ສມາຘິອານິສໍສກຖາ

໓໖໒. ຍໍ ປນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສມາຘິຠາວນາຍ ໂກ ອານິສໍໂສ’’ຕິ, ຕຕ຺ຖ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣາທິປຎ຺ຈວິໂຘ ສມາຘິຠາວນາຍ ອານິສໍໂສ. ຕຖາ ຫິ ເຍ ອຣຫນ຺ໂຕ ຂີຓາສວາ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ເອກຄ຺ຄຈິຕ຺ຕາ ສຸຂໍ ທິວສໍ ວິຫຣິສ຺ສາມາຕິ ສມາຘິໍ ຠາເວນ຺ຕິ, ເຕສໍ ອປ຺ປນາສມາຘິຠາວນາ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣານິສໍສາ ໂຫຕິ. ເຕນາຫ ຠຄວາ ‘‘ນ ໂຂ ປເນເຕ, ຈຸນ຺ທ, ອຣິຍສ຺ສ ວິນເຍ ສລ຺ເລຂາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣາ ເອເຕ ອຣິຍສ຺ສ ວິນເຍ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໘໒).

ເສກ຺ຂປຸຖຸຊ຺ຊນານໍ ສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ສມາຫິເຕນ ຈິຕ຺ເຕນ ວິປສ຺ສິສ຺ສາມາຕິ ຠາວຍຕໍ ວິປສ຺ສນາຍ ປທຏ຺ຐານຕ຺ຕາ ອປ຺ປນາສມາຘິຠາວນາປິ ສມ຺ພາເຘ ໂອກາສາຘິຄມນເຍນ ອຸປຈາຣສມາຘິຠາວນາປິ ວິປສ຺ສນານິສໍສາ ໂຫຕິ. ເຕນາຫ ຠຄວາ ‘‘ສມາຘິໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠາເວຖ. ສມາຫິໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໓.໕).

ເຍ ປນ ອຏ຺ຐ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ອຠິຎ຺ຎາປາທກໍ ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ເອໂກປິ ຫຸຕ຺ວາ ພຫຸຘາ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕນຍາ ອຠິຎ຺ຎາໂຍ ປຕ຺ເຖນ຺ໂຕ ນິພ຺ພຕ຺ເຕນ຺ຕິ, ເຕສໍ ສຕິ ສຕິ ອາຍຕເນ ອຠິຎ຺ຎາປທຏ຺ຐານຕ຺ຕາ ອປ຺ປນາສມາຘິຠາວນາ ອຠິຎ຺ຎານິສໍສາ ໂຫຕິ. ເຕນາຫ ຠຄວາ – ‘‘ໂສ ຍສ຺ສ ຍສ຺ສ ອຠິຎ຺ຎາສຈ຺ຉິກຣຓີຍສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນິນ຺ນາເມຕິ ອຠິຎ຺ຎາສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ, ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ເຣວ ສກ຺ຂິຠພ຺ພຕໍ ປາປຸຓາຕິ ສຕິ ສຕິ ອາຍຕເນ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໓.໑໕໘; ອ. ນິ. ໓.໑໐໒).

ເຍ ອປຣິຫີນຊ຺ຌານາ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕິສ຺ສາມາຕິ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກູປປຕ຺ຕິໍ ປຕ຺ເຖນ຺ຕາ ອປຕ຺ຖຍມານາ ວາປິ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ ສມາຘິໂຕ ນ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ເຕສໍ ຠວວິເສສາວຫຕ຺ຕາ ອປ຺ປນາສມາຘິຠາວນາ ຠວວິເສສານິສໍສາ ໂຫຕິ. ເຕນາຫ ຠຄວາ – ‘‘ປຐມໍ ຌານໍ ປຣິຕ຺ຕໍ ຠາເວຕ຺ວາ ກຕ຺ຖ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ພ຺ຣຫ຺ມປາຣິສຊ຺ຊານໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິອາທິ (ວິຠ. ໑໐໒໔).

ອຸປຈາຣສມາຘິຠາວນາປິ ປນ ກາມາວຈຣສຸຄຕິຠວວິເສສໍ ອາວຫຕິເຍວ.

ເຍ ປນ ອຣິຍາ ອຏ຺ຐ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ສຕ຺ຕ ທິວສານິ ອຈິຕ຺ຕາ ຫຸຕ຺ວາ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ນິໂຣຘໍ ນິພ຺ພານໍ ປຕ຺ວາ ສຸຂໍ ວິຫຣິສ຺ສາມາຕິ ສມາຘິໍ ຠາເວນ຺ຕິ, ເຕສໍ ອປ຺ປນາສມາຘິຠາວນາ ນິໂຣຘານິສໍສາ ໂຫຕິ. ເຕນາຫ – ‘‘ໂສຬສຫິ ຎາຓຈຣິຍາຫິ ນວຫິ ສມາຘິຈຣິຍາຫິ ວສີຠາວຕາ ປຎ຺ຎາ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິຍາ ຎາຓ’’ນ຺ຕິ (ປຏິ. ມ. ໑.໓໔).

ເອວມຍໍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣາທິ ປຎ຺ຈວິໂຘ ສມາຘິຠາວນາຍ ອານິສໍໂສ –

‘‘ຕສ຺ມາ ເນການິສໍສມ຺ຫິ, ກິເລສມລໂສຘເນ;

ສມາຘິຠາວນາໂຍເຄ, ນປ຺ປມຊ຺ເຊຍ຺ຍ ປຓ຺ຑິໂຕ’’ຕິ.

໓໖໓. ເອຕ຺ຕາວຕາ ຈ ‘‘ສີເລ ປຕິຏ຺ຐາຍ ນໂຣ ສປຎ຺ໂຎ’’ຕິ ອິມິສ຺ສາ ຄາຖາຍ ສີລສມາຘິປຎ຺ຎາມຸເຂນ ເທສິເຕ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ສມາຘິປິ ປຣິທີປິໂຕ ໂຫຕິ.

ອິຕິ ສາຘຸຊນປາໂມຊ຺ຊຕ຺ຖາຍ ກເຕ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ

ສມາຘິນິທ຺ເທໂສ ນາມ

ເອກາທສໂມ ປຣິຈ຺ເຉໂທ.

໓໖໔. ປຐໂມ ສີລນິທ຺ເທໂສ. ທຸຕິໂຍ ຘຸຕງ຺ຄນິທ຺ເທໂສ;. ຕຕິໂຍ ກມ຺ມຏ຺ຐານຄ຺ຄຫຓນິທ຺ເທໂສ. ຈຕຸຕ຺ໂຖ ປຖວີກສິຓນິທ຺ເທໂສ. ປຎ຺ຈໂມ ເສສກສິຓນິທ຺ເທໂສ. ຉຏ຺ໂຐ ອສຸຠນິທ຺ເທໂສ. ສຕ຺ຕໂມ ຉອນຸສ຺ສຕິນິທ຺ເທໂສ. ອຏ຺ຐໂມ ເສສານຸສ຺ສຕິນິທ຺ເທໂສ. ນວໂມ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣນິທ຺ເທໂສ. ທສໂມ ອາຣຸປ຺ປນິທ຺ເທໂສ. ປຏິກ຺ກູລສຎ຺ຎາຘາຕຸວວຕ຺ຖານທ຺ວຍນິທ຺ເທໂສ ເອກາທສໂມຕິ.

ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ຄສ຺ສ ປຐໂມ ຠາໂຄ ນິຏ຺ຐິໂຕ.