ນໂມ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ

ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ໂຄ

(ປຐໂມ ຠາໂຄ)

ນິທານາທິກຖາ

໑. ສີເລ ປຕິຏ຺ຐາຍ ນໂຣ ສປຎ຺ໂຎ, ຈິຕ຺ຕໍ ປຎ຺ຎຎ຺ຈ ຠາວຍໍ;

ອາຕາປີ ນິປໂກ ຠິກ຺ຂຸ, ໂສ ອິມໍ ວິຊຏເຍ ຊຏນ຺ຕິ. (ສໍ. ນິ. ໑.໒໓);

ອິຕິ ຫິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ກສ຺ມາ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຠຄວນ຺ຕໍ ກິຣ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣນ຺ຕໍ ຣຕ຺ຕິຠາເຄ ອຎ຺ຎຕໂຣ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ສໍສຍສມຸຄ຺ຆາຏຕ຺ຖໍ –

ອນ຺ໂຕຊຏາ ພຫິຊຏາ, ຊຏາຍ ຊຏິຕາ ປຊາ;

ຕໍ ຕໍ ໂຄຕມ ປຸຈ຺ຉາມິ, ໂກ ອິມໍ ວິຊຏເຍ ຊຏນ຺ຕິ. (ສໍ. ນິ. ໑.໒໓) –

ອິມໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິ. ຕສ຺ສາຍໍ ສງ຺ເຂປຕ຺ໂຖ – ຊຏາຕິ ຕຓ຺ຫາຍ ຊາລິນິຍາ ເອຕໍ ອຘິວຈນໍ. ສາ ຫິ ຣູປາທີສຸ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ເຫຏ຺ຐຸປຣິຍວເສນ ປຸນປ຺ປຸນໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ ສໍສິພ຺ພນຏ຺ເຐນ ເວຬຸຄຸມ຺ພາທີນໍ ສາຂາຊາລສງ຺ຂາຕາ ຊຏາ ວິຍາຕິ ຊຏາ, ສາ ປເນສາ ສກປຣິກ຺ຂາຣປຣປຣິກ຺ຂາເຣສຸ ສກອຕ຺ຕຠາວປຣອຕ຺ຕຠາເວສຸ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກາຍຕນພາຫິຣາຍຕເນສຸ ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ ອນ຺ໂຕຊຏາ ພຫິຊຏາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕາຍ ເອວໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາຍ ຊຏາຍ ຊຏິຕາ ປຊາ. ຍຖາ ນາມ ເວຬຸຄຸມ຺ພຊຏາທີຫິ ເວຬຸອາທໂຍ, ເອວໍ ຕາຍ ຕຓ຺ຫາຊຏາຍ ສພ຺ພາປິ ອຍໍ ສຕ຺ຕນິກາຍສງ຺ຂາຕາ ປຊາ ຊຏິຕາ ວິນທ຺ຘາ, ສໍສິພ຺ພິຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍສ຺ມາ ຈ ເອວໍ ຊຏິຕາ. ຕໍ ຕໍ ໂຄຕມ ປຸຈ຺ຉາມີຕິ ຕສ຺ມາ ຕໍ ປຸຈ຺ຉາມິ. ໂຄຕມາຕິ ຠຄວນ຺ຕໍ ໂຄຕ຺ເຕນ ອາລປຕິ. ໂກ ອິມໍ ວິຊຏເຍ ຊຏນ຺ຕິ ອິມໍ ເອວໍ ເຕຘາຕຸກໍ ຊເຏຕ຺ວາ ຐິຕໍ ຊຏໍ ໂກ ວິຊເຏຍ຺ຍ, ວິຊເຏຕຸໍ ໂກ ສມຕ຺ໂຖຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ.

ເອວໍ ປຸຏ຺ໂຐ ປນສ຺ສ ສພ຺ພຘມ຺ເມສຸ ອປ຺ປຏິຫຕຎາຓຈາໂຣ ເທວເທໂວ ສກ຺ການໍ ອຕິສກ຺ໂກ ພ຺ຣຫ຺ມານໍ ອຕິພ຺ຣຫ຺ມາ ຈຕຸເວສາຣຊ຺ຊວິສາຣໂທ ທສພລຘໂຣ ອນາວຣຓຎາໂຓ ສມນ຺ຕຈກ຺ຂຸ ຠຄວາ ຕມຕ຺ຖໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊນ຺ໂຕ –

ສີເລ ປຕິຏ຺ຐາຍ ນໂຣ ສປຎ຺ໂຎ, ຈິຕ຺ຕໍ ປຎ຺ຎຎ຺ຈ ຠາວຍໍ;

ອາຕາປີ ນິປໂກ ຠິກ຺ຂຸ, ໂສ ອິມໍ ວິຊຏເຍ ຊຏນ຺ຕິ. –

ອິມໍ ຄາຖມາຫ.

໒. ອິມິສ຺ສາ ທານິ ຄາຖາຍ, ກຖິຕາຍ ມເຫສິນາ;

ວຓ຺ຓຍນ຺ໂຕ ຍຖາຠູຕໍ, ອຕ຺ຖໍ ສີລາທິເຠທນໍ.

ສຸທຸລ຺ລຠໍ ລຠິຕ຺ວານ, ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ຊິນສາສເນ;

ສີລາທິສງ຺ຄຫໍ ເຂມໍ, ອຸຊຸໍ ມຄ຺ຄໍ ວິສຸທ຺ຘິຍາ.

ຍຖາຠູຕໍ ອຊານນ຺ຕາ, ສຸທ຺ຘິກາມາປິ ເຍ ອິຘ;

ວິສຸທ຺ຘິໍ ນາຘິຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ວາຍມນ຺ຕາປິ ໂຍຄິໂນ.

ເຕສໍ ປາໂມຊ຺ຊກຣຓໍ, ສຸວິສຸທ຺ຘວິນິຈ຺ຉຍໍ;

ມຫາວິຫາຣວາສີນໍ, ເທສນານຍນິສ຺ສິຕໍ.

ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ຄໍ ຠາສິສ຺ສໍ, ຕໍ ເມ ສກ຺ກຈ຺ຈ ຠາສໂຕ;

ວິສຸທ຺ຘິກາມາ ສພ຺ເພປິ, ນິສາມຍຖ ສາຘໂວຕິ.

໓. ຕຕ຺ຖ ວິສຸທ຺ຘີຕິ ສພ຺ພມລວິຣຫິຕໍ ອຈ຺ຈນ຺ຕປຣິສຸທ຺ຘໍ ນິພ຺ພານໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຕສ຺ສາ ວິສຸທ຺ຘິຍາ ມຄ຺ໂຄຕິ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ໂຄ. ມຄ຺ໂຄຕິ ອຘິຄມູປາໂຍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕໍ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ຄໍ ຠາສິສ຺ສາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ໂສ ປນາຍໍ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ໂຄ ກຕ຺ຖຈິ ວິປສ຺ສນາມຕ຺ຕວເສເນວ ເທສິໂຕ. ຍຖາຫ –

‘‘ສພ຺ເພ ສງ຺ຂາຣາ ອນິຈ຺ຈາຕິ, ຍທາ ປຎ຺ຎາຍ ປສ຺ສຕິ;

ອຖ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ ທຸກ຺ເຂ, ເອສ ມຄ຺ໂຄ ວິສຸທ຺ຘິຍາ’’ຕິ. (ຘ. ປ. ໒໗໗);

ກຕ຺ຖຈິ ຌານປຎ຺ຎາວເສນ. ຍຖາຫ –

‘‘ຍມ຺ຫິ ຌານຎ຺ຈ ປຎ຺ຎາ ຈ, ສ ເວ ນິພ຺ພານສນ຺ຕິເກ’’ຕິ. (ຘ. ປ. ໓໗໒);

ກຕ຺ຖຈິ ກມ຺ມາທິວເສນ. ຍຖາຫ –

‘‘ກມ຺ມໍ ວິຊ຺ຊາ ຈ ຘມ຺ໂມ ຈ, ສີລໍ ຊີວິຕມຸຕ຺ຕມໍ;

ເອເຕນ ມຈ຺ຈາ ສຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ນ ໂຄຕ຺ເຕນ ຘເນນ ວາ’’ຕິ. (ມ. ນິ. ໓.໓໘໗; ສໍ. ນິ. ໑.໔໘);

ກຕ຺ຖຈິ ສີລາທິວເສນ. ຍຖາຫ –

‘‘ສພ຺ພທາ ສີລສມ຺ປນ຺ໂນ, ປຎ຺ຎວາ ສຸສມາຫິໂຕ;

ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ ປຫິຕຕ຺ໂຕ, ໂອຆໍ ຕຣຕິ ທຸຕ຺ຕຣ’’ນ຺ຕິ. (ສໍ. ນິ. ໑.໙໖);

ກຕ຺ຖຈິ ສຕິປຏ຺ຐານາທິວເສນ. ຍຖາຫ –

‘‘ເອກາຍໂນ ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຄ຺ໂຄ ສຕ຺ຕານໍ ວິສຸທ຺ຘິຍາ…ເປ… ນິພ຺ພານສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ, ຍທິທໍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໒.໓໗໓).

ສມ຺ມປ຺ປຘານາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອິມສ຺ມິໍ ປນ ປຎ຺ຫາພ຺ຍາກຣເຓ ສີລາທິວເສນ ເທສິໂຕ.

໔. ຕຕ຺ຣາຍໍ ສງ຺ເຂປວຓ຺ຓນາ – ສີເລ ປຕິຏ຺ຐາຍາຕິ ສີເລ ຐຕ຺ວາ, ສີລໍ ປຣິປູຣຍມາໂນເຍວ ເຈຕ຺ຖ ສີເລ ຐິໂຕຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕສ຺ມາ ສີລປຣິປູຣເຓນ ສີເລ ປຕິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ. ນໂຣຕິ ສຕ຺ໂຕ. ສປຎ຺ໂຎຕິ ກມ຺ມຊຕິເຫຕຸກປຏິສນ຺ຘິປຎ຺ຎາຍ ປຎ຺ຎວາ. ຈິຕ຺ຕໍ ປຎ຺ຎຎ຺ຈ ຠາວຍນ຺ຕິ ສມາຘິຎ຺ເຈວ ວິປສ຺ສນຎ຺ຈ ຠາວຍມາໂນ, ຈິຕ຺ຕສີເສນ ເຫຕ຺ຖ ສມາຘິ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ. ປຎ຺ຎານາເມນ ຈ ວິປສ຺ສນາຕິ. ອາຕາປີຕິ ວີຣິຍວາ. ວີຣິຍຎ຺ຫິ ກິເລສານໍ ອາຕາປນປຣິຕາປນຏ຺ເຐນ ອາຕາໂປຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕທສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ອາຕາປີ. ນິປໂກຕິ ເນປກ຺ກໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຎ຺ຎາ, ຕາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິມິນາ ປເທນ ປາຣິຫາຣິກປຎ຺ຎໍ ທສ຺ເສຕິ. ອິມສ຺ມິຎ຺ຫິ ປຎ຺ຫາພ຺ຍາກຣເຓ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປຎ຺ຎາ ອາຄຕາ. ຕຕ຺ຖ ປຐມາ ຊາຕິປຎ຺ຎາ, ທຸຕິຍາ ວິປສ຺ສນາປຎ຺ຎາ, ຕຕິຍາ ສພ຺ພກິຈ຺ຈປຣິຓາຍິກາ ປາຣິຫາຣິກປຎ຺ຎາ. ສໍສາເຣ ຠຍໍ ອິກ຺ຂຕີຕິ ຠິກ຺ຂຸ. ໂສ ອິມໍ ວິຊຏເຍ ຊຏນ຺ຕິ ໂສ ອິມິນາ ຈ ສີເລນ ອິມິນາ ຈ ຈິຕ຺ຕສີເສນ ນິທ຺ທິຏ຺ຐສມາຘິນາ ອິມາຍ ຈ ຕິວິຘາຍ ປຎ຺ຎາຍ ອິມິນາ ຈ ອາຕາເປນາຕິ ຉຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ປຸຣິໂສ ປຖວິຍໍ ປຕິຏ຺ຐາຍ ສຸນິສິຕໍ ສຕ຺ຖໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ມຫນ຺ຕໍ ເວຬຸຄຸມ຺ພໍ ວິຊເຏຍ຺ຍ, ເອວເມວ ສີລປຖວິຍໍ ປຕິຏ຺ຐາຍ ສມາຘິສິລາຍໍ ສຸນິສິຕໍ ວິປສ຺ສນາປຎ຺ຎາສຕ຺ຖໍ ວີຣິຍພລປຄ຺ຄຫິເຕນ ປາຣິຫາຣິກປຎ຺ຎາຫຕ຺ເຖນ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ສພ຺ພມ຺ປິ ຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕາເນ ປຕິຕໍ ຕຓ຺ຫາຊຏໍ ວິຊເຏຍ຺ຍ ສຎ຺ຉິນ຺ເທຍ຺ຍ ສມ຺ປທາເລຍ຺ຍ. ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ປເນສ ຕໍ ຊຏໍ ວິຊເຏຕິ ນາມ. ຜລກ຺ຂເຓ ວິຊຏິຕຊໂຏ ສເທວກສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ອຄ຺ຄທກ຺ຂິເຓຍ຺ໂຍ ໂຫຕິ. ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ສີເລ ປຕິຏ຺ຐາຍ ນໂຣ ສປຎ຺ໂຎ, ຈິຕ຺ຕໍ ປຎ຺ຎຎ຺ຈ ຠາວຍໍ;

ອາຕາປີ ນິປໂກ ຠິກ຺ຂຸ, ໂສ ອິມໍ ວິຊຏເຍ ຊຏ’’ນ຺ຕິ. (ສໍ. ນິ. ໑.໒໓);

໕. ຕຕ຺ຣາຍໍ ຍາຍ ປຎ຺ຎາຍ ສປຎ຺ໂຎຕິ ວຸຕ຺ໂຕ, ຕຕ຺ຣາສ຺ສ ກຣຓີຍໍ ນຕ຺ຖິ. ປຸຣິມກມ຺ມານຸຠາເວເນວ ຫິສ຺ສ ສາ ສິທ຺ຘາ. ອາຕາປີ ນິປໂກຕິ ເອຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕວີຣິຍວເສນ ປນ ເຕນ ສາຕຈ຺ຈກາຣິນາ ປຎ຺ຎາວເສນ ຈ ສມ຺ປຊານກາຣິນາ ຫຸຕ຺ວາ ສີເລ ປຕິຏ຺ຐາຍ ຈິຕ຺ຕປຎ຺ຎາວເສນ ວຸຕ຺ຕາ ສມຖວິປສ຺ສນາ ຠາເວຕພ຺ພາຕິ ອິມມຕ຺ຣ ຠຄວາ ສີລສມາຘິປຎ຺ຎາມຸເຂນ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ຄໍ ທສ຺ເສຕິ.

ເອຕ຺ຕາວຕາ ຫິ ຕິສ຺ໂສ ສິກ຺ຂາ, ຕິວິຘກລ຺ຍາຓໍ ສາສນໍ, ເຕວິຊ຺ຊຕາທີນໍ ອຸປນິສ຺ສໂຍ, ອນ຺ຕທ຺ວຍວຊ຺ຊນມຊ຺ຌິມປຏິປຕ຺ຕິເສວນານິ, ອປາຍາທິສມຕິກ຺ກມນຸປາໂຍ, ຕີຫາກາເຣຫິ ກິເລສປ຺ປຫານໍ, ວີຕິກ຺ກມາທີນໍ ປຏິປກ຺ໂຂ, ສໍກິເລສຕ຺ຕຍວິໂສຘນໍ, ໂສຕາປນ຺ນາທິຠາວສ຺ສ ຈ ກາຣຓໍ ປກາສິຕໍ ໂຫຕິ.

ກຖໍ? ເອຕ຺ຖ ຫິ ສີເລນ ອຘິສີລສິກ຺ຂາ ປກາສິຕາ ໂຫຕິ, ສມາຘິນາ ອຘິຈິຕ຺ຕສິກ຺ຂາ, ປຎ຺ຎາຍ ອຘິປຎ຺ຎາສິກ຺ຂາ.

ສີເລນ ຈ ສາສນສ຺ສ ອາທິກລ຺ຍາຓຕາ ປກາສິຕາ ໂຫຕິ. ‘‘ໂກ ຈາທິ ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ, ສີລຎ຺ຈ ສຸວິສຸທ຺ຘ’’ນ຺ຕິ (ສໍ. ນິ. ໕.໓໖໙) ຫິ ວຈນໂຕ, ‘‘ສພ຺ພປາປສ຺ສ ອກຣຓ’’ນ຺ຕິ (ທີ. ນິ. ໒.໙໐) ອາທິວຈນໂຕ ຈ ສີລໍ ສາສນສ຺ສ ອາທິ, ຕຎ຺ຈ ກລ຺ຍາຓໍ, ອວິປ຺ປຏິສາຣາທິຄຸຓາວຫຕ຺ຕາ. ສມາຘິນາ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓຕາ ປກາສິຕາ ໂຫຕິ. ‘‘ກຸສລສ຺ສ ອຸປສມ຺ປທາ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໒.໙໐) ອາທິວຈນໂຕ ຫິ ສມາຘິ ສາສນສ຺ສ ມຊ຺ເຌ, ໂສ ຈ ກລ຺ຍາໂຓ, ອິທ຺ຘິວິຘາທິຄຸຓາວຫຕ຺ຕາ. ປຎ຺ຎາຍ ສາສນສ຺ສ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓຕາ ປກາສິຕາ ໂຫຕິ. ‘‘ສຈິຕ຺ຕປຣິໂຍທາປນໍ, ເອຕໍ ພຸທ຺ຘານ ສາສນ’’ນ຺ຕິ (ທີ. ນິ. ໒.໙໐) ຫິ ວຈນໂຕ, ປຎ຺ຎຸຕ຺ຕຣໂຕ ຈ ປຎ຺ຎາ ສາສນສ຺ສ ປຣິໂຍສານໍ, ສາ ຈ ກລ຺ຍາຓໍ, ອິຏ຺ຐານິຏ຺ເຐສຸ ຕາທິຠາວາວຫນໂຕ.

‘‘ເສໂລ ຍຖາ ເອກຆໂນ, ວາເຕນ ນ ສມີຣຕິ;

ເອວໍ ນິນ຺ທາປສໍສາສຸ, ນ ສມິຎ຺ຊນ຺ຕິ ປຓ຺ຑິຕາ’’ຕິ. (ຘ. ປ. ໘໑); –

ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຕຖາ ສີເລນ ເຕວິຊ຺ຊຕາຍ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ປກາສິໂຕ ໂຫຕິ. ສີລສມ຺ປຕ຺ຕິຎ຺ຫິ ນິສ຺ສາຍ ຕິສ຺ໂສ ວິຊ຺ຊາ ປາປຸຓາຕິ, ນ ຕໂຕ ປຣໍ. ສມາຘິນາ ຉຬຠິຎ຺ຎຕາຍ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ປກາສິໂຕ ໂຫຕິ. ສມາຘິສມ຺ປທຎ຺ຫິ ນິສ຺ສາຍ ຉ ອຠິຎ຺ຎາ ປາປຸຓາຕິ, ນ ຕໂຕ ປຣໍ. ປຎ຺ຎາຍ ປຏິສມ຺ຠິທາປເຠທສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ປກາສິໂຕ ໂຫຕິ. ປຎ຺ຎາສມ຺ປຕ຺ຕິຎ຺ຫິ ນິສ຺ສາຍ ຈຕສ຺ໂສ ປຏິສມ຺ຠິທາ ປາປຸຓາຕິ, ນ ອຎ຺ເຎນ ກາຣເຓນ.

ສີເລນ ຈ ກາມສຸຂລ຺ລິການຸໂຍຄສງ຺ຂາຕສ຺ສ ອນ຺ຕສ຺ສ ວຊ຺ຊນໍ ປກາສິຕໍ ໂຫຕິ, ສມາຘິນາ ອຕ຺ຕກິລມຖານຸໂຍຄສງ຺ຂາຕສ຺ສ. ປຎ຺ຎາຍ ມຊ຺ຌິມາຍ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ເສວນໍ ປກາສິຕໍ ໂຫຕິ.

ຕຖາ ສີເລນ ອປາຍສມຕິກ຺ກມນຸປາໂຍ ປກາສິໂຕ ໂຫຕິ, ສມາຘິນາ ກາມຘາຕຸສມຕິກ຺ກມນຸປາໂຍ, ປຎ຺ຎາຍ ສພ຺ພຠວສມຕິກ຺ກມນຸປາໂຍ.

ສີເລນ ຈ ຕທງ຺ຄປ຺ປຫານວເສນ ກິເລສປ຺ປຫານໍ ປກາສິຕໍ ໂຫຕິ, ສມາຘິນາ ວິກ຺ຂມ຺ຠນປ຺ປຫານວເສນ, ປຎ຺ຎາຍ ສມຸຈ຺ເຉທປ຺ປຫານວເສນ.

ຕຖາ ສີເລນ ກິເລສານໍ ວີຕິກ຺ກມປຏິປກ຺ໂຂ ປກາສິໂຕ ໂຫຕິ, ສມາຘິນາ ປຣິຍຸຏ຺ຐານປຏິປກ຺ໂຂ, ປຎ຺ຎາຍ ອນຸສຍປຏິປກ຺ໂຂ.

ສີເລນ ຈ ທຸຈ຺ຈຣິຕສໍກິເລສວິໂສຘນໍ ປກາສິຕໍ ໂຫຕິ, ສມາຘິນາ ຕຓ຺ຫາສໍກິເລສວິໂສຘນໍ, ປຎ຺ຎາຍ ທິຏ຺ຐິສໍກິເລສວິໂສຘນໍ.

ຕຖາ ສີເລນ ໂສຕາປນ຺ນສກທາຄາມິຠາວສ຺ສ ກາຣຓໍ ປກາສິຕໍ ໂຫຕິ, ສມາຘິນາ ອນາຄາມິຠາວສ຺ສ, ປຎ຺ຎາຍ ອຣຫຕ຺ຕສ຺ສ. ໂສຕາປນ຺ໂນ ຫິ ‘‘ສີເລສຸ ປຣິປູຣກາຣີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໓.໘໗) ວຸຕ຺ໂຕ, ຕຖາ ສກທາຄາມີ. ອນາຄາມີ ປນ ‘‘ສມາຘິສ຺ມິໍ ປຣິປູຣກາຣີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໓.໘໗). ອຣຫາ ປນ ‘‘ປຎ຺ຎາຍ ປຣິປູຣກາຣີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໓.໘໗).

ເອວໍ ເອຕ຺ຕາວຕາ ຕິສ຺ໂສ ສິກ຺ຂາ, ຕິວິຘກລ຺ຍາຓໍ ສາສນໍ, ເຕວິຊ຺ຊຕາທີນໍ ອຸປນິສ຺ສໂຍ, ອນ຺ຕທ຺ວຍວຊ຺ຊນມຊ຺ຌິມປຏິປຕ຺ຕິເສວນານິ, ອປາຍາທິສມຕິກ຺ກມນຸປາໂຍ, ຕີຫາກາເຣຫິ ກິເລສປ຺ປຫານໍ, ວີຕິກ຺ກມາທີນໍ ປຏິປກ຺ໂຂ, ສໍກິເລສຕ຺ຕຍວິໂສຘນໍ, ໂສຕາປນ຺ນາທິຠາວສ຺ສ ຈ ກາຣຓນ຺ຕິ ອິເມ ນວ, ອຎ຺ເຎ ຈ ເອວຣູປາ ຄຸຓຕ຺ຕິກາ ປກາສິຕາ ໂຫນ຺ຕີຕິ.

໑. ສີລນິທ຺ເທໂສ

ສີລສຣູປາທິກຖາ

໖. ເອວໍ ອເນກຄຸຓສງ຺ຄາຫເກນ ສີລສມາຘິປຎ຺ຎາມຸເຂນ ເທສິໂຕປິ ປເນສ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ໂຄ ອຕິສງ຺ເຂປເທສິໂຕເຍວ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ນາລໍ ສພ຺ເພສໍ ອຸປກາຣາຍາຕິ ວິຕ຺ຖາຣມສ຺ສ ທສ຺ເສຕຸໍ ສີລໍ ຕາວ ອາຣພ຺ຠ ອິທໍ ປຎ຺ຫາກມ຺ມໍ ໂຫຕິ.

ກິໍ ສີລໍ, ເກນຏ຺ເຐນ ສີລໍ, ການສ຺ສ ລກ຺ຂຓຣສປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານປທຏ຺ຐານານິ, ກິມານິສໍສໍ ສີລໍ, ກຕິວິຘໍ ເຈຕໍ ສີລໍ, ໂກ ຈສ຺ສ ສໍກິເລໂສ, ກິໍ ໂວທານນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຣິທໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ. ກິໍ ສີລນ຺ຕິ ປາຓາຕິປາຕາທີຫິ ວາ ວິຣມນ຺ຕສ຺ສ ວຕ຺ຕປຏິປຕ຺ຕິໍ ວາ ປູເຣນ຺ຕສ຺ສ ເຈຕນາທໂຍ ຘມ຺ມາ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ປຏິສມ຺ຠິທາຍໍ ‘‘ກິໍ ສີລນ຺ຕິ ເຈຕນາ ສີລໍ, ເຈຕສິກໍ ສີລໍ, ສໍວໂຣ ສີລໍ, ອວີຕິກ຺ກໂມ ສີລ’’ນ຺ຕິ (ປຏິ. ມ. ໑.໓໙). ຕຕ຺ຖ ເຈຕນາ ສີລໍ ນາມ ປາຓາຕິປາຕາທີຫິ ວາ ວິຣມນ຺ຕສ຺ສ ວຕ຺ຕປຏິປຕ຺ຕິໍ ວາ ປູເຣນ຺ຕສ຺ສ ເຈຕນາ. ເຈຕສິກໍ ສີລໍ ນາມ ປາຓາຕິປາຕາທີຫິ ວິຣມນ຺ຕສ຺ສ ວິຣຕິ. ອປິຈ ເຈຕນາ ສີລໍ ນາມ ປາຓາຕິປາຕາທີນິ ປຊຫນ຺ຕສ຺ສ ສຕ຺ຕ ກມ຺ມປຖເຈຕນາ. ເຈຕສິກໍ ສີລໍ ນາມ ‘‘ອຠິຊ຺ຌໍ ປຫາຍ ວິຄຕາຠິຊ຺ເຌນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕີ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໒໑໗) ອາທິນາ ນເຍນ ວຸຕ຺ຕາ ອນຠິຊ຺ຌາພ຺ຍາປາທສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຘມ຺ມາ. ສໍວໂຣ ສີລນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ປຎ຺ຈວິເຘນ ສໍວໂຣ ເວທິຕພ຺ໂພ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວໂຣ, ສຕິສໍວໂຣ, ຎາຓສໍວໂຣ, ຂນ຺ຕິສໍວໂຣ, ວີຣິຍສໍວໂຣຕິ. ຕຕ຺ຖ ອິມິນາ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວເຣນ ອຸເປໂຕ ໂຫຕິ ສມຸເປໂຕຕິ (ວິຠ. ໕໑໑) ອຍໍ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວໂຣ. ຣກ຺ຂຕິ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິເຍ ສໍວຣໍ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໒໑໓) ອຍໍ ສຕິສໍວໂຣ.

ຍານິ ໂສຕານິ ໂລກສ຺ມິໍ, (ອຊິຕາຕິ ຠຄວາ;)

ສຕິ ເຕສໍ ນິວາຣຓໍ;

ໂສຕານໍ ສໍວຣໍ ພ຺ຣູມິ, ປຎ຺ຎາເຍເຕ ປິຘິຍ຺ຍເຣຕິ. (ສຸ. ນິ. ໑໐໔໑);

ອຍໍ ຎາຓສໍວໂຣ. ປຈ຺ຈຍປຏິເສວນມ຺ປິ ເອຕ຺ເຖວ ສໂມຘານໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ໂຍ ປນາຍໍ ຂໂມ ໂຫຕິ ສີຕສ຺ສ ອຸຓ຺ຫສ຺ສາຕິອາທິນາ (ມ. ນິ. ໑.໒໔; ອ. ນິ. ໖.໕໘) ນເຍນ ອາຄໂຕ, ອຍໍ ຂນ຺ຕິສໍວໂຣ ນາມ. ໂຍ ຈາຍໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ກາມວິຕກ຺ກໍ ນາຘິວາເສຕີຕິອາທິນາ (ມ. ນິ. ໑.໒໖; ອ. ນິ. ໖.໕໘) ນເຍນ ອາຄໂຕ, ອຍໍ ວີຣິຍສໍວໂຣ ນາມ. ອາຊີວປາຣິສຸທ຺ຘິປິ ເອຕ຺ເຖວ ສໂມຘານໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ອິຕິ ອຍໍ ປຎ຺ຈວິໂຘປິ ສໍວໂຣ, ຍາ ຈ ປາປຠີຣຸການໍ ກຸລປຸຕ຺ຕານໍ ສມ຺ປຕ຺ຕວຕ຺ຖຸໂຕ ວິຣຕິ, ສພ຺ພມ຺ເປຕໍ ສໍວຣສີລນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອວີຕິກ຺ກໂມ ສີລນ຺ຕິ ສມາທິນ຺ນສີລສ຺ສ ກາຍິກວາຈສິໂກ ອນຕິກ຺ກໂມ. ອິທໍ ຕາວ ກິໍ ສີລນ຺ຕິ ປຎ຺ຫສ຺ສ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ.

໗. ອວເສເສສຸ ເກນຏ຺ເຐນ ສີລນ຺ຕິ ສີລນຏ຺ເຐນ ສີລໍ. ກິມິທໍ ສີລນໍ ນາມ. ສມາຘານໍ ວາ, ກາຍກມ຺ມາທີນໍ ສຸສີລ຺ຍວເສນ ອວິປ຺ປກິຓ຺ຓຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸປຘາຣຓໍ ວາ, ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ປຕິຏ຺ຐານວເສນ ອາຘາຣຠາໂວຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕເທວ ເຫຕ຺ຖ ອຕ຺ຖທ຺ວຍໍ ສທ຺ທລກ຺ຂຓວິທູ ອນຸຊານນ຺ຕິ. ອຎ຺ເຎ ປນ ສິຣຏ຺ໂຐ ສີລຕ຺ໂຖ, ສີຕລຏ຺ໂຐ ສີລຕ຺ໂຖຕິ ເອວມາທິນາປິ ນເຍເນຕ຺ຖ ອຕ຺ຖໍ ວຓ຺ຓຍນ຺ຕິ.

໘. ອິທານິ ການສ຺ສ ລກ຺ຂຓຣສປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານປທຏ຺ຐານານີຕິ ເອຕ຺ຖ –

ສີລນໍ ລກ຺ຂຓໍ ຕສ຺ສ, ຠິນ຺ນສ຺ສາປິ ອເນກຘາ;

ສນິທສ຺ສນຕ຺ຕໍ ຣູປສ຺ສ, ຍຖາ ຠິນ຺ນສ຺ສເນກຘາ.

ຍຖາ ຫິ ນີລປີຕາທິເຠເທນ ອເນກຘາ ຠິນ຺ນສ຺ສາປິ ຣູປາຍຕນສ຺ສ ສນິທສ຺ສນຕ຺ຕໍ ລກ຺ຂຓໍ, ນີລາທິເຠເທນ ຠິນ຺ນສ຺ສາປິ ສນິທສ຺ສນ ຠາວານຕິກ຺ກມນໂຕ. ຕຖາ ສີລສ຺ສ ເຈຕນາທິເຠເທນ ອເນກຘາ ຠິນ຺ນສ຺ສາປິ ຍເທຕໍ ກາຍກມ຺ມາທີນໍ ສມາຘານວເສນ ກຸສລານຎ຺ຈ ຘມ຺ມານໍ ປຕິຏ຺ຐານວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ ສີລນໍ, ຕເທວ ລກ຺ຂຓໍ, ເຈຕນາທິເຠເທນ ຠິນ຺ນສ຺ສາປິ ສມາຘານປຕິຏ຺ຐານຠາວານຕິກ຺ກມນໂຕ. ເອວໍ ລກ຺ຂຓສ຺ສ ປນສ຺ສ –

ທຸສ຺ສີລ຺ຍວິທ຺ຘໍສນຕາ, ອນວຊ຺ຊຄຸໂຓ ຕຖາ;

ກິຈ຺ຈສມ຺ປຕ຺ຕິອຕ຺ເຖນ, ຣໂສ ນາມ ປວຸຈ຺ຈຕິ.

ຕສ຺ມາ ອິທໍ ສີລໍ ນາມ ກິຈ຺ຈຏ຺ເຐນ ຣເສນ ທຸສ຺ສີລ຺ຍວິທ຺ຘໍສນຣສໍ, ສມ຺ປຕ຺ຕິອຕ຺ເຖນ ຣເສນ ອນວຊ຺ຊຣສນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ລກ຺ຂຓາທີສຸ ຫິ ກິຈ຺ຈເມວ ສມ຺ປຕ຺ຕິ ວາ ຣໂສຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ໂສເຈຍ຺ຍປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານໍ, ຕຍິທໍ ຕສ຺ສ ວິຎ຺ຎຸຫິ;

ໂອຕ຺ຕປ຺ປຎ຺ຈ ຫິຣີ ເຈວ, ປທຏ຺ຐານນ຺ຕິ ວຓ຺ຓິຕໍ.

ຕຍິທໍ ສີລໍ ກາຍໂສເຈຍ຺ຍໍ ວຈີໂສເຈຍ຺ຍໍ ມໂນໂສເຈຍ຺ຍນ຺ຕິ (ອ. ນິ. ໓.໑໒໑) ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໂສເຈຍ຺ຍປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານໍ, ໂສເຈຍ຺ຍຠາເວນ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐາຕິ ຄຫຓຠາວໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ປຎ຺ຈ ປນສ຺ສ ວິຎ຺ຎູຫິ ປທຏ຺ຐານນ຺ຕິ ວຓ຺ຓິຕໍ, ອາສນ຺ນກາຣຓນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ເປ ຫິ ສຕິ ສີລໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເຈວ ຕິຏ຺ຐຕິ ຈ. ອສຕິ ເນວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ນ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ. ເອວໍ ສີລສ຺ສ ລກ຺ຂຓຣສປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານປທຏ຺ຐານານິ ເວທິຕພ຺ພານິ.

ສີລານິສໍສກຖາ

໙. ກິມານິສໍສໍ ສີລນ຺ຕິ ອວິປ຺ປຏິສາຣາທິອເນກຄຸຓປຏິລາຠານິສໍສໍ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ – ‘‘ອວິປ຺ປຏິສາຣຕ຺ຖານິ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ກຸສລານິ ສີລານິ ອວິປ຺ປຏິສາຣານິສໍສານີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໑໑.໑).

ອປຣມ຺ປິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປຎ຺ຈິເມ ຄຫປຕໂຍ ອານິສໍສາ ສີລວໂຕ ສີລສມ຺ປທາຍ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ອິຘ ຄຫປຕໂຍ ສີລວາ ສີລສມ຺ປນ຺ໂນ ອປ຺ປມາທາຘິກຣຓໍ ມຫນ຺ຕໍ ໂຠຄກ຺ຂນ຺ຘໍ ອຘິຄຈ຺ຉຕິ, ອຍໍ ປຐໂມ ອານິສໍໂສ ສີລວໂຕ ສີລສມ຺ປທາຍ. ປຸນ ຈປຣໍ ຄຫປຕໂຍ ສີລວໂຕ ສີລສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ກລ຺ຍາໂຓ ກິຕ຺ຕິສທ຺ໂທ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄຈ຺ຉຕິ, ອຍໍ ທຸຕິໂຍ ອານິສໍໂສ ສີລວໂຕ ສີລສມ຺ປທາຍ. ປຸນ ຈປຣໍ ຄຫປຕໂຍ ສີລວາ ສີລສມ຺ປນ຺ໂນ ຍຎ຺ຎເທວ ປຣິສໍ ອຸປສງ຺ກມຕິ ຍທິ ຂຕ຺ຕິຍປຣິສໍ ຍທິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓປຣິສໍ ຍທິ ຄຫປຕິປຣິສໍ ຍທິ ສມຓປຣິສໍ, ວິສາຣໂທ ອຸປສງ຺ກມຕິ ອມງ຺ກຸຠູໂຕ, ອຍໍ ຕຕິໂຍ ອານິສໍໂສ ສີລວໂຕ ສີລສມ຺ປທາຍ. ປຸນ ຈປຣໍ ຄຫປຕໂຍ ສີລວາ ສີລສມ຺ປນ຺ໂນ ອສມ຺ມູຬ຺ໂຫ ກາລໍ ກໂຣຕິ, ອຍໍ ຈຕຸຕ຺ໂຖ ອານິສໍໂສ ສີລວໂຕ ສີລສມ຺ປທາຍ. ປຸນ ຈປຣໍ ຄຫປຕໂຍ ສີລວາ ສີລສມ຺ປນ຺ໂນ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ, ອຍໍ ປຎ຺ຈໂມ ອານິສໍໂສ ສີລວໂຕ ສີລສມ຺ປທາຍາ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໒.໑໕໐; ອ. ນິ. ໕.໒໑໓; ມຫາວ. ໒໘໕).

ອປເຣປິ ‘‘ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ປິໂຍ ຈ ອສ຺ສໍ ມນາໂປ ຈ ຄຣຸ ຈ ຠາວນີໂຍ ຈາຕິ, ສີເລສ຺ເວວສ຺ສ ປຣິປູຣກາຣີ’’ຕິອາທິນາ (ມ. ນິ. ໑.໖໕) ນເຍນ ປິຍມນາປຕາທໂຍ ອາສວກ຺ຂຍປຣິໂຍສານາ ອເນກາ ສີລານິສໍສາ ວຸຕ຺ຕາ. ເອວໍ ອວິປ຺ປຏິສາຣາທິອເນກຄຸຓານິສໍສໍ ສີລໍ. ອປິຈ –

ສາສເນ ກຸລປຸຕ຺ຕານໍ, ປຕິຏ຺ຐາ ນຕ຺ຖິ ຍໍ ວິນາ;

ອານິສໍສປຣິຈ຺ເຉທໍ, ຕສ຺ສ ສີລສ຺ສ ໂກ ວເທ.

ນ ຄງ຺ຄາ ຍມຸນາ ຈາປິ, ສຣຠູ ວາ ສຣສ຺ວຕີ;

ນິນ຺ນຄາ ວາຈິຣວຕີ, ມຫີ ວາປິ ມຫານທີ.

ສກ຺ກຸຓນ຺ຕິ ວິໂສເຘຕຸໍ, ຕໍ ມລໍ ອິຘ ປາຓິນໍ;

ວິໂສຘຍຕິ ສຕ຺ຕານໍ, ຍໍ ເວ ສີລຊລໍ ມລໍ.

ນ ຕໍ ສຊລທາ ວາຕາ, ນ ຈາປິ ຫຣິຈນ຺ທນໍ;

ເນວ ຫາຣາ ນ ມຓໂຍ, ນ ຈນ຺ທກິຣຓງ຺ກຸຣາ.

ສມຍນ຺ຕີຘ ສຕ຺ຕານໍ, ປຣິຬາຫໍ ສຸຣກ຺ຂິຕໍ;

ຍໍ ສເມຕິ ອິທໍ ອຣິຍໍ, ສີລໍ ອຈ຺ຈນ຺ຕສີຕລໍ.

ສີລຄນ຺ຘສໂມ ຄນ຺ໂຘ, ກຸໂຕ ນາມ ຠວິສ຺ສຕິ;

ໂຍ ສມໍ ອນຸວາເຕ ຈ, ປຏິວາເຕ ຈ ວາຍຕິ.

ສຄ຺ຄາໂຣຫຓໂສປານໍ, ອຎ຺ຎໍ ສີລສມໍ ກຸໂຕ;

ທ຺ວາຣໍ ວາ ປນ ນິພ຺ພານ, ນຄຣສ຺ສ ປເວສເນ.

ໂສຠນ຺ເຕວໍ ນ ຣາຊາໂນ, ມຸຕ຺ຕາມຓິວິຠູສິຕາ;

ຍຖາ ໂສຠນ຺ຕິ ຍຕິໂນ, ສີລຠູສນຠູສິຕາ.

ອຕ຺ຕານຸວາທາທິຠຍໍ, ວິທ຺ຘໍສຍຕິ ສພ຺ພໂສ;

ຊເນຕິ ກິຕ຺ຕິຫາສຎ຺ຈ, ສີລໍ ສີລວຕໍ ສທາ.

ຄຸຓານໍ ມູລຠູຕສ຺ສ, ໂທສານໍ ພລຆາຕິໂນ;

ອິຕິ ສີລສ຺ສ ວິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ, ອານິສໍສກຖາມຸຂນ຺ຕິ.

ສີລປ຺ປເຠທກຖາ

໑໐. ອິທານິ ຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ ກຕິວິຘໍ ເຈຕໍ ສີລນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຣິທໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ. ສພ຺ພເມວ ຕາວ ອິທໍ ສີລໍ ອຕ຺ຕໂນ ສີລນລກ຺ຂເຓນ ເອກວິຘໍ.

ຈາຣິຕ຺ຕວາຣິຕ຺ຕວເສນ ທຸວິຘໍ. ຕຖາ ອາຠິສມາຈາຣິກອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍກວເສນ, ວິຣຕິອວິຣຕິວເສນ, ນິສ຺ສິຕານິສ຺ສິຕວເສນ, ກາລປຣິຍນ຺ຕອາປາຓໂກຏິກວເສນ, ສປຣິຍນ຺ຕາປຣິຍນ຺ຕວເສນ, ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣວເສນ ຈ.

ຕິວິຘໍ ຫີນມຊ຺ຌິມປຓີຕວເສນ. ຕຖາ ອຕ຺ຕາຘິປເຕຍ຺ຍໂລກາຘິປເຕຍ຺ຍຘມ຺ມາຘິປເຕຍ຺ຍວເສນ, ປຣາມຏ຺ຐາປຣາມຏ຺ຐປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິວເສນ, ວິສຸທ຺ຘາວິສຸທ຺ຘເວມຕິກວເສນ, ເສກ຺ຂາເສກ຺ຂເນວເສກ຺ຂນາເສກ຺ຂວເສນ ຈ.

ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ຫານຠາຄິຍຐິຕິຠາຄິຍວິເສສຠາຄິຍນິພ຺ເພຘຠາຄິຍວເສນ. ຕຖາ ຠິກ຺ຂຸຠິກ຺ຂຸນີອນຸປສມ຺ປນ຺ນຄຫຏ຺ຐສີລວເສນ, ປກຕິອາຈາຣຘມ຺ມຕາປຸພ຺ພເຫຕຸກສີລວເສນ, ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວຣອາຊີວປາຣິສຸທ຺ຘິປຈ຺ຈຍສນ຺ນິສ຺ສິຕສີລວເສນ ຈ.

ປຎ຺ຈວິຘໍ ປຣິຍນ຺ຕປາຣິສຸທ຺ຘິສີລາທິວເສນ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ ປຏິສມ຺ຠິທາຍໍ ‘‘ປຎ຺ຈ ສີລານິ – ປຣິຍນ຺ຕປາຣິສຸທ຺ຘິສີລໍ, ອປຣິຍນ຺ຕປາຣິສຸທ຺ຘິສີລໍ, ປຣິປຸຓ຺ຓປາຣິສຸທ຺ຘິສີລໍ, ອປຣາມຏ຺ຐປາຣິສຸທ຺ຘິສີລໍ, ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິປາຣິສຸທ຺ຘິສີລ’’ນ຺ຕິ (ປຏິ. ມ. ໑.໓໗). ຕຖາ ປຫານເວຣມຓີເຈຕນາສໍວຣາວີຕິກ຺ກມວເສນ.

໑໑. ຕຕ຺ຖ ເອກວິຘໂກຏ຺ຐາເສ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ທຸວິຘໂກຏ຺ຐາເສ ຍໍ ຠຄວຕາ ‘‘ອິທໍ ກຕ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທປູຣຓໍ, ຕໍ ຈາຣິຕ຺ຕໍ. ຍໍ ‘‘ອິທໍ ນ ກຕ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ອກຣຓໍ, ຕໍ ວາຣິຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ວຈນຕ຺ໂຖ. ຈຣນ຺ຕິ ຕສ຺ມິໍ ສີເລສຸ ປຣິປູຣກາຣິຕາຍ ປວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ຈາຣິຕ຺ຕໍ. ວາຣິຕໍ ຕາຍນ຺ຕິ ຣກ຺ຂນ຺ຕິ ເຕນາຕິ ວາຣິຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ສທ຺ຘາວີຣິຍສາຘນໍ ຈາຣິຕ຺ຕໍ, ສທ຺ຘາສາຘນໍ ວາຣິຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ຈາຣິຕ຺ຕວາຣິຕ຺ຕວເສນ ທຸວິຘໍ.

ທຸຕິຍທຸເກ ອຠິສມາຈາໂຣຕິ ອຸຕ຺ຕມສມາຈາໂຣ. ອຠິສມາຈາໂຣ ເອວ ອາຠິສມາຈາຣິກໍ. ອຠິສມາຈາຣໍ ວາ ອາຣພ຺ຠ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ອາຠິສມາຈາຣິກໍ, ອາຊີວຏ຺ຐມກໂຕ ອວເສສສີລສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ມຄ຺ຄພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍສ຺ສ ອາທິຠາວຠູຕນ຺ຕິ ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍກໍ, ອາຊີວຏ຺ຐມກສີລສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ຕຎ຺ຫິ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອາທິຠາວຠູຕໍ, ປຸພ຺ພຠາເຄເຍວ ປຣິໂສເຘຕພ຺ພໂຕ. ເຕນາຫ – ‘‘ປຸພ຺ເພວ ໂຂ ປນສ຺ສ ກາຍກມ຺ມໍ ວຈີກມ຺ມໍ ອາຊີໂວ ສຸປຣິສຸທ຺ໂຘ ໂຫຕີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໓.໔໓໑). ຍານິ ວາ ສິກ຺ຂາປທານິ ຂຸທ຺ທານຸຂຸທ຺ທການີຕິ ວຸຕ຺ຕານິ, ອິທໍ ອາຠິສມາຈາຣິກສີລໍ. ເສສໍ ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍກໍ. ອຸຠໂຕວິຠງ຺ຄປຣິຍາປນ຺ນໍ ວາ ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍກໍ. ຂນ຺ຘກວຕ຺ຕປຣິຍາປນ຺ນໍ ອາຠິສມາຈາຣິກໍ. ຕສ຺ສ ສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍກໍ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ. ເຕເນວາຫ – ‘‘ໂສ ວຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອາຠິສມາຈາຣິກໍ ຘມ຺ມໍ ອປຣິປູເຣຕ຺ວາ ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍກໍ ຘມ຺ມໍ ປຣິປູເຣສ຺ສຕີຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໕.໒໑). ເອວໍ ອາຠິສມາຈາຣິກອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍກວເສນ ທຸວິຘໍ.

ຕຕິຍທຸເກ ປາຓາຕິປາຕາທີຫິ ເວຣມຓິມຕ຺ຕໍ ວິຣຕິສີລໍ. ເສສໍ ເຈຕນາທິ ອວິຣຕິສີລນ຺ຕິ ເອວໍ ວິຣຕິອວິຣຕິວເສນ ທຸວິຘໍ.

ຈຕຸຕ຺ຖທຸເກ ນິສ຺ສໂຍຕິ ທ຺ເວ ນິສ຺ສຍາ ຕຓ຺ຫານິສ຺ສໂຍ ຈ ທິຏ຺ຐິນິສ຺ສໂຍ ຈ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ‘‘ອິມິນາຫໍ ສີເລນ ເທໂວ ວາ ຠວິສ຺ສາມິ ເທວຎ຺ຎຕໂຣ ວາ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໓.໓໒໐; ມ. ນິ. ໑.໑໘໖; ອ. ນິ. ໕.໒໐໖; ໗.໕໐) ເອວໍ ຠວສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອາກງ຺ຂມາເນນ ປວຕ຺ຕິຕໍ, ອິທໍ ຕຓ຺ຫານິສ຺ສິຕໍ. ຍໍ ‘‘ສີເລນ ສຸທ຺ຘີ’’ຕິ ເອວໍ ສຸທ຺ຘິທິຏ຺ຐິຍາ ປວຕ຺ຕິຕໍ, ອິທໍ ທິຏ຺ຐິນິສ຺ສິຕໍ. ຍໍ ປນ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ໂລກິຍຎ຺ຈ ຕສ຺ເສວ ສມ຺ຠາຣຠູຕໍ, ອິທໍ ອນິສ຺ສິຕນ຺ຕິ ເອວໍ ນິສ຺ສິຕານິສ຺ສິຕວເສນ ທຸວິຘໍ.

ປຎ຺ຈມທຸເກ ກາລປຣິຈ຺ເຉທໍ ກຕ຺ວາ ສມາທິນ຺ນໍ ສີລໍ ກາລປຣິຍນ຺ຕໍ. ຍາວຊີວໍ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ຕເຖວ ປວຕ຺ຕິຕໍ ອາປາຓໂກຏິກນ຺ຕິ ເອວໍ ກາລປຣິຍນ຺ຕອາປາຓໂກຏິກວເສນ ທຸວິຘໍ.

ຉຏ຺ຐທຸເກ ລາຠຍສຎາຕິອງ຺ຄຊີວິຕວເສນ ທິຏ຺ຐປຣິຍນ຺ຕໍ ສປຣິຍນ຺ຕໍ ນາມ. ວິປຣີຕໍ ອປຣິຍນ຺ຕໍ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ ປຏິສມ຺ຠິທາຍໍ ‘‘ກຕມໍ ຕໍ ສີລໍ ສປຣິຍນ຺ຕໍ? ອຕ຺ຖິ ສີລໍ ລາຠປຣິຍນ຺ຕໍ, ອຕ຺ຖິ ສີລໍ ຍສປຣິຍນ຺ຕໍ, ອຕ຺ຖິ ສີລໍ ຎາຕິປຣິຍນ຺ຕໍ, ອຕ຺ຖິ ສີລໍ ອງ຺ຄປຣິຍນ຺ຕໍ, ອຕ຺ຖິ ສີລໍ ຊີວິຕປຣິຍນ຺ຕໍ. ກຕມໍ ຕໍ ສີລໍ ລາຠປຣິຍນ຺ຕໍ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ລາຠເຫຕຸ ລາຠປຈ຺ຈຍາ ລາຠກາຣຓາ ຍຖາສມາທິນ຺ນໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ວີຕິກ຺ກມຕິ, ອິທໍ ຕໍ ສີລໍ ລາຠປຣິຍນ຺ຕ’’ນ຺ຕິ (ປຏິ. ມ. ໑.໓໘). ເອເຕເນວ ອຸປາເຍນ ອິຕຣານິປິ ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ພານິ. ອປຣິຍນ຺ຕວິສ຺ສຊ຺ຊເນປິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ກຕມໍ ຕໍ ສີລໍ ນ ລາຠປຣິຍນ຺ຕໍ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ລາຠເຫຕຸ ລາຠປຈ຺ຈຍາ ລາຠກາຣຓາ ຍຖາສມາທິນ຺ນໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ວີຕິກ຺ກມາຍ ຈິຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ອຸປ຺ປາເທຕິ, ກິໍ ໂສ ວີຕິກ຺ກມິສ຺ສຕິ, ອິທໍ ຕໍ ສີລໍ ນ ລາຠປຣິຍນ຺ຕ’’ນ຺ຕິ (ປຏິ. ມ. ໑.໓໘). ເອເຕເນວຸປາເຍນ ອິຕຣານິປິ ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ພານິ. ເອວໍ ສປຣິຍນ຺ຕາປຣິຍນ຺ຕວເສນ ທຸວິຘໍ.

ສຕ຺ຕມທຸເກ ສພ຺ພມ຺ປິ ສາສວໍ ສີລໍ ໂລກິຍໍ. ອນາສວໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ. ຕຕ຺ຖ ໂລກິຍໍ ຠວວິເສສາວຫໍ ໂຫຕິ ຠວນິສ຺ສຣຓສ຺ສ ຈ ສມ຺ຠາໂຣ. ຍຖາຫ – ‘‘ວິນໂຍ ສໍວຣຕ຺ຖາຍ, ສໍວໂຣ ອວິປ຺ປຏິສາຣຕ຺ຖາຍ, ອວິປ຺ປຏິສາໂຣ ປາໂມຊ຺ຊຕ຺ຖາຍ, ປາໂມຊ຺ຊໍ ປີຕຕ຺ຖາຍ, ປີຕິ ປສ຺ສທ຺ຘຕ຺ຖາຍ, ປສ຺ສທ຺ຘິ ສຸຂຕ຺ຖາຍ, ສຸຂໍ ສມາຘຕ຺ຖາຍ, ສມາຘິ ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນຕ຺ຖາຍ, ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນໍ ນິພ຺ພິທຕ຺ຖາຍ, ນິພ຺ພິທາ ວິຣາຄຕ຺ຖາຍ, ວິຣາໂຄ ວິມຸຕ຺ຕຕ຺ຖາຍ, ວິມຸຕ຺ຕິ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນຕ຺ຖາຍ, ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນໍ ອນຸປາທາປຣິນິພ຺ພານຕ຺ຖາຍ, ເອຕທຕ຺ຖາ ກຖາ, ເອຕທຕ຺ຖາ ມນ຺ຕນາ, ເອຕທຕ຺ຖາ ອຸປນິສາ, ເອຕທຕ຺ຖໍ ໂສຕາວຘານໍ, ຍທິທໍ ອນຸປາທາຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວິໂມກ຺ໂຂ’’ຕິ (ປຣິ. ໓໖໖). ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ຠວນິສ຺ສຣຓາວຫໍ ໂຫຕິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາຓສ຺ສ ຈ ຠູມີຕິ ເອວໍ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣວເສນ ທຸວິຘໍ.

໑໒. ຕິເກສຸ ປຐມຕ຺ຕິເກ ຫີເນນ ຉນ຺ເທນ ຈິຕ຺ເຕນ ວີຣິເຍນ ວີມໍສາຍ ວາ ປວຕ຺ຕິຕໍ ຫີນໍ. ມຊ຺ຌິເມຫິ ຉນ຺ທາທີຫິ ປວຕ຺ຕິຕໍ ມຊ຺ຌິມໍ. ປຓີເຕຫິ ປຓີຕໍ. ຍສກາມຕາຍ ວາ ສມາທິນ຺ນໍ ຫີນໍ. ປຸຎ຺ຎຜລກາມຕາຍ ມຊ຺ຌິມໍ. ກຕ຺ຕພ຺ພເມວິທນ຺ຕິ ອຣິຍຠາວໍ ນິສ຺ສາຍ ສມາທິນ຺ນໍ ປຓີຕໍ. ‘‘ອຫມສ຺ມິ ສີລສມ຺ປນ຺ໂນ, ອິເມ ປນຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ທຸສ຺ສີລາ ປາປຘມ຺ມາ’’ຕິ ເອວໍ ອຕ຺ຕຸກ຺ກໍສນປຣວມ຺ຠນາທີຫິ ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐໍ ວາ ຫີນໍ. ອນຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐໍ ໂລກິຍໍ ສີລໍ ມຊ຺ຌິມໍ. ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ປຓີຕໍ. ຕຓ຺ຫາວເສນ ວາ ຠວໂຠຄຕ຺ຖາຍ ປວຕ຺ຕິຕໍ ຫີນໍ. ອຕ຺ຕໂນ ວິໂມກ຺ຂຕ຺ຖາຍ ປວຕ຺ຕິຕໍ ມຊ຺ຌິມໍ. ສພ຺ພສຕ຺ຕານໍ ວິໂມກ຺ຂຕ຺ຖາຍ ປວຕ຺ຕິຕໍ ປາຣມິຕາສີລໍ ປຓີຕນ຺ຕິ ເອວໍ ຫີນມຊ຺ຌິມປຓີຕວເສນ ຕິວິຘໍ.

ທຸຕິຍຕ຺ຕິເກ ອຕ຺ຕໂນ ອນນຸຣູປໍ ປຊຫິຕຸກາເມນ ອຕ຺ຕຄຣຸນາ ອຕ຺ຕນິຄາຣເວນ ປວຕ຺ຕິຕໍ ອຕ຺ຕາຘິປເຕຍ຺ຍໍ. ໂລກາປວາທໍ ປຣິຫຣິຕຸກາເມນ ໂລກຄຣຸນາ ໂລເກ ຄາຣເວນ ປວຕ຺ຕິຕໍ ໂລກາຘິປເຕຍ຺ຍໍ. ຘມ຺ມມຫຕ຺ຕໍ ປູເຊຕຸກາເມນ ຘມ຺ມຄຣຸນາ ຘມ຺ມຄາຣເວນ ປວຕ຺ຕິຕໍ ຘມ຺ມາຘິປເຕຍ຺ຍນ຺ຕິ ເອວໍ ອຕ຺ຕາຘິປເຕຍ຺ຍາທິວເສນ ຕິວິຘໍ.

ຕຕິຍຕ຺ຕິເກ ຍໍ ທຸເກສຸ ນິສ຺ສິຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐີຫິ ປຣາມຏ຺ຐຕ຺ຕາ ປຣາມຏ຺ຐໍ. ປຸຖຸຊ຺ຊນກລ຺ຍາຓກສ຺ສ ມຄ຺ຄສມ຺ຠາຣຠູຕໍ ເສກ຺ຂານຎ຺ຈ ມຄ຺ຄສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ອປຣາມຏ຺ຐໍ. ເສກ຺ຂາເສກ຺ຂານໍ ຜລສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘນ຺ຕິ ເອວໍ ປຣາມຏ຺ຐາທິວເສນ ຕິວິຘໍ.

ຈຕຸຕ຺ຖຕ຺ຕິເກ ຍໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອນາປຊ຺ຊນ຺ເຕນ ປູຣິຕໍ, ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວາ ປຸນ ກຕປຏິກມ຺ມໍ, ຕໍ ວິສຸທ຺ຘໍ. ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປນ຺ນສ຺ສ ອກຕປຏິກມ຺ມໍ ອວິສຸທ຺ຘໍ. ວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ວາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ວາ ອຊ຺ຌາຈາເຣ ວາ ເວມຕິກສ຺ສ ສີລໍ ເວມຕິກສີລໍ ນາມ. ຕຕ຺ຖ ໂຍຄິນາ ອວິສຸທ຺ຘສີລໍ ວິໂສເຘຕພ຺ພໍ, ເວມຕິເກ ວຕ຺ຖຸຊ຺ຌາຈາຣໍ ອກຕ຺ວາ ວິມຕິ ປຏິວິເນຕພ຺ພາ ‘‘ອິຈ຺ຈສ຺ສ ຜາສຸ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ເອວໍ ວິສຸທ຺ຘາທິວເສນ ຕິວິຘໍ.

ປຎ຺ຈມຕ຺ຕິເກ ຈຕູຫິ ອຣິຍມຄ຺ເຄຫິ ຕີຫິ ຈ ສາມຎ຺ຎຜເລຫິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ສີລໍ ເສກ຺ຂໍ. ອຣຫຕ຺ຕຜລສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ອເສກ຺ຂໍ. ເສສໍ ເນວເສກ຺ຂນາເສກ຺ຂນ຺ຕິ ເອວໍ ເສກ຺ຂາທິວເສນ ຕິວິຘໍ.

ປຏິສມ຺ຠິທາຍໍ ປນ ຍສ຺ມາ ໂລເກ ເຕສໍ ເຕສໍ ສຕ຺ຕານໍ ປກຕິປິ ສີລນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຍໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ອຍໍ ສຸຂສີໂລ, ອຍໍ ທຸກ຺ຂສີໂລ, ອຍໍ ກລຫສີໂລ, ອຍໍ ມຓ຺ຑນສີໂລ’’ຕິ ຠຓນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ເຕນ ປຣິຍາເຍນ ‘‘ຕີຓິ ສີລານິ, ກຸສລສີລໍ ອກຸສລສີລໍ ອພ຺ຍາກຕສີລນ຺ຕິ (ປຏິ. ມ. ໑.໓໙). ເອວໍ ກຸສລາທິວເສນປິ ຕິວິຘນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ອກຸສລໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປຕສ຺ສ ສີລສ຺ສ ລກ຺ຂຓາທີສຸ ເອເກນປິ ນ ສເມຕີຕິ ອິຘ ນ ອຸປນີຕໍ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວສ຺ສ ຕິວິຘຕາ ເວທິຕພ຺ພາ.

໑໓. ຈຕຸກ຺ເກສຸ ປຐມຈຕຸກ຺ເກ –

ໂຍຘ ເສວຕິ ທຸສ຺ສີເລ, ສີລວນ຺ເຕ ນ ເສວຕິ;

ວຕ຺ຖຸວີຕິກ຺ກເມ ໂທສໍ, ນ ປສ຺ສຕິ ອວິທ຺ທສຸ.

ມິຈ຺ຉາສງ຺ກປ຺ປພຫຸໂລ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ນ ຣກ຺ຂຕິ;

ເອວຣູປສ຺ສ ເວ ສີລໍ, ຊາຍເຕ ຫານຠາຄິຍໍ.

ໂຍ ປນຕ຺ຕມໂນ ໂຫຕິ, ສີລສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອິຘ;

ກມ຺ມຏ຺ຐານານຸໂຍຄມ຺ຫິ, ນ ອຸປ຺ປາເທຕິ ມານສໍ.

ຕຸຏ຺ຐສ຺ສ ສີລມຕ຺ເຕນ, ອຆຏນ຺ຕສ຺ສ ອຸຕ຺ຕຣິ;

ຕສ຺ສ ຕໍ ຐິຕິຠາຄິຍໍ, ສີລໍ ຠວຕິ ຠິກ຺ຂຸໂນ.

ສມ຺ປນ຺ນສີໂລ ຆຏຕິ, ສມາຘຕ຺ຖາຍ ໂຍ ປນ;

ວິເສສຠາຄິຍໍ ສີລໍ, ໂຫຕິ ເອຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ.

ອຕຸຏ຺ໂຐ ສີລມຕ຺ເຕນ, ນິພ຺ພິທໍ ໂຍນຸຍຸຎ຺ຊຕິ;

ໂຫຕິ ນິພ຺ເພຘຠາຄິຍໍ, ສີລເມຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນຕິ.

ເອວໍ ຫານຠາຄິຍາທິວເສນ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ.

ທຸຕິຍຈຕຸກ຺ເກ ຠິກ຺ຂູ ອາຣພ຺ຠ ປຎ຺ຎຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທານິ, ຍານິ ຈ ເນສໍ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຕ ຣກ຺ຂິຕພ຺ພານິ, ອິທໍ ຠິກ຺ຂຸສີລໍ. ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອາຣພ຺ຠ ປຎ຺ຎຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທານິ, ຍານິ ຈ ຕາສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຕ ຣກ຺ຂິຕພ຺ພານິ, ອິທໍ ຠິກ຺ຂຸນິສີລໍ. ສາມເຓຣສາມເຓຣີນໍ ທສສີລານິ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສີລໍ. ອຸປາສກອຸປາສິການໍ ນິຈ຺ຈສີລວເສນ ປຎ຺ຈສິກ຺ຂາປທານິ, ສຕິ ວາ ອຸສ຺ສາເຫ ທສ, ອຸໂປສຖງ຺ຄວເສນ ອຏ຺ຐາຕິ ອິທໍ ຄຫຏ຺ຐສີລນ຺ຕິ ເອວໍ ຠິກ຺ຂຸສີລາທິວເສນ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ.

ຕຕິຍຈຕຸກ຺ເກ ອຸຕ຺ຕຣກຸຣຸການໍ ມນຸສ຺ສານໍ ອວີຕິກ຺ກໂມ ປກຕິສີລໍ. ກຸລເທສປາສຓ຺ຑານໍ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ມຣິຍາທາຈາຣິຕ຺ຕໍ ອາຈາຣສີລໍ. ‘‘ຘມ຺ມຕາ ເອສາ, ອານນ຺ທ, ຍທາ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິໍ ໂອກ຺ກນ຺ໂຕ ໂຫຕິ ນ ໂພຘິສຕ຺ຕມາຕຸ ປຸຣິເສສຸ ມານສໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ ກາມຄຸຓູປສໍຫິຕ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂພຘິສຕ຺ຕມາຕຸສີລໍ ຘມ຺ມຕາສີລໍ. ມຫາກສ຺ສປາທີນໍ ປນ ສຸທ຺ຘສຕ຺ຕານໍ, ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ຕາສຸ ຕາສຸ ຊາຕີສຸ ສີລໍ ປຸພ຺ພເຫຕຸກສີລນ຺ຕິ ເອວໍ ປກຕິສີລາທິວເສນ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ.

ຈຕຸຕ຺ຖຈຕຸກ຺ເກ ຍໍ ຠຄວຕາ ‘‘ອິຘ ຠິກ຺ຂຸ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສໍວຸໂຕ ວິຫຣຕິ ອາຈາຣໂຄຈຣສມ຺ປນ຺ໂນ ອຓຸມຕ຺ເຕສຸ ວຊ຺ເຊສຸ ຠຍທສ຺ສາວີ ສມາທາຍ ສິກ຺ຂຕິ ສິກ຺ຂາປເທສູ’’ຕິ (ວິຠ. ໕໐໘; ທີ. ນິ. ໑.໑໙໓) ວໍ ວຸຕ຺ຕໍ ສີລໍ, ອິທໍ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສີລໍ ນາມ. ຍໍ ປນ ‘‘ໂສ ຈກ຺ຂຸນາ ຣູປໍ ທິສ຺ວາ ນ ນິມິຕ຺ຕຄ຺ຄາຫີ ໂຫຕິ ນານຸພ຺ຍຎ຺ຊນຄ຺ຄາຫີ, ຍຕ຺ວາຘິກຣຓເມນໍ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອສໍວຸຕໍ ວິຫຣນ຺ຕໍ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສາ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອນ຺ວາສ຺ສເວຍ຺ຍຸໍ, ຕສ຺ສ ສໍວຣາຍ ປຏິປຊ຺ຊຕິ, ຣກ຺ຂຕິ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິເຍ ສໍວຣໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ໂສເຕນ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ…ເປ… ຆາເນນ ຄນ຺ຘໍ ຆາຍິຕ຺ວາ…ເປ… ຊິວ຺ຫາຍ ຣສໍ ສາຍິຕ຺ວາ…ເປ… ກາເຍນ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພໍ ຜຸສິຕ຺ວາ…ເປ… ມນສາ ຘມ຺ມໍ ວິຎ຺ຎາຍ ນ ນິມິຕ຺ຕຄ຺ຄາຫີ…ເປ… ມນິນ຺ທ຺ຣິເຍ ສໍວຣໍ ອາປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໒໒, ໔໑໑; ທີ. ນິ. ໑.໒໑໓; ອ. ນິ. ໔.໑໙໘) ວຸຕ຺ຕໍ, ອິທໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວຣສີລໍ. ຍາ ປນ ອາຊີວເຫຕຸປຎ຺ຎຕ຺ຕານໍ ຉນ຺ນໍ ສິກ຺ຂາປທານໍ ວີຕິກ຺ກມສ຺ສ, ‘‘ກຸຫນາ ລປນາ ເນມິຕ຺ຕິກຕາ ນິປ຺ເປສິກຕາ ລາເຠນ ລາຠໍ ນິຊິຄີສນຕາ’’ຕິ ເອວມາທີນຎ຺ຈ ປາປຘມ຺ມານໍ ວເສນ ປວຕ຺ຕາ ມິຈ຺ຉາຊີວາ ວິຣຕິ, ອິທໍ ອາຊີວປາຣິສຸທ຺ຘິສີລໍ. ‘‘ປຏິສງ຺ຂາ ໂຍນິໂສ ຈີວຣໍ ປຏິເສວຕິ, ຍາວເທວ ສີຕສ຺ສ ປຏິຆາຕາຍາ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໒໓; ອ. ນິ. ໖.໕໘) ອາທິນາ ນເຍນ ວຸຕ຺ໂຕ ປຏິສງ຺ຂານປຣິສຸທ຺ໂຘ ຈຕຸປຈ຺ຈຍປຣິໂຠໂຄ ປຈ຺ຈຍສນ຺ນິສ຺ສິຕສີລໍ ນາມ.

ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສີລໍ

໑໔. ຕຕ຺ຣາຍໍ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອນຸປຸພ຺ພປທວຓ຺ຓນາຍ ສທ຺ຘິໍ ວິນິຈ຺ຉຍກຖາ. ອິຘາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສາສເນ. ຠິກ຺ຂູຕິ ສໍສາເຣ ຠຍໍ ອິກ຺ຂຓຕາຍ ວາ ຠິນ຺ນປຏຘຣາທິຕາຍ ວາ ເອວໍ ລທ຺ຘໂວຫາໂຣ ສທ຺ຘາປພ຺ພຊິໂຕ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ. ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສໍວຸໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ປາຕິໂມກ຺ຂນ຺ຕິ ສິກ຺ຂາປທສີລໍ. ຕຎ຺ຫິ ໂຍ ນໍ ປາຕິ ຣກ຺ຂຕິ, ຕໍ ໂມກ຺ເຂຕິ ໂມຈຍຕິ ອາປາຍິກາທີຫິ ທຸກ຺ເຂຫິ, ຕສ຺ມາ ປາຕິໂມກ຺ຂນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສໍວຣຓໍ ສໍວໂຣ, ກາຍິກວາຈສິກສ຺ສ ອວີຕິກ຺ກມສ຺ເສຕໍ ນາມໍ. ປາຕິໂມກ຺ຂເມວ ສໍວໂຣ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວໂຣ. ເຕນ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວເຣນ ສໍວຸໂຕ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສໍວຸໂຕ, ອຸປຄໂຕ ສມນ຺ນາຄໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິຫຣຕີຕິ ອິຣິຍຕິ. ອາຈາຣໂຄຈຣສມ຺ປນ຺ໂນຕິອາທີນມຕ຺ໂຖ ປາຬິຍໍ ອາຄຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ –

‘‘ອາຈາຣໂຄຈຣສມ຺ປນ຺ໂນ’’ຕິ ອຕ຺ຖິ ອາຈາໂຣ, ອຕ຺ຖິ ອນາຈາໂຣ;

ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ອນາຈາໂຣ? ກາຍິໂກ ວີຕິກ຺ກໂມ ວາຈສິໂກ ວີຕິກ຺ກໂມ ກາຍິກວາຈສິໂກ ວີຕິກ຺ກໂມ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ອນາຈາໂຣ. ສພ຺ພມ຺ປິ ທຸສ຺ສີລ຺ຍໍ ອນາຈາໂຣ. ອິເຘກຈ຺ໂຈ ເວຬຸທາເນນ ວາ ປຕ຺ຕທາເນນ ວາ ປຸປ຺ຜຜລສິນານທນ຺ຕກຏ຺ຐທາເນນ ວາ ຈາຏຸກມ຺ຍຕາຍ ວາ ມຸຄ຺ຄສູປ຺ຍຕາຍ ວາ ປາຣິຠຏ຺ຍຕາຍ ວາ ຊງ຺ຆເປສນິເກນ ວາ ອຎ຺ຎຕຣຎ຺ຎຕເຣນ ວາ ພຸທ຺ຘປຏິກຸຏ຺ເຐນ ມິຈ຺ຉາອາຊີເວນ ຊີວິກໍ ກປ຺ເປຕິ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ອນາຈາໂຣ.

ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ອາຈາໂຣ? ກາຍິໂກ ອວີຕິກ຺ກໂມ ວາຈສິໂກ ອວີຕິກ຺ກໂມ ກາຍິກວາຈສິໂກ ອວີຕິກ຺ກໂມ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ອາຈາໂຣ. ສພ຺ໂພປິ ສີລສໍວໂຣ ອາຈາໂຣ. ອິເຘກຈ຺ໂຈ ນ ເວຬຸທາເນນ ວາ ນ ປຕ຺ຕນ ປຸປ຺ຜນ ຜລນ ສິນານນ ທນ຺ຕກຏ຺ຐທາເນນ ວາ ນ ຈາຏຸກມ຺ຍຕາຍ ວາ ນ ມຸຄ຺ຄສູປ຺ຍຕາຍ ວາ ນ ປາຣິຠຏ຺ຍຕາຍ ວາ ນ ຊງ຺ຆເປສນິເກນ ວາ ນ ອຎ຺ຎຕຣຎ຺ຎຕເຣນ ວາ ພຸທ຺ຘປຏິກຸຏ຺ເຐນ ມິຈ຺ຉາອາຊີເວນ ຊີວິກໍ ກປ຺ເປຕິ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ອາຈາໂຣ.

ໂຄຈໂຣຕິ ອຕ຺ຖິ ໂຄຈໂຣ ອຕ຺ຖິ ອໂຄຈໂຣ.

ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ອໂຄຈໂຣ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ເວສິຍາໂຄຈໂຣ ວາ ໂຫຕິ ວິຘວາ, ຖຸລ຺ລກຸມາຣິກາ, ປຓ຺ຑກ, ຠິກ຺ຂຸນີ, ປານາຄາຣໂຄຈໂຣ ວາ ໂຫຕິ, ສໍສຏ຺ໂຐ ວິຫຣຕິ ຣາຊູຫິ ຣາຊມຫາມຕ຺ເຕຫິ ຕິຕ຺ຖິເຍຫິ ຕິຕ຺ຖິຍສາວເກຫິ ອນນຸໂລມິເກນ ສໍສຄ຺ເຄນ, ຍານິ ວາ ປນ ຕານິ ກຸລານິ ອສ຺ສທ຺ຘານິ ອປ຺ປສນ຺ນານິ ອໂນປານຠູຕານິ ອກ຺ໂກສກປຣິຠາສການິ ອນຕ຺ຖກາມານິ ອຫິຕກາມານິ ອຜາສຸກກາມານິ ອໂຍຄກ຺ເຂມກາມານິ ຠິກ຺ຂູນໍ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ອຸປາສການໍ ອຸປາສິການໍ, ຕຖາຣູປານິ ກຸລານິ ເສວຕິ ຠຊຕິ ປຍິຣຸປາສຕິ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ອໂຄຈໂຣ.

ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ໂຄຈໂຣ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ນ ເວສິຍາໂຄຈໂຣ ວາ ໂຫຕິ…ເປ… ນ ປານາຄາຣໂຄຈໂຣ ວາ ໂຫຕິ, ອສໍສຏ຺ໂຐ ວິຫຣຕິ ຣາຊູຫິ…ເປ… ຕິຕ຺ຖິຍສາວເກຫິ ອນນຸໂລມິເກນ ສໍສຄ຺ເຄນ, ຍານິ ວາ ປນ ຕານິ ກຸລານິ ສທ຺ຘານິ ປສນ຺ນານິ ໂອປານຠູຕານິ ກາສາວປຊ຺ໂຊຕານິ ອິສິວາຕປຏິວາຕານິ ອຕ຺ຖກາມານິ…ເປ… ໂຍຄກ຺ເຂມກາມານິ ຠິກ຺ຂູນໍ…ເປ… ອຸປາສິການໍ, ຕຖາຣູປານິ ກຸລານິ ເສວຕິ ຠຊຕິ ປຍິຣຸປາສຕິ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ໂຄຈໂຣ. ອິຕິ ອິມິນາ ຈ ອາຈາເຣນ ອິມິນາ ຈ ໂຄຈເຣນ ອຸເປໂຕ ໂຫຕິ ສມຸເປໂຕ ອຸປຄໂຕ ສມຸປຄໂຕ ອຸປປນ຺ໂນ ສມ຺ປນ຺ໂນ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ເຕນ ວຸຈ຺ຈຕິ ‘‘ອາຈາຣໂຄຈຣສມ຺ປນ຺ໂນ’’ຕິ (ວິຠ. ໕໑໑).

ອປິ ເຈຕ຺ຖ ອິມິນາປິ ນເຍນ ອາຈາຣໂຄຈຣາ ເວທິຕພ຺ພາ. ທຸວິໂຘ ຫິ ອນາຈາໂຣ ກາຍິໂກ ວາຈສິໂກ ຈ. ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ກາຍິໂກ ອນາຈາໂຣ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ສງ຺ຆຄໂຕປິ ອຈິຕ຺ຕີກາຣກໂຕ ເຖເຣ ຠິກ຺ຂູ ຆຏ຺ຏຍນ຺ໂຕປິ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຆຏ຺ຏຍນ຺ໂຕປິ ນິສີທຕິ, ປຸຣໂຕປິ ຕິຏ຺ຐຕິ, ປຸຣໂຕປິ ນິສີທຕິ, ອຸຈ຺ເຈປິ ອາສເນ ນິສີທຕິ, ສສີສມ຺ປິ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ນິສີທຕິ, ຐິຕໂກປິ ຠຓຕິ, ພາຫາວິກ຺ເຂປໂກປິ ຠຓຕິ, ເຖຣານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອນຸປາຫນານໍ ຈງ຺ກມນ຺ຕານໍ ສອຸປາຫໂນ ຈງ຺ກມຕິ, ນີເຈ ຈງ຺ກເມ ຈງ຺ກມນ຺ຕານໍ ອຸຈ຺ເຈ ຈງ຺ກເມ ຈງ຺ກມຕິ, ຉມາຍ ຈງ຺ກມນ຺ຕານໍ ຈງ຺ກເມ ຈງ຺ກມຕິ, ເຖເຣ ຠິກ຺ຂູ ອນຸປຂຊ຺ຊາປິ ຕິຏ຺ຐຕິ, ອນຸປຂຊ຺ຊາປິ ນິສີທຕິ, ນເວປິ ຠິກ຺ຂູ ອາສເນນ ປຏິພາຫຕິ, ຊນ຺ຕາຆເຣປິ ເຖເຣ ຠິກ຺ຂູ ອນາປຸຈ຺ຉາ ກຏ຺ຐໍ ປກ຺ຂິປຕິ, ທ຺ວາຣໍ ປິທຫຕິ, ອຸທກຕິຕ຺ເຖປິ ເຖເຣ ຠິກ຺ຂູ ຆຏ຺ຏຍນ຺ໂຕປິ ໂອຕຣຕິ, ປຸຣໂຕປິ ໂອຕຣຕິ, ຆຏ຺ຏຍນ຺ໂຕປິ ນ຺ຫາຍຕິ, ປຸຣໂຕປິ ນ຺ຫາຍຕິ, ຆຏ຺ຏຍນ຺ໂຕປິ ອຸຕ຺ຕຣຕິ, ປຸຣໂຕປິ ອຸຕ຺ຕຣຕິ, ອນ຺ຕຣຆຣໍ ປວິສນ຺ໂຕປິ ເຖເຣ ຠິກ຺ຂູ ຆຏ຺ຏຍນ຺ໂຕປິ ຄຈ຺ຉຕິ, ປຸຣໂຕປິ ຄຈ຺ຉຕິ, ໂວກ຺ກມ຺ມ ຈ ເຖຣານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ປຸຣໂຕ ປຸຣໂຕ ຄຈ຺ຉຕິ, ຍານິປິ ຕານິ ໂຫນ຺ຕິ ກຸລານໍ ໂອວຣການິ ຄູຬ຺ຫານິ ຈ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນານິ ຈ ຍຕ຺ຖ ກຸລິຕ຺ຖິໂຍ ກຸລກຸມາຣິໂຍ ນິສີທນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖປິ ສຫສາ ປວິສຕິ, ກຸມາຣກສ຺ສປິ ສີສໍ ປຣາມສຕິ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ກາຍິໂກ ອນາຈາໂຣ.

ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ວາຈສິໂກ ອນາຈາໂຣ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ສງ຺ຆຄໂຕປິ ອຈິຕ຺ຕີກາຣກໂຕ ເຖເຣ ຠິກ຺ຂູ ອນາປຸຈ຺ຉາ ຘມ຺ມໍ ຠຓຕິ. ປຎ຺ຫໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕິ, ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສຕິ, ຐິຕໂກປິ ຠຓຕິ, ພາຫາວິກ຺ເຂປໂກປິ ຠຓຕິ, ອນ຺ຕຣຆຣໍ ປວິຏ຺ໂຐປິ ອິຕ຺ຖິໍ ວາ ກຸມາຣິໍ ວາ ເອວມາຫ – ‘‘ອິຕ຺ຖນ຺ນາເມ ອິຕ຺ຖໍໂຄຕ຺ເຕ ກິໍ ອຕ຺ຖິ, ຍາຄຸ ອຕ຺ຖິ, ຠຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຖິ, ຂາທນີຍໍ ອຕ຺ຖິ, ກິໍ ປິວິສ຺ສາມ, ກິໍ ຂາທິສ຺ສາມ, ກິໍ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສາມ. ກິໍ ວາ ເມ ທສ຺ສຖາ’’ຕິ ວິປ຺ປລປຕິ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ວາຈສິໂກ ອນາຈາໂຣ (ມຫານິ. ໘໗). ປຏິປກ຺ຂວເສນ ປນສ຺ສ ອາຈາໂຣ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ອປິຈ ຠິກ຺ຂຸ ສຄາຣໂວ ສປ຺ປຕິສ຺ໂສ ຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ປສມ຺ປນ຺ໂນ ສຸນິວຕ຺ໂຖ ສຸປາຣຸໂຕ ປາສາທິເກນ ອຠິກ຺ກນ຺ເຕນ ປຏິກ຺ກນ຺ເຕນ ອາໂລກິເຕນ ວິໂລກິເຕນ ສມິຎ຺ຊິເຕນ ປສາຣິເຕນ ໂອກ຺ຂິຕ຺ຕຈກ຺ຂຸ ອິຣິຍາປຖສມ຺ປນ຺ໂນ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ຄຸຕ຺ຕທ຺ວາໂຣ ໂຠຊເນ ມຕ຺ຕຎ຺ຎູ ຊາຄຣິຍມນຸຍຸຕ຺ໂຕ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ເຎນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອປ຺ປິຈ຺ໂຉ ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ ອາຠິສມາຈາຣິເກສຸ ສກ຺ກຈ຺ຈກາຣີ ຄຣຸຈິຕ຺ຕີກາຣພຫຸໂລ ວິຫຣຕິ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ອາຈາໂຣ. ເອວໍ ຕາວ ອາຈາໂຣ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ໂຄຈໂຣ ປນ ຕິວິໂຘ ອຸປນິສ຺ສຍໂຄຈໂຣ ອາຣກ຺ຂໂຄຈໂຣ ອຸປນິພນ຺ຘໂຄຈໂຣຕິ. ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ອຸປນິສ຺ສຍໂຄຈໂຣ? ທສກຖາວຕ຺ຖຸຄຸຓສມນ຺ນາຄໂຕ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ໂຕ, ຍໍ ນິສ຺ສາຍ ອສ຺ສຸຕໍ ສຸຓາຕິ, ສຸຕໍ ປຣິໂຍທເປຕິ, ກງ຺ຂໍ ວິຕຣຕິ, ທິຏ຺ຐິໍ ອຸຊຸໍ ກໂຣຕິ, ຈິຕ຺ຕໍ ປສາເທຕິ. ຍສ຺ສ ວາ ປນ ອນຸສິກ຺ຂມາໂນ ສທ຺ຘາຍ ວຑ຺ຒຕິ, ສີເລນ, ສຸເຕນ, ຈາເຄນ, ປຎ຺ຎາຍ ວຑ຺ຒຕິ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ອຸປນິສ຺ສຍໂຄຈໂຣ.

ກຕໂມ ອາຣກ຺ຂໂຄຈໂຣ? ອິຘ ຠິກ຺ຂຸ ອນ຺ຕຣຆຣໍ ປວິຏ຺ໂຐ ວີຖິໍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂອກ຺ຂິຕ຺ຕຈກ຺ຂຸ ຍຸຄມຕ຺ຕທສ຺ສາວີ ສຸສໍວຸໂຕ ຄຈ຺ຉຕິ, ນ ຫຕ຺ຖິໍ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ, ນ ອສ຺ສໍ, ນ ຣຖໍ, ນ ປຕ຺ຕິໍ, ນ ອິຕ຺ຖິໍ, ນ ປຸຣິສໍ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ, ນ ອຸທ຺ຘໍ ອຸລ຺ໂລເກນ຺ໂຕ, ນ ອໂຘ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ, ນ ທິສາວິທິສໍ ເປກ຺ຂມາໂນ ຄຈ຺ຉຕິ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ອາຣກ຺ຂໂຄຈໂຣ.