ຄຫາທິນາ ສາຕິສຍຕ຺ຕາ ມຫາໂພຘິສມ຺ຠາຣານໍ ປຎ຺ຎາປາຣມິຕາຍ ປວຕ຺ຕິອານຸຠາວສ຺ສ ປຣິຈ຺ເຉໂທ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ກຸໂຕ ຕນ຺ນິພ຺ພຕ຺ຕານໍ ອຠິຎ຺ຎາຎາຓານນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ພຸທ຺ຘານໍ ປນ ປຣິຈ຺ເຉໂທ ນາມ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ. ອຕີເຕ ເອຕ຺ຕການິ ກປ຺ປານໍ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍານີຕິ ເອວໍ ກາລປຣິຈ຺ເຉໂທ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ອນາຄເຕ ອນາຄຕໍສຎາຓສ຺ສ ວິຍ.

ເອວໍ ຉນ຺ນໍ ຊນານໍ ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຣຓໍ ກາລວິຠາຄໂຕ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ອາຣມ຺ມຓຄ຺ຄຫຓໂຕ ອານຸຠາວວິເສສໂຕ, ປວຕ຺ຕິອາກາຣໂຕ ຈ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຕິຕ຺ຖິຍາ ຈາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຈຸຕິປຏິສນ຺ຘິວເສນາຕິ ອຕ຺ຕໂນ, ປຣສ຺ສ ວາ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕຠາເວ ຈຸຕິໍ ທິສ຺ວາ ອນ຺ຕຣາ ກິຎ຺ຈິ ອນາມສິຕ຺ວາ ປຏິສນ຺ຘິຍາ ເອວ ຄຫຓວເສນ. ວຸຕ຺ຕເມວຕ຺ຖໍ ພ຺ຍຕິເຣກໂຕ, ອນ຺ວຍໂຕ ຈ ວິຠາເວຕຸໍ ‘‘ເຕສຎ຺ຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປກຕິສາວກາ ຈຸຕິປຏິສນ຺ຘິວເສນປິ ສງ຺ກມນ຺ຕີຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ‘‘ພລວປຎ຺ຎຕ຺ຕາ’’ຕິ ເຫຕຸນາ ວິຠາເວຕພ຺ໂພ, ຈຸຕິປຏິສນ຺ຘິວເສນ ສງ຺ກມນໍ ເວມຊ຺ຌທສ຺ສເນ ປໂຍຊນາຠາວໂຕ. ຎາຓພລທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ປເນຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຕໍ ຕໍ ປາກຏເມວາຕິ ຍຖາ ນາມ ສຣທສມເຍ ຐິຕມຊ຺ຌນ຺ຫິກເວລາຍໍ ຈຕຸຣຕນິເກ ເຄເຫ ຈກ຺ຂຸມໂຕ ປຸຣິສສ຺ສ ຣູປຄຕໍ ສຸປາກຏເມວ ໂຫຕີຕິ ໂລກສິທ຺ຘເມຕໍ, ສິຍາ ປນ ຕສ຺ສ ສຸຂຸມຕຣຕິໂຣຫິຕາທິເຠທສ຺ສ ຣູປຄຕສ຺ສ ອໂຄຈຣຕາ. ນຕ຺ເຖວ ພຸທ຺ຘານໍ ຎາຕຸໍ ອິຈ຺ຉິຕສ຺ສ ເຎຍ຺ຍສ຺ສ ອໂຄຈຣຕາ, ອຖ ໂຂ ຕໍ ຎາຓາໂລເກນ ໂອຠາສິຕໍ ຫຕ຺ຖຕເລ ອາມລກໍ ວິຍ ສຸປາກຏໍ ສຸວິຠູຕເມວ ໂຫຕິ ຕຖາ ເຎຍ຺ຍາວຣຓສ຺ສ ສຸປຫີນຕ຺ຕາ. ເປຍ຺ຍາລປາຬິໍ ວິຍ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາຕິ ຍຖາ ເປຍ຺ຍາລປາຬິໍ ປຐນ຺ຕາ ‘‘ປຐມໍ ຌານໍ…ເປ… ປຎ຺ຈມໍ ຌານ’’ນ຺ຕິ ອາທິປຣິໂຍສານເມວ ຄຓ຺ຫນ຺ຕາ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ ສຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ, ນ ອນຸປທໍ, ເອວໍ ອເນກາປິ ກປ຺ປໂກຏິໂຍ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ. ຍໍ ຍໍ ອິຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ຍສ຺ມິໍ ກປ຺ເປ, ຍສ຺ມິໍ ຠເວ ຍໍ ຍໍ ຊານິຕຸໍ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ເຖວ ຎາຕຸໍ ອິຈ຺ຉິເຕ ເອວ ຎາເຓນ ໂອກ຺ກມນ຺ຕາ. ສີໂຫກ຺ກນ຺ຕວເສນ ສີຫຄຕິປຕນວເສນ ຎາຓຄຕິຍາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ສຕຘາ ຠິນ຺ນສ຺ສ ວາຬສ຺ສ ໂກຏິຍາ ໂກຏິປຏິປາທນວເສນ ກຕວາລເວຘປຣິຈຍສ຺ສ. ສຣຠງ຺ຄສທິສສ຺ສາຕິ ສຣຠງ຺ຄໂພຘິສຕ຺ຕສທິສສ຺ສ (ຊາ. ໒.໑໗.໕໐ ອາທໂຍ). ລກ຺ຂຏ຺ຐານສ຺ສ ອປ຺ປຕ຺ຕວເສນ ນ ສຊ຺ຊຕິ. ອຕິກ຺ກມນປສ຺ສຄມນວເສນ ນ ວິຣຊ຺ຌຕິ.

ຂຊ຺ຊຸປນກປ຺ປຠາສທິສໍ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປຏ຺ຐາຕີຕິ ຎາຓສ຺ສ ອຕິວິຍ ອປ຺ປານຸຠາວຕາຍ ຂຊ຺ໂຊໂຕຠາສສມໍ ຫຸຕ຺ວາ ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາຓໍ ອຸປຏ຺ຐາຕິ. ເອສ ນໂຍ ເສເສສຸປິ. ທີປປ຺ປຠາສທິສນ຺ຕິ ປາກຕິກທີປາໂລກສທິສໍ. ອຸກ຺ກາປຠາ ມຫາອຸມ຺ມຸກາໂລໂກ. ໂອສຘິຕາຣກປ຺ປຠາຕິ ອຸສ຺ສນ຺ນາ ປຠາ ເອຕາຍ ຘີຍຕີຕິ ໂອສຘິ, ໂອສຘີນໍ ວາ ອນຸພລປ຺ປທາຍິກຕ຺ຕາ ໂອສຘີຕິ ເອວໍ ລທ຺ຘນາມາຍ ຕາຣກາຍ ປຠາ. ສຣທສູຣິຍມຓ຺ຑລສທິສໍ ສວິສເຍ ສພ຺ພໂສ ອນ຺ຘກາຣວິຘມນໂຕ.

ຍຏ຺ຐິໂກຏິຄມນໍ ວິຍ ຂນ຺ຘປຏິປາຏິຍາ ອມຸຎ຺ຈນໂຕ. ກຸນ຺ນທີນໍ ອຕິກ຺ກມນາຍ ເອເກເນວ ຣຸກ຺ຂທຓ຺ເຑນ ກຕສງ຺ກໂມ ທຓ຺ຑກເສຕຸ. ຈຕູຫິ, ປຎ຺ຈຫິ ວາ ຊເນຫິ ຄນ຺ຕຸໍ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ໂຍ ຜລເກ ອຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ອາຓິໂຍ ໂກຏ຺ເຏຕ຺ວາ ກຕສງ຺ກໂມ ຊງ຺ຆເສຕຸ. ຊງ຺ຆສຕ຺ຖສ຺ສ ຄມນໂຍຄ຺ໂຄ ສງ຺ກໂມ ຊງ຺ຆເສຕຸ ຊງ຺ຆມຄ຺ໂຄ ວິຍ. ສກຏສ຺ສ ຄມນໂຍຄ຺ໂຄ ສງ຺ກໂມ ສກຏເສຕຸ ສກຏມຄ຺ໂຄ ວິຍ. ມຫຕາ ຊງ຺ຆສຕ຺ເຖນ ຄນ຺ຕພ຺ພມຄ຺ໂຄ ມຫາຊງ຺ຆມຄ຺ໂຄ. ພຫູຫິ ວີສາຍ ວາ ຕິໍສາຍ ວາ ສກເຏຫິ ເອກຊ຺ຌໍ ຄນ຺ຕພ຺ພມຄ຺ໂຄ ມຫາສກຏມຄ຺ໂຄ.

ອິມສ຺ມິໍ ປນ ອຘິກາເຣຕິ ‘‘ຈິຕ຺ຕໍ ປຎ຺ຎຎ຺ຈ ຠາວຍ’’ນ຺ຕິ (ສໍ. ນິ. ໑.໒໓, ໑໙໒; ເປຏໂກ. ໒໒; ມິ. ປ. ໒.໑.໙) ຈິຕ຺ຕສີເສນ ສາວກສ຺ສ ນິທ຺ທິຏ຺ຐສມາຘິຠາວນາຘິກາເຣ.

໔໐໓. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ສາວການໍ ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຣຓໍ ອິຘາຘິປ຺ເປຕໍ, ຕສ຺ມາ. ເອວນ຺ຕິ ຍຖາ ເຕ ອນຸສ຺ສຣນ຺ຕິ, ເອວໍ ອນຸສ຺ສຣິຕຸກາເມນ. ເຫຏ຺ຐາ ຕີສຸ ຌາເນສຸ ຍຖາຣຫໍ ປີຕິສຸເຂຫິ ກາຍຈິຕ຺ຕານໍ ສມ຺ປີນນາຍ ‘‘ຈຕ຺ຕາຣິ ຌານານິ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຎ຺ຎຖາ ປາທກຊ຺ຌານເມວ ສມາປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ ສິຍາ. ຍາຍ ນິສຊ຺ຊາຍ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ອນຸສ຺ສຣຓາຣມ຺ໂຠ, ສາ ອິຘ ສພ຺ພປຈ຺ຉິມາ ນິສຊ຺ຊາ. ຕໂຕ ອາສນປຎ຺ຎາປນນ຺ຕິ ຕໂຕ ນິສຊ຺ຊາຍ ປຸຣິມກໍ ອາສນປຎ຺ຎາປນໍ ອາວຊ຺ຊິຕພ຺ພນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອສ ນໂຍ ເສເສສຸປິ. ໂຠຊນກາໂລຕິອາທີສຸ ກາລສີເສນ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ກາເລ ກຕກິຈ຺ຈມາຫ. ເຈຕິຍງ຺ຄຓໂພຘິຍງ຺ຄຓວນ຺ທນກາໂລຕິ ເຈຕິຍງ຺ຄຓໂພຘິຍງ຺ຄເຓສຸ ເຈຕິຍໂພຘີນໍ ວນ຺ທນກາໂລ. ສກລໍ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວນ຺ຕິ ອຈ຺ຈນ຺ຕສໍໂຍເຄ ອຸປໂຍຄວຈນໍ.

ກິຎ຺ຈິ ກິຈ຺ຈໍ. ເອຕ຺ຕເກນາຕິ ປາທກຊ຺ຌານສມາປຊ຺ຊເນນ. ປາທກຊ຺ຌານຎ຺ຫິ ສຕ຺ຖກສ຺ສ ວິຍ ນິສານສິລາ ສຕິປຎ຺ຎານມ຺ປິ ນິສິຕຠາວາວຫໍ. ຍໍ ຕສ຺ສ, ຕາ ຕໍ ສມາປຊ຺ຊເນນ ປຣມເນປກ຺ກປ຺ປຕ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ທີເປ ຊລິເຕ ວິຍ ປາກຏໍ ໂຫຕີ’’ຕິ, ອນ຺ຘກາຣຏ຺ຐາເນຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ປຸຣິມຠເວຕິ ອິມສ຺ສ ຠວສ຺ສ ອນນ຺ຕເຣ ປຸຣິມສ຺ມິໍ ຠເວ. ປວຕ຺ຕິຕນາມຣູປນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຈເຍຫິ ປວຕ຺ຕິຕນາມຣູປໍ. ຕຎ຺ຈ ໂຂ ປຐມໍ ຣູປໍ ອາວຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນາມໍ ອາວຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ປຐມໍ ນາມໍ ອາວຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ຣູປນ຺ຕິ ອປເຣ. ປໂຫຕີຕິ ສກ຺ໂກຕິ. ປຓ຺ຑິໂຕ ນາມ ອິມິສ຺ສາ ອຠິຎ຺ຎາຠາວນາຍ ກຕາຘິກາໂຣ.

‘‘ອຎ຺ຎໍ ອຸປ຺ປນ຺ນ’’ນ຺ຕິ ອິທໍ ອຎ຺ຎສ຺ມາ ກມ຺ມຠວາ ອຎ຺ໂຎ ອຸປປຕ຺ຕິຠໂວ ອຸປ຺ປນ຺ໂນຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ ອທ຺ຘາປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕຣຠາວໂຕ. ອຎ຺ຎຖາ ເອກຠເວປິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎເມວ ນາມຣູປໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ນິຣຸທ຺ຘຎ຺ຈ ອປ຺ປຏິສນ຺ຘິກໍ. ເຕເນວາຫ –

‘‘ເຍ ນິຣຸທ຺ຘາ ມຣນ຺ຕສ຺ສ, ຕິຏ຺ຐມານສ຺ສ ວາ ອິຘ;

ສພ຺ເພປິ ສທິສາ ຂນ຺ຘາ, ຄຕາ ອປ຺ປຏິສນ຺ຘິກາ’’ຕິ. (ມຫານິ. ໓໙);

ຕໍ ຐານນ຺ຕິ ຕໍ ນິກ຺ເຂປຏ຺ຐານໍ. ອາຫຸນ຺ທຣິກນ຺ຕິ ສມນ຺ຕໂຕ, ອຸປຣິ ຈ ຆນສຎ຺ຉນ຺ນໍ ສມ຺ພາຘຏ຺ຐານໍ. ອນ຺ຘຕມມິວາຕິ ອນ຺ຘກາຣຕິມິສາ ວິຍ.

ກູຏາຄາຣກຓ຺ຓິກຕ຺ຖາຍາຕິ ກູຏາຄາຣສ຺ສ ກູຏຕ຺ຖາຍ. ກູຏາຄາຣສ຺ສ ກຓ຺ຓິກາ ວິຍ ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາຓໍ, ມຫາຣຸກ຺ໂຂ ວິຍ ປຸຣິມຠເວ ຈຸຕິກ຺ຂເຓ ປວຕ຺ຕນາມຣູປໍ, ສາຂາປລາສາ ວິຍ ເຕນ ສມ຺ພນ຺ຘໍ ອິມສ຺ມິໍ ຠເວ ປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ຕໍ, ຜຣສຸຘາຣາ ວິຍ ປຣິກມ຺ມຠາວນາ, ກມ຺ມາຣສາລາ ວິຍ ປາທກຊ຺ຌານນ຺ຕິ ເອວໍ ອຸປມາສໍສນ຺ທນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ກຏ຺ຐຜາລໂກປມາປິ ‘‘ຍຖາ ນາມ ພລວາ ປຸຣິໂສ ໂອທນປຈນາທິອຕ຺ຖໍ ມຫນ຺ຕໍ ທາຣຸໍ ຜາເລນ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ຕຈເຜຄ຺ຄຸມຕ຺ຕຜາລເນ ຜຣສຸຘາຣາຍ ວິປນ຺ນາຍ ມຫນ຺ຕໍ ທາຣຸໍ ຜາເລຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ຘຸຣນິກ຺ເຂປໍ ອກຕ຺ວາ’’ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ຕນຍານຸສາເຣນ ເວທິຕພ຺ພາ. ຕຖາ ເກໂສຫາຣກູປມາ.

ປຸພ຺ເພນິວາສຎາຓໍ ນາມ ນ ໂຫຕິ ອຕີຕາສຸ ຊາຕີສຸ ນິວຸຕ຺ຖຘມ຺ມາຣມ຺ມຓຕ຺ຕາຠາວາ. ຕນ຺ຕິ ປຈ຺ຉິມນິສຊ຺ຊໂຕ ປຠຸຕິ ຍາວ ປຏິສນ຺ຘິ ປວຕ຺ຕໍ ຎາຓໍ ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາຓສ຺ສ ປຣິກມ຺ມຠາເວນ ປວຕ຺ຕສມາຘິນາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຎາຓໍ ປຣິກມ຺ມສມາຘິຎາຓໍ. ຕໍ ຣູປາວຈຣໍ ສນ຺ຘາຍ ນ ຍຸຊ຺ຊຕີຕິ ຕໍ ເຕສໍ ວຈນໍ ອຕີຕໍສຎາຓໍ ເຈ, ຣູປາວຈຣໍ ອຘິປ຺ເປຕໍ ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ ປຣິກມ຺ມສມາຘິຎາຓສ຺ສ ກາມາວຈຣຠາວໂຕ. ນ ຫິ ອນນ຺ຕຣຈຸຕິຈິຕ຺ຕສ຺ສ ໂອຣໂຕ ປວຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ເຘ ອາຣພ຺ຠ ຣູປາວຈຣໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ປາຬິຍໍ, ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວາ ອາຄຕໍ ອຕ຺ຖິ. ເຍສໍ ຊວນານໍ ປຸຣິມານີຕິ ໂຍຊນາ. ຍທາ ປນ ອປ຺ປນາຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ຕທາສ຺ສາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອິທໍ ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາຓໍ ນາມາຕິ ກາມໍ ອນນ຺ຕຣສ຺ສ ຠວສ຺ສ ຈຸຕິກ຺ຂເຓ ປວຕ຺ຕິຕນາມຣູປໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕຎາຓໍ ທສ຺ສິຕໍ, ຕໍ ປນ ນິທສ຺ສນມຕ຺ຕໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ ຎາຓສາມຎ຺ຎສ຺ສ ໂຊຕິຕຠາວໂຕ. ຍເຖວ ຫິ ຕໂຕ ນາມຣູປໂຕ ປຠຸຕິ ສພ຺ເພ ອຕີຕາ ຂນ຺ຘາ, ຂນ຺ຘປຏິພທ຺ຘາ ຈ ສພ຺ໂພ ປຸພ຺ເພນິວາໂສ, ເອວໍ ຕສ຺ສ ປຏິວິຊ຺ຌນວເສນ ປວຕ຺ຕຎາຓໍ ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາຓໍ. ເຕນາຫ ‘‘ເຕນ ຎາເຓນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາຍ ສຕິຍາ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣຕີ’’ຕິ.

໔໐໔. ເອກມ຺ປິ ຊາຕິນ຺ຕິ ເອກມ຺ປິ ຠວໍ. ໂສ ຫິ ເອກກມ຺ມນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ອາທານນິກ຺ເຂປປຣິຈ຺ຉິນ຺ໂນ ອນ຺ໂຕຄຘຘມ຺ມປ຺ປເຠໂທ ຂນ຺ຘປ຺ປພນ຺ໂຘ ອິຘ ຊາຕີຕິ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ເອກມ຺ປິ…ເປ… ຂນ຺ຘສນ຺ຕານ’’ນ຺ຕິ. ປຣິຫາຍມາໂນຕິ ຂີຍມາໂນ ວິນສ຺ສມາໂນ. ກປ຺ໂປຕິ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍກປ຺ໂປ. ໂສ ປນ ອຕ຺ຖໂຕ ກາໂລ, ຕທາ ປວຕ຺ຕມານສງ຺ຂາຣວເສນສ຺ສ ປຣິຫານິ ເວທິຕພ຺ພາ. ວຑ຺ຒມາໂນ ວິວຏ຺ຏກປ຺ໂປຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ໂຍ ປນ ‘‘ກາລໍ ເຂເປຕີ’’ຕິ, ‘‘ກາໂລ ຆສຕິ ຠູຕານິ, ສພ຺ພາເນວ ສຫຕ຺ຕນາ’’ຕິ (ຊາ. ໑.໒.໑໙໐) ຈ ອາທີສຸ ກາລສ຺ສາປິ ຂໂຍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ໂສ ອິຘ ນາຘິປ຺ເປໂຕ ອນິຏ຺ຐປ຺ປສງ຺ຄໂຕ. ສໍວຏ຺ຏນໍ ວິນສ຺ສນໍ ສໍວຏ຺ໂຏ, ສໍວຏ຺ຏໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ຕຖາ ຐາຍີ ສໍວຏ຺ຏຏ຺ຐາຍີ. ຕໍມູລກຕ຺ຕາຕິ ຕໍປຸພ຺ພກຕ຺ຕາ. ວິວຏ຺ຏນໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕນໍ, ວຑ຺ຒນໍ ວາ ວິວຏ຺ໂຏ.

ເຕໂຊສໍວຏ຺ໂຏ ອາໂປສໍວຏ຺ໂຏ ວາໂຍສໍວຏ຺ໂຏຕິ ເອວໍ ສໍວຏ຺ຏສີມານຸກ຺ກເມນ ສໍວຏ຺ເຏສຸ ວຕ຺ຕພ຺ເພສຸ ຕຖາ ອວຕ຺ວາ ‘‘ອາໂປສໍວຏ຺ໂຏເຕໂຊສໍວຏ຺ໂຏ ວາໂຍສໍວຏ຺ໂຏ’’ຕິ ວຈນໍ ສໍວຏ຺ຏກມຫາຠູຕເທສນານຸປຸພ຺ພິຍາຕິ ເກຈິ. ສໍວຏ຺ຏານຸປຸພ຺ພິຍາຕິ ອປເຣ. ອາເປນ ສໍວຏ຺ໂຏ ອາໂປສໍວຏ຺ໂຏ. ສໍວຏ຺ຏສີມາຕິ ສໍວຏ຺ຏມຣິຍາທາ.

ສໍວຏ຺ຏຕີຕິ ວິນສ຺ສຕິ. ສທາຕິ ສພ຺ພກາລໍ, ຕີສຸປິ ສໍວຏ຺ຏກາເລສູຕິ ອຕ຺ໂຖ.

‘‘ເອກໍ ພຸທ຺ຘເຂຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ອິຘ ຍໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ນິຍເມຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ພຸທ຺ຘເຂຕ຺ຕໍ ນາມ ຕິວິຘ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍຕ຺ຕເກ ຐາເນ ຕຖາຄຕສ຺ສ ປຏິສນ຺ຘິຎາຓານຸຠາໂວ ປຸຎ຺ຎຜລສມຸຕ຺ເຕຊິໂຕ ສຣເສເນວ ປຖວີ ວິຊມ຺ຠຕິ, ຕໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ພຸທ຺ຘງ຺ກຸຣສ຺ສ ນິພ຺ພຕ຺ຕນເຂຕ຺ຕໍ ນາມາຕິ ອາຫ ‘‘ຊາຕິເຂຕ຺ຕໍ ທສສຫສ຺ສຈກ຺ກວາຬປຣິຍນ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ອານຸຠາໂວ ວຕ຺ຕຕີຕິ ອິຘ ອິທ຺ຘິມາ ເຈໂຕວສິປ຺ປຕ຺ໂຕ ອາຓາເຂຕ຺ຕປຣິຍາປນ຺ເນ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ຈກ຺ກວາເຬ ຐຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖາຍ ປຣິຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ອຎ຺ຎໍ ຈກ຺ກວາຬໍ ຄໂຕປິ ກຕປຣິຕ຺ໂຕ ເອວ ໂຫຕິ. ອຖ ວາ ຕຕ຺ຖ ເອກຈກ຺ກວາເຬ ຐຕ຺ວາ ສພ຺ພສຕ຺ຕານໍ ອຕ຺ຖາຍ ປຣິຕ຺ເຕ ກເຕ ອາຓາເຂຕ຺ເຕ ສພ຺ພສຕ຺ຕານໍ ອຠິສມ຺ຠຸຓາຕ຺ເວວ ປຣິຕ຺ຕານຸຠາໂວ ຕຕ຺ຖ ເທວຕາຫິ ປຣິຕ຺ຕາຓາຍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕພ຺ພໂຕ. ຍໍ ວິສຍເຂຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ເອກສ຺ມິໍເຍວ ຂເຓ ສເຣນ ອຠິວິຎ຺ຎາປນໍ, ອຕ຺ຕໂນ ຣູປທສ຺ສນຎ຺ຈ ປຏິຊານນ຺ເຕນ ຠຄວຕາ ‘‘ຍາວຕາ ວາ ປນ ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍາ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໓.໘໑) ວຸຕ຺ຕໍ. ຍຕ຺ຖາຕິ ຍສ຺ມິໍ ອນນ຺ຕາປຣິມາເຓ ວິສຍເຂຕ຺ເຕ. ຍໍ ຍໍ ຕຖາຄໂຕ ອາກງ຺ຂຕິ, ຕໍ ຕໍ ຊານາຕິ ອາກງ຺ຂາມຕ຺ຕປຏິພທ຺ຘວຸຕ຺ຕິຕາຍ ພຸທ຺ຘຎາຓສ຺ສ. ສຓ຺ຐຫນ຺ຕນ຺ຕິ ວິວຏ຺ຏມານໍ ຊາຍມານໍ.

໔໐໕. ໂຄຂາຍິຕກມຕ຺ເຕສູຕິ ໂຄຫິ ຂາທິຕພ຺ພປ຺ປມາເຓສຸ. ຍນ຺ຕິ ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ. ປຸປ຺ຜຜລູປຊີວິນິໂຍ ຈ ເທວຕາ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ເອເຕສນ຺ຕິ ‘‘ວສ຺ສູປຊີວິໂນ’’ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ຕສຕ຺ຕານໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ. ໂສ ຈ ໂຂ ປຣິຕ຺ຕາຠາທິພ຺ຣຫ຺ມໂລໂກ ເວທິຕພ຺ໂພ. ‘‘ປຏິລທ຺ຘຊ຺ຌານວເສນາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຌານປ຺ປຏິລາຠສ຺ສ ສມ຺ຠວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຕທາ ຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂລກໍ ພ຺ຍູເຫນ຺ຕິ ສມ຺ປິຓ຺ເຑນ຺ຕີຕິ ໂລກພ຺ຍູຫາ. ເຕ ກິຣ ທິສ຺ວາ ມນຸສ຺ສາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຐິຕາປິ ນິສິນ຺ນາປິ ສໍເວຄຊາຕາ, ສມ຺ຠມປ຺ປຕ຺ຕາ ຈ ຫຸຕ຺ວາ ເຕສໍ ອາສນ຺ເນ ຐາເນ ສນ຺ນິປຕນ຺ຕິ. ສິຂາພນ຺ຘສ຺ສ ມຸຕ຺ຕຕາຍ ມຸຕ຺ຕສິຣາ. ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ວິຘູຍມານເກສຕາຍ ວິກິຓ຺ຓເກສາ. ໂລກວິນາສຠເຍນ ໂສກວນ຺ຕຈິຕ຺ຕຕາຍ ອຕິວິຍ ວິຣູປເວສຘາຣິໂນ. ມາຣິສາຕິ ເທວານໍ ປິຍສມຸທາຈາໂຣ. ກຖໍ ປເນເຕ ກປ຺ປວຸຏ຺ຐານໍ ຊານນ຺ຕີຕິ? ຘມ຺ມຕາຍ ສຎ຺ໂຈທິຕາຕິ ອາຈຣິຍາ. ຕາທິສນິມິຕ຺ຕທສ຺ສເນນາຕິ ເອເກ. ພ຺ຣຫ຺ມເທວຕາຫິ ອຸຍ຺ໂຍຊິຕາຕິ ອປເຣ.

ເມຕ຺ຕາທີນີຕິ ເມຕ຺ຕາມນສິກາຣາທີນິ ກາມາວຈຣປຸຎ຺ຎານິ. ເທວໂລເກຕິ ກາມເທວໂລເກ. ເທວານໍ ກິຣ ສຸຂສມ຺ຜສ຺ສວາຕຄ຺ຄຫຓປຣິຈເຍນ ວາໂຍກສິເຓ ຌານານິ ສຸເຂເນວ ອິຊ຺ຌນ຺ຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ວາໂຍກສິເຓ ປຣິກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຌານໍ ປຏິລຠນ຺ຕີ’’ຕິ. ຕທຎ຺ເຎ ປນາຕິ ອາປາຍິເກ ສນ຺ຘາຍາຫ. ຕຕ຺ຖາຕິ ເທວໂລເກ.

ທຸຕິໂຍ ສູຣິໂຍຕິ ທຸຕິຍໍ ສູຣິຍມຓ຺ຑລໍ. ສຕ຺ຕສູຣິຍນ຺ຕິ ສຕ຺ຕສູຣິຍປາຕຸຠາວສຸຕ຺ຕໍ. ປກຕິສູຣິເຍຕິ ກປ຺ປວຸຏ຺ຐານກາລໂຕ ປຸພ຺ເພ ອຸປ຺ປນ຺ນສູຣິຍວິມາເນ. ກປ຺ປວຸຏ຺ຐານກາເລ ປນ ຍຖາ ອຎ຺ເຎ ກາມາວຈຣເທວາ, ເອວໍ ສູຣິຍເທວປຸຕ຺ໂຕປິ ຌານໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ, ສູຣິຍມຓ຺ຑລໍ ປນ ປຠສ຺ສຣຕຣຎ຺ເຈວ ເຕຊວນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ຫຸຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕຕິ. ຕໍ ອນ຺ຕຣຘາຍິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎເມວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ອປເຣ. ຄງ຺ຄາ ຍມຸນາ ສຣຠູ ອຈິຣວຕີ ມຫີຕິ ອິມາ ປຎ຺ຈ ມຫານທິໂຍ.

ປຠວາຕິ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານຠູຕາ. ຫໍສປາຕໂນຕິ ມນ຺ທາກິນິມາຫ.

ນ ສຓ຺ຐາຕີຕິ ນ ຕິຏ຺ຐຕິ.

ປຣິຍາທິນ຺ນສິເນຫນ຺ຕິ ປຣິກ຺ຂີຓສິເນຫໍ. ຍາຍ ອາໂປຘາຕຸຍາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ປຖວີຘາຕຸ ອາພນ຺ຘຕ຺ຕາ ສມ຺ປິຓ຺ຑຕາ ຫຸຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ, ສາ ຉສູຣິຍປາຕຸຠາເວນ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຍຖາ ຈິທນ຺ຕິ ຍຖາ ຈ ອິທໍ ຈກ຺ກວາຬໍ. ເອວໍ ໂກຏິສຕສຫສ຺ສຈກ຺ກວາຬານິປີຕິ ວິປຕ຺ຕິມຫາເມຆຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອິຘ ວຸຕ຺ຕໍ ສພ຺ພໍ ກປ຺ປວຸຏ຺ຐານໍ, ຕໍ ຕຕ຺ຖ ອຕິທິສຕິ.

ປລຸຊ຺ຊິຕ຺ວາຕິ ຉິຊ຺ຊິຕ຺ວາ. ສງ຺ຂາຣຄຕນ຺ຕິ ຠູຕຸປາທາຍປ຺ປເຠທໍ ສງ຺ຂາຣຊາຕໍ. ສພ຺ພສງ຺ຂາຣປຣິກ຺ຂຍາຕິ ຌາເປຕພ຺ພສງ຺ຂາຣປຣິກ຺ຂຍາ. ສຍມ຺ປິ ສງ຺ຂາຣຄຕໍ ສມານໍ ອິນ຺ຘນາຠາວໂຕ ຉາຣິກມ຺ປິ ອເສເສຕ຺ວາ ນິຑ຺ຑຫິຕ຺ວາ ວູປສມຕີຕິ ອາຫ ‘‘ສປ຺ປິ…ເປ… ນິພ຺ພາຍຕີ’’ຕິ.

໔໐໖. ທີຆສ຺ສ ອທ຺ຘຸໂນຕິ ສໍວຏ຺ຏຏ຺ຐາຍີອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍກປ຺ປສງ຺ຂາຕສ຺ສ ທີຆສ຺ສ ກາລສ຺ສ ອຈ຺ຈເຍນ. ຕາລກ຺ຂນ຺ຘາທີຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ສາກສາລາທິຣຸກ຺ເຂ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ຆນໍ ກໂຣຕີຕິ ວິສຣິຕຸໍ ອທຕ຺ວາ ປິຓ຺ຑິຕໍ ກໂຣຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ປຣິວຏຸມ’’ນ຺ຕິ, ວຏ຺ຏຠາເວນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໍ. ຕນ຺ຕິ ອຸທກໍ. ອສ຺ສາຕິ ວາຕສ຺ສ. ວິວຣໍ ເທຕີຕິ ຍຖາ ຆນໍ ກໂຣຕິ ສມ຺ປິຓ຺ເຑຕິ, ເອວໍ ຕຕ຺ຖ ອນ຺ຕຣໍ ເທຕິ. ປຣິກ຺ຂຍມານນ຺ຕິ ປຸພ຺ເພ ຍາວ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກາ ເອໂກຆຠູເຕນ ວາເຕນ ປຣິໂສສິຍມານຕາຍ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ. ພ຺ຣຫ຺ມໂລໂກ ປາຕຸຠວຕີຕິ ໂຍຊນາ. ພ຺ຣຫ຺ມໂລໂກຕິ ຈ ປຐມຊ຺ຌານຠູມິມາຫ. ອຸປຣິ ຈຕຸກາມາວຈຣເທວໂລກຏ຺ຐາເນຕິ ຍາມເທວໂລກາທີນໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ປຕິຏ຺ຐານຏ຺ຐາເນ. ຈາຕຸມຫາຣາຊິກຕາວຕິໍສຠວນານໍ ປນ ປຕິຏ຺ຐານຏ຺ຐານານິ ປຖວີສມ຺ພນ຺ຘຕາຍ ນ ຕາວ ປາຕຸຠວນ຺ຕິ.

ຣຸນ຺ຘນ຺ຕີຕິ ຍຖາ ເຫຏ຺ຐາ ນ ຠສ຺ສຕິ, ເອວໍ ນິໂຣເຘນ຺ຕິ.

‘‘ປຐມຕຣາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕາ’’ຕິ ອິທໍ ອາຍຸກ຺ຂຍສ຺ສ ສມ຺ຠວທສ຺ສນໍ, ເຕນ ທ຺ວິນ຺ນໍ, ຈຕຸນ຺ນໍ, ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ວາ ກປ຺ປານໍ ອາທິມ຺ຫິ ນິພ຺ພຕ຺ຕາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຕໂຕຕິ ອາຠສ຺ສຣພ຺ຣຫ຺ມໂລກໂຕ. ປຣິຕ຺ຕາຠອປ຺ປມາຓາຠາປິ ຫິ ອາຠສ຺ສຣຄ຺ຄຫເຓເນວ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ‘‘ເຕ ໂຫນ຺ຕິ ສຍໍປຠາ ອນ຺ຕລິກ຺ຂຈຣາ’’ຕິ ອິທໍ ອຸປຈາຣຊ຺ຌານປຸຎ຺ຎສ຺ສ ມຫານຸຠາວຕາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອາລຸປ຺ປກາຣກນ຺ຕິ ອາໂລປໍ ກຕ຺ວາ ກຕ຺ວາຕິ ວທນ຺ຕິ, ອາລຸປ຺ປນໍ ວິໂລປໍ ກຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຫຏ຺ຐຕຸຏ຺ຐາຕິ ອຕິວິຍ ຫຏ຺ຐາ ອຸປ຺ປິລາວິຕຈິຕ຺ຕາ. ນາມໍ ກໂຣນ຺ຕີຕິ ຕຖາ ໂວຫຣນ຺ຕິ.

ສິເນຣຸຈກ຺ກວາຬຫິມວນ຺ຕປພ຺ພຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ທີປສມຸທ຺ທາປີຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ຕຖາ ຫິ ວກ຺ຂຕິ ‘‘ນິນ຺ນນິນ຺ນຏ຺ຐາເນ ສມຸທ຺ທາ, ສມສມຏ຺ຐາເນ ທີປາ’’ຕິ. ຖູປຖູປາຕິ ອຸນ຺ນຕຸນ຺ນຕາ.

ອຕິມຎ຺ຎນ຺ຕີຕິ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ມຎ຺ຎນ຺ຕິ, ຫີເຬນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕເນວ ນເຍນາຕິ ‘‘ເອກຈ຺ເຈ ວຓ຺ຓວນ຺ໂຕ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິອາທິນາ (ທີ. ນິ. ໓.໑໒໓) ວຸຕ຺ເຕນ ນເຍເນວ. ປທາລຕາຕິ ເອວໍນາມິກາ ລຕາຊາຕິ. ຕສ຺ສາ ກິຣ ປາຣາສວຊາຕິ ຄໂຬຈີຕິ ວທນ຺ຕິ. ອກຏ຺ເຐ ເອວ ຠູມິປ຺ປເທເສ ປຈ຺ຈນໂກ ອກຏ຺ຐປາໂກ. ອກໂຓຕິ ກຸຓ຺ຑກຣຫິໂຕ.

ສຸມນສງ຺ຂາຕຊາຕິປຸປ຺ຜສທິໂສ ສຸມນຊາຕິປຸປ຺ຜສທິໂສ. ໂຍ ໂຍ ຣໂສ ເອຕສ຺ສາຕິ ຍໍຍໍຣໂສ, ໂອທໂນ, ຕໍ ຍໍຍໍຣສໍ, ຍາທິສຣສວນ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຣສປຖວີ, ຠູມິປປ຺ປຏໂກ, ປທາລຕາ ຈ ປຣິຠຸຕ຺ຕາ ສຸຘາຫາໂຣ ວິຍ ຂຸທ຺ທໍ ວິໂນເທຕ຺ວາ ຣສຫຣຓີຫິ ຣສເມວ ພ຺ຣູເຫນ຺ຕາ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ນ ວຕ຺ຖຸໂນ ສຸຂຸມຠາເວນ ນິສ຺ສນ຺ທາ, ສຸຂຸມຠາເວເນວ ຄຫຓິນ຺ຘນເມວ ຈ ໂຫນ຺ຕິ. ໂອທໂນ ປນ ປຣິຠຸຕ຺ໂຕ ຣສໍ ວຑ຺ເຒນ຺ໂຕປິ ວຕ຺ຖຸໂນ ໂອຬາຣິກຠາເວນ ນິສ຺ສນ຺ທໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊນ຺ໂຕ ປສ຺ສາວໍ, ກສຏຎ຺ຈ ອຸປ຺ປາເທຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຕໂຕ ປຠຸຕິ ມຸຕ຺ຕກຣີສໍ ສຎ຺ຊາຍຕີ’’ຕິ. ປຸຣິມຕ຺ຕຠາເວສຸ ປວຕ຺ຕອຸປຈາຣຊ຺ຌານານຸຠາເວນ ຍາວ ສຕ຺ຕສນ຺ຕາເນ ກາມຣາຄວິກ຺ຂມ຺ຠນເວໂຄ ນ ສມິໂຕ, ນ ຕາວ ພລວກາມຣາຄູປນິສ຺ສຍານິ ອິຕ຺ຖິປຸຣິສິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ປາຕຸຣເຫສຸໍ. ຍທາ ປນສ຺ສ ວິຈ຺ຉິນ຺ນຕາຍ ພລວກາມຣາໂຄ ລທ຺ຘາວສໂຣ ອໂຫສິ, ຕທາ ຕທຸປນິສ຺ສຍານິ ຕານິ ສຕ຺ຕານໍ ອຕ຺ຕຠາເວສຸ ສຎ຺ຊາຍິໍສຸ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປຸຣິສສ຺ສ…ເປ… ປາຕຸຠວຕີ’’ຕິ. ເຕເນວາຫ ‘‘ຕຕ຺ຣ ສຸທ’’ນ຺ຕິອາທິ.

ອລສຊາຕິກສ຺ສາຕິ ສຊ຺ຊຸກເມວ ຕຓ຺ຑຸລໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ປຣທິວສສ຺ສຕ຺ຖາຍ ຄຫເຓນ ອລສປກຕິກສ຺ສ.

ອນຸຕ຺ຖຸນນ຺ຕີຕິ ອນຸໂສຈນ຺ຕິ. ສມ຺ມນ຺ເນຍ຺ຍາມາຕິ ສມນຸຊາເນຍ຺ຍາມ. ໂນຕິ ອມ຺ເຫສຸ. ສມ຺ມາຕິ ສມ຺ມເທວ ຍຖາຣຫໍ. ຂີຍິຕພ຺ພນ຺ຕິ ຂີຍນາຣຫໍ ນິນ຺ທນີຍໍ. ຄຣຫິຕພ຺ພນ຺ຕິ ຫີເຬຕພ຺ພໍ.

ອຍເມວ ຠຄວາ ປຏິພໂລ ປຄ຺ຄຫນິຄ຺ຄຫໍ ກາຕຸນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ຣຎ຺ເຊຕີຕິ ສງ຺ຄຫວຕ຺ຖູຫິ ສມ຺ມເທວ ຣເມຕິ ປີເຓຕິ.

ວິວຏ຺ຏຏ຺ຐາຍີອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍໍ ຈຕຸສຏ຺ຐິອນ຺ຕຣກປ຺ປສງ຺ຄຫໍ. ວີສຕິອນ຺ຕຣກປ຺ປສງ຺ຄຫນ຺ຕິ ເກຈິ. ເສສາສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍານິ ກາລໂຕ ເຕນ ສມປ຺ປມາຓາເນວ.

໔໐໗. ມຫາຘາຣາຫີຕິ ຕາລສາລກ຺ຂນ຺ຘປ຺ປມາຓາຫິ ມຫຕີຫິ ຂາຣຸທກຘາຣາຫິ. ສມນ຺ຕໂຕຕິ ສພ຺ພໂສ. ປຖວິໂຕຕິ ປຖວິຍາ ເຫຏ຺ຐິມນ຺ຕໂຕ ປຠຸຕິ. ເຕນ ຫິ ຂາຣຸທເກນ ຜຸຏ຺ຐຜຸຏ຺ຐາ ປຖວີປພ຺ພຕາທໂຍ ອຸທເກ ປກ຺ຂິຕ຺ຕໂລຓສກ຺ຂຣາ ວິຍ ວິລີຍນ຺ເຕວ, ຕສ຺ມາ ປຖວີສນ຺ຘາຣຸທເກນ ສທ຺ຘິໍ ເອກູທກເມວ ຕໍ ໂຫຕີຕິ ເກຈິ. ອປເຣ ‘‘ປຖວີສນ຺ຘາຣກໍ ອຸທກກ຺ຂນ຺ຘຎ຺ຈ ອຸທກສນ຺ຘາຣກໍ ວາຍຸກ຺ຂນ຺ຘຎ຺ຈ ອນວເສສໂຕ ວິນາເສຕ຺ວາ ສພ຺ພຕ຺ຖ ສຍເມວ ເອໂກຆຠູຕໍ ຕິຏ຺ຐຕີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ຕໍ ຍຸຕ຺ຕໍ. ຕໂຍປິ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກຕິ ປຣິຕ຺ຕາຠອປ຺ປມາຓາຠອາຠສ຺ສຣພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ, ຕຍິທໍ ‘‘ອຍໍ ປນ ວິເສໂສ’’ຕິ ອາຣທ຺ຘຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຎ຺ຎຖາ ‘‘ຉປິ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ. ສຸຠກິຓ຺ເຫຕິ ອຸກ຺ກຏ຺ຐນິທ຺ເທເສນ ຕຕິຍຊ຺ຌານຠູມິຍາ ອຸປລກ຺ຂຓໍ. ປຣິຕ຺ຕາສຸຠອປ຺ປມາຓາສຸເຠປິ ຫິ ອາຫຈ຺ຈ ອຸທກໍ ຕິຏ຺ຐຕິ. ເຫຏ຺ຐາ ‘‘ອາຠສ຺ສເຣ ອາຫຈ຺ຈ ຕິຏ຺ຐຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຕນ຺ຕິ ຕໍ ກປ຺ປວິນາສກອຸທກໍ. ອຸທການຸຄຕນ຺ຕິ ອຸທເກນ ອນຸຄຕໍ ຜຸຏ຺ຐໍ. ອຠິຠວິຕ຺ວາຕິ ວິລີຍາເປຕ຺ວາ.

ອິທເມກໍ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍນ຺ຕິ ອິທໍ ສໍວຏ຺ຏສງ຺ຂາຕໍ ກປ຺ປສ຺ສ ເອກໍ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍໍ.

໔໐໘. ຖູລຣເຊ ອປຄເຕ ເອວ ປຖວີນິສ຺ສິຕໍ ສຓ຺ຫຣຊໍ ອປຄຈ຺ຉຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຕໂຕ ສຓ຺ຫຣຊ’’ນ຺ຕິ. ສມຸຏ຺ຐາເປຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ວິສມຏ຺ຐາເນ ຐິຕມຫາຣຸກ຺ເຂ’’ຕິ ອິທໍ ປຐມໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕພ຺ພຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຈກ຺ກວາຬປພ຺ພຕມ຺ປິ ສິເນຣຸປພ຺ພຕມ຺ປີຕິ ມຫາປຖວິຍາ ວິປຣິວຕ຺ຕເນເນວ ວິປຣິວຕ຺ຕິຕໍ ຈກ຺ກວາຬປພ຺ພຕມ຺ປິ ສິເນຣຸປພ຺ພຕມ຺ປິ ວາໂຕ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອາກາເສ ຂິປຕິ. ເຕ ຈກ຺ກວາຬປພ຺ພຕາທໂຍ. ອຠິຫນ຺ຕ຺ວາຕິ ຆຏ຺ເຏຕ຺ວາ. ອຎ຺ຎມຎ຺ຎນ຺ຕິ ເອກິສ຺ສາ ໂລກຘາຕຸຍາ ຈກ຺ກວາຬຫິມວນ຺ຕສິເນຣຸໍ ອຎ຺ຎິສ຺ສາ ໂລກຘາຕຸຍາ ຈກ຺ກວາຬາທີຫີຕິ ເອວໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສມາຄມວເສນ ຆຏ຺ເຏຕ຺ວາ. ສພ຺ພສງ຺ຂາຣຄຕນ຺ຕິ ປຖວີສນ຺ຘາຣກອຸທກໍ, ຕໍສນ຺ຘາຣກວາຕນ຺ຕິ ສພ຺ພໍ ສງ຺ຂາຣຄຕໍ ວິນາເສຕ຺ວາ ສຍມ຺ປິ ວິນສ຺ສຕິ ອວຏ຺ຐານສ຺ສ ກາຣຓາຠາວໂຕ.

໔໐໙. ຍທິປິ ສງ຺ຂາຣານໍ ອເຫຕຸໂກ ສຣສນິໂຣໂຘ ວິນາສກາຠາວໂຕ, ສນ຺ຕານນິໂຣໂຘ ປນ ເຫຕຸວິຣຫິໂຕ ນຕ຺ຖິ ຍຖາ ຕໍ ສຕ຺ຕກາເຍສູຕິ. ຠາຊນໂລກສ຺ສາປິ ສເຫຕຸເກນ ວິນາເສນ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ເຫຕຸໍ ປຸຈ຺ຉຕິ ‘‘ກິໍ ກາຣຓາ ເອວໍ ໂລໂກ ວິນສ຺ສຕີ’’ຕິ. ອິຕໂຣ ຍຖາ ຕຕ຺ຖ ນິພ຺ພຕ຺ຕນກສຕ຺ຕານໍ ປຸຎ຺ຎພເລນ ປຐມໍ ໂລໂກ ວິວຏ຺ຏຕິ, ເອວໍ ເຕສໍ ປາປພເລນ ສໍວຏ຺ຏຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອກຸສລມູລກາຣຓາ’’ຕິ ອາຫ. ຍຖາ ຫິ ຣາຄໂທສໂມຫານໍ ອຘິກຠາເວນ ຍຖາກ຺ກມໍ ໂຣຄນ຺ຕຣກປ຺ໂປ, ສຕ຺ຖນ຺ຕຣກປ຺ໂປ, ທຸພ຺ຠິກ຺ຂນ຺ຕຣກປ຺ໂປຕິ ອິເມ ຕິວິຘາ ອນ຺ຕຣກປ຺ປາ ວິວຏ຺ຏຏ຺ຐາຍິມ຺ຫິ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍກປ຺ເປ ຊາຍນ຺ຕິ, ເອວເມເຕ ຍຖາວຸຕ຺ຕາ ຕໂຍ ສໍວຏ຺ຏາ ຣາຄາທີນໍ ອຘິກຠາເວເນວ ໂຫນ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອກຸສລມູເລສຸ ຫີ’’ຕິອາທິມາຫ. ອຸສ຺ສນ຺ນຕເຣຕິ ອຕິວິຍ ອຸສ຺ສນ຺ເນ. ໂທເສ ອຸສ຺ສນ຺ນຕເຣ ອຘິກຕຣໂທເສນ ວິຍ ຕິກ຺ຂຕເຣນ ຂາຣຸທເກນ ວິນາໂສ ຍຸຕ຺ໂຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ໂທເສ ອຸສ຺ສນ຺ນຕເຣ ອຸທເກນ ວິນສ຺ສຕີ’’ຕິ. ປາກຏສຕ຺ຕຸສທິສສ຺ສ ໂທສສ຺ສ ອຄ຺ຄິສທິສຕາ, ອປາກຏສຕ຺ຕຸສທິສສ຺ສ ຣາຄສ຺ສ ຂາຣຸທກສທິສຕາ ຈ ຍຸຕ຺ຕາຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນ ‘‘ໂທເສ ອຸສ຺ສນ຺ນຕເຣ ອຄ຺ຄິນາ, ຣາເຄ ອຸສ຺ສນ຺ນຕເຣ ອຸທເກນາ’’ຕິ ເກຈິວາທສ຺ສ ອຘິປ຺ປາໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຣາໂຄ ສຕ຺ຕານໍ ພຫຸລໍ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ຣາຄວເສນ ພຫຸໂສ ໂລກວິນາໂສ.

໔໑໐. ເອວໍ ປສງ຺ເຄນ ສໍວຏ຺ຏາທິເກ ປກາເສຕ຺ວາ ອິທານິ ຍຖາຘິກຕໍ ເນສໍ ອນຸສ຺ສຣຓາກາຣໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣນ຺ໂຕປີ’’ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ.

‘‘ອມຸມ຺ຫິ ສໍວຏ຺ຏກປ຺ເປ’’ຕິ ອິທໍ ສໍວຏ຺ຏກປ຺ປສ຺ສ ອາທິໂຕ ປາຬິຍໍ (ທີ. ນິ. ໑.໒໔໔) ຄຫິຕຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖາປິ ຫິ ອິມສ຺ສ ກຕິປຍໍ ກາລໍ ຠວາທີສຸ ສໍສຣຓໍ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິ. ສໍວຏ຺ຏກປ຺ເປ ວາ ວຏ຺ຏມາເນສຸ ຠວາທີສຸ ອິມສ຺ສ ອຸປປຕ຺ຕິ ອໂຫສິ, ຕໍທສ຺ສນເມຕໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອຖ ວາ ອມຸມ຺ຫິ ສໍວຏ຺ຏກປ຺ເປຕິ ເອຕ຺ຖ ວາ-ສທ຺ໂທ ລຸຕ຺ຕນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ, ເຕນ ຈ ອນິຍມຕ຺ເຖນ ອິຕຣາສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍານມ຺ປິ ສງ຺ຄໂຫ ສິທ຺ໂຘ ໂຫຕິ. ຠເວ ວາຕິອາທີສຸ ກາມາທິຠເວ ວາ ອຓ຺ຑຊາທິໂຍນິຍາ ວາ ເທວາທິ ຄຕິຍາ ວາ ນານຕ຺ຕກາຍນານຕ຺ຕສຎ຺ຎີອາທິວິຎ຺ຎາຓຏ຺ຐິຕິຍາ ວາ ສຕ຺ຕາວາເສ ວາ ຂຕ຺ຕິຍາທິ ສຕ຺ຕນິກາເຍ ວາ. ອາສິນ຺ຕິ ອໂຫສິໍ. ວຓ຺ຓສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ວາຕິ ວາ-ສທ຺ເທນ ວຓ຺ຓວິປຕ຺ຕິໍ ວາຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ສາລິມໍໂສທນາຫາໂຣ ວາ ຄິຫິກາເລ. ປວຕ຺ຕຜລໂຠຊໂນ ວາ ຕາປສາທິກາເລ. ສາມິສາ ເຄຫສ຺ສິຕາ ໂສມນສ຺ສາທໂຍ. ນິຣາມິສາ ເນກ຺ຂມ຺ມສ຺ສິຕາ. ອາທິ-ສທ຺ເທນ ວິເວກຊສມາຘິຊສຸຂາທີນໍ ສງ຺ຄໂຫ.

‘‘ອມຸຕ຺ຣາສິ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ສພ຺ພໍ ຍາວທິຈ຺ຉກໍ ອນຸສ຺ສຣຓໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ອຎ຺ຎຖາ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອປິຈາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ອມຸຕ຺ຣາສິນ຺ຕິ ສາມຎ຺ຎນິທ຺ເທໂສຍໍ, ພ຺ຍາປນິຈ຺ຉາໂລໂປ ວາ, ອມຸຕ຺ຣ ອມຸຕ຺ຣາສິນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອນຸປຸພ຺ເພນ ອາໂຣຫນ຺ຕສ຺ສ ຍາວທິຈ຺ຉກໍ ອນຸສ຺ສຣຓນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອາໂຣຫນ຺ຕສ຺ສາຕິ ປຏິໂລມໂຕ ຎາເຓນ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອາໂຣຫນ຺ຕສ຺ສ. ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓນ຺ຕິ ອນຸສ຺ສຣິຕານຸສ຺ສຣິຕສ຺ສ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓໍ, ນ ອນຸສ຺ສຣຓໍ. ອິຕີຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖນິທສ຺ສນໍ. ຕຎ຺ຈ ໂຂ ຍຖາຣຫໂຕ, ນ ຍຖານຸປຸພ຺ພໂຕຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ນາມໂຄຕ຺ຕວເສນາ’’ຕິອາທິມາຫ. ວຓ຺ຓາທີຫີຕິ ວຓ຺ຓາຫາຣເວທຍິຕາຍຸປຣິຈ຺ເຉເທຫິ. ໂອທາໂຕຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ອິຕິ-ສທ຺ໂທ ອາທິອຕ຺ໂຖ, ປກາຣຕ຺ໂຖ ວາ, ເຕນ ເອວມາທິ ເອວໍປກາຣນານຕ຺ຕໂຕຕິ ທສ຺ສິຕໍ ໂຫຕິ.

ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາຓກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.