໔. ຈຕຸພ຺ພຓ຺ຓວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ

໓໓໒. ສນ຺ຕຕິປຣິຍນ຺ຕໍ ວໍເສ. ກຸລ ສນ຺ຕານພນ຺ຘູສຸ, ຠູວາທິ, ໂຓ, ກຸລໍ, ວນ ສມ຺ຠຕ຺ຕິຍໍ, ໂສ. ສໍຕນຸ ວິຕ຺ຖາເຣ, ໂຓ. ອຠິມຸຂໍ ຊເນຕີຕິ ອຠິຊໂນ, ໂຓ. ໂຄ ວຸຈ຺ຈຕິ ອຠິຘານໍ, ພຸທ຺ຘິ ຈ, ເຕ ຕາຍຕີຕິ ໂຄຕ຺ຕໍ. ໂຄຕ຺ຣມ຺ປິ. ຄວໍ ສທ຺ທໍ ຕາຍຕີຕິ ວາ ໂຄຕ຺ຕໍ, ຕາ ປາລເນ. ອນຸປຸພ຺ໂພ ອິ ຄຕິຍໍ, ກຣເຓ ອ. ຕໂນຕິສ຺ມາຕິ, ສນ຺ຕຕິ, ນໂລໂປ, ອິຕ຺ຖິຍໍ.

ສນ຺ຕຕິ ປນ຺ຕິວິຕ຺ຖາຣ-ໂຄຕ຺ເຕສຸ ກວິຠີ ມຕາ;

ປຣມ຺ປຣາ ຠເວ ຈາປິ, ປຸຕ຺ຕກຎ຺ຎາສຸ ສນ຺ຕຕິ.

ຂຕ຺ຕິຍາທໂຍ ຂຕ຺ຕິຍພ຺ຣາຫ຺ມຓເວສ຺ສສຸທ຺ທາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ວຓ຺ຓາ ກຸລານິ ຠວນ຺ຕິ, ເອເຕ ຫິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎມສງ຺ກຣໂຕ ວຓ຺ເຓຕພ຺ພໂຕ ຐເປຕພ຺ພໂຕ ວຓ຺ຓາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ເຕ. ວຓ຺ຓ ຐປເນ.

໓໓໓-໓໓໔. ຉກ຺ກໍ ກຸລີເນ. ກຸລສ຺ສາປຈ຺ຈໍ ກຸລິໂນ, ອິໂນ ອປຈ຺ເຈ. ໂສຠໂນ ຊໂນ ສຊ຺ຊໂນ. ສປຣຕ຺ຖໍ ສາເຘຕີຕິ ສາຘຸ, ສາຘ ສໍສິທ຺ຘິມ຺ຫິ, ອຸ. ສຠາຍໍ ສາຘຸ ສຠ຺ໂຍ. ສາຘ຺ວຕ຺ເຖ ໂຍ. ອຍ ຄຕິຍໍ. ອຍິຕພ຺ໂພ ອຸປຄນ຺ຕພ຺ໂພຕິ ອຍ຺ໂຍ, ກມ຺ມນິ ໂຍ. ມຫາກຸລສ຺ສາປຈ຺ຈໍ ມຫາກຸໂລ, ໂຓ.

ຠູຠຸຊນ຺ຕໍ ຣາຊສາມຎ຺ເຎ. ອຕິເຕຊວນ຺ຕຕາຍ ວິເສເສນ ຣາຊເຕ ທິພ຺ພເຕຕິ ຣາຊາ, ຣາຊ ທິຕ຺ຕິຍໍ. ຠຸຍາ ຠູມິຍາ ປຕິ ຠູປຕິ, ຠຸໍ ປາເລຕີຕິ ວາ ຠູປຕິ, ປາ ຣກ຺ຂເຓ,ຕິ, ຣສ຺ໂສ. ປຖວິຍາ ອິສ຺ສໂຣ ປຕ຺ຖິໂວ, ໂຓ, ທ຺ວິຕ຺ຕໍ, ອິຕ຺ຕຎ຺ຈ. ຊຄຕິໍ ຠູມິໍ ປາເລຕີຕິ ຊຄຕິປາໂລ, ກມ຺ມນິ ໂຓ. ທິສານໍ ປຕິ ທິສມ຺ປຕິ, ທິສາ, ທິສຏ຺ເຐ ວາ ປາເລຕີຕິ ທິສມ຺ປຕິ, ຣສ຺ສຕ຺ຕໍ, ນິຄ຺ຄຫີຕາຄໂມ ຈ. ຠຸໍ ຠູມິໍ ຠຸຎ຺ຊຕີຕິ ຠູຠຸໂຊ, ຠຸຊ ປາລນຊ຺ໂຌຫຣເຓສຸ, ອິຘ ປາລເນ, ຣຸຘາທິ. ມຫິຂິໂຕປ຺ຍຕ຺ຣ. ຂິ ນິວາສຄຕີສຸ, ມຫິໍ ອຂິ ຄຕວາ ມຫີຂິໂຕ.

໓໓໕. ປຊ຺ຊທ຺ຘໍ ມຸທ຺ຘາຠິສິຕ຺ເຕ ຊາຕິຂຕ຺ຕິເຍ, ‘‘ຣາຊຊຈ຺ເຈ ຈ ຂຕ຺ຕິເຍ’’ຕິ ວຈນໂຕ. ຣຎ຺ໂຎ ຂຕ຺ຕິຍສ຺ສາປຈ຺ຈໍ ຣາຊຎ຺ໂຎ, ຎ຺ໂຎ ອປຈ຺ເຈ. ‘‘ຂຕ຺ຕິໂຍ ຕຸ ວິຣາ ຂຕ຺ຕໍ, ຣາຊຎ຺ຎທ຺ວິຊລິງ຺ຄໂນ’’ຕິ ຣຠສ, ຣຕນໂກເສສຸ ປຣິຍາຍາ. ຂຕ຺ຕສ຺ສາປຈ຺ຈໍ ຂຕ຺ຕິໂຍ, ອປຈ຺ເຈ ອິຍປຈ຺ຈໂຍ ທິສ຺ສເຕ, ເຂຕ຺ຕານໍ ອຘິປຕິຠູຕຕ຺ຕາ ວາ ຂຕ຺ຕິໂຍຕິອາທິກປ຺ປິກຣາຊາ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕປ຺ປຠວຕ຺ຕາ ປນ ມຸທ຺ຘາຠິສິຕ຺ເຕສ຺ວປິ ຕໍສມຎ຺ຎາ, ເອສ຺ສຕ຺ຕໍ. ຂຕ຺ຕສ຺ສາປຈ຺ຈໍ ຂຕ຺ຕໍ, ໂຓ. ຣຊ຺ຊາໂຣປນສມເຍ ທກ຺ຂິຓາວຏ຺ຏສງ຺ໂຂທເກນ ຄງ຺ຄານີເຕນ ມຸທ຺ຘນິ ຂຕ຺ຕິຍກຎ຺ຎາທີຫິ ອຠິສິຕ຺ຕຕ຺ຕາ ມຸທ຺ຘາຠິສິຕ຺ໂຕ, ປຐມຂຕ຺ຕິໂຍ. ຕປ຺ປຠວຕາຍ ປນ ອນຠິສິຕ຺ຕາ ຈ ມຸທ຺ຘາຠິສິຕ຺ຕາຂ຺ຍາ, ຍຖາ – ພ຺ຣຫ຺ມພາຫຸຊສ຺ສ ວໍເສ ຊາຕສ຺ສາປິ ພ຺ຣຫ຺ມພາຫຸໂຊ. ພ຺ຣຫ຺ມພາຫຸໂຕ ຊາຕຕ຺ຕາ ພາຫຸໂຊຕິ ຫິ ນິກາຍນ຺ຕຣິການໍ ລທ຺ຘິ. ຍສ຺ມິໍ ປນ ຣາຊິນິ ອເສສາ ສາມນ຺ຕາ ປຓມນ຺ຕິ, ໂສ ອຘິສ຺ສຣາຂ຺ໂຍ [ອມຣ ໑໘.໒]. ສໍ ສຕ຺ໂຕ ລຄ຺ໂຄ ອນ຺ໂຕ ຍສ຺ສາ ສາ ສມນ຺ຕາ, ສວິສຍານນ຺ຕຣາ ຠູມິ, ສມນ຺ຕາຍ ອິເມ ສາມນ຺ຕາ, ອນນ຺ຕຣຣາຊາໂນ.

ທ຺ວຍໍ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິນິ. ສພ຺ພຠູມິຍາ ອິສ຺ສໂຣ ສພ຺ພຠຸມ຺ໂມ, ຓ຺ໂຍ. ປຸຎ຺ໂຎປນີເຕນ ຈກ຺ກຣຕເນນ ວຕ຺ຕເຕ ອສາຘຸທມນິກາທິຣາຊວຕ຺ຕໍ ອນຸຕິຏ຺ຐຕີຕິ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ, ຓີ, ຈກ຺ກຣຕນໍ ວຕ຺ເຕຕິ ອາກາເສ ອຕ຺ຕໂນ ປຸຣໂຕ ຄມຍຕີຕິ ວາ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ, ປຸຎ຺ຎຈກ຺ກໍ, ຈຕຸຈກ຺ກໍ ວາ ສຕ຺ເຕສຸ ວຕ຺ເຕຕິ, ເຕ ວາ ອສ຺ມິໍ ວຕ຺ເຕຕີຕິ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ, ຈກ຺ກຣຕນຸປ຺ປາທນຕ຺ຖໍ ທ຺ວາທສວສ຺ສຈຣິຕໍ ທສຣາຊຘມ຺ມໍ ວຕ຺ຕເມຕສ຺ສຕ຺ຖີຕິ ວາ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ. ຕຕ຺ຖ ອນ຺ໂຕຊນສ຺ມິໍ ພລກາເຍ ຘມ຺ມິກາຣກ຺ຂາວຣຓຄຸຕ຺ຕິຍາ ສໍວິຘານໍ, ຂຕ຺ຕິເຍສຸ, ອນຸຍຸຕ຺ເຕສຸ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິເກສຸ, ເນຄມຊານປເທສຸ, ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມເຓສຸ, ມິຄປກ຺ຂີສຸ, ອຘມ຺ມກາຣປຏິກ຺ເຂໂປ, ອຘນານໍ ຘນຸປ຺ປາທນໍ, ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຫປຸຈ຺ຉນນ຺ຕິ ອິທໍ ທສວິຘໍ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິວຕ຺ຕໍ, ອິທເມວ ຈ ຄຫປຕິເກ, ປກ຺ຂິຊາເຕ ຈ ວິສຸໍ ກຕ຺ວາ ຄຫຓວເສນ ທ຺ວາທສວິຘມ຺ປິ ທີເປສຸ. ຈຕູສ຺ວປິ ທີເປສຸ ອາຓາຘມ຺ມຈກ຺ການິ ສຕ຺ເຕສຸ ປວຕ຺ເຕຕີຕິ ວາ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ. ອຎ຺ໂຎ ອສພ຺ພຠຸມ຺ໂມ ອນວກາໂສ ສາມນ຺ໂຕ ຠູໂປ ມຓ຺ຑລິສ຺ສໂຣ ນາມ. ສຍມາຓາປວຕ຺ຕິຏ຺ຐານວເສນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນສ຺ເສວ ມຓ຺ຑລສ຺ສ ອິສ຺ສໂຣ, ນ ສພ຺ພມຓ຺ຑລສ຺ສາຕິ ມຓ຺ຑລິສ຺ສໂຣຕິປິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ສພ຺ພຠຸມ຺ໂມ, ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ’’ຕິ ທ຺ວີຫິ ນາເມຫິ ຈຕຸທີປິສ຺ສໂຣ ຣາຊາ ທີປິໂຕ, ອິຘານາຄເຕປິ ສງ຺ຄເຫຕ຺ວາ ກຖິເຕນ ອຘິສ຺ສຣປເທນ ເອກທີປິສ຺ສໂຣ ຣາຊາ, ມຓ຺ຑລິສ຺ສຣປເທນ ປເທສິສ຺ສໂຣ ຣາຊາ ທີປິໂຕ. ອຖ ວາ ມຓ຺ຑລິສ຺ສຣປເທນ ເອກທີປິສ຺ສໂຣ ຣາຊາ, ເສເສຫິ ຣາຊຣາຊຎ຺ຎາທີຫິ ພາຫຸຊປຣິຍນ຺ເຕຫິ ປເທສິສ຺ສໂຣ ທີປິໂຕ.

໓໓໖. ທ຺ວຍໍ ຣາຊເຠເທ. ສຸຂຸມຕາຍ ລີນາ ອປາກຏາ ຉວິໂຍ ເຍສໍ ເຕ ລິຈ຺ຉວິໂນ. ລິຈ຺ຉວີ ຈ ວຊ຺ຊີ ຈາຕິ ທ຺ວນ຺ໂທ. ທ຺ວຍໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘກຸເລ ຣາຊິນິ. ປຸຣິມຕຣສມ຺ຠູເຕ ສກ຺ຍກຸເລ ສຎ຺ຊາຕຕ຺ຕາ ສກ຺ໂຍ, ໂຓ. ສກ຺ໂກປິ. ສກ຺ເຍ ຠໂວ ສາກິໂຍ, ອິໂຍ, ຍໂລໂປ, ທີໂຆ ຈ.

ປຎ຺ຈກໍ ພຸທ຺ຘປຸຕ຺ຕສ຺ສາຍສ຺ມໂຕ ຣາຫຸລສ຺ສ ມາຕຣິ. ຠທ຺ທ ກລ຺ຍາເຓ, ໂສຂ຺ເຍ ຈ. ກຸລາຈາຣຣູປາທິວເສນ ກລ຺ຍາຓຕ຺ຕາ ຠທ຺ທາ. ກຈ຺ຈສ຺ສາປຈ຺ຈໍ ກຈ຺ຈານາ, ອປຈ຺ຈສທ຺ໂທຍໍ ນິຈ຺ຈໍ ນປຸໍສເກ ປຸຕ຺ເຕ, ປຸຕ຺ຕິຍຎ຺ຈ ຠວຕີຕິ. ‘‘ຣາຫຸ ວິຍ ຈນ຺ທໍ ມມ ນິກ຺ຂມນໍ ລາຕຸກາໂມ ຈາຍໍ ເມ ປຸຕ຺ໂຕຕິ ຣາຫຸໂລຕິ ນາເມນ ຠວິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ມນສິ ກຕ຺ວາ ‘‘ຣາຫຸ ຊາໂຕ, ພນ຺ຘນໍ ຊາຕ’’ນ຺ຕິ ປິຕຣາ ວຸຕ຺ໂຕ ສິກ຺ຂາກາໂມ ອາຍສ຺ມາ ຣາຫຸໂລເຍເວຕ຺ຖ ຣາຫຸໂລ, ຕສ຺ສ ມາຕາ ຣາຫຸລມາຕາ, ພິມ຺ພໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ສຣີຣໍ, ອຕິສຍວຓ຺ຓສຣີຣຍຸຕ຺ຕຕາຍ ພິມ຺ພາ, ວມິຘາຕຸມ຺ຫາ ວາ ໂພ, ວສ຺ສ ພຕ຺ຕໍ. ຍໂສ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຣິວາໂຣ, ກິຕ຺ຕິ ຈ, ເຕ ຘາເຣຕີຕິ ຍໂສຘຣາ, ມນາທິຕ຺ຕາ ອສ຺ໂສ.

໓໓໗-໓໓໙. ເຍສໍ ຂຕ຺ຕິຍານໍ ຘນໍ ສຕໍ ໂຫຕິ, ກີທິສໍ ຕໍ ຘນໍ? ນິຘານຄໍ ປຖວາທີສຸ ນິຘານວເສນ ຄຕໍ ປວຕ຺ຕໍ, ເຕສໍ ຘນານໍ ສຕໍ ກຫາປຓານໍ, ກິຕ຺ຕກປ຺ປມາຓານໍ? ໂກຏີນໍ ສຕໍ. ເກນ ປຣິຈ຺ເຉເທນ? ເຫຏ຺ຐິມນ຺ເຕນ ເຫຏ຺ຐິມໂກຏ຺ຐາເສນ, ເຫຏ຺ຐິມປຣິຈ຺ເຉເທນ ວາ ໂກຏີນໍ ສຕໍ ໂຫຕິ. ທິວສວຬຎ຺ໂຊ ທິວເສ ທິວເສ ວຬຎ຺ຊິຕພ຺ໂພ ປນ ກຫາປໂຓ ວີສຕມ຺ພຓມຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ເຕ ຂຕ຺ຕິຍາ ‘‘ຂຕ຺ຕິຍມຫາສາລາ’’ຕ຺ຍຸຈ຺ຈນ຺ເຕ. ມຫນ຺ໂຕ ຘນສາໂຣ ເຍສນ຺ເຕ ມຫາສາລາ, ລຕ຺ຕໍ, ອມ຺ພຓມຕ຺ຣ ເອກາທສໂທຓມຕ຺ຕໍ.

ເຍສໍ ທ຺ວິຊານໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ນິຘານຄານິ ນິຘານວເສນ ປວຕ຺ຕານິ ອສີຕິໂກຏິຘນານິ ໂຫນ຺ຕິ, ທິວສວຬຎ຺ໂຊ ປນ ກຫາປໂຓ ທສມ຺ພຓມຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ເຕ ທ຺ວິຊາ ‘‘ທ຺ວິຊມຫາສາລາ’’ຕ຺ຍຸຈ຺ຈນ຺ເຕ.

ນິຘານເຄ, ວຬຎ຺ເຊ ຈ ຘເນ ຕທຸປຑ຺ເຒ ເຕສໍ ທ຺ວິຊມຫາສາລານໍ ຘນສ຺ສ ອຸປຑ຺ຒຠາເຄ ສຕິ ຄຫປຕິມຫາສາລາ ນາມ ສິຍຸໍ, ອຸຠຍຕ຺ຣາປິ ເຫຏ຺ຐິມນ຺ເຕເນວ ຘນປຣິຈ຺ເຉໂທ.

໓໔໐. ໂຍ ນ ຫີໂນ, ນ ຈຸກ຺ກຏ຺ໂຐ, ມຊ຺ຌິມາຘິກາຣພ຺ຍວຏ຺ຐິໂຕ ຣາຊປຸຕ຺ຕເສນາປຕິມຫາກຓິຕ຺ຖຣາທິ, ໂສ ມຫາມຕ຺ໂຕ. ມຫຕີ ມຕ຺ຕາ ປຣິຈ຺ເຉໂທ ຍສ຺ສ ມຫາມຕ຺ໂຕ, ຣູປເຠເທນ ປຏ຺ຐານໍ ກ຺ລີວໍ.

‘‘ປກຕິຍໍ ມຫາມຕ຺ເຕ, ປຎ຺ຎາຍໍ ປຣມຕ຺ຕນິ;

ນປຸໍສກໍ ປຘານໍ ຕໍ, ເອກຕ຺ເຕ ຕຸ’ຕ຺ຕເມ ສທາ’’ຕິ.

ຣຠໂສ ຈ. ‘‘ມຫາມຕ຺ໂຕ, ປຏ຺ຐາໂນ ຈາ’’ຕິ ຕຸ ປຸໍສກຓ຺ເຑ ໂວປາລິໂຕ. ປກຏ຺ເຐ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ປຏ຺ຐານໍ, ຍຸ [ອຠິຘານປ຺ປທີປິກາ ຏີກາ ໙໘໓, ໑໑໒໓ ຄາຖາສຸປິ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ].

ປຎ຺ຈກໍ ມນ຺ຕິນິມ຺ຫິ. ມຕິປ຺ປຘາໂນ ສຈິໂວ ສຫາໂຍ. ອິຕິກຕ຺ຕພ຺ພຕາວຘາຣຓໍ ມນ຺ໂຕ, ຕໍໂຍຄາ ມນ຺ຕິນີ. ອສ຺ສຕ຺ຖ຺ຍຕ຺ເຖ ອິນີ, ອຖ ວາ ມນ຺ເຕນ ນຍຕີຕິ ມນ຺ຕິນີ, ອຖ ວາ ມນ຺ຕໂຍຄາ ມນ຺ຕິ, ເນຕີຕິ ນີ, ມນ຺ຕິ ຈ ນີ ຈາຕິ ມນ຺ຕິນີ. ‘‘ມຕິສຈິວມນ຺ຕິນີ’’ຕິປິ ປາໂຐ, ຕທາ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຕິຓ຺ຓໍ ວາ ທ຺ວນ຺ໂທ. ຣຎ຺ຎາ ສຫ ຊີວຕີຕິ ສຊີໂວ. ສຈເຕ ສມເວໂຕ ຠວຕີຕິ ສຈິໂວ. ສຈ ສມວາເຍ, ໂວ, ອິກາຣາຄໂມ ຈ. ສພ຺ພກິຈ຺ເຈສຸ ຣຎ຺ຎາ ມນ຺ເຕນ ອມາ ສຫ ຠວຕີຕິ ອມຈ຺ໂຈ, ອມາສທ຺ໂທຍໍ ນິປາໂຕ ສຫຕ຺ເຖ ຈ຺ຈປຈ຺ຈໂຍ. ສຊີວມຕ຺ເຕ ຈາມຈ຺ຈສທ຺ໂທ ວຕ຺ຕຕິ. ທ຺ວຍໍ ເສນາປຕິມ຺ຫິ. ເສນໍ ນຍຕີຕິ ເສນານີ. ຈມູນໍ ເສນານໍ ປຕິ ຈມູປຕິ.

໓໔໑. ນ຺ຍາສາທີນໍ ອິຓາທານທາຍວິຠາຄາທີນໍ ວິວາທານໍ ໂວຫາຣານໍ ອຸປທຏ຺ຐຣິ ອຸປທສ຺ສິເຕ ອກ຺ຂທສ຺ໂສ, ອກ຺ເຂ ໂວຫາເຣ ປສ຺ສຕີຕິ ອກ຺ຂທສ຺ໂສ, ໂຓ, ຘມ຺ມາຘິກຣຓິໂຍ. ປຸຈ຺ຉາວິວາໂກ, ປຎ຺ຫວິວາໂກປ຺ຍຕ຺ຣ.

ປຊ຺ຊຑ຺ຒໍ ປຏິຫາເຣ. ທ຺ວາເຣ ນິຍຸຕ຺ໂຕ ໂທວາຣິໂກ, ຓິໂກ, ໂອກາຣາຄໂມ. ປຏິຫຣຕິ ວິຎ຺ຎາຍຕິ ເຕນາຕິ ປຏິຫາໂຣ, ໂຓ. ທ຺ວາເຣ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ທ຺ວາຣຏ຺ໂຐ, ສກຕ຺ເຖ ໂກ. ທ຺ວາຣປາລໂກ. ທ຺ວາຣຏ຺ຐິໂຕ, ທສ຺ສໂກປ຺ຍຕ຺ຣ.

໓໔໒. ຣາຊູນໍ ອງ຺ຄຣກ຺ຂຄໂຓ ອນີກຏ຺ໂຐຕິ ມໂຕ. ‘‘ຣກ຺ຂິວຄ຺ໂຄ ຕຸ ໂຍ ຣຎ຺ຎໍ, ໂສ’ນີກຏ຺ໂຐ’ຠິຘີຍເຕ’’ຕິ ອມຣມາລາຍຎ຺ຈ, ອນີເກນ ສມູເຫນ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ອນີກຏ຺ໂຐ, ໂຓ.

ທ຺ວຍໍ ມຫລ຺ລເກ. ກຎ຺ຈຸກໍ ໂຈຬໍ, ຕໍໂຍຄາ ກຎ຺ຈຸກີ. ໂສກໍ ວິນ຺ທຕີຕິ ໂສວິທລ຺ໂລ. ວິທ ໂລເຠ, ໂລ, ກໂລໂປ. ຖາປຕິ, ໂສວິໂທປ຺ຍຕ຺ຣ. ທ຺ວຍໍ ເສວເກ. ປຠຸໂນ ປຈ຺ຉາ ຊີວຕີຕິ ອນຸຊີວີ, ຓີ. ເສວ ເສວເນ, ຠູ, ຓ຺ວຸ. ອຕ຺ຖີປ຺ຍຕ຺ຣ. ອຕ຺ຖ ຍາຈນາຍໍ. ອຕ຺ຖນມຕ຺ໂຖ, ອາສີໂສ, ຕໍໂຍຄາ ອຕ຺ຖີ.

໓໔໓. ທ຺ວຍໍ ອຘິກມຕ຺ເຕ. ຄາເມສຸ ອຘິກຕ຺ຕາ ອຘິກາ ອິກ຺ຂາ ອນຸຠວນເມຕສ຺ສ ອຊ຺ຌກ຺ໂຂ, ອິສ຺ສຕ຺ຕໍ. ອຘິກໍ ກໂຣຕີຕິ ອຘິກໂຕ. ອິທໍ ທ຺ວຍໍ ຖາຍຸກໂຄປານໍ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ນາມໍ. ຕຕ຺ຣ ເອກຄາເມ ອຘິກໂຕ ຖາຍຸໂກ, ພຫູສຸ ຄາເມສ຺ວຘິກໂຕ ໂຄໂປ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ຈາມຣໂກເສ ‘‘ຖາຍຸໂກຘິກໂຕ ຄາເມ, ໂຄໂປ ຄາເມສຸ ຠູຣິສູ’’ຕິ. [ອມຣ ໑໘.໗] ຣຸທ຺ເທນາປິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຄາເມສ຺ວຘິກເຕ ໂຄໂປ, ໂຄຏ຺ຐຊ຺ຌກ຺ເຂປິ ວລ຺ລໂຠ’’ຕິ [ຈິນ຺ຕາມຓິຏີກາ ໑໘.໗].

ທ຺ວຍໍ ສຸວຓ຺ຓຣຊຕຊ຺ຌກ຺ຂານໍ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ນາມໍ. ຫິຣຎ຺ຎໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ອກຕສຸວຓ຺ຓາທິ, ຕຕ຺ຣ ນິຍຸຕ຺ໂຕ ເຫຣຎ຺ຎິໂກ. ກນ ທິຕ຺ຕິຄຕິກນ຺ຕີສຸ, ນິປຸພ຺ໂພ, ໂຂ, ນິກ຺ໂຂ, ສຸວຓ຺ຓາທິວິກາໂຣ, ຕຕ຺ຣ ນິໂຍໂຄ ນິກ຺ຂິໂກ. ວິເສສໂຕ ປນ ສຸວຓ຺ຓຊ຺ຌກ຺ເຂ ໂຠຣິໂກ. ຠູຣິສທ຺ໂທ ສຸວຓ຺ເຓ, ຕໍໂຍຄາ ໂຠຣິໂກ. ຣູປ຺ຍາຊ຺ຌກ຺ເຂນິກ຺ຂິໂກ, ຕສ຺ມາ’ຍ’ມຸຠຍຕ຺ຣາປິ ເຫຣຎ຺ຎິໂກຕິ ສາມຎ຺ຎສ຺ມິໍເຍວ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ຈ –

‘‘ໂຠຣິໂກ ກນກາຊ຺ຌກ຺ໂຂ,

ຣູປ຺ຍາ’ຊ຺ຌກ຺ໂຂ ຕຸ ນິກ຺ຂິໂກ’’ຕິ [ອມຣ ໑໘.໗].

ສສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ວິຊິຄີສຠູຕສ຺ສ ເທສານນ຺ຕໂຣ ສມນ຺ຕໂຕ ມຓ຺ຑລີຠູໂຕ ຣາຊາ ສຕ຺ຕຸຣຸຈ຺ຈເຕ ເອກຕ຺ຖາຠິນິເວສິຕຕ຺ຕາ. ຕໂຕ ປຣໍ ວິຊິຄີສຠູມ຺ເຍກນ຺ຕຣິໂກ ມິຕ຺ໂຕ ເອກຕ຺ຖກາຣິຕ຺ຕໂນປກາຣຕ຺ຕາ. ອຣິວິຊິຄີສມິຕ຺ຕານໍ ປນ ມຓ຺ຑລານໍ ພຫິຠູໂຕ ທູຣມຓ຺ຑລຏ຺ໂຐ ວິຊິຄີສຠູມິຍາ ອຈ຺ຈນ຺ຕພ຺ຍວຫິໂຕ ພລາຘິໂກປິ ໂຍ ນາປກໂຣຕ຺ຍຸປກາໂຣຕິ ວາ, ສ ອຸທາສີໂນ ທູຣມຓ຺ຑລຕ຺ເຕໂນປກາຣຕ຺ຕາ. ທູຣມຓ຺ຑເລ ອາສຕີຕິ ອຸທາສີໂນ, ອຸປຸພ຺ໂພ ອາສ ອຸປເສວເນ, ຍຸ, ອສ຺ສິ, ທາຄໂມ ຈ. ສຕ຺ຕຸມຠິຍຸຎ຺ຊມານສ຺ສ ວິຊິຄີສສ຺ສ ສຕ຺ຕຸຫິຕາຍ ໂຍ ປຓ຺ຫິໍ ຄຓ຺ຫຕິ ປິຏ຺ຐິໂຕ ວຕ຺ຕຕິ, ໂສ ປຓ຺ຫິຄ຺ຄາໂຫ. ‘‘ປຓ຺ຫິ ປຈ຺ຉາ ປທໍ ວິຊິຄີສສ຺ສາ’’ຕິ ຣຕນໂກເສ. ‘‘ປຓ຺ຫິປາເທ ພ຺ຍູຫປິຏ຺ເຐ’’ຕິ [ຕິກຓ຺ຑເສສ ໓.໓.໑໓໔] ຕິກຓ຺ຑເສໂສ. ‘‘ປຓ຺ຫິ ປຈ຺ຉິມຠາເຄ ຈ, ປາທມູໂລມທິຏ຺ຐິສຸ. ເສນາປິຏ຺ເຐ ກຸມ຺ຠິຍຎ຺ເຈ’’ຕິ ຕຸ ນານຕ຺ຖສງ຺ຄເຫ.

໓໔໔-໓໔໕. ທິຏ຺ຐນ຺ຕໍ ຣິປຸມ຺ຫິ. ມິຕ຺ຕປຏິປກ຺ຂຕ຺ຕາ ອມິຕ຺ໂຕ, ຣປຕ຺ຍວຓ຺ຓໍ ຣຊເຕຕິ ຣິປຸ, ອຸ, ອິຕ຺ຕໍ, ຣປ, ລປ, ຊປ, ຊປ຺ປ ວຈເນ ວາ. ເວຣໍ ວິໂຣໂຘ ຍສ຺ສຕ຺ຖີຕິ ເວຣີ, ອີ, ທຸກ຺ຂເຫຕຸຕ຺ຕາ ສປຕ຺ຕິ ອິວ ສປຕ຺ໂຕ, ອິວຕ຺ເຖ ອກາຣປຈ຺ຈໂຍ. ອຣ ຄມເນ,ຕິ, ຠູວາທິຕ຺ຕາ ອາຄໂມ. ສທ ສາທເນ, ຕຸ, ຠູວາທິ, ສຕ຺ຕຸ, ຍວາທິຈຸຓ຺ເຓປິ. ອຣ ຄມເນ, ເວຣມຣຕີຕິ ອຣິ, ຣສ຺ສນ຺ໂຕ ອິ. ສປຕ຺ຕາທີນໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ທ຺ວນ຺ໂທ, ‘‘ພ຺ຍຎ຺ຊໂນ ຈ ວິສໍໂຍໂຄ’’ຕິ ສຸຕ຺ເຕ ຈຄ຺ຄຫເຓນ ເອກຕກາຣສ຺ສ ໂລໂປ ຈ. ປຕິຍມຕ຺ຖນໍ ປຈ຺ຈຕ຺ໂຖ, ຕໍໂຍຄາ ປຈ຺ຈຕ຺ຖິໂກ, ປຕິຍໍ ວິປຣີຕຄມນໍ. ປນ຺ຖ ຄຕິຍໍ, ຈຸຣາທິ. ປຣິປນ຺ໂຖ ປຣິສ຺ສວຏ຺ຐານໍ, ຕໍໂຍຄາ ປຣິປນ຺ຖີ. ປຏິວິຣຸທ຺ໂຘ ປກ຺ໂຂ ສຫາໂຍ ປຏິປກ຺ໂຂ, ຕຖາ ວິປກ຺ໂຂ. ນ ຫິໂຕ ອຫິໂຕ. ຫິໍສາຍໍ ຣມຕີຕິ [ປຣຕີຕິ (?)] ປໂຣ, ກ຺ວິ. ປຏິປກ຺ຂຠາເວນ ອມຕິ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ປຈ຺ຈາມິຕ຺ໂຕ, ອມ ຄມເນ, ໂຕ, ທ຺ວິຕ຺ຕໍ. ນຕ຺ຖິ ເອຕສ຺ມາ ອີຕິ ອຸປທ຺ທໂວຕິ ອນີໂຕ, ມິຕ຺ໂຕ, ຕປ຺ປຏິປກ຺ໂຂ ປຈ຺ຈນີໂຕ, ໂສ ເອວ ປຈ຺ຈນີໂກ, ຕສ຺ສ ໂກ, ຍຖາ ນິຍໂກ. ວິໂຣໂຘສ຺ສຕ຺ຖີຕິ ວິໂຣຘີ, ອີ. ທິສ, ທຸສ ອປ຺ປີຕິຍໍ, ທິວາທິ. ວິທຸສ຺ສນສີລຕາຍ ວິທ຺ເທສີ, ທ຺ວິຕ຺ຕໍ, ອິສ຺ເສຕ຺ຕໍ. ທຸສ຺ສຕີຕິ ທິໂສ, ອ. ຕປຈ຺ຈເຍ ທິຏ຺ໂຐ, ຘາຕ຺ວນ຺ເຕນ ສຫ ຏ຺ຐາເທໂສ. ທ຺ເວສໂຓ, ທຸຫທໂຍ, ທສ຺ສຸ, ສາຕ຺ຕໂວ, ອຠິຆາຕີປ຺ຍຕ຺ຣ.

ທ຺ວຍໍ ອນຸກູລເນ. ອນຸໂຣຘນໍ ອນຸໂຣໂຘ, ໂຓ. ຣຸຘ ອາວຣເຓ. ອນຸຣູປໍ ປວຕ຺ຕນໍ ອນຸວຕ຺ຕນໍ, ວຕຸ ວຕ຺ຕເນ, ຠູ, ຍຸ.

໓໔໖. ປຎ຺ຈກໍ ມິຕ຺ຕສາມຎ຺ເຎ. ມິທ ສ຺ເນເຫ, ຠູວາທິ, ໂຕ, ວຍສາ ຕຸລ຺ໂຍ ວຍໂສ, ມູລວໂຍສທ຺ເທຫິ ສຎ຺ຎາຍໍ ສປຈ຺ຈໂຍ [ຍປຈ຺ຈໂຍ (?) ປາຓິນິ ໔.໔.໙໑ ສຸຕ຺ຕໍ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ], ສພ຺ພກາຣິເຍສຸ ສຫ ວຍຕີຕິ ວາ ວຍໂສ, ວຍ ຄມເນ, ສຫສ຺ສ ໂສ ວຓ຺ຓວິປຣິຍໂຍ. ສຫ ອຍຕິ ກິຈ຺ເຈສູຕິ ສຫາໂຍ, ອຍ ຄມເນ, ສຫສ຺ສ ສາຠາໂວ, ຍຖາ ສຫຘມ຺ມິໂກ. ສຫ ວາ ຫານິ, ອໂຍ ວາ ວຸຑ຺ຒິ ຍສ຺ສ ສຫາໂຍ, ຕິປທພຫຸພ຺ພີຫິ, ຍຖາ ປຣກ຺ກມາຘິຄຕສມ຺ປທາ. ອຖ ວາ ຫານິ ຈ ອາໂຍ ຈ ຫາຍາ, ນິໂລໂປ, ເຕ ຍສ຺ສ ອຕ຺ຖິ, ໂສ ສຫາໂຍ, ‘‘ສປກ຺ຂໂກ, ສໂລມໂກ’’ຕ຺ຍາທີສຸ ວິຍ ສສທ຺ທສ຺ສ ວິຊ຺ຊມານຕ຺ຖຕ຺ຕາ. ສຸນ຺ທຣໍ ຫທຍເມຕສ຺ສາຕິ ສຸຫທໂຍ, ອໂລໂປ, ທ຺ຍສ຺ສ ໂຊ, ໂສວ ສຸຫຊ຺ໂຊ. ສຫ ປຣິສຫເນ. ປຣິສຫນໍ ອທຸສ຺ສນໍ, ໂຂ, ຫໂລໂປ, ສຂາ, ຣາຊາທິ, ສມາໂນ ຂ຺ຍາໂຕ ປຕີໂຕ ວາ ສຂາ, ຍໂລໂປ, ສມານສ຺ສ ຈ ສຠາໂວ. ສິນິທ຺ໂຘ, ສ຺ນິທ຺ໂຘ, ສວໂຍປ຺ຍຕ຺ຣ. ສຂ຺ຍສຕ຺ຕປທິນາ ປນ ເມຕ຺ຕິຍໍ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ສຂິມ຺ຫິ ຠວໍ ສຂ຺ຍໍ. ສຕ຺ຕຫິ ປເທຫິ ອວຄມ຺ຍເຕຕິ ສຕ຺ຕປທິນໍ [ສຕ຺ຕປທີນ (ອມຣ ໑໘.໑໒)], ອິໂນ.

ທ຺ວຍໍ ອເຠຊ຺ຊມິຕ຺ເຕ. ສພ຺ພກາລໍ ຠຊຕີຕິ ສມ຺ຠຕ຺ໂຕ, ຠຊ ເສວາຍໍ, ຠູວາທິ. ທຬ຺ໂຫ ຖິໂຣ ມິຕ຺ໂຕ ທຬ຺ຫມິຕ຺ໂຕ. ທ຺ວຍໍ ທິຏ຺ຐມຕ຺ຕມິຕ຺ເຕ. ກິຎ຺ຈິ ກາລໍ ປສ຺ສິຕພ຺ໂພຕິ ສນ຺ທິຏ຺ໂຐ. ສໍສທ຺ໂທຍມປ຺ປຕ຺ໂຖ. ທິສ ເປກ຺ຂເນ, ທສ຺ສນໍ ທິຏ຺ຐໍ, ຕໍ ມຕ຺ຕາ ປມາຓເມຕສ຺ສ ທິຏ຺ຐມຕ຺ຕໂກ, ສກຕ຺ເຖ ໂກ.

໓໔໗. ທ຺ວຍໍ ຈຣປຸຣິເສ ຕາປສາທິຣູເປນ ຈຣມຕ຺ເຕ. ຈຣຕິ ຊານາຕິ ປຣຈກ຺ກນ຺ຕິ ຈໂຣ, ອ, ຈາໂຣປິ, ໂຓ. ຄຸຬ຺ຫປຸຣິໂສ ຄຸຕ຺ຕປຸຣິໂສ. ຍຖາຣຫວຓ຺ໂຓ, ປຓິຘິ, ອປ຺ປສໂປ, ຜສ຺ໂສປ຺ຍຕ຺ຣ. ຕຕ຺ຣາທິທ຺ວຍໍ ວາຓິຊກສິພລລິງ຺ຄຠິກ຺ຂຸກຈ຺ຈາຍນາທິເລເສນ ຖາຍິນິຈເຣ. ອິຕເຣ ອິຘາຄຕສທິສຕ຺ເຖ. ວຓ຺ໂຓ ປກາໂຣ, ຍຖາຣຫວຓ຺ໂຓ ຍຖາຣຫປ຺ປກາໂຣ. ເຍນ ປຣຈກ຺ກໍ ສກ຺ກາ ຎາຕຸໍ ຕປ຺ປກາຣວາ ອິຈ຺ຈຕ຺ໂຖ. ປຓິຘິຍ຺ຍເຕ ເຎຍ຺ຍມສ຺ມິໍ ປຓິຘິ, ອິ. ອປກຏ຺ຐໍ ສປ຺ປຕິ ຈຣຕີຕິ ອປສປ຺ໂປ, ອ. ຜຸສ ພາຘນຜຸສເນສຸ, ອ, ຜສ຺ໂສ.

ຕິກໍ ປຖິເກ. ປເຖ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ປຖາວີ, ວີ, ທີໂຆ. ອິໂກ, ປຖິໂກ. ອທ຺ຘນິ ມຄ຺ເຄ ຄຈ຺ຉຕິ ສີເລນາຕິ ອທ຺ຘຄູ. ອທ຺ຘໂຄປ຺ຍຕ຺ຣ.

ທ຺ວຍໍ ທູເຕ. ທຸ ປຣິຕາເປ, ໂຕ. ສນ຺ເທສໍ ວາຈິກໍ ຫຣຕ຺ຍເນເນຕິ [ຫຣຕີຕິ (?)].

ທ຺ວຍໍ ໂຊຕິສິເກ. ຄຓຍຕີຕິ ຄຓໂກ, ຓ຺ວຸ. ມຸຫຸຕ຺ຕໍ ກາລວິເສສໍ ຊານາຕີຕິ ມຸຫຸຕ຺ຕິໂກ, ວາຄ຺ຄຫເຓນ ນ ວຸທ຺ຘິ. ສໍວຈ຺ຉໂຣ, ໂຊຕິສິໂກ, ເທວຎ຺ຎູ, ໂມຫຸຕ຺ໂຕ, ຎາຓິໂກ, ກາຕນ຺ຕິໂກປ຺ຍຕ຺ຣ. ກຕນ຺ໂຕ ເທວມຕ຺ຕໍ, ຕໍ ຊານາຕີຕິ ກາຕນ຺ຕິໂກ.

໓໔໘. ທ຺ວຍໍ ເລຂເກ. ລິຂ ເລຂເນ, ຠູ, ຓ຺ວຸ. ລິເປນ ມສ຺ໂຍປເທເສນ ຠວຕີຕິ ລິປິ, ອິ, ວຓ຺ຓສຓ຺ຐາໂນ, ຕໍ ກໂຣຕີຕິ ລິປິກາໂຣ. ອກ຺ຂຣຈໂຓ, ອກ຺ຂຣຈຸຎ຺ຈຸປ຺ຍຕ຺ຣ. ຈນ ທາເນ, ຠູ. ຈຎ຺ຈຸ ຄຕິຍໍ.

ເມລານນ຺ທາ ມສິມຓິ, ເມລນ຺ຘຸ ວຓ຺ຓກູປິກາ;

ມສິຊລນ຺ຕຸ ເມລາ ຈ, ປຕ຺ຕຎ຺ຊນໍ ມສິ ທ຺ວິສຸ.

ເລຂນີ ວຓ຺ຓຕູລີ ຈ, ວຓ຺ຓກກ຺ຂຣຕູລິກາ;

ວຓ຺ຓທູໂຕ ໂສຕ຺ຖິມຸໂຂ, ເລໂຂ ວາຈິກຫາຣໂກ.

ກາຈນກິຕລິໂກ ຈ, ກາຈນໍ ຕນ຺ນິພນ຺ຘນໍ;

ເລຂ຺ຍຏ຺ຐານໍ ຄນ຺ຖກຸຏິ, ມຸທ຺ທາ ປຈ຺ຈຍກາຣິນີ [ຕິກຓ຺ຑເສສ ໒.໘.໒໗, ໒໘, ໒໙].

ທ຺ວຍໍ ວຓ຺ເຓ. ວຓ຺ຓີຍຕິ ປກາສີຍຕິ ອຕ຺ໂຖ ເຍນ, ໂສ ວຓ຺ໂຓ, ວຓ຺ຓ ປກາສເນ. ນ ຂຣຕິ ນ ຂີຍຕີຕິ ອກ຺ຂໂຣ, ຂຣ ວິນາເສ, ຂິ ຂເຍ ວາ, ຕທາ ອໂຣ. ລິຂນໍ, ລິປິ, ລິຂິ ອິເມ ວຓ຺ຓສຓ຺ຐາເນ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ລິປິລິຂິໂຍ ອິຕ຺ຖິຍໍ.

ເຠທາທໂຍ ອິເມ ຈຕຸໂຣ ອຸປາຍາ ສຕ຺ຕຸວິຊຍກາຣຓານິ. ສຕ຺ຕຸວິຊຍມຸປຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ເອເຕຫີຕິ ອຸປາຍາ. ປຣສ຺ມາ ວິສິເລສນໍ ເຠໂທ.

ສ຺ເນຫຣາຄາປນຍນໍ, ສໍຫາໂສປ຺ປາທນໍ ຕຖາ;

ສນ຺ຕຊ຺ຊນຎ຺ຈ ເຠໂທຍໍ, ວິຎ຺ຎູຫິ ຕິວິໂຘ ມໂຕ [ກາມນ຺ທກີຍນີຕິສາຣ ໑໗.໘].

ຕຕ຺ຣາຍໍ ຕວານຸຄ຺ຄເຕນ ປວຸທ຺ໂຘ ປາສາທຕຣໂວ ວິຍ ອຕ຺ຕານຎ຺ໂຈຈ຺ຉິນ຺ທິສ຺ສຕີຕິ ສງ຺ກາຍໍ ຊນິຕາຍໍ ສ຺ເນຫຠຕ຺ຕິຎ຺ຈາປນຍຕິ. ອຠິຠວນຎ຺ໂຈປາທຍຕິ [ປທ຺ຘຎ຺ໂຈປາທຍຕິ (ກ.)]. ອຎ຺ຎສ຺ສ ຈ ປຣິຍປຈ຺ຈາມິຕ຺ຕານຸຄ຺ຄຫຓສ຺ສ ມຣຓເມວນ຺ໂຕ ຠວິສ຺ສຕີຕ຺ເຍວໍປກາຣມຠິຠຍນໍ ສນ຺ຕຊ຺ຊນໍ.

ວໂຘຕ຺ຖຄ຺ຄຫຓຎ຺ເຈວ, ປຣິກ຺ເລໂສ ຕເຖວ ຈ;

ອິຕິ ທຓ຺ຑວິຘຎ຺ຎູຫິ, ທຓ຺ໂຑປິ ຕິວິໂຘ ມໂຕ [ກາມນ຺ທກີຍນີຕິສາຣ ໑໗.໙].

ປຣິກ຺ເລໂສ ພນ຺ຘນຕາຬນາທິ.

ອຎ຺ຎມຎ຺ໂຎປກາຣານໍ, ທສ຺ສນໍ ຄຸຓກິຕ຺ຕນໍ;

ສມ຺ພນ຺ຘສ຺ສ ສມກ຺ຂານໍ, ອາຍຕິໍ ສມ຺ປກາສນໍ.

ວາຈາ ເປສລຍາ ສາຘຸ, ຕວາຫມິຕິ ຈປ຺ປຓໍ;

ອິຕິ ສາມວິຘຎ຺ຎູຫິ, ສາມໍ ປຎ຺ຈວິຘໍ ມຕໍ [ກາມນ຺ທກີຍນີຕິສາຣ ໑໗.໔-໕].

‘‘ອສ຺ມິໍ ເອວໍ ກເຕ ອິທໍ ອມ຺ຫາກໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ອາສາທສ຺ສນໍ ອາຍຕິສມ຺ປກາສນໍ. ອປ຺ປຓມິຕ຺ຍງ຺ຄສ຺ສ ທານໍ.

ທານຎ຺ຈ ປຎ຺ຈຘາ ສາຣສ຺ສາສາຣສ຺ສ ຈ ທພ຺ພສ຺ສ ຄຫິຕສ຺ສ ສມປ຺ປຓໍ, ຕຖາຄຫິຕສ຺ສານຸໂມທນໍ, ຕຖາ ອປຸພ຺ພທານໍ, ຕຖາ ‘‘ອມຸສ຺ສ ທພ຺ພໍ ຄຓ຺ຫາຫິ, ຕເຖວ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ປຣເສສຸ ສຍໍ ຄາຫປ຺ປວຕ຺ຕນໍ, ຕຖາ ອິຓປ຺ປໂມຈນຎ຺ເຈຕິ. ຍຖາຫ –

‘‘ໂຍ ສມ຺ປຕ຺ຕຘໂນສ຺ສຄ຺ໂຄ, ອຸຕ຺ຕມມຊ຺ຌິມາຘໂມ;

ປຕິທານໍ ຕຖາ ຕສ຺ສ, ຄຫິຕສ຺ສານຸໂມທນໍ.

ທພ຺ພທານ’ມປຸພ຺ພຎ຺ຈ, ສຍໍ ຄາຫປ຺ປວຕ຺ຕນໍ;

ເທຍ຺ຍສ຺ສ ປຏິໂມກ຺ໂຂ ຈ, ທານໍ ປຎ຺ຈວິຘໍ ມຕ’’ນ຺ຕິ [ກາມນ຺ທກີຍນີຕິສາຣ ໑໗.໖-໗].

ເອເຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຸປາຍາ ມາຍາທີສ຺ເວວນ຺ໂຕຄຘາ, ຕຖາ ຫິ ມາໂຍເປກ຺ຂາ ຈ ທຓ຺ຑນ຺ໂຕຄຘາ. ອິນ຺ທຊາລຎ຺ຈ ເຠເທ ອນ຺ໂຕຄຘໍ. ເກຈິ ປນາຫຸ

‘‘ສາມໍ ທານຎ຺ຈ ເຠໂທ ຈ, ທຓ຺ໂຑ ເຈຕິ ຈຕຸກ຺ກກໍ;

ມາໂຍເປກ຺ຂິນ຺ທຊາລຎ຺ຈ, ສຕ຺ໂຕປາຍາ ປກິຕ຺ຕິຕາ’’ຕິ [ກາມນ຺ທກີຍນີຕິສາຣ ໑໗.໓].

໓໔໙. ນາມມຕ຺ເຕນ ວຸຕ຺ຕານໍ ເຠທາທີນມິທານິ ປຣິຍາຍານ຺ຍາຫ. ຕຕ຺ຣ ທ຺ວຍໍ ເຠເທ. ຊປ ມານເສ ຈ [ຊໂປ ຈິນ຺ຕນວາຈາສຸ (ຘາຕ຺ວຕ຺ຖສງ຺ຄຫ, ໑໓໕ ຄາຖາ)], ຠູ, ໂຓ. ຠິທິ ທ຺ວິຘາກຣເຓ, ໂຓ.

ຕິກໍ ທຓ຺ເຑ. ທຓ຺ຑ ນິປາຕເນ, ຈຸຣາທິ. ສໂຫ ວຸຈ຺ຈຕິ ພລໍ, ຕພ຺ຠວໍ ສາຫສໍ. ທມນໍ ທໂມ, ທີຆປຏິເສໂຘ.

໓໕໐. ສາມໍ ສຸທ຺ທວຄ຺ເຄ, ທານຎ຺ຈ ພ຺ຣາຫ຺ມຓວຄ຺ເຄ ກເຖສ຺ສຕິ. ສາມ຺ຍາທໂຍ ສຕ຺ຕເຣວາຈຣິຍມເຕ. ປຣມ຺ປໂຣປກາຣິຕ຺ຕາ ຣຊ຺ຊສ຺ສງ຺ຄານິ. ປກຏ຺ຐມຸປກຸພ຺ພນ຺ຕິ ຣຊ຺ຊນ຺ຕິ ປກຕິໂຍຕິ ໂຈຈ຺ຈນ຺ເຕ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ຈ ກາມນ຺ທກີເຍ –

‘‘ສາມ຺ຍ’ມຈ຺ຈຎ຺ຈ ຣຏ຺ຐຎ຺ຈ, ທຸຄ຺ຄໍ ໂກໂສ ພລໍ ສຂາ;

ປຣມ຺ປໂຣປກາຣີທໍ, ສຕ຺ຕງ຺ຄໍ ຣຊ຺ຊມຸຈ຺ຈເຕ [ກາມນ຺ທກີຍນີຕິສາຣ ໔.໑].

ອມຈ຺ຈຣຏ຺ຐທຸຄ຺ຄານິ, ໂກໂສ ທຓ຺ໂຑ ຈ ປຎ຺ຈໂມ;

ເອຕາ ປກຕິໂຍ ວຸຕ຺ຕາ, ວິຊິຄີສສ຺ສ ຣາຊິໂນ.

ເອຕາ ປຎ຺ຈ ຕຖາ ມິຕ຺ຕໍ, ສຕ຺ຕໂມ ປຖວີປຕິ;

ສຕ຺ຕປ຺ປກຕິກໍ ຣຊ຺ຊໍ, ອິຈ຺ຈາຫ ສູຣປູຊິໂຕ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຣ ໂປຣເສຓີນໍ ປຘານຠາເວປິ ສຕິ ຣຏ຺ຐຄ຺ຄຫເຓນ, ພລຄ຺ຄຫເຓນ ວາ ຄຫຓສິທ຺ຘນ຺ຕິ ເນຫ ວິສຸໍ ຄຫຓໍ ກຕໍ, ອມຣໂກເສ ປນ ທ຺ວີຫິ ຄຫເຓ ສິທ຺ເຘປິ ປຘານຕ຺ຕາຂ຺ຍາປນຕ຺ຖໍ ວິສຸໍ ຄຫິຕາ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ຫິ ຕຕ຺ຣ –

‘‘ສາມ຺ຍ’ມຈ຺ໂຈ ສຂາ ໂກໂສ, ຣຊ຺ຊທຸຄ຺ຄພລານິ ຈ;

ຣຊ຺ຊງ຺ຄານິ ປກຕໂຍ, ໂປຣານໍ ເສຓິໂຍປິ ເຈ’’ຕິ [ອມຣ ໑໘.໑໗].

ເອສຎ຺ຈ ສາມ຺ຍມຈ຺ຈຣຏ຺ຐທຸຄ຺ຄໂກສພລສຂີນໍ ປຸພ຺ພຕຣສ຺ສ ຄຣຸຕ຺ຕໍ ວິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ, ອິຫ ຕຸ ນາມລິງ຺ຄານຸສາສເນ ອຠິຘານສຕ຺ເຖ ອນຸປໂຍຄໂຕ ຍຖາກ຺ກມໍ ຄຣຸຕ຺ຕໍ ນ ວຕ຺ຕຸມິຈ຺ຉຕີຕິ ພ຺ຍຕິກ຺ກເມໂນປຎ຺ຎາໂສ ກໂຕ.

ສຸວຓ຺ຓາທິມຍຠຓ຺ຑາຄາຣໍ ໂກໂສ, ປພ຺ພໂຕທກຣຸກ຺ຂາທີຫິ ທຸຄ຺ຄມໍ ປຸຣໍ ທຸຄ຺ຄໍ, ວິຊິຕໍ ຊນປທວຕີ ຠູມິ, ພລໍ ຈກ຺ກໍ, ຕຎ຺ຈ ໂມລຠຕເສຓິສຫາຍາມິຕ຺ຕາຏວິກເຠເທນ ຉພ຺ພິຘໍ. ຕຕ຺ຣ ກມາຄຕໍ ໂມລໍ, ເວຕນສມ຺ພນ຺ຘໍ ຠຕໍ, ໂປຣໍ ພລໍ ເສຓີ, ສຫາຍຠູຕໍ ສຫາໂຍ, ອມິຕ຺ຕຠູຕໍ ອມິຕ຺ຕໍ, ອຏວິກໍ ອຏວິສຫາໂຍ ມິຕ຺ຕໍ. ຕທປິ ສຫຊ຺ຊໍ, ປາກຕໍ, ກິຕ຺ຕິມຎ຺ເຈຕິ ຕິວິຘໍ. ‘‘ລິງ຺ເຄ ສຠາເວ ປກຕິ, ໂປຣາມຈ຺ຈາທິໂຍນິສຸ. ຕິລິງ຺ຄໍ ຄຸຓສາມ຺ເຍປີ’’ຕິ [ພ຺ຍາຂ຺ຍາສຸຘາ ໑.໔.໒໙] ຣຸທ຺ໂທ.

໓໕໑. ປຠາວາທີນໍ ວສາ ສຕ຺ຕິໂຍ ນາມ ຕິສ຺ໂສ ຠວນ຺ຕິ. ສກ ສຕ຺ຕິຍໍ,ຕິ. ຕຕ຺ຣ ຍໍ ສນ຺ຘາທີນໍ, ເຠທາທີນຎ຺ຈ ຍາຖາວໂຕ ອວຏ຺ຐາປນໍ, ຕໍ ຎາຓພລໍ ມນ຺ຕສຕ຺ຕິ, ສກສມ຺ປຕ຺ຕຸປ຺ປຕ຺ຕິຍໍ ໂກສທຓ຺ຑາ ປຠູສຕ຺ຕິ, ເຕສໍເຍວ ປຠຸຕ຺ຕສມ຺ປາທເນ ສາມຕ຺ຖິຍໂຕ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ຈ ‘‘ໂກສທຓ຺ຑພລໍ ປຠູສຕ຺ຕິ’’ຣິຕິ [ຈິນ຺ຕາມຓິຏີກາຍມ຺ປິ]. ພລວຕີ ອຸສ຺ສາຫເຈຏ຺ຐາ ອຸສ຺ສາຫສຕ຺ຕິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ຈ ‘‘ວິກ຺ກມພລມຸສ຺ສາຫສຕ຺ຕິ’’ຣິຕິ [ພ຺ຍາຂ຺ຍາສຸຘາ ໒.໘.໑໙ ຈິນ຺ຕາມຓິຏີກາຍມ຺ປິ].

ປຠາວາທີນໍ ສກາຣຓໍ ສຣູປໍ ທສ຺ເສຕຸມາຫ ‘‘ປຠາໂວ’’ຈ຺ຈາທິ. ທມນໍ ທຓ຺ໂຑ, ຕທຕ຺ຖິຍາ ພລມ຺ປິ ທຓ຺ໂຑ. ຕໂຕ ຊາຕໍ ຍໍ ເຕໂຊ, ຕໍ ປຠາໂວ. ຕໂຕ ຊາໂຕ ໂຍ ເຕໂຊ, ໂສ ‘‘ປຠາໂວ’’ຕິປິ ປຸລ຺ລິງ຺ເຄນ ໂຍຊນີຍໍ. ປຠວນ຺ຕິ ເຕຊສ຺ສິໂນ ອເນເນຕິ ປຠາໂວ, ໂຓ. ປກຏ຺ໂຐ ວາ ຠາໂວ ປຠາໂວ. ໂກໂສ ຘນໍ, ຕໂຕ ຊາໂຕ ໂຍ ເຕໂຊ, ໂສ ປຠາໂວ ນາມ. ຕຖາ ໂກສໂຊ ເຕໂຊ ຘເນນ ສຕ຺ຕູນມຸປກຣຓໍ. ປຕປນ຺ຕິ ເຕຊສ຺ສິໂນ ຠວນ຺ຕ຺ຍເນເນຕິ ປຕາໂປ, ໂຓ.

໓໕໒. ທ຺ວຍໍ ມນ຺ເຕ. ມນ຺ຕາ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຎ຺ຎາ, ສາ ເອຕສ຺ມິໍ ວິຊ຺ຊຕິ ຕາຍ ນິປ຺ຜາເທຕພ຺ພຕ຺ຕາຕິ ມນ຺ໂຕ, ອຖ ວາ ມນ຺ຕ ຄຸຕ຺ຕຠາສເນ, ຠາເວ ໂຓ. ອິຕຣຕ຺ຣ ຠາເວ ຍຸ.

ໂສ ມນ຺ໂຕ ທ຺ວິໂຄຈໂຣ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຊນານໍ ວິສຍຠູໂຕ ຈຕຸກ຺ກຓ຺ໂຓ ນາມ. ຈຕ຺ຕາໂຣ ກຓ຺ຓາ ເອຕ຺ຖ ຈຕຸກ຺ກຓ຺ໂຓ. ໂສ ມນ຺ໂຕ ຕິໂຄຈໂຣ ຕິຓ຺ຓໍ ຊນານໍ ວິສຍຠູໂຕ ຉກ຺ກຓ຺ໂຓ ນາມ. ມນ຺ໂຕ ນາມ ຈຕຸກ຺ກຓ຺ໂຓ ວາ ຉກ຺ກຓ຺ໂຓ ວາ ກຕ຺ຕພ຺ໂພ, ນ ຕໂຕ ປຣນ຺ຕິ ທ຺ວິນ຺ນເມເວຕ຺ຖ ຄຫຓໍ. ອມຣໂກເສ ປນ ຉກ຺ກຓ຺ໂຓປິ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ຫິ ຕຕ຺ຖ ‘‘ອຉກ຺ກຓ຺ໂຓ, ໂຍ ຕຕິຍາທ຺ຍໂຄຈໂຣ’’ຕິ [ອມຣ ໑໘.໒໒].

ສພ຺ພປາຣິສທຕ຺ຕາ [ສພ຺ພປາຐິປທຕ຺ຕາ (ກ.)] ພ຺ຍາກຣຓສ຺ສ ໂສຕູນໍ ສມຍນ຺ຕເຣສ຺ວປິ ປຏຸຠາວຊນນຕ຺ຖໍ ອິຘານາຄຕາປິ ຉຄ຺ຄຸຓາທໂຍ ອາເນຕ຺ວາ ກເຖຕພ຺ພາ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ຫິ –

‘‘ສພ຺ພປາຣິສທໍ [ສພ຺ພປາຏິປທໍ (ກ.)] ຫິທໍ, ສພ຺ພສຕ຺ຖ’ມໂຕ ມຕໍ;

ນິສ຺ສີຍເຕ ກ຺ວຈິ ກິຎ຺ຈິ, ສພ຺ເພສ’ມຕ຺ຣ ວາທິນ’’ນ຺ຕິ.

ຍຖາ ຉຄ຺ຄຸຓາ ສນ຺ຘິ ວິຄ຺ຄຫຍານາສນທ຺ເວຘາສຍາ [ອມຣ ໑໘.໑໘-໙]. ຕຕ຺ຣ ສນ຺ຘິ ອຸປຫາຣລກ຺ຂໂຓ ຕິວິໂຘ ໂກສທຓ຺ຑຠູມິປ຺ປທານເຫຕຸໂກ. ອປຫາຣລກ຺ຂໂຓ ວິຄ຺ຄໂຫ, ໂສປິ ຕິວິໂຘ ປກາສຍຸທ຺ຘໍ ກູຏຍຸທ຺ຘໍ ຕຸຓ຺ຫິຍຸທ຺ຘນ຺ຕິ.

ປຣພ຺ຍສນຕາສປຕ຺ຕິເທສກາລາຕ຺ຍຸທຍາວາປຍານມຕ຺ເຕນ ສາທ຺ເຘ ປຣສ຺ມິໍ ກຕາຈຣສ຺ສ ຄຸຓານຸຣຕ຺ຕປກຕິສ຺ສ ວິຊິຄີສສ຺ສ ຍາຕ຺ຣາ ຍານໍ [ກາມນ຺ທກີຍນີຕິສາເຣ ໑໑ ສຄ຺ເຄ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ], ຕຎ຺ຈ ວິຄ຺ຄຍ຺ຫຍານໍ ສນ຺ຘາຍຍານໍ ສມ຺ຠູຍຍານໍ ປສງ຺ຄຍານໍ ອຸເປກ຺ຂິຍຍານມິຕິ ປຎ຺ຈວິຘໍ. ປຕິຄ຺ຄາຫີນໍ ນິຄ຺ຄຍ຺ຫ, ສນ຺ຘາຍ, ອຸເປກ຺ຂິຍ ວາ ຍໍ ຍານໍ, ຕໍ ວິຄ຺ຄຍ຺ຫຍານາທິ. ຍທາ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ຕທາ ສາມນ຺ເຕຫິ ສເຫກີຠູຍ ຍານໍ ສມ຺ຠູຍຍານໍ. ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຄນ຺ຕພ຺ເພ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ປສງ຺ຄໂຕ ຄມນໍ ປສງ຺ຄຍານໍ.

‘‘ນ ມໍ ປໂຣ ຫນ຺ຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ, ນາຫມ຺ປິ ປຣ’’ມິຕິ ກາລາທິເກ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ວາ ວິຊິຄີສສ຺ສ ທຸຄ຺ຄາທີນິ ວຑ຺ຒຍໂຕ ຐິຕິ ອາສນໍ, ຕທປິ ວິຄ຺ຄຍ຺ຫາສນສນ຺ຘາຍາສນາທິເຠເທນ ປຎ຺ຈວິຘໍ. ພລີນໍ ສຕ຺ຕູນໍ ມຊ຺ເຌ ກາກກ຺ຂິວາ’ລກ຺ຂິຕສ຺ໂສ’ຠຍຕ຺ຣ ວຈເນນຕ຺ຕໂນ ສມປ຺ປຓໍ ທ຺ເວຘໍ. ອຎ຺ຎຕເຣນ ວາ ພລວຕເຣນ ສນ຺ຘິ, ອຎ຺ຎຕເຣນ ອພເລນ ວິຄ຺ຄໂຫ ທ຺ເວຘໍ. ສຕ຺ຕຸໂນ ວາ ປກຕີຫິ ສນ຺ຘາຍ ໂຍ ເຕນ ວິຄ຺ຄໂຫ, ສຕ຺ຕຸເນວ ວາ ໂຍ ສນ຺ຘິວິຄ຺ຄຫສມຸທາຍເຫຕຸໂກ [ສຕ຺ຕຸໂນວ ວາ ສນ຺ຘິວິຄ຺ຄຫສມຸທາຍເຫຕຸໂນ (ພ຺ຍາຂ຺ຍາສຸຘາ ໑.໘.໑໘)] ທຸຄ຺ຄາສຍສ຺ສ ພ຺ຍາປາໂຣ, ໂສປິ ທ຺ເວຘໍ. ປຣສນ຺ຕານມປ຺ໂຍຠຍເວທນານໍ ອຸຠຍໂຕ ວຸຕ຺ຕິ ທ຺ເວຘມຸຈ຺ຈເຕ.

‘‘ອຸຈ຺ຉິຊ຺ຊມາໂນ ຣິປຸນາ ນິຣຸປາຍ ປຕິກ຺ຣິໂຍ. ສຕ຺ຕິຫີໂນ ສມາສິຍເຕ’’ຕິ [ພ຺ຍາຂ຺ຍາສຸຘາ ໑.໘.໑໘] ຫີເນນາຎ຺ຎສ຺ສ ພລວຕຣສ຺ສ ຘມ຺ມວິຊຍິໂນ ສມາສຍນໍ [ພລວຕາ ອຣິນາ ອຸຈ຺ຉິຊ຺ຊມານສ຺ສ ຫີນສຕ຺ຕິໂນ ຍໍ ພລວຘມ຺ມວິຊຍິສມາສຍນໍ (ພ຺ຍາຂ຺ຍາສຸຘາ ໑.໘.໑໘)], ຕສ຺ເສວ ວາ ພລິໂນ ສຕ຺ຕຸໂນ ໂກສາທິປ຺ປທາເນນ ອາສຍນໍ ອາສໂຍ ວຸຈ຺ຈເຕ. ເອເຕ ຉຄ຺ຄຸຓາ.

ຍສ຺ມິຎ຺ຈ ຄຸເຓ ຐິໂຕ ວິຊິຄີໂສ ສກ຺ໂກຕ຺ຍຕ຺ຕໂນ ອຏ຺ຐວຄ຺ຄິຍກມ຺ມານິ ປວຕ຺ຕຍິຕຸໍ, ປຣສ຺ສ ເຈຕານ຺ຍຸປຫນ຺ຕຸໍ, ຄຸຓມາຘິຏ຺ເຐຍ຺ຍ, ສາ ວຸຑ຺ຒິ.

ກສິ ວຓິຊ຺ຊໍ ປໂຖ ທຸຄ຺ຄໍ, ເສຕຸ ກຸຎ຺ຊຣພນ຺ຘນໍ;

ຂນ຺ຍາກຣຘນາທານໍ, ສຸຎ຺ຎານຎ຺ຈ ນິເວສນໍ [ກາມນ຺ທກີຍນີຕິສາຣ ໕.໗໘].

ອິຕ຺ເຍໂສ ອຏ຺ຐວຄ຺ໂຄ.

ຍສ຺ມິໍ ວາ ຄຸເຓ ຐິໂຕ ສກມ຺ມານໍ ວຸຑ຺ຒິ, ຂຍໍ ວາ ນາຠິປສ຺ສຕິ, ຕໍ ຐານໍ, ຍສ຺ມິໍ ວາ ຄຸເຓ ຐິໂຕ ສກມ຺ມານມຸປຆາຕໍ ປສ຺ສຕິ, ຕສ຺ມິໍ ນ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ, ໂສ ຂໂຍ, ອຍໍ ນີຕິເວທີນໍ ຕິວຄ຺ໂຄ [ອມຣ ໑໘.໑໙]. ອິຕເຣສໍ ຘມ຺ມຕ຺ຖກາມາ ຕິວຄ຺ໂຄ.

ທ຺ວຍໍ ຄຸຍ຺ເຫ. ຣຫສິ ຠວໍ ຣຫສ຺ສໍ, ໂສ, ຣເຫ ວາ ຠວໍ ຣຫສ຺ສໍ. ຄຸຫ ສໍວຣເຓ, ກມ຺ມນິ ໂຍ. ອິທໍ ທ຺ວຍໍ ຕີສຸ. ຣຫສ຺ໂສ ມນ຺ໂຕ, ຣຫສ຺ສາ ວາຈາ, ຣຫສ຺ສໍ ມນ຺ຕນໍ.

໓໕໓. ປຎ຺ຈກໍ ວິຊເນ. ວິຊິ ປຸຖຠາເວ, ຠູ, ໂຕ ຈ. ວິຈິ ວິເວຈເນ, ປຸຖຸຠາເວ ຈ ວາ. ‘‘ວິວິຕ຺ຕໍ ຕີສຸ ວິຊເນ, ອສໍປກ຺ກປວິຕ຺ເຕສູ’’ຕິ ຣຸທ຺ໂທ. ວິຄໂຕ ຊໂນ ອສ຺ມາຕິ ວິຊໂນ. ຉາເທຕີຕິ ຉນ຺ໂນ. ຉທ ສໍວຣເຓ. ວິຕ຺ຕມຣຫຕີຕິ ຣໂຫ, ຣຫ ຈາເຄ, ຣມນ຺ເຕ ອສ຺ມິນ຺ຕິ ວາ ຣໂຫ, ວຓ຺ຓວິກາໂຣ. ‘‘ຣໂຫ ນິຘຸວເນ ຈາປິ, ຣໂຫ ຄຸຍ຺ເຫ ນປຸໍສກ’’ນ຺ຕິ [ພ຺ຍາຂ຺ຍາສຸຘາ ໒.໘.໒໒] ຣຠໂສ. ທຸຕິໂຍ ຣໂຫສທ຺ໂທ ອພ຺ຍຍໍ. ນິສ຺ສລາກາ, ອຸປາສຸປ຺ຍຕ຺ຣ. ນິສ຺ສລາກາ ຖີ, ອຸປາສຸ ອພ຺ຍຍໍ.

ທ຺ວຍໍ ວິສ຺ສາເສ. ສສ ປາລເນ, ໂຓ. ສມ຺ຠ ວິສ຺ສາເສ. ‘‘ວິສ຺ສມ຺ໂຠ ເກລິກລເຫ, ວິສ຺ສາເສ’ປຓເຍປິ ເຈ’’ຕິ [ຈິນ຺ຕາມຓິຏີກາຍມ຺ປິ] ຣຸທ຺ໂທ.

ທ຺ວຍໍ ນ຺ຍາເຍ. ຍຸຊ ສມາຘິມ຺ຫິ, ສມາຘິ ອຠ຺ຍຸປຄໂມ, ໂຕ. ອຸປຄນ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ອຸປາຍິກໍ. ອຸປາຍາ ສກຕ຺ເຖ ອິໂກ, ໂອປາຍິກໍ, ໂອປຍິກມ຺ປິ [ປາຓິນິ ໕.໔.໓໔ (ຄຓ)], ລພ຺ຠໍ, ຠຊມານໍ, ອຠິນີຕໍ, ນ຺ຍາຍໍ, ຎາຍໍປ຺ຍຕ຺ຣ.

໓໕໔. ສິໂລກໍ ໂອວາເທ. ອວປຸພ຺ໂພ ວທ ວິຍຕ຺ຕິຍໍ ວາຈາຍໍ, ຠາເວ ໂຓ. ສາສ ອນຸສິຏ຺ຐິມ຺ຫິ,ຕິ, ອາສ຺ສິ, ອນຸສິຏ຺ຐິ. ອນຸສາສເຕ ອນຸສາສນໍ. ປຸມວຊ຺ເຊ ອິຕ຺ຖິຍໍ, ນປຸໍສເກ ຈ. ເອຕ຺ຖ ຈ ເອກສ຺ເສວຕ຺ຖສ຺ສ ຠິນ຺ນລິງ຺ເຄຫິ ຕີຫິ ນາເມຫິ ກຖນໍ ນ ເກວລໍ ວາຈ຺ຈລິງ຺ໂຄເຍວ ສທ຺ໂທ, ອຖ ໂຂ ວາຈກລິງ຺ໂຄປ຺ຍຕ຺ຖີຕິ ທີປນຕ຺ຖໍ.

ທ຺ວຍໍ ອາຓາຍໍ. ອາຓ ເປສເນ, ຠາເວ ອ, ອາຓາ, ອິຕ຺ຖີ. ອວວາໂທ, ນິທ຺ເທໂສ, ສິຏ຺ຐິປ຺ຍຕ຺ຣ. ທ຺ວຍໍ ພນ຺ຘເນ. ທາ ທາເນ, ຠາເວ ຍຸ, ທາ ອວຂຓ຺ຑເນ ວາ, ວິໂຍຄທານໂຕ ອຸທ຺ທານໍ.

໓໕໕-໓໕໖. ທ຺ວຍໍ ອປຣາເຘ. ອປຄຈ຺ຉນ຺ຕ຺ຍເນນາຕິ ອາຄຸ, ຓຸ, ປໂລໂປ, ຣສ຺ສສ຺ສ ທີຆຕາ, ນປຸໍສເກ ອາຄຸ. ອປຄໂຕ ຣາໂຘ ເຍນ ອປຣາໂຘ, ຣາຘ ສໍສິທ຺ຘິມ຺ຫິ. ທ຺ວຍໍ ຣາຊຄຍ຺ເຫ. ກິຣ ວິກິຣເຓ, ກຕ຺ຕຣິ ອ, ອຕ຺ຕໍ. ພລ ປາຓເນ, ອິ. ກຣສາຫຈຣິຍໂຕ ພລິ ປຸລ຺ລິງ຺ເຄ. ຠາຄເຘຍ຺ໂຍປ຺ຍຕ຺ຣ. ຠາຄາສກຕ຺ເຖ ເຘຍ຺ໂຍ [ປາຓິນິ ໕.໔.໓໖ (ວາ.)], ຠາຄຕ຺ເຕນ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ວາ ຠາຄເຘຍ຺ໂຍ, ອິໂຍ.

ທ຺ວຍໍ ຕຸຏ຺ຐິທາເຍ. ມໂນຣຖປຸຓ຺ຓຕ຺ຕາ ປຕ຺ຕພ຺ໂພ ຠາໂຄ ປຸຓ຺ຓປຕ຺ໂຕ. ຕຸສ຺ສນໍ ຕຸຏ຺ໂຐ, ໂສສ຺ສຕ຺ຖີຕິ ຕຸຏ຺ຐີ, ເຕນ ທາຕພ຺ໂພ ທາໂຍ ຕຸຏ຺ຐິທາໂຍ, ອາກາຣນ຺ຕານມາໂຍ.

ຉກ຺ກໍ ປາຠເຕ. ຕຖາ ຫິ –

‘‘ເຫມໍ ສີຫາສນໍ ເວສໍ, ວຸຕ຺ຕໍ ຠທ຺ທາສນໍ ຕຖາ;

ອຸປາຍນ’ມຸປຄ຺ຄຍ຺ຫໍ, ປາຠຕຎ຺ໂຈ’ປທາ ຖິຍ’’ນ຺ຕິ.

ສິໂລກາທ຺ຘໍ ນາມ ອມຣມາລາ.

ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາທາຕພ຺ພາຕິ ອຸປທາ, ອ, ອິຕ຺ຖີ, ຕໍ ຕມຕ຺ຖໍ ປຕ຺ເຖນ຺ເຕຫິ ອາຠຣີຍເຕ ອານີຍເຕຕິ ປາຠຕໍ, ປຕ຺ຖນຕ຺ຖໂຊຕໂກຍໍ ປສທ຺ໂທ. ອຸເປຍ຺ຍເຕຕິ ອຸປາຍນໍ, ອິໂຕ ຍຸ, ອຸປຄຈ຺ຉຕິ ເຍນາຕິ ວາ ອຸປາຍນໍ. ກຸຈ ສງ຺ໂກຈເນ, ໂຓ, ວິຄໂຕ ໂກໂຈ ເຍນ ອຸກ຺ໂກໂຈ. ປຓ຺ເຓນ ສຕ຺ຖປຓ຺ເຓນ ສທ຺ຘິໍ ອາກຣີຍເຕ ອານີຍເຕຕິ ປຓ຺ຓາກາໂຣ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອຸປຈາຣາ. ປຫິຓນ຺ຕ຺ຍເນເນຕິ ປເຫຓກໍ, ຫິ ຄຕິຍໍ, ຍຸ, ສກຕ຺ເຖ ໂກ. ປເທສນໍ, ອຸປຄ຺ຄຍ຺ຫໍ, ອຸປຫາໂຣປ຺ຍຕ຺ຣ.

ຄຸມ຺ພາທິເທຍ຺ໂຍ ຄຸມ຺ພຆຏາທິໂກ [ຄຸມ຺ພຆຏາທິໂຕ (?)] ເທຍ຺ໂຍສຸງ຺ກໍ, ອນິຕ຺ຖີ, ຄຸມ຺ໂພ ນາມ ຊລຖລມຄ຺ຄາທີສຸ ລທ຺ຘພ຺ພຠາໂຄ, ຕຖາ ຆຏ຺ໂຏປິ, ສມານຕ຺ຖາ ເຫເຕ. ອາທິນາ ປາຠຕມ຺ປິ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ສຸງ຺ກ ຄມເນ, ສຸງ຺ກຕິ ເຍນ, ຕໍ ສຸງ຺ກໍ. ຄມຸ ຄມເນ, ໂພ, ອສ຺ສຸ, ຄຸມ຺ໂພ. ທ຺ວຍໍ ຄາມຊນປທາທິໂຕ ລທ຺ຘພ຺ພຠາເຄ. ອຍ ຄມເນ, ໂຓ, ອາໂຍ. ອປຈ຺ຈເຍ ອໂຍ. ຘນານໍ ສມ຺ປຕ຺ຕກາເລ ອາຄໂມ ຘນາຄໂມ.

໓໕໗. ທ຺ວຍໍ ຉຕ຺ຕສາມຎ຺ເຎ. ອາຕປໂຕ ສູຣິຍາໂລກໂຕ ຕາຍຕີຕິ ອາຕປຕ຺ຕໍ, ໂຕ. ຉາທຍຕີຕິ ຉຕ຺ຕໍ, ຉທ ອປວາຣເຓ, ໂຕ, ຕ຺ຣຓປຈ຺ຈເຍ ຉຕ຺ຣໍ, ເຫມໍ ສຸວຓ຺ຓຂຈິຕໍ ຣຎ຺ຎໍ ຣາຊູນໍ ອາສນໍ ສີຫາສນາຂ຺ຍໍ. ສີຫາກຕິປ຺ປຘານຕ຺ຕາ ສີຫາກຕິປ຺ປຘານໍ ອາສນນ຺ຕິ ວິຄ຺ຄໂຫ.

ທ຺ວຍໍ ຈາມເຣ. ວາເລນ ກຕາ ພີຊນີ ວາລພີຊນີ. ຈມໂຣ ມິໂຄ ຕສ຺ເສທໍ ຈາມຣີ. ‘‘ຈາມຣາ ຈາມຣໍ ໂຣມໍ, ຄຸຈ຺ຉກຎ຺ຈາວຈູລກ’’ນ຺ຕິ [ຕິກຓ຺ຑເສສ ໒.໘.໔໐໖] ຕິກຓ຺ຑເສໂສ. ປກິຓ຺ຓກໍປ຺ຍຕ຺ຣ. ປກຣີຍເຕ ວິກ຺ຂິປເຕ ປກິຓ຺ຓກໍ, ສກຕ຺ເຖ ໂກ.

໓໕໘. ຂຄ຺ຄາທໂຍ ອິເມ ປຎ຺ຈ ຣາຊູນໍ ກກຸຘຠຓ຺ຑານິ ຠວນ຺ຕິ. ກຸກ ອາທາເນ, ໂຘ, ວຓ຺ຓວິປຣິຍໂຍ. ຣຎ຺ໂຎ ຄມນກາເລ ສທາ ອາທາຕພ຺ພໂຕ ກກຸຘານິ ຈ ຕານິ ຣາຊຘນຕ຺ຕາ ຠຓ຺ຑານິ ເຈຕິ ກກຸຘຠຓ຺ຑານິ.

໓໕໙. ທ຺ວຍໍ ປຸຓ຺ຓຆເຏ. ຊລປຸຓ຺ຓຕ຺ຕາ ຠທ຺ໂທ ກລ຺ຍາໂຓ ກຸມ຺ໂຠ ຠທ຺ທກຸມ຺ໂຠ. ທ຺ວຍໍ ເຫມຠາຊເນ. ຠຣ ຠຣເຓ, ຠຣຓໍ ຘາຣຓໍ ໂປສນຎ຺ຈ, ຘາຣຓຕ຺ຖສ຺ສ ຠຣຕິສ຺ສ ຠິງ຺ຄາເທໂສ, ຠຣຕິ ທຘາຕິ ອຸທກນ຺ຕິ ຠິງ຺ຄາໂຣ, ອາໂຣ. ກຣໂກ, ກຸຓ຺ຑິກາປ຺ຍຕ຺ຣ.

ຫຕ຺ຖີ ຈ ອສ຺ໂສ ຈ ຣໂຖ ຈ ປຕ຺ຕິ ຈ, ເຕສໍ ສມູໂຫ ຫຕ຺ຖິສ຺ສຣຖປຕ຺ຕິ ຈຕຸຣງ຺ຄິນີ ເສນາຕ຺ຍຸຈ຺ຈເຕ, ເສນງ຺ຄຕ຺ຕາ ສມາຫາຣທ຺ວນ຺ໂທຍໍ. ຈຕ຺ຕາຣິ ອງ຺ຄານິ ຍສ຺ສໍ ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕິ, ສາ ຈຕຸຣງ຺ຄິນີ, ອີ, ອິນີ.

໓໖໐. ທນ຺ຕ຺ຍນ຺ຕໍ ຫຕ຺ຖິນິ. ກຸຎ຺ໂຊ ຫນຸ, ທນ຺ໂຕ ຈ, ຕໍໂຍຄາ ກຸຎ຺ຊໂຣ, ອຕິສເຍ ໂຣ, ກຸໍ ປຖວິໍ ຊຣາເປຕີຕິ ວາ ກຸຎ຺ຊໂຣ, ອລຸຕ຺ຕສມາໂສ, ກຸຎ຺ເຊ ວາ ຄິຣິກູເຏ ຣມຕິ, ໂກຎ຺ຈນາທໍ ນທນ຺ໂຕ ວາ ຈຣຕິ, ກຸໍ ວາ ປຖວິໍ ຕທາຆາເຕນ ຊຣຍຕີຕິ ກຸຎ຺ຊໂຣ. ວາຣຍຕິ ປຣພລໍ ວາຣໂຓ, ນນ຺ທາທີຫິ ຍຸ. ຫຕ຺ຖໂຍຄາ ຫຕ຺ຖີ. ມຕງ຺ຄສ຺ສ ອິສິໂນ ອປຈ຺ຈໍ ມາຕງ຺ໂຄ, ມຫນ຺ຕໍ ອງ຺ຄໍ ສຣີຣເມຕສ຺ສາຕິ ວາ ມາຕງ຺ໂຄ, ຫ ນໂລໂປ, ອສ຺ສາກາໂຣ ຈ. ທ຺ເວ ຣທາ ທນ຺ຕາ ຍສ຺ສ ທ຺ວິຣໂທ, ‘‘ຣທ ວິເລຂເນ ທນ຺ເຕ’’ຕິ ຫິ ນານຕ຺ຖສງ຺ຄເຫ. ຄຊ ສທ຺ເທ, ຄຊຕີຕິ, ອ. ນໂຄ ປພ຺ພໂຕ, ໂສ ວິຍ ທິສ຺ສຕີຕິ ນາໂຄ, ໂຓ. ກເຣນ, ມຸເຂນ ຈາຕິ ທ຺ວີຫິ ປິວຕີຕິ ທ຺ວິໂປ. ອິ ຄມເນ, ໂຠ. ທນ຺ຕໂຍຄາ ທນ຺ຕີ. ສຏ຺ຐິຫາຍໂນ, ທນ຺ຕາວໂລ, ອເນກໂປ, ມຕງ຺ຄໂຊ, ກຣີ, ຖມ຺ເຠຣໂມ, ປທ຺ມີ, ມຫາມິໂຄ, ປີລຸ, ສິນ຺ຘຸໂຣ, ທີຆມາຣຸໂຕ, ຣາຊີໂວ, ຊລກກ຺ໂຂ, ນິລ຺ລຸໂຣ, ກຣຏີ, ວຣງ຺ໂຄ, ສຸປ຺ປກຓ຺ໂຓ ອິຈ຺ຈາທີນິປິ ຫຕ຺ຖິໂນ ນາມານິ. ສຏ຺ຐິວສ຺ສິກຕ຺ຕາ, ຊາຕິຍາ ສຏ຺ຐິວສ຺ສກາເລ ຖາເມນ ຫາຍນໂຕ ວາ ສຏ຺ຐິຫາຍໂນ.

ວນກຣີນໍ ໂຍ ຍູຖເຊຏ຺ໂຐ, ໂສ ສຍູຖານໍ ເຊຏ຺ຐຕ຺ຕາ ຍູຖເຊຏ຺ໂຐ. ສຍູເຖ ປາຕິ ຣກ຺ຂຕີຕິ ຍູຖໂປຕິ ໂຈຈ຺ຈເຕ.

໓໖໑. ກາຬາວກາທີນິ ເອຕານິ ຫຕ຺ຖິຣາຊານໍ ກຸລານິ. ກລມ຺ພເຕ ສທ຺ທາຍເຕຕິ ກາຬາວໂກ, ຓ຺ວຸ, ມໂລໂປ. ຄງ຺ຄາຍໍ ຊາໂຕ ຄງ຺ເຄຍ຺ໂຍ, ຐານວເສນ ສາ ສຎ຺ຎາ. ປຓ຺ຑຣວຓ຺ຓຕາຍ ປຓ຺ຑໂຣ. ວຓ຺ຓວເສນ ຕມ຺ພວຓ຺ຓຕາຍ ຕມ຺ໂພ. ປິງ຺ຄລວຓ຺ຓຕາຍ ປິງ຺ຄໂລ. ຄນ຺ຘຍຸຕ຺ຕຕາຍ ຄນ຺ໂຘ. ມງ຺ຄ ຄມນຕ຺ໂຖ, ໂສຠນຄມນຍຸຕ຺ຕຕາຍ ມງ຺ຄໂລ, ອຕິສາຍເນ, ປສໍສາຍໍ ວາ ໂລ. ເຫມວຓ຺ຓຕາຍ ເຫໂມ. ອຸໂປສຖກຸເລ ຊາຕຕ຺ຕາ ອຸໂປສໂຖ, ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ອຣໂຍ ອຸສຕີຕິ ວາ ອຸໂປສໂຖ, ໂຖ, ອຸສ ທາເຫ, ອຸປປຸພ຺ໂພ ວສ ນິວາເສ ວາ, ວສ຺ໂສ, ອຸໂປສໂຖ, ຕິຖີວິເສໂສ ຈ. ຉພ຺ພຓ຺ຓທນ຺ຕຕາຍ ຉທ຺ທນ຺ໂຕ. ເອເຕສຎ຺ຈ ກາຬາວໂກ ທສນ຺ນໍ ປຸຣິສານໍ ພລໍ ຘາເຣຕິ, ຄງ຺ເຄຍ຺ໂຍ ທສນ຺ນໍ ກາຬາວການໍ, ເອວໍ ຍາວຉທ຺ທນ຺ຕາ ເນຕພ຺ໂພ, ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ປນ ທສນ຺ນໍ ຉທ຺ທນ຺ຕານໍ ພລໍ ຘາເຣຕິ, ເຕເນວ ຠຄວາ ກາຬາວກຫຕ຺ຖິຄຓນາຍ ໂກຏິສຫສ຺ສພລໍ ຘາເຣຕິ, ປຸຣິສຄຓນາຍ ທສນ຺ນໍ ປຸຣິສໂກຏິສຫສ຺ສານໍ ພລໍ.

໓໖໒. ປາໂທ ກຣິໂປເຕ. ປຎ຺ຈວສ຺ສານິ ຍາວ ກລໂຠ, ກລ ສງ຺ຂ຺ຍາເນ, ອໂຠ, ກລໂຠ, ຬຕ຺ເຕ ກຬໂຠ, ມາຕາປິຕູຫິ ຠຣິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ຠິງ຺ໂກ, ຠຣຕິສ຺ສ ຠິງ຺ໂກ. ກຣິສາວໂກປ຺ຍຕ຺ຣ. ປາໂທ ມຕ຺ຕມາຕງ຺ເຄ. ທານໍ ປຠິນ຺ໂນ ຍສ຺ສ ປຠິນ຺ໂນ. ມຊ຺ຊຕີຕິ ມຕ຺ໂຕ, ມທ ອຸມ຺ມາເທ. ຄເຊ ຊາຍຕີຕິ ຄຊ຺ໂຊ, ຓ຺ໂຍ, ມໂທ. ໂສ ສຎ຺ຊາໂຕ ຍສ຺ສ ຄຊ຺ຊິໂຕ.

ທ຺ວຍໍ ຫຕ຺ຖິສມູເຫ. ຫຕ຺ຖີນໍ ສມູໂຫ ຫຕ຺ຖິຆຏາ. ຄຊານໍ ສມູໂຫ ຄຊຕາ, ຄາມຊນພນ຺ຘຸສຫາຍາທີຫິ ຕາ. ປາໂທ ຫຕ຺ຖິນິຍໍ. ຫຕ຺ຖໂຍຄາ ຫຕ຺ຖິນີ, ອີ, ອິນີ. ກຓ ສທ຺ເທ, ອິຣຸ, ສກຕ຺ເຖ ໂກ. ກເຣຓຸກາຕິປິ, ຕທາ ກຣໂຍຄາ ກເຣຓຸກາ, ອິຓຸ. ກຣິຓີ, ເຘນຸກາ, ວສາ, ກເຣຓຸປ຺ຍຕ຺ຣ.

໓໖໓. ຫຕ຺ຖິສິໂຣປິຓ຺ຑາ ຫຕ຺ຖິໂນ ສິຣສິ ທ຺ເວ ປິຓ຺ຑາ ກຸມ຺ຠາຂ຺ຍາ. ເກ ສິຣສິ ຠວຕີຕິ ກຸມ຺ໂຠ, ອສ຺ສຸ, ນິຄ຺ຄຫີຕາຄໂມ ຈ. ທ຺ວິນ຺ນໍ ປນ ກຸມ຺ຠານໍ ມຊ຺ຌິມໍ ວິທຸ ນາມ [ອມຣ ໑໘.໓໗]. ອງ຺ກຸສສງ຺ຆາຕໍ ວິນ຺ທຕ຺ຍສ຺ມິນ຺ຕິ ວິທຸ, ປຸເມ, ອຸ. ທ຺ວຍໍ ກຓ຺ຓມູເລ. ຈູຬ ນິມຊ຺ຊເນ, ຓ຺ວຸ, ຈູຬິກາ, ຈຸທ ສຎ຺ໂຈທເນ ວາ, ໂຈເທນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອງ຺ກຸສາທີຫິ ອທນ຺ຕນ຺ຕິ ຈູຬິກາ, ທສ຺ສ ໂຬ, ຓ຺ວຸ.

ອາສເຕ ອສ຺ມິນ຺ຕິ ອາສນໍ, ຂນ຺ຘເທໂສ. ຂນ຺ໂຘ ເອວ ເທໂສ ຂນ຺ຘເທໂສ, ຕສ຺ມິໍ. ທ຺ວຍໍ ປຸຈ຺ຉມູເລ. ປຸຈ຺ຉສ຺ສ ມູລໍ ເຫຏ຺ຐິມຠາໂຄ.

໓໖໔. ຕິກໍ ຄຊພນ຺ຘນຖມ຺ເຠ. ອາລນ຺ຕ຺ຍສ຺ມິໍ, ອເນນ ວາ ພນ຺ຘນ຺ຕິ ອາລານໍ, ຍຸ. ອາປຸພ຺ໂພ ພນ຺ຘນຕ຺ໂຖ ລາຘາຕຸ. ອາຫນນ຺ຕິ ພນ຺ຘນ຺ຕ຺ຍສ຺ມິໍ, ອເນນ ວາ ອາຬ຺ຫໂກ, ຫນຘາຕຸ, ນສ຺ສ ໂຬ, ວຓ຺ຓວິປຣິຍໂຍ ຈ, ຓ຺ວຸ. ຖມ຺ຠ ປຏິພນ຺ຘເນ. ພນ຺ໂຘປ຺ຍຕ຺ຣ.

ຕິກໍ ສງ຺ຂເລ. ອນິຕ຺ຖີ ຕູຕິ ຕ຺ວນ຺ຕໍ ລິງ຺ຄປທໍ. ຄລ ເສຈເນ. ນິຄຬຕິ ພນ຺ຘຕິ ເຍນາຕິ ນິຄໂຬ, ອ, ກຕ຺ຕຸສາຘນໍ ວາ. ອທິ ພນ຺ຘເນ, ອນ຺ທຕີຕິ ອນ຺ທຸໂກ. ຓ຺ວຸ, ອສ຺ສຸ. ຠຸສໍ ຂລຕ຺ຍເນນ ສງ຺ຂລໍ, ກຏິ ວຕ຺ຖພນ຺ຘເນປິ, ‘‘ຖີກຏີວຕ຺ຖພນ຺ເຘປິ, ນິຄເຬ ສງ຺ຂລໍ ຕິສູ’’ຕິ [ຈິນ຺ຕາມຓິຏີກາ ໑໘.໔໑] ຣຠໂສ. ສງ຺ຂລິກາປ຺ຍຕ຺ຣ.

ທ຺ວຍໍ ຄຊຄຓ຺ເຑ. ຄຓ຺ຑ ວທເນກເທເສ, ອຘາຕູນມ຺ປິ ຘາຕູສຸ ປາໂຐ, ຘາຕຸ ຫິ ກ຺ຣິຍຕ຺ໂຖ. ຄຓ຺ໂຑ ກໂປລສາມຎ຺ເຎປິ. ກຏ ວສ຺ສາວຣເຓສຸ, ອ. ທ຺ວຍໍ ກຣິມທຊເລ. ທີຍເຕຕິ ທານໍ. ມທ ອຸມ຺ມາເທ, ກຣເຓ ອ.

໓໖໕. ທ຺ວຍໍ ຫຕ຺ຖິກເຣ. ໂສຓ ວຓ຺ຓຄຕີສຸ, ໂຑ, ໂສຑ ຄພ຺ເພ ວາ, ນິຄ຺ຄຫີຕາຄໂມ, ໂຓ ຈ. ທ຺ວີສຸ ທ຺ເວປິ.

ທ຺ວຍໍ ໂສຓ຺ຑຄ຺ເຄ. ກຣສ຺ສ ໂສຓ຺ຑສ຺ສ ອຄ຺ຄໍ. ປຸສ ໂປສເນ. ຂໂຣ, ສສ຺ສ ໂກ, ອຸສ຺ໂສຕ຺ຕໍ, ປຸສ ວຸຑ຺ຒິມ຺ຫິ ວາ, ຠູ, ປຸສ ສ຺ເນຫເສຈນປູຣເຓສຸ ວາ, ກິຍາທິ, ປຸສ ຘາຣເຓ ວາ, ຈຸຣາທິ.

ຫຕ຺ຖິສ຺ສ ກາຍມຊ຺ຌມ຺ຫິ ພນ຺ຘນຣຊ຺ຊຸ ກຈ຺ຉາ ນາມ. ກຈ ພນ຺ຘເນ, ໂຉ. ທູສາ, ວຣຕ຺ຣາປ຺ຍຕ຺ຣ. ກຸໂຖ ນາມ ຫຕ຺ຖິປິຏ຺ຐຕ຺ຖຣິຕຈິຕ຺ຣກມ຺ພລໍ, ໂສ ອາທິ ເຍສນ຺ເຕ ກຸຖາທໂຍ. ກຸຖາທໂຍ ເອວ ກປ຺ປໂນ ນາມ ຠວນ຺ຕິ. ກປ຺ປ ສາມຕ຺ຖິເຍ, ສຊ຺ຊນາຍຎ຺ຈ, ກຣເຓ ຍຸ. ກປ຺ປນາປິ. ກຈ ສຊ຺ຊນາຍໍ, ໂຖ, ກຸໂຖ, ຕີສຸ. ‘‘ນປຸໍສກມຕ຺ຖຣຓໍ, ຖີ ປເວຓີ ກຸຖໍ ຕິສູ’’ຕິ [ຈິນ຺ຕາມຓິຏີກາ ໑໘.໔໒] ຫິ ໂວປາລິໂຕ. ປເວຓີ, ອຕ຺ຖຣຓໍ, ວຓ຺ໂຓ, ປຣິຕ຺ໂຖໂມຕິ ເອເຕ ກຸຖປຣິຍາຍາ.

໓໖໖. ທ຺ວຍໍ ຣາຊາຣເຫ ຫຕ຺ຖິນິ. ຣາຊານມຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ວຫິຕຸມຣຫຕີຕິ ໂອປວຍ຺ໂຫ, ອຣຫຕ຺ເຖ ຓ຺ໂຍ. ຣາຊານໍ ວຫິຕຸໍ ອຣຫຕີຕິ ຣາຊວຍ຺ໂຫ, ຓ຺ໂຍ. ທ຺ວຍໍ ກປ຺ປິຕຫຕ຺ຖິນິ. ສຊ຺ຊາ ສຊ຺ຊນາ ສຎ຺ຊາຕາ ຍສ຺ມິໍ ສຊ຺ຊິໂຕ. ກປ຺ປາ ກປ຺ປນາ ສຎ຺ຊາຕາ ຍສ຺ມິໍ ກປ຺ປິໂຕ. ເອຕສ຺ມາເຍວ ປາຐາ ສຊ຺ຊກປ຺ປາ ສຊ຺ຊນາກປ຺ປນານໍ ປຣິຍາຍາຕິ ເຎຍ຺ຍາ.

ຫຕ຺ຖິໂນ ປາເທ ວິຊ຺ຌນກຓ຺ຏໂກ ‘‘ໂຕມໂຣ’’ຕ຺ຍຸຈ຺ຈເຕ. ຕຸຊ຺ຊເຕເນເນຕິ ໂຕມໂຣ, ຕຸທ ພ຺ຍຖເນ, ອໂຣ, ທສ຺ສ ໂມ, ໂອຕ຺ຕໍ. ເວຓຸກໍປ຺ຍຕ຺ຣ [ໂກຕ຺ຣໍ ເວຓຸກມາລານໍ (ອມຣ ໑໘.໔໑)], ກ຺ວຈິ ເວຬຸກນ຺ຕິປິ ປາໂຐ.

໓໖໗. ຫຕ຺ຖິໂນ ກຓ຺ຓມູລມ຺ຫິ ວິຊ຺ຌນກຓ຺ຏໂກ ‘‘ຕຸຕ຺ຕ’’ມິຕ຺ຍຸຈ຺ຈເຕ. ຕຸຊ຺ຊເຕເນເນຕິ ຕຸຕ຺ຕໍ, ໂຕ. ຫຕ຺ຖິໂນ ມຕ຺ຖກມ຺ຫິ ວິຊ຺ຌນກຓ຺ຏໂກ ‘‘ອງ຺ກຸໂສ’’ຕ຺ຍຸຈ຺ຈເຕ. ອງ຺ກເຕ ອເນເນຕິ ອງ຺ກຸໂສ, ອງ຺ກ ລກ຺ຂເຓ, ໂສ, ອສ຺ສຸ.

ປຊ຺ຊທ຺ຘໍ ຫຕ຺ຖາໂຣເຫ. ມຑິ ຠູສາຍໍ, ຫຕ຺ຖິໍ ມຓ຺ຑຍຕິ ຣກ຺ຂຕີຕິ ຫຕ຺ຖິມຓ຺ໂຑ, ໂສວ ຫຕ຺ຖິເມຓ຺ໂຑ, ມິ ຫິໍສາຍໍ ວາ, ໂຑ, ນິຄ຺ຄຫີຕາຄໂມ. ຫຕ຺ຖິໍ ປາຕິ ຣກ຺ຂຕີຕິ ຫຕ຺ຖິໂປ, ກມ຺ມນິ ໂຓ. ຫຕ຺ຖິໍ ໂຄປຍຕິ ຣກ຺ຂຕີຕິ ຫຕ຺ຖິໂຄປໂກ. ຄຸປ ຣກ຺ຂເຓ, ສກຕ຺ເຖ ໂກ. ອາໂຘຣໂຓ, ນິສາທິໂນປ຺ຍຕ຺ຣ.

໓໖໘. ມາຕງ຺ຄຫຍາທີນໍ ຄມນາທິກ຺ຣິຍາສິກ຺ຂາປໂກ ອາຈຣິໂຍ ‘‘ຄາມຓີໂຍ’’ຕ຺ຍຸຈ຺ຈເຕ. ຄມນໍ ຄາໂມ, ຠາເວ ໂຓ. ຫຕ຺ຖາທີນໍ ຄມນກ຺ຣິຍາ ຄາໂມ, ຕໍ ເນຕິ ສິກ຺ຂາເປຕີຕິ ຄາມຓີໂຍ, ອຎ຺ຎກ຺ຣິຍາສິກ຺ຂາປເນຕູປຈາຣາ, ຄາມໍ ວາ ຫຕ຺ຖາທິສມູຫໍ ເນຕີຕິ ຄາມຓີໂຍ, ຄມນໍ ວາ ສິກ຺ຂາເປຕີຕິ ຄາມຓີໂຍ, ສພ຺ພຕ຺ຣ ນສ຺ສ ຓຕ຺ຕໍ.

ປາທທ຺ວຍໍ ອສ຺ເສ. ຫຍ ຄຕິຍໍ, ອ. ຕຸຣໍ ສີຆໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ຕຸຣງ຺ໂຄ, ກ຺ວິ, ພິນ຺ທາໂລໂປ, ໂລເປ ສຕິ ຕຸຣໂຄ. ວາຫ ປຍຕເນ, ອ. ອສ ຠກ຺ຂເນ, ອ. ສິນ຺ຘູນມທູຣຠໂວ ຊນປໂທປິ ສິນ຺ຘໂວ, ຕຕ຺ຣ ຠໂວ ສິນ຺ຘໂວ, ສໍໂຍຄນ຺ຕຕ຺ຕາ ນ ວຸທ຺ຘິ. ໂຆຏໂກ, ປີຕິ, ຕຸຣງ຺ຄໂມ, ວາຊີ, ຄນ຺ຘພ຺ໂພ, ສຕ຺ຕິຣິຈ຺ຈາທີນິປິ ອສ຺ເສ. ຆຸຏ ປຣິວຕ຺ຕເນ, ຓ຺ວຸ. ປາ ປາເນ,ຕິ. ‘‘ປາເນ ຖີ ປີຕິ ອສ຺ເສ ໂສ’’ຕິ ຣຸທ຺ໂທ. ວາຊໂຍຄາ ວາຊີ, ອີ. ‘‘ເອສຎ຺ຈ ປຸພ຺ພໍ ປກ຺ໂຂ ອາສິ, ສ ຕຸ ເທເວຕ຺ຍຕ຺ຍຕ຺ຖິເຕນ ສາລີຠູຕມຸນິນາ ສກ຺ກໍ ປໂຍເຊຕ຺ວາ ວຊິຣເຉທິໂຕ’’ຕິ ນິກາຍນ຺ຕຣິຍາ. ສປ ສມວາເຍ,ຕິ, ສຕ຺ຕິ, ສາມຕ຺ຖິເຍປິ.

໓໖໙. ຕສ຺ສ ອສ຺ສສ຺ສ ເຠໂທ ວິເສໂສ ອສ຺ສຕໂຣ, ອສ຺ສໍ ຕຣຕີຕິ ອສ຺ສຕໂຣ, ຕຣ ອຕິກ຺ກມເນ, ຕຣປຈ຺ຈເຍນາປິ ສິທ຺ຘໍ. ປຘານສ຺ສຠູມິຠໂວ ສຸຊາຕິໂກ ອວິກາຣີ ກຸລີນໂກ ອສ຺ໂສ ອາຊານີໂຍ ນາມ, ອາ ຠຸໂສ ກາຣຓາກາຣຓໍ ຊານາຕີຕິ ອາຊານີໂຍ, ອນີໂຍ, ຓ຺ຍປຈ຺ຈເຍນ ວາ ສິທ຺ຘໍ, ຕທາ ‘‘ກິຍາທິໂຕ ນາ’’ຕິ ນາຄໂມ, ອີກາຣາຄໂມ ຈ [ຈິນ຺ຕາມຓິຏີກາ ໑໘.໔໔ ຄາຖາຍມ຺ປິ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ]. ກຸເລ ສມ຺ຠູໂຕ ກຸລີນໂກ, ອີໂນ, ສກຕ຺ເຖ ໂກ. ສງ຺ຄາເມ ຄຣຸສຕ຺ຖປ຺ປຫາເຣນ ນິຫໂຕ ສນ຺ໂຕ ປິໂຍ ສາມິກໍ ນ ຊຫຕິ ສຸຂໍ ວຫນສີໂລ ໂຍ ອສ຺ໂສ, ໂສ ວິນີຕສທ຺ເທໂນຈ຺ຈເຕ. ວິເສເສນ ທມ຺ມຕໍ ເນຕິ ຍນ຺ຕິ ວິນີໂຕ.

ທ຺ວຍໍ ອສ຺ສໂປເຕ. ກສ ຄມເນ, ໂອໂຣ, ອສ຺ສິ, ກິຎ຺ຈິ ສຣຕີຕິ ວາ ກິໂສໂຣ, ພິນ຺ທຸໂລໂປ, ອສ຺ໂສ ຈ, ຫໂຍ ເອວ ພາລຕ຺ຕາ ຫຍໂປຕໂກ, ອປ຺ປຕ຺ເຖ ໂກ.

໓໗໐. ທ຺ວຍໍ ອຖາມສ຺ເສ. ຆຸຏ ປຣິວຕ຺ຕເນ, ຓ຺ວຸ, ໂຆຏໂກ, ອສ຺ສສາມຎ຺ເຎປ຺ຍຍໍ, ຂຣໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ຂລຸງ຺ໂຄ, ໂສ ເອວ ຂຬຸງ຺ໂກ, ຄກາຣສ຺ສ ກກາຣໍ ກຕ຺ວາ, ຣສ຺ສ ໂລ, ຬຕ຺ຕມຸຕ຺ຕຎ຺ຈ, ຂຬຸໂກຕິປິ. ຊເວນ ສພ຺ເພສມຘິໂກ ອສ຺ໂສ ຊວໂນ, ຍຸ.

ທ຺ວຍໍ ກວີຕິຂ຺ຍາເຕ ມຸຂພນ຺ຘເນ. ມຸຂມາຕິຏ຺ຐຕີຕິ ມຸຂາຐານໍ. ເຂ ມຸຂວິວເຣ ລີໂນ ຂລີໂນ. ‘‘ກວິກາ ຕຸ ຂລີໂນຕິ [ຂລີເນ ຖີ (?)], ກວິຍໍ ກຖນໍຕ຺ຍປີ’’ຕິ ຣຠໂສ. ກວິ, ກວິກາປ຺ຍຕ຺ຣ. ກຸ ສທ຺ເທ. ອິ, ອີ ຈ, ສກຕ຺ເຖ ໂກ. ວາສທ຺ເທນ ນປຸໍສກຕ຺ຕໍ ສມຸຈ຺ຈິໂນຕິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ຈ ອມຣໂກເສ ‘‘ກວິກາ ຕຸ ຂລີໂນ’ນິຕ຺ຖີ’’ຕິ [ອມຣ ໑໘.໔໙].

ອສ຺ສາຠິຕາຬິນີ ເວຕ຺ຕວິກຕາທິ ກສາ ນາມ. ກສ ຄມເນ, ອ, ກຣຓສາຘນໍ.

໓໗໑. ອສ຺ສສ຺ສ ນາສາຄຕຣຊ຺ຊຸມ຺ຫິ ກຸສາ, ກຸສ ສິເລສເນ. ທ຺ວຍໍ ອສ຺ສາຍໍ. ວລ ສໍວຣເຓ, ໂວ, ຬຕ຺ຕໍ, ອາ, ວຬວາ. ອສຕີຕິ ອສ຺ສາ, ‘‘ອິຕ຺ຖິຍມຕິຍໂວ ວາ’’ຕິ ອ, ອາ ຈ, ອສ຺ສາ. ວາມີປ຺ຍຕ຺ຣ. ທ຺ວຍໍ ຂຸເຣ. ຂຸຣ ເຉທເນ. ສໍ ສຸຂໍ ຜຣຕ຺ຍເນນ ສຜໍ, ເນຣຸຕ຺ໂຕ. ‘‘ສຜໍ ກ຺ລີເວ ຂຸໂຣ ປຸມາ’’ຕິ [ອມຣ ໑໘.໔໙] ອມຣໂກໂສ.

ທ຺ວຍໍ ປຸຈ຺ຉມຕ຺ເຕ. ປຸຈ຺ຉ ປມາເທ. ນ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ນງ຺ຄຸຏ຺ໂຐ, ອງ຺ຄ ຄມເນ, ໂຐ, ອສ຺ສຸ, ທ຺ເວປິ ອນິຕ຺ຖິຍໍ. ລູມໍປ຺ຍຕ຺ຣ. ທ຺ວຍໍ ເກສວຕິ ນງ຺ຄຸຏ຺ຐມຕ຺ເຕ, ນ ຕຸ ຫຕ຺ຖິໂນ ເອວ. ວາລສມູຫໂຍຄາ ວາລຫຕ຺ໂຖ, ຍຖາ ເກສຫຕ຺ໂຖ ຈເຍ, ຕຖາຕ຺ຣາປິ. ວາໂລ ຘິຍ຺ຍເຕ ອສ຺ມິນ຺ຕິ ວາລຘິ, ອິ.

ເອຕ຺ຖານາຄຕາປິ ອສ຺ສສ຺ສ ຘາຣາຂ຺ຍາ [ຘາວາຂ຺ຍາ (ກ.)] ປຎ຺ຈ ຄຕິໂຍ ກເຖຕພ຺ພາ. ຍຖາ –

ອກ຺ກນ຺ທິຕໍ ໂຘຣິຕກໍ, ເຣຈິຕໍ ວຄ຺ຄິຕໍ ປ຺ລຸຕໍ;

ຄຕິໂຍເມ ປຎ຺ຈ ຘາຣາ [ຘາວາ (ກ.)], ອສ຺ສານໍ ວິຎ຺ຎຸນາ ມຕາ [ອມຣ ໑໘.໔໘-໙].

ຕຕ຺ຖ ວິຕ຺ຖມ຺ຠາ ສມາວຄຕິ ອກ຺ກນ຺ທິຕໍ, ກນ຺ທິ ຄຕິໂສສເນສຸ, ໂຕ. ຕໂຕ ອຘິກາ ຈຕຸຣາຄຕິ ໂຘຣິຕກໍ, ໂຘຣ ຄຕິຈາຕຸຣິເຍ, ໂຕ, ສກຕ຺ເຖ ໂກ. ມຓ຺ຑລິກາຍາເນນ ຄມນໍ ເຣຈິຕໍ, ຣິຈ ວິໂຍຊນສມ຺ພຊ຺ຌເນສຸ, ສມ຺ພຊ຺ຌນໍ ມິສ຺ສນໍ. ເວເຄນ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ປຣິຈຣຓໍ ວຄ຺ຄິຕໍ, ວຄ຺ຄ ຄມນຕ຺ໂຖ. ຕຸຣໍ ສເມນ ຄມນໍ ປ຺ລຸຕໍ, ປ຺ລຸ ຄຕິຍໍ. ຕ’ທຸຕ຺ຕ’ມສ຺ສສຕ຺ເຖ ‘‘ສໂມ’ຘິໂກ ລໂຍ ເວຄີ, ຕຸຣິຕສ຺ໂສ ຠເວ ກມາ’’ຕິ.

໓໗໒. ທ຺ວຍໍ ຍຸທ຺ຘຕ຺ເຖ ຈກ຺ກຍຸຕ຺ຕຍາເນ. ສນ຺ທ ຄມເນ, ສນ຺ທເຕ ຄມ຺ຍເຕເນເນຕິ ສນ຺ທໂນ, ຍຸ. ຣມເຕເນເນຕິ ຣໂຖ, ໂຖ, ມໂລໂປ. ສຕງ຺ໂຄປ຺ຍຕ຺ຣ. ສຕມງ຺ຄານ຺ຍສ຺ສ.

ຍໍ ນ ຣຓາຍ ຍຸທ຺ຘຕ຺ຖໍ ຈກ຺ກຍຸຕ຺ຕໍ ຍານໍ, ອປິ ຕຸ ກີຬາຠມນາທ຺ຍຕ຺ຖໍ, ໂສ ປຸສ຺ສຣໂຖ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ຈ ອມຣໂກເສ ‘‘ອຍໍ ປຸສ຺ສຣໂຖ ຈກ຺ກ-ຍານໍ ນ ສມຣາຍ ຍ’’ນ຺ຕິ [ອມຣ ໑໘.໕໑]. ປຸສ ປາສເນ, ໂສ, ປຸສນາມເກນ ຜລວິເສເສນ ຍຸຕ຺ໂຕ ຣໂຖ ປຸສ຺ສຣໂຖ, ປຸສ຺ສນກ຺ຂຕ຺ເຕນ ກໂຕ, ສຊ຺ຊິໂຕ ວາ ຣໂຖຕິ ປຸສ຺ສຣໂຖ.

ພ຺ຍຄ຺ຆສ຺ສ ຈມ຺ມາວຸໂຕ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ຣໂຖ ເວຍ຺ຍຄ຺ໂຆ ນາມ, ພ຺ຍຄ຺ຆສ຺ສ ວິກາໂຣ ຈມ຺ມໍ ເວຍ຺ຍຄ຺ຆໍ, ໂຓ, ເຕນ ປຣິວຸໂຕ ຣໂຖ ເວຍ຺ຍຄ຺ໂຆ, ໂຓ, ອຸຠຍຕ຺ຣາປິ ວຸຑ຺ຒາຄໂມ. ‘‘ປຈ຺ຈຕ຺ຕໍ [ປຈ຺ຈຕ຺ຖໍ (ກ.)] ອຍນ຺ຕິ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ ວຈນຕ຺ຖໂຕ ປຈ຺ຈຕ຺ຕເມວ [ປຈ຺ຈຕ຺ຖເມວ (?)] ປຈ຺ຈຍາ ຠວນ຺ຕິ, ຍຖາ ກາຣິຕນ຺ຕສ຺ມາປິ ປໂຍຊກວເສນ ອເນກກາຣິຕປຈ຺ຈຍາ. ທີປິໂນ ຈມ຺ມາວຸໂຕ ຣໂຖ ທີໂປ ນາມ, ທີປິໂນ ວິກາໂຣ ຈມ຺ມໍ ທີປໍ, ໂຓ, ເຕນ ປຣິວຸໂຕ ຣໂຖ ທີໂປ, ໂຓ.

໓໗໓. ທ຺ວຍໍ ປຸຣິສຍຸຕ຺ຕຍາເນ. ສິ ເສວາຍໍ. ສຸຂຕ຺ຖິເກຫິ ເສວີຍເຕຕິ ສິວິກາ, ຓ຺ວຸ, ວາຄໂມ, ອິຕ຺ຕໍ, ກິຕປຈ຺ຈຍາ ຫິ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ກມ຺ມາທີສຸປິ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ກິຈ຺ຈປຈ຺ຈຍາ ຈ ກຕ຺ຕຣິປິ, ຍຖາ ‘‘ວິນໂຍ, ນິສ຺ສໂຍ, ຕປນີຍາ ຘມ຺ມາ’’ຕ຺ຍາທີສຸ, ມຫາປເທເສນ ວາ ກິຕກິຈ຺ຈປຈ຺ຈຍານໍ ກຕ຺ຕຸກມ຺ມາທີສ຺ວປິ ປວຕ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ, ສິວໍ ກໂຣຕີຕິ ວາ ສິວິກາ, ອິໂກ. ຍາປ຺ເຍຫິ ອຘເມຫິ ຍາຍເຕ ນິຍ຺ຍເຕຕິ ຍາປ຺ຍຍານໍ. ‘‘ຍາປ຺ຍ ປານີຍເກ ນິນ຺ທ຺ເຍ’’ຕິ ຫິ ນານຕ຺ຖສງ຺ຄເຫ.

ທ຺ວຍໍ ສກເຏ. ອນິຕ຺ຖີ ຕູຕິ ຕ຺ວນ຺ຕໍ ລິງ຺ຄປທໍ. ສກ ສຕ຺ຕິຍໍ, ອໂຏ. ອນ ປາຓເນ, ກຣຓສາຘນໍ, ນຕ຺ຖິ ນາສາ ຍສ຺ສາຕິ ວາ ອນໍ, ສາໂລໂປ, ຣສ຺ໂສ ຈ. ກ຺ລີເວ’ນໍ, ສກໂຏ, ນິຕ຺ຖີຕ຺ຍມຣໂກໂສ [ອມຣ ໑໘.໕໒].

ທ຺ວຍໍ ຈກ຺ເກ. ກໂຣຕິ ຄມນມເນເນຕິ ຈກ຺ກໍ, ທ຺ວິຕ຺ຕໍ, ຈກ຺ກາທິ. ຣຖສ຺ສ ອງ຺ຄໍ ຣຖງ຺ຄໍ. ຕສ຺ສ ຈກ຺ກສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ອວສານໍ ເນມິ, ສາ ນາຣິຍໍ ອິຕ຺ຖິຍໍ. ນຍຕິ ຈກ຺ກໍ ເນມິ. ຍາ ຠູມິໍ ຜຸສຕິ, ນີ ນເຍ, ມິ, ອີປຈ຺ຈເຍ ເນມີ ຈ. ປຘິປ຺ຍຕ຺ຣ.

໓໗໔. ຕມ຺ມຊ຺ເຌ ຕສ຺ສ ຣຖສ຺ສ, ຈກ຺ກສ຺ສ ວາ ມຊ຺ເຌ ຈກ຺ກາກາໂຣ ປິຓ຺ຑິກາ, ຍສ຺ສໍ ສພ຺ພານິ ກຏ຺ຐານິ ອາສຊ຺ຊນ຺ເຕ. ປິຓ຺ຑິກາສາຫຈຣິຍາ ນາຠິ ອິຕ຺ຖີ, ອີປຈ຺ຈເຍ ນາຠີ ຈ. ສພ຺ພານິ ກຏ຺ຐານິ ປິຓ຺ເຑຕີຕິ ປິຓ຺ຑິກາ, ປິຓ຺ຑ ສງ຺ຆາເຕ, ອ, ສກຕ຺ເຖ ໂກ. ປິຓ຺ຑີປິ, ນາຠິ ວິຍາຕິ ນາຠິ.