໕. ອຣຎ຺ຎວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ

໕໓໖. ສຕ຺ຕກໍ ວເນ. ອຣ ຄມເນ, ອຎ຺ໂຎ, ອຣຎ຺ຎໍ. ເກນ ຊເລນ ອນນໍ ປາຓມນສ຺ສ ການນໍ, ທາ ອວຂຓ຺ຑເນ, ທາ ເຉທເນ ວາ. ອຘິກຣເຓ ໂຓ, ‘‘ອາກາຣນ຺ຕານມາໂຍ’’ຕິ ອາໂຍ. ທຍ ທານຄຕິຫິໍ ສາທາເນສຸ ວາ, ໂຓ, ຄຫ ອຸປາທາເນ [ຄາຫູ ວິໂລຬເນ (?)], ອຘິກຣເຓ ຍຸ. ວປ ພີຊນິກ຺ເຂເປ, ອິໂນ, ອສ຺ສິຕ຺ຕໍ. ວນ ສມ຺ຠຕ຺ຕິສທ຺ເທສຸ, ກຕ຺ຕຣິ ອ, ວນໍ. ອຏາ ອວຍໂວ ເສລາ ອຕ຺ເຣຕິ ອຏວິ, ອິ, ອີມ຺ຫິ ອຏວີ.

ມຫາປທຸມລຕາວນໍ ມຫາຣຎ຺ຎໍ, ນທາທິ, ອນນ຺ໂຕ ຈ, ອຣຎ຺ຎານີ.

໕໓໗. ນຄຣໂຕ ນາຕິທູຣສ຺ມິໍ ຐາເນ ສນ຺ເຕຫິ ອຠິໂຣປິໂຕ ຕຣຸສຓ຺ໂຑ ປູຄປນສາທິຕຣຸສມູໂຫ ອຕ຺ຖິ, ໂສ ‘‘ອຸປວນ’’ນ຺ຕິ ໂຈຈ຺ຈເຕ, ກິຕ຺ຕິມວນເມຕໍ. ອາຣມນ຺ຕ຺ຍສ຺ມິນ຺ຕິ ອາຣາໂມ, ໂຓ. ອຸປຄຕໍ, ອຸປໂຣປິຕໍ ວາ ວນໍ ອຸປວນໍ.

໕໓໘. ສພ຺ພສາຘາຣຓໍ ສພ຺ພໂລເກຫິ ສາຘາຣໂຓປໂຠຄໍ ຣຎ຺ຎໍ ຣາຊູນໍ ອຣຎ຺ຎໍ ‘‘ອຸປວນໍ, ອຸຍ຺ຍານ’’ມິຕ຺ຍຸຈ຺ຈເຕ, ອຸລ຺ໂລເກນ຺ຕາ ຍນ຺ຕິ ຊນາ ເອຕສ຺ມິນ຺ຕິ ອຸຍ຺ຍານໍ, ຍຸ. ອາກີໂຬປ຺ຍຕ຺ຣ.

ຕເທວ ຣາໂຊປວນເມວ ອຸປກາຣິກາສນ຺ນິຫິຕໍ, ປຸຣສນ຺ນິຫິຕໍ ວາ ອນ຺ເຕປຸຣາຈິຕໍ ປມທວນາຂ຺ຍໍ. ຍຕ຺ຣ ອນ຺ເຕປຸຣສຫິໂຕ ເອວ ຣາຊາ ວິຫຣຕິ, ນາຎ຺ຎຊນປ຺ປເວໂສ. ປມທານໍ ອິຕ຺ຖີນໍ ວນໍ ປມທວນໍ, ຣສ຺ໂສ.

໕໓໙-໕໔໐. ສານ຺ຕຣາຬາ ປນ຺ຕິ, ຍຖາ – ຕຣຸປນ຺ຕິ, ປາສາທປນ຺ຕິ, ນິຣນ຺ຕຣາຬາ ຕຸ ຣາຊີຕິ. ຕຕ຺ຣ ປຎ຺ຈກໍ ປນ຺ຕິຍໍ. ປນ ພ຺ຍວຫາເຣ, ຖຸຕິມ຺ຫິ ຈ, ປນ຺ຕິ. ວີ ຄມເນ, ຖິ, ວີຖິ. ວລ ສໍວຣເຓ, ອິ, ອາວລິ. ອາລິປິ, ອລຘາຕຸມ຺ຫາ ອິ. ສິ ເສວາຍໍ, ຓິ, ເສຓິ. ປາ ຣກ຺ຂເຓ, ຬິ, ປາຬິ, ໂສຄເຕປິ. ທ຺ເວ ສມາ. ລິຂ ເລຂເນ, ອ. ຣາຊ ທິຕ຺ຕິຍໍ, ອິ.

ຕິປາທໍ ຣຸກ຺ຂມຕ຺ເຕ. ປາເທນ ມູເລນ ປິວຕີຕິ ປາທໂປ, ໂຓ. ວິຏປໂຍຄາ ວິຏປີ. ຣຸກ຺ຂ ວຣເຓ, ອ, ຣຸຫ ຊນເນ ວາ, ໂຂ, ຫສ຺ສ ໂກ. ນ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ອໂຄ. ສລ ຄມເນ, ໂຓ, ສາຣວນ຺ຕຕາຍ ວາ ສາໂຣ, ໂສ ເອວ ສາໂລ, ອຎ຺ຎຕ຺ໂຣປຈາຣາ. ມຫິຍໍ ຣຸຫຕີຕິ, ອ. ທຸ ຄຕິຍໍ, ໂມ. ຕຣ ຕຣເຓ, ອຸ. ກຸໂຕ ຠູມິໂຕ ຊາຍຕີຕິ ກຸໂຊ, ອງ຺ຄາເຣປິ. ສາຂາໂຍຄໂຕ ສາຂີ.

ຄມຸ ຄມເນ, ໂຓ, ‘‘ຄມິສ຺ສນ຺ໂຕ ຈ຺ໂຉ ວາ ສພ຺ພາສູ’’ຕິ ຈ຺ໂຉ. ຂຸທ຺ໂທ ອວຸຑ຺ຒິປ຺ປຕ຺ໂຕ ປາທໂປ ຂຸທ຺ທປາທໂປ. ເຍ ຣຸກ຺ຂາ ປຸປ຺ຜໍ ວິນາ ອປຸປ຺ຜກາ ຜລນ຺ຕິ, ເຕ ອສ຺ສຕ຺ໂຖທຸມ຺ພຣປນສາທໂຍ ‘‘ວນປ຺ປຕີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ວນານໍ ປຕິ ວນປ຺ປຕິ. ປຸປ຺ຜໂຕ ຊາຕຜລາ ປນ ອມ຺ພຂຊ຺ຊູຣາທໂຍ ວານປ຺ປຕໂຍ. ວນປ຺ປຕິມ຺ຫິ ຠວາ ວານປ຺ປຕໂຍ.

໕໔໑. ໂຍ ຜລປາກາວສາເນ ມຣຕິ, ໂສ ກທລີຘຎ຺ຎາທິໂກ ໂອສຘິ ນາມ ຠເວ, ໂອໂສ ຘີຍເຕ ຍສ຺ສໍ [ໂອໂສ ຄ຺ໂລໂສ ທິຕ຺ຕິພ຺ພາ ຘີຍເຕ’ຕ຺ຣ ພ຺ຍາຂ຺ຍາສຸຘາ ໒.໔.໖], ສາ ໂອສຘິ, ອິ. ສາສທ຺ໂທ ໂອສຘິສທ຺ທສ຺ສ ອິຕ຺ຖິລິງ຺ຄຕ຺ຕທີປໂກ.

ທ຺ວຍໍ ອຸຕຸປ຺ປຕ຺ເຕປິ ຜລຫີເນ. ວນ ຍາຈເນ, ໂຌ, ວຎ຺ຌາ, ວຘຕິ ຜລນ຺ຕິ ວາ ວຎ຺ຌາ, ວຊາທິນາ ໂຍ, ຌສ຺ສ ໂຌ, ນິຄ຺ຄຫີຕາຄໂມ ຈ. ນ ວິຊ຺ຊຕິ ຜລເມຕິສ຺ສາຕິ ອຜລາ, ທ຺ເວ ຕີສຸ. ຕິກໍ ວຕ຺ຕມານຜເລ ຣຸກ຺ຂາໂທ. ຜລໂຍຄາ, ອິໂນ, ວນ຺ຕຸ, ອີ ຈ.

໕໔໒. ຈຕຸກ຺ກໍ ວິກສິເຕ. ຜຸລ຺ລ ວິກສເນ, ກຕ຺ຕຣິ ໂຕ, ສຎ຺ຊາຕຕ຺ເຖ ວາ ອິໂຕ, ຜລ ວິສຣເຓ ວາ, ວິສຣຓໍ ວິກາໂສ, ອສ຺ສຸ. ກຈ ພນ຺ຘເນ, ວິປຸພ຺ໂພ ວິກສເນ, ກຕ຺ຕຣິ ອ. ວິກຈເຕ ວິທລຕິ ວິສິລິຏ຺ຐທໂລ ຠວຕີຕິ ວາ ວິກໂຈ, ອ, ວິສທ຺ໂທ ວິສິເລສໂຊຕໂກ. ກສ ຄມເນ, ໂຕ. ທລານໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ວິສິເລສໂຕ ສມຸທາໂຍ ‘‘ວິກສິໂຕ’’ຕ຺ຍຸຈ຺ຈເຕ. ຜຸໂຏປ຺ຍຕ຺ຣ. ຜຸຏ ວິກສເນ.

ປາໂທ ຣຸກ຺ຂຄ຺ເຄ. ‘‘ນ ນາ’ຄ຺ຄໍ ສິຂຣໍ ສິໂຣ’’ຕິ ໂວປາລິຕວຈນໂຕ ‘‘ສິຣໂສ ອຄ຺ຄ’’ນ຺ຕິ ນ ຉຏ຺ຐີສມາໂສ. ສິໂຣ ວຸຕ຺ໂຕ. ອຊ ຄມເນ, ໂຄ, ອຄ຺ຄໍ, ເສຏ຺ເຐ ຕີສຸ. ສີ ສເຍ, ຂໂຣ, ສິຂາ ວາ ຈູຬາ, ສາ ວິຍ ຊາຍຕີຕິ ສິຂໂຣ. ທ຺ວຍໍ ສາຂາຍໍ. ສາຂ ພ຺ຍາປເນ, ອ. ‘‘ລຕາ ວລ຺ລີ ສມາຂ຺ຍາຕາ, ລຕາ ສາຂາ ຈ ສາຂິນ’’ນ຺ຕິ ລຕາ ນານຕ຺ຖາ. ລາ ອາທາເນ, ໂຕ, ຣສ຺ໂສ.

໕໔໓. ຉກ຺ກໍ ປຕ຺ເຕ. ທລຕິ ວິກສຕີຕິ ທລໍ, ອ. ລສ ກນ຺ຕິຍໍ, ປກາເຣນ ລສຕີຕິ ປລາໂສ, ໂຓ. ຉທ ສໍວຣເຓ, ຉາທີຍເຕ ເຍນ ຉທນໍ, ຍຸ. ປູຣຍຕີຕິ ປຓ຺ຓໍ, ນິປາຕນາ, ປຕ ອໂຘຄມເນ ວາ, ປຕຕ຺ຍຈິເຣນ ປຓ຺ຓໍ, ປຕ຺ຕຎ຺ຈ, ໂຕ, ປຸເມ. ສຎ຺ຎາຍໍ ຓມ຺ຫິ ຉໂທ.

ທ຺ວຍໍ ປຕ຺ຕາທິສງ຺ຆາຕວຕິ ສາຂາຍ ປພ຺ເພ. ປລ຺ລ ຄມເນ, ອໂວ. ກິສ ຄມເນ, ໂຍ, ລາຄໂມ ມຊ຺ເຌ. ທ຺ວຍໍ ອງ຺ກຸເຣ. ນໂວ ເອວ ອຸພ຺ຠິໂຕ ອຸຄ຺ຄໂຕ ນວຸພ຺ຠິນ຺ໂນ. ອງ຺ກ ລກ຺ຂເຓ, ອຸໂຣ.

໕໔໔. ປກ຺ກໍ ຍາວ ປາເທນ ນາມໍ. ວິກາໂສ ມຸຂປພຸທ຺ຘກລິກາຍໍ ມກຸຬາທິທ຺ວຍໍ. ມຸຈ ໂມຈເນ, ອຸໂລ, ອຸສ຺ສຕ຺ຕໍ, ຈສ຺ສ ໂກ, ມກຸຬໍ, ມກຸໂຬ ວາ. ກຸຏ ເຉທເນ, ມໂລ, ອສ຺ສຸ, ກຸຏຸມໂລ, ກຸຕຸມໂລປິ. ປຸປ຺ຜສ຺ສ ຈ ຜລສ຺ສ ຈ ປກຕິຠູເຕ ຊາລປຕ຺ເຕ ຂາຣກາທິທ຺ວຍໍ. ຂຸຣ ວິນາເສ. ຓ຺ວຸ. ຊລ ຘຎ຺ເຎ, ສກຕ຺ເຖ ໂກ. ຊາລກໍ ນປຸໍສເກ. ທ຺ວຍໍ ຊາລກໂຕ ປວຸທ຺ເຘ ປຸປ຺ເຜ, ຜເລ ຈ. ກລ ສງ຺ຂ຺ຍາເນ, ຓ຺ວຸ, ກຸຣ ສທ຺ເທ, ຓ຺ວຸ.

ປຸປ຺ຜາທິພນ຺ຘນໍ ປຸປ຺ຜຜລານໍ ພນ຺ຘນໍ ວຓ຺ຏໍ ນາມ. ພນ຺ຘີຍເຕ ເຍນ ວຓ຺ຏໍ, ວຊາທິ.

໕໔໕. ຕິກໍ ປຸປ຺ເຜ. ປສຸ ປາຓິຄພ຺ຠວິໂມຈເນ, ໂຓ. ຂປຓກຠາສາຍ ຣຸກ຺ໂຂປິ ປາຓິ, ວຸທ຺ຘາທິ, ປສໂວ. ກຸສ ອກ຺ໂກເສ, ອຸໂມ, ກສ ຄມເນ ວາ, ກາສ ທິຕ຺ຕິຍໍ ວາ, ອຸໂມ, ຣສ຺ໂສ. ປຸປ຺ຜ ວິກສເນ, ປຸປ຺ຜຕີຕິ, ອ. ປຸປ຺ຜໂຊ ຣໂຊ ປຸປ຺ຜຘູລີ ປຣາໂຄ ນາມ, ຣນ຺ຊ ຣງ຺ເຄ, ໂຓ.

ມຘຸຣປຸປ຺ຜຣໂສ ມກຣນ຺ໂທ ນາມາຕິ ມຕໍ. ມກ຺ຂິກາ ຣມນ຺ຕິ ຍສ຺ມິໍ ມກຣນ຺ໂທ, ວຊາທິ. ທ຺ວຍໍ ກລິກາຠິ ອາກິຓ຺ເຓ ປຣິຓາຍວຕິ. ຖຸ ອຠິຕ຺ຖເວ, ຓ຺ວຸ, ຖວໂກ. ຄຸຘ ປຣິເວຘເນ, ຓ຺ວຸ, ຘສ຺ສ ໂຉ, ໂຄຈ຺ຉໂກ.

໕໔໖-໕໔໗. ອາເມ ອປກ຺ເກ ຜເລ ສລາຏຸ ອຸຕ຺ໂຕ, ສລາຏ ພາລ຺ຍປຣິຠາສເນສຸ, ອຸ, ວິຊ຺ຊມານພາລ຺ຍຕາຍ ສລາຏຸ. ປກ຺ກນ຺ຕຸ ຜລໍ ນິປ຺ປຣິຍາເຍນ ‘‘ຜລ’’ມິຕ຺ຍຸຈ຺ຈເຕ, ເຕນ ‘‘ອາມສ຺ມິໍ ຜລໂວຫາໂຣ ຣູຬ຺ຫິຍາ ປວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ ຎາຕພ຺ໂພ, ຜລ ນິປ຺ຜຕ຺ຕິຍໍ, ນິປ຺ຜຕ຺ຕິ ຈາຕ຺ຣ ສຸປກ຺ກຕ຺ຕໍ, ສຸກ຺ເຂ ຕຸ ຜເລ ວາໂນ. ຕຕ຺ຣ ສລາຏຸ ວານາ ຕີສຸ, ຍຖາ ສລາຏຸ ຊມ຺ພູ, ສລາຏໂວ ມາສາ, ສລາຏູນິ ກຸມ຺ຠຓ຺ຑານິ, ວານາ ຫຣີຏກີ, ວາໂນ ມຸຄ຺ໂຄ, ວານມມ຺ພໍ.

ຈມ຺ປກາທິ ຈມ຺ປກໍ ກຣວີຣໍ ກທມ຺ພກໍ ອໂສກໍ ກຓ຺ຓິກາຣໍ ຈມ຺ປກາທີນໍ ປຸປ຺ຜໍ ວິກາໂຣ, ອວຍໂວ ເຈຕິ ອຎ຺ຎຕ຺ເຖ ໂຓ ນ ຠວຕິ, ຕທນ຺ຕໂຕ ປຸປ຺ຜສ຺ສຸປ຺ປຕິຕໂຕ, ເອວໍ ຈມ຺ປກາທີນິ ກຸສຸມນາມານິ ນປຸໍສເກ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ອມ຺ພາທິ ທາຬິມໍ ນາຣງ຺ຄໍ ອາມລກໍ ກຸວລໍ ພທຣນ຺ຕິ ປກຕ຺ຍນ຺ຕຣເມວ ຜເລ ວຕ຺ຕເຕ, ອາມລກິຍາ ກຸວລິຍາ ພທຣິຍາ ຜລໍ ວິກາໂຣ, ອວຍໂວ ເຈຕິ ອຎ຺ຎຕ຺ເຖ ຕທ຺ຘິໂຕປິ ໂນປ຺ປຊ຺ຊເຕ, ຕທນ຺ຕໂຕ ຜລສ຺ສຸປ຺ປຕິຕໂຕ, ເອວໍ ອມ຺ພາທີນິ ຜລນາມານິ ນປຸໍສເກ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ມລ຺ລິກາທໂຍ ກຸສຸເມປິ ວຕ຺ຕມານາ ສລິງ຺ຄາ ປກຕິລິງ຺ຄາອເຠໂທປຈາເຣນ ປວຕ຺ຕິຍາ, ຍຖາ – ມລ຺ລິກາ ຊາຕິ, ວນມລ຺ລິກາ ອິຈ຺ຈາທິ. ວີຫໂຍປ຺ຍເຠໂທປຈາເຣນ ຜເລປິ ສລິງ຺ຄາ, ຍຖາ ມາສສ຺ສ ຜລໍ ມາໂສ, ມຸຄ຺ຄສ຺ສ ຜລໍ ມຸຄ຺ໂຄ, ເອວໍ ຍໂວ, ຕິໂລ, ອຕສີ, ກງ຺ຄຸ, ຘຎ຺ຎໍ.

ຕິກໍ ຊມ຺ພຸຍາ ຜເລ. ຕຕ຺ຣ ຍທາ ໂລກໂຕ ຜເລ ວຸຕ຺ຕິ, ຕທາ ຊມ຺ພຸສທ຺ໂທ ປກຕ຺ຍນ຺ຕຣເມວ ຜເລ ວຕ຺ຕເຕ, ຍທາ ນ ຜລວຸຕ຺ຕິ, ຕທາ ວິກາເຣ ອວຍເວ ວາໂນ, ຊມ ອທເນ, ພູ, ຊມ຺ພູ, ປກຕ຺ຍນ຺ຕຣາຜເລ ວຸຕ຺ຕິ. ຊມ຺ພຸຍາ ຜລໍ ຊມ຺ພຸວໍ. ຊມ຺ພຸ ຈ. ໂລກໂຕ ເອວ ຜເລປິ ວຕ຺ຕມານາ ຫຣີຏກ຺ຍາທໂຍ ສຠາວໂຕ ອິຕ຺ຖິຍໍ ຠວນ຺ຕິ [ອມຣ ໑໔.໑໘-໒໐]. ຫຣີຏກິຍາ ຜລໍ ຫຣີຏກີ, ເອວໍ ໂກສາຕກີ, ສລ຺ລກີ, ທກ຺ຂາ, ກຓ຺ຑກາຣິກາ, ເສຜາລິກາ ອິຈ຺ຈາທິ, ປຸພ຺ເພ ວິຍ ວິກາຣາວຍວຕ຺ເຖສຸ ປຈ຺ຈຍາຠາໂວ, ອສ຺ສຕ຺ຖາທິກໍ ຉກ຺ກເມວ ຕທ຺ຘິຕນ຺ຕໍ ອສ຺ສຕ຺ຖາທີນໍ ຜເລ ວຕ຺ຕມານານໍ ນປຸໍສກໍ ສິຍາ ຣູປເຠໂທ, ຍຖາ – ອສ຺ສຕ຺ຖສ຺ສ ຜລໍ ອສ຺ສຕ຺ຖໍ, ເວຓຸໂນ ຜລໍ ເວຓວໍ, ປິລກ຺ຂສ຺ສ ຜລໍ ປິລກ຺ຂໍ, ນິຄ຺ໂຣຘສ຺ສ ຜລໍ ນິຄ຺ໂຣຘໍ, ອິງ຺ຄຸທິຍາ ຜລໍ ອິງ຺ຄຸທໍ, ພ຺ຣຫຕິຍາ ຜລໍ ພ຺ຣາຫຕໍ, ວິທາຣີ ອໍສຸມຕີ ຄມ຺ຠຣິຍາທໂຍ ມູເລ, ປຸປ຺ເຜປິ ສລິງ຺ຄາ [ອມຣ ໑໔.໑໘-໒໐]. ປາຏລາສທ຺ໂທ ປນ ອເຠທວຕ຺ຕິຈ຺ຉາຍໍ ມູເລ ປຸປ຺ເຜປິ ວຕ຺ຕມາໂນ ສຠາວໂຕ ອິຕ຺ຖິລິງ຺ໂຄ, ເຠທວຕ຺ຕິຈ຺ຉາຍໍ ວິກາເຣ ອວຍເວ ວາ ຓມ຺ຫິ ປາຏລໍ [ອມຣ ໑໔.໑໘-໒໐]. ທ຺ວຍໍ ສາຂາປລ຺ລວາທິສມຸທາຍລກ຺ຂເຓ ອາໂຠເຄ, ວິຏ ເວຘເນ, ວິຏ ອກ຺ໂກເສ ວາ, ອໂປ, ປສ຺ສ ຠຕ຺ເຕ ວິຏຠີ, ນທາທິ.

໕໔໘. ມູລມາຣພ຺ຠ ມູລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສາຂນ຺ໂຕ ສາຂາວຘິ ຕຣຸສ຺ສ ຠາໂຄ ຂນ຺ໂຘ ນາມ, ໂຍ ‘‘ປກຓ຺ໂຑ’’ຕິປິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຂນຸ ອວທາຣເຓ, ໂຘ, ຂນ຺ໂຘ, ຂາທ ຠກ຺ຂເນ ວາ, ໂກ, ‘‘ຂາທາມຄມານໍ ຂນ຺ຘນ຺ຘຄນ຺ຘາ’’ຕິ ຂນ຺ຘາເທໂສ, ກໂລໂປ.

ຣຸກ຺ຂຈ຺ຉິທ຺ເທ ຣຸກ຺ຂາທີນໍ ວິວເຣ ໂກຏໂຣ. ກຸຏ ເຉທເນ, ອໂຣ, ໂກຏໂຣ, ນິກ຺ກຸໂຫປິ. ທ຺ເວ ສມາ. ກາສ ທິຕ຺ຕິຍໍ, ກາສເຕ ອຄ຺ຄິນາ ທິປ຺ປເຕຕິ ກຏ຺ຐໍ, ໂຕ, ຕສ຺ສ ຏ຺ໂຐ, ຣສ຺ໂສ ຈ, ກສ ຄມເນ ວາ, ໂຕ, ກຏ຺ຐໍ. ທຣ ວິທາຣເຓ, ຓຸ.

໕໔໙. ຕິກໍ ມູເລ. ວຸ ສໍວຣເຓ, ໂທ, ນິຄ຺ຄຫີຕາຄໂມ, ພຸຘ ຄມເນ ວາ, ອ, ຘສ຺ສ ໂທ. ມູລ ປຕິຏ຺ຐາຍໍ, ໂຓ, ປາທສທ຺ເທນ ຕປ຺ປຣິຍາຍາ ຈຣຓຕ຺ຖາ ສພ຺ເພ ສງ຺ຄຫິຕາ, ປາທສທິສຕ຺ຕາ ປາໂທ, ທ຺ວຍໍ ຉິນ຺ນສ຺ສ ຕຣຸກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ຠູມິຏ຺ຐຠາເຄ. ສງ຺ກ ສງ຺ກາຍໍ, ອຸ, ສກ ສຕ຺ຕິຍໍ ວາ, ນິຄ຺ຄຫີຕາຄໂມ. ຂນຸ ອວທາຣເຓ, ຓຸ, ຂາຓຸ. ຘຸໂວປິ, ຘຸວຕິ ຖິຣາຍເຕຕິ ຘຸໂວ, ຘຸ ຄຕິເຖຣິເຍສຸ, ອ, ອຸວາເທໂສ.

ທ຺ວຍໍ ວິທາຣິຍາທີນໍ ກນ຺ເທ. ກຸຍໍ ປຖວິຍໍ ຣຸຫຕີຕິ ກຸຣຸຫາຏໍ, ອໂຏ, ກນ຺ທ ອວ຺ຫາເນ, ໂຣທເນ ຈ, ‘‘ກຣຫາໂຏ’ມ຺ພຸຊກນ຺ເທ, ປຸປ຺ຜຣຸກ຺ຂຠີເຕສຸ ເຈ’’ຕິ ນານຕ຺ຖສງ຺ຄເຫ. ທ຺ວຍໍ ຫລາທີນໍ ກລີເຣ. ກລ ສງ຺ຂ຺ຍາເນ, ອີໂຣ. ມສ ອາມສເນ, ຖໂກ, ມຕ຺ຖເກ ສີເສ ວາ ຊາໂຕ ມຕ຺ຖໂກ.

໕໕໐. ທ຺ເວ ສມາ. ອຠິນວນິຄ຺ຄຕາ ອາຍຕາ ສກຸສຸມາ, ກຸສຸມສຸຎ຺ຎາ ຈ ມຎ຺ຊຣີ, ວລ຺ລຣີ ຕຸ ຕທຎ຺ຎາປິ, ຍຖາ ຕາລວລ຺ລຣີ, ວລ, ວລ຺ລ ສໍວຣເຓ, ອໂຣ, ນທາທິ. ມຸຎ຺ຊໂຍຄໂຕ ມຎ຺ຊຣີ, ໂຣ, ນທາທິ, ອຸສ຺ສຕ຺ຕຎ຺ຈ, ທ຺ເວປິ ນາຣີ. ທ຺ວຍໍ ລຕາຍໍ. ວລ຺ລ ສໍວຣເຓ, ນທາທິ. ລຕາ ວຸຕ຺ຕາ, ‘‘ລຕາ ປຕານິນີ ວລ຺ລີ ມຕກີຖາ’’ຕິ ຫລາຍຸໂຘ.

ອກ຺ຂນ຺ໂຘ ອປ຺ປກ຺ຂຓ຺ໂຑ, ພຫຸປຕ຺ຕຕຈທຓ຺ຑິກາທິ. ໂຍ ວາ ຕນຸປກຓ຺ໂຑ ວໍສນຬາທິ, ໂສ ‘‘ຖມ຺ໂພ, ຄຸມ຺ໂພ’’ຕິ ໂຈຈ຺ຈເຕ, ຖກ ສໍວຣເຓ, ໂພ, ກສ຺ສ ໂມ. ຄຸປ ຣກ຺ຂເຓ, ໂພ, ປສ຺ສ ໂມ. ປຕາໂນ ສາຂາປຕ຺ຕຈໂຍ, ເຕນ ຍຸຕ຺ຕາ ໂຄຣກ຺ຂາ ຕມ຺ພູລິ ຘິວຸສຊີມູຕ ຄໂຬຌາທິກາ ລຕາ, ສາ ວີຣຸ ນາມ, ວິວິເຘຫິ ຣຸຫຕີຕິ ກຕ຺ວາ, ກ຺ວິ, ວີຣຸ, ທີຆາທິ, ຄຸມ຺ພິນີປິ.

໕໕໑. ປຊ຺ເຊ ປາເທນ ນາມໍ. ຍຕ຺ຣ ທ຺ວຍໍ ‘‘ໂພຘິຣຸກ຺ໂຂ’’ຕິ ສຎ຺ຎິເຕ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓປ຺ປຏິລາຠຏ຺ຐານຠູເຕ ທຸມຣາເຊ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຕູປຈາຣາ. ອສ຺ສໍ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໍ ຕິຏ຺ຐຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ອສ຺ສຕ຺ໂຖ, ຐສ຺ສ ໂຖ, ທ຺ວິຕ຺ຕໍ, ມາຣວິຊຍສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓປ຺ປຏິລາຠາທິເກຫິ ຠຄວນ຺ຕໍ ອສ຺ສາເສຕີຕິ ວາ ອສ຺ສຕ຺ໂຖ, ອາປຸພ຺ໂພ ສາສ ອນຸສິຏ຺ຐິຍໍ, ໂຕສເນ ຈ ວຕ຺ຕຕິ, ໂຕ, ຣສ຺ໂສ. ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໍ ພຸຊ຺ຌຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ໂພຘິ, ພຸຘ ອວຄມເນ, ອິ, ໂພຘິ, ທ຺ວີສຸ. ຈລທໂລ, ປິປ຺ປໂລ, ກຸຎ຺ຊຣາສໂນປິ. ທ຺ວຍໍ ພຫຸປາເທ. ອໂຘຠາຄໍ ຣຸນ຺ຘຕີຕິ ນິຄ຺ໂຣໂຘ, ອຸສ຺ໂສ, ຄາຄໂມ ຈ. ວຏ ເວຘເນ, ວຏຕີຕິ, ອ.

ທ຺ວຍໍ ກພິຏ຺ເຐ. ກວິມ຺ຫິ ວານເຣ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ກພິຏ຺ໂຐ [ປາເຍນ ກປໂຍ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ ອຕ຺ຣ ກປິຕ຺ໂຖ (ຈິນ຺ຕາມຓິຏີກາ ໑໔.໒໑)] ‘‘ວານເຣ ປຓ຺ຑິເຕ ກວີ’’ຕິ ໂວປາລິໂຕ, ຕຖາ ກປິຕ຺ໂຖ, ໂຕ, ຐສ຺ສ ໂຖ ຈ. ທຘິຕ຺ໂຖ, ອມ຺ພິລຜໂລປິ. ທ຺ວຍໍ ອຸທຸມ຺ພເຣ. ຍຎ຺ຎກມ຺ມານມງ຺ໂຄ ເອກງ຺ຄຕ຺ຕາ ຍຎ຺ຎງ຺ໂຄ, ທຸພ຺ພີ ຫິໍສາຍໍ, ອໂຣ, ນິຄ຺ຄຫີຕາຄໂມ, ເອກສ຺ສ ພສ຺ສ ໂລໂປ ຈ. ຊນ຺ຕຸຜໂລ ເຫມທຸທ຺ໂຘປິ.

໕໕໒. ທ຺ວຍໍ ໂກວິຬາເຣ.

‘‘ສຸກປທາຈ຺ຉໂຣ ຈມ຺ໂປ,

ໂກວິຬາໂຣ ຕຸ ກຎ຺ຈໂນ;

ປຸພ຺ໂພ ສິໂຕ ປໂຣ ຣຕ຺ໂຕ,

ຍຸຄປຕ຺ຕາ ອຸໂຠປິເຕ’’ຕິ [ຈິນ຺ຕາມຓິຏີກາ ໑໔.໒໒].

ຫິ ຣຕນໂກໂສ, ກຎ຺ຊນາລໂກປ຺ຍຕ຺ຣ. ຍຸຄໍ ຍມກໍ ປຕ຺ຕມສ຺ສ.

ຕິປາທໍ ອຸທ຺ທາເລ. ວາຕໍ ອຸທ຺ທາລຕີຕິ ອຸທ຺ທາໂລ. ສິງ຺ຄາຣາທີນໍ ສຎ຺ຎາວເສນ ຣຸກ຺ຂານໍ ຣາຊາ ຣາຊຣຸກ຺ໂຂ, ວາຕໂຣຄຫນເນ ຣາຊຠູໂຕ ຣຸກ຺ໂຂ ວາ ຣາຊຣຸກ຺ໂຂ. ກຕາ ມາລາ ອສ຺ສ ປຸປ຺ເຜຫີຕິ ກຕມາໂລ, ສິງ຺ຄາຣປ຺ປກາໂສ. ອິນ຺ທຕິ ປຣມິສ຺ສຣິຍໍ ກໂຣຕິ ວາຕຫນເນຕິ ອິນ຺ທີວໂຣ, ອີວໂຣ, ອິນ຺ທິຍາ ສກ຺ກສ຺ສ ຠຣິຍາຍ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ວາ ອິນ຺ທີວໂຣ. ຈຕຸຣງ຺ຄຸໂລ, ອາເຣວໂຕ, ສຸວຓ຺ຓໂກປິ.

໕໕໓. ທ຺ວຍໍ ຊມ຺ຠີເຣ, ຍສ຺ສ ຜລມມ຺ພິລໍ ໂຫຕິ. ອມ຺ພິລຕ຺ຕາ ທນ຺ຕສ຺ສ ສໂຐ ທນ຺ຕສໂຐ. ສຐ ເກຕວຫິໍສາສໍກິເລເສສຸ, ອ. ຊມຸ ອທເນ, ອີໂຣ, ຠນ຺ໂຕ ຈ, ຊມ຺ຠ ຄຕ຺ຕວິນາເມ ວາ, ຊມ຺ໂຠ, ຊມ຺ຠໂລ, ຊມ຺ພີໂຣປິ. ທ຺ວຍໍ ວຣເຓ. ວຣ ອິຈ຺ຉາຍໍ, ຍຸ. ກລ ສງ຺ຂ຺ຍາເນ, ອິໂຣ, ນທາທິ, ຣສ຺ສນ຺ໂຕ. ວຣຸໂຓ, ຕິຕ຺ຕສາໂກປິ.

ທ຺ວຍໍ ຜລຫເຣ. ‘‘ໂກ ອຍໍ, ສຸໂກ’’ຕິ ວິມຕຸປ຺ປຕ຺ຕິກຣປຕ຺ຕກຸສຸມຕາຍ ກິໍສຸໂກ. ປາຣິ ສມຸທ຺ໂທ, ຕຕ຺ຣ ຠທ຺ໂທ ປາຣິຠທ຺ໂທ, ໂສ ເອວ ປາຬິຠທ຺ໂທ, ໂກວິຬາໂຣ, ຕໍສຓ຺ຐານປຕ຺ຕກຸສຸມຕາຍ ປາຬິຠທ຺ໂທ. ທ຺ວຍໍ ວິທຸເລ, ໂຍ ອພ຺ຠສມເຍ ປຸປ຺ຜຕິ. ວຊ ຄມເນ, ອຸໂລ. ວີ ປຊເນ, ອໂສ, ໂຕນ຺ໂຕ ຈ, ວິປຸພ຺ໂພ ອຕ ສາຕຈ຺ຈຄມເນ ວາ, ອໂສ. ວານີໂຣປິ.

໕໕໔. ທ຺ວຍໍ ປີຕເນ, ຍສ຺ສ ປຕ຺ຕຜລານິ ອມ຺ພິລານິ, ປູຄຜລປ຺ປມາຓຎ຺ຈ ຜລໍ, ສລ຺ລກີຣຸກ຺ຂສຓ຺ຐາໂນ ຈ, ໂສ ຣຸກ຺ໂຂ. ອມ຺ພ ສທ຺ເທ, ອໂຏ, ສກຕ຺ເຖ ໂກ. ປີ ຕປ຺ປນກນ຺ຕີສຸ, ຕໂນ, ປີຕິໍ ວາ ຕໂນຕີຕິ ປີຕໂນ, ສກຕ຺ເຖ ໂກ. ທ຺ວຍໍ ຄຸຬປຸປ຺ເຜ. ມນ ຎາເຓ, ໂກ, ມຘ຺ວາເທໂສ ຈ. ມຘຸນາໂມ ທຸໂມ ມຘຸທ຺ທຸໂມ. ທ຺ວຍໍ ‘‘ລມ຺ພູ’’ຕິ ຂ຺ຍາເຕ. ຄຸໂຬ ວິຍ ສາເຕນ ຜລມສ຺ສ ຄຸຬຜໂລ. ປີລ ປຕິຕ຺ຖມ຺ເຠ, ອຸ. ທ຺ວຍໍ ຕິກ຺ຂຄນ຺ເຘ. ໂສຠໍ ຊເນຕີຕິ ໂສຠຎ຺ຊໂນ, ໂສຠໍ ວິສຎ຺ຊນເມເຕນ ເຫຕຸຠູເຕນາຕິ ວາ ໂສຠຎ຺ຊໂນ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ຈ –

‘‘ສິຣີສປຸປ຺ຜສ຺ສ ຣເສນ ຠາວິຕໍ,

ສຫສ຺ສວາຣໍ ມຣີຈໍ ສິຕວ຺ຫຍໍ;

ເອເຕນ ສມນ຺ຕິ ວິສາຫິ ສມ຺ຠວາ,

ກຕຎ຺ຊນສ຺ເນຫນປາທນຕ຺ຖຸໂຕ’’ຕິ.

ສິ ເສວາຍໍ, ວິທ຺ຘວິນາສນຕ຺ຖໍ ເສວີເຕຕິ ສິຄ຺ຄຸ, ຄຸ, ຖີ. ຈິຕ຺ຕຫາຣີ, ປຠຎ຺ຊໂນ, ວິທ຺ຘວິນາສໂນປິ.

໕໕໕. ທ຺ວຍໍ ວິສາລຕເຈ, ໂຍ ສຣເທ ປຸປ຺ຜຕິ ປຸປ຺ຜໍ. ສຕ຺ຕປຓ຺ຓານ຺ຍສ຺ສ ສຕ຺ຕປຓ຺ຓີ ປຸເມ. ຉຕ຺ຕມິວ ປຓ຺ຓມສ຺ສ ຉຕ຺ຕປຓ຺ໂຓ. ວິສມຈ຺ຉໂທປິ, ສຕ຺ຕປຓ຺ຓຕ຺ຕາ ວິສມຈ຺ຉໂທ. ທ຺ວຍໍ ຣຖທ຺ທຸເມ. ຣຖໍ ຕໂນຕິ ເຍນ ຕິນິໂສ, ອິໂສ. ອຕິປມຸຈ຺ຈຕິ ທາຫປິຕ຺ຕມເນເນຕິ ອຕິມຸຕ຺ຕໂກ. ຈິຕ຺ຕກິປິ.

ທ຺ວຍໍ ວາຕໂປເຖ, ປໍ ວາຕໍ ລຸນາຕີຕິ ປລາໂສ, ອໂສ. ‘‘ປຕ຺ເຕ ປລາສໍ ໂສ ຣຸກ຺ເຂ, ປີຕຫຣິຕກິໍ ສຸເກ’’ຕິ ຫິ ຣຸທ຺ໂທ. ວາຕໂປໂຖປິ, ວາຕສ຺ສ ໂປໂຖ ວາຕໂປໂຖ, ປຸຖ ຫິໍສາຍໍ.

ທ຺ວຍໍ ‘‘ປຸຕີຕິ’’ ຂ຺ຍາເຕ. ຫຕຊນ຺ຕຸປໂມຫສງ຺ຂາຕາຣິຜລຕາຍ ອຣິຏ຺ໂຐ, ນິປາຕນາ ຫນ຺ຕິສ຺ສ ຏ຺ໂຐ, ຕໍໂຣຄາຣິວນ຺ຕຊເນຫິ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ພຜລຕ຺ຕາ ວາ ອຣິຏ຺ໂຐ, ອິສຸ ອິຈ຺ຉາຍໍ. ຜຓ ຄຕິຍໍ, ອິໂລ, ອສ຺ເສ.

໕໕໖. ຕິກໍ ສິຣິຜເລ. ມລ ຘາຣເຓ, ອູໂຣ. ພິລ ເຠທເນ, ຓຸໂວ, ເພລຸໂວ. ລປຈ຺ຈເຍ ພິລ຺ໂລ. ສຓ຺ຑິລ຺ໂຍ, ເສລຸໂສປິ. ‘‘ມຸນິປ຺ປເຠເທ ມາລູເຣ, ສຓ຺ຑິລ຺ໂຍ ປາທປນ຺ຕເຣ, ນເຏ ພິລ຺ເລ ຈ ເສລຸໂສ’’ຕິ [ຈິນ຺ຕາມຓິຏີກາ ໑໔.໓໒] ຣຠໂສ.

ທ຺ວຍໍ ຕຸງ຺ເຄ. ປຸມນາໂມ ນາໂຄ ຣຸກ຺ໂຂ ປຸນ຺ນາໂຄ. ‘‘ປຸນ຺ນາເຄ ປຸຣິໂສ ຕຸງ຺ໂຄ, ເກສໂຣ ເທວວລ຺ລໂຠ’’ຕິ [ອມຣ ໑໔.໒໕] ຫ຺ຍມຣສີໂຫ, ທີໂຆ, ‘‘ປຸມສ຺ສ ລິງ຺ຄາທີສຸ ສມາເສສູ’’ຕິ ອກາຣໂລໂປ ຈ. ອຕິສຍປຸປ຺ຜເກສຣວນ຺ຕຕາຍ ເກສໂຣ, ກິສ ຕນຸກຣເຓ ວາ, ອໂຣ, ປຸປ຺ຜເກສຍຸຕ຺ຕຕາຍ ວາ ເກສໂຣ, ໂຣ.

ທ຺ວຍໍ ໂລທ຺ທມຕ຺ເຕ. ສລ ຄມນຕ຺ໂຖ, ອໂວ. ຣຕ຺ຕກຜປິຕ຺ຕໂສເຕ ລຸນາຕີຕິ ໂລທ຺ໂທ, ທ຺ໂທ. ຕິຣິໂຏ, ສາວໂຣປິ. ‘‘ສາວໂຣ ອປຣາເຘ ຈ, ໂລທ຺ເທ ປາເປ ຈ ກຖ຺ຍເຕ’’ [ຈິນ຺ຕາມຓິຏີກາ ໑໔.໓໓] ຕ຺ຍຊໂຍ. ທ຺ວຍໍ ຘນຸປຏ຺ເຏ ຜລິນິ. ປີ ປາເນ, ອໂລ, ອີສ຺ສ ອິຍາເທໂສ. ສນ຺ນກາ ຕາປສາ, ເຕສໍ ທຸ ທຸໂມ ສນ຺ນກທ຺ທຸ, ‘‘ສນ຺ນກທ຺ທຸ ຈາປປຏາ, ວຣໂຓ ຕາປສປ຺ປິໂຍ’’ຕິ [ຈິນ຺ຕາມຓິຏີກາ ໑໔.໓໕] ຫິ ໂກສນ຺ຕເຣ.

໕໕໗. ທ຺ວຍໍ ‘‘ມ຺ຫນກູ’’ອິຕິ ຂ຺ຍາເຕ. ລິກຸໂຈ ນາມ ຑຫຸຣຸກ຺ໂຂ, ຕຄ຺ຄຸຓຕ຺ຕາ ລິໂກຈໂກ, ສຎ຺ຎາຍໍ ໂກ. ອງ຺ກ ລກ຺ຂເຓ, ໂອໂລ, ອງ຺ໂກໂລ. ທ຺ວຍໍ ກຸມ຺ເຠ. ໂຣຄຫຣເຓ ຄຣຸໂນປິ ເວຊ຺ຊສ຺ສ ຄຣຸ ຄຸຄ຺ຄຸລຸ, ນິປາຕນາ. ກຸສ ເຉທເນ, ຓ຺ວຸ. ກຸມ຺ໂຠ, ປຸໂຣປິ.

‘‘ຣາສິເຠເທ ຄຊມຸທ຺ຘໍເສ,

ກຸມ຺ຠກຓ຺ຓສຸເກ ຆເຏ;

ກາມຸເກ ວາຣນາຣິຍຎ຺ຈ,

ກຸມ຺ໂຠ ກ຺ລີວນ຺ຕຸ ວຄ຺ຄຸລຸມ຺ຫີ’’ຕິ [ຈິນ຺ຕາມຓິຏີກາ ໑໔.໓໔].

ຣຠໂສ. ປຸຣ ອຄ຺ຄຄມເນ, ໂຓ, ປຸໂຣ.

ທ຺ວຍໍ ອມ຺ເພ. ອມ ຄຕິຍໍ, ໂພ, ອມ຺ພ ສທ຺ເທ ວາ, ອ. ຈຸຕິ ອາເສຈເນ, ຣກ຺ຂເຓ ຈ, ອ, ຈຸ ຈວເນ ວາ, ໂຕ, ທີຆາທິ. ຣສາໂລປິ, ຣສໍ ລາຕີຕິ ຣສາໂລ, ທີໂຆ. ເອໂສ ອມ຺ໂພ ສຸຄນ຺ຘວາ ອຕິສຍຄນ຺ຘຍຸຕ຺ໂຕ ສມາໂນ ‘‘ສໂຫ, ສຫກາໂຣ’’ຕິ ໂຈຈ຺ຈເຕ. ສຫ ສຕ຺ຕິຍໍ, ສຸຄນ຺ຘໍ ກຕ຺ຕຸໍ ສຫຕີຕິ ສໂຫ, ອ. ສຫນໍ ສໂຫ, ຕໍ ກໂຣຕີຕິ ສຫກາໂຣ, ຫາ ວາ ປມຸທາ, ຕາຍ ສຫ ວຕ຺ຕຕີຕິ ສໂຫ, ສຫໍ ສມຸທໍ ກໂຣຕີຕິ ສຫກາໂຣ.

໕໕໘. ທ຺ວຍໍ ເສຕມ຺ເພ. ປຸຓ຺ຑ ປຸຓ຺ຑເນ. ປຸຓ຺ຑ ຂຓ຺ຑເນຕ຺ເຍເກ, ຓ຺ວຸ, ອສ຺ສີ, ອຣາຄໂມ ຈ. ເສຕວຓ຺ໂຓ ອມ຺ໂພ ເສຕມ຺ໂພ. ທ຺ວຍໍ ພຫຸວາຣເກ, ຍສ຺ສ ຜລານິ ອຕິປິຈ຺ຉິລານິ. ສິ ພນ຺ຘເນ, ລຸ, ສລ ຄມນຕ຺ໂຖ ວາ, ອຸ, ອສ຺ເສ. ປິຈ຺ຉິລຕ຺ຕາ ພຫູນິ ວາຣີນິ ຍສ຺ມິໍ ພຫຸວາຣໂກ, ສຎ຺ຎາຍໍ ໂກ. ສີໂຕ, ອຸທ຺ທາໂລ, ກຜໂລປິ.

ທ຺ວຍໍ ກາສ຺ມຣິຍໍ. ສິຣິມນ຺ຕານິ ປຓ຺ຓານິ ຍສ຺ສາ ເສປຓ຺ຓີ, ນທາທິ, ສິຣີສທ຺ທສ຺ສ ເສ. ກສ຺ມີຣເທສຊຕ຺ຕາ ກາສ຺ມຣີ, ກາສ ທິຕ຺ຕິຍໍ ວາ, ມໂຣ, ນທາທິ. ມຘຸປຓ຺ຓີ, ຠທ຺ທປຓ຺ຓີປິ. ທ຺ວຍໍ ສກຓ຺ຏກມ຺ພິລຜລຣຸກ຺ເຂ. ສກຓ຺ຏກຕ຺ຕາ ກຸຈ຺ຉິຕໍ ລາຕີຕິ ໂກລີ, ນທາທິ. ວທ ເຖຣິເຍ, ອໂຣ, ນທາທິ. ກຸວລີ, ກກ຺ກນ຺ຘູປິ.

໕໕໙. ທ຺ວຍໍ ຕສ຺ສາ ໂກລິຍາ ຜເລ. ໂກລິຍາ ຜລໍ ໂກລໍ. ພທຣິຍາ ອຍໍ ອວຍໂວ ພທໂຣ. ກຸວລໍ, ເຜນິລໍ, ໂສວີຣມ຺ປິ. ‘‘ໂສຕຎ຺ຊເນ ຕຸ ໂສວີຣໍ, ກຎ຺ຊິເກ ພທເຣປິ ເຈ’’ຕິ [ຈິນ຺ຕາມຓິຏີກາ ໑໔.໓໖] ຣຠໂສ. ທ຺ວຍໍ ອສ຺ສຕ຺ຖກຸລສມ຺ຠູເຕ ຣຸກ຺ຂປາສາຓາທີສຸ ສຎ຺ຊາຕຣຸກ຺ເຂ. ປິລໍ ປຣໍ ນິສ຺ສຍຠູຕໍ ກສຕີຕິ ປິລກ຺ໂຂ, ກສ ວິເລຂເນ, ສສ຺ສ ຂຕ຺ຕາທິ ນິປາຕນາ. ອຂາທນີຍຜລຕາຍ ວິຣູປໍ ຜລມສ຺ສຕ຺ຖີຕິ ປິປ຺ຜລີ, ອີ, ນທາທິ, ວິສ຺ສປິ ຈ.

ທ຺ວຍໍ ໂຕຍາທິວາປິນິຍໍ, ຍສ຺ສາ ມູລໍ ມຫາປຎ຺ຈມູເລ ປວິຏ຺ຐໍ. ປຏ ຄມເນ, ອໂລ, ນທາທິ, ປາຏລີ, ປາຏລາປິ. ກຓ຺ຫໍ ປຸປ຺ຜວຓ຺ຏໍ ຍສ຺ສາ ສາ ກຓ຺ຫວຓ຺ຏາ, ກາສ຺ມຣິຍມ຺ປິ. ອລິປ຺ປິຍໍ, ຕມ຺ພປຸປ຺ຜິປ຺ຍຕ຺ຣ. ທ຺ວຍໍ ຄນ຺ຘິເລ. ສາທຸຜລຕາຍ ສາທຸ ຈ ໂສ ກຓ຺ຏສຫິຕຕາຍ ກຓ຺ໂຏ ເຈຕິ ສາທຸກຓ຺ໂຏ. ສກຓ຺ຏກຕາຍ ອຕ຺ຕານໍ ວິຣູປໍ ກໂຣຕີຕິ ວິກງ຺ກໂຕ, ທ຺ວິຕ຺ຕໍ, ນິຄ຺ຄຫີຕາຄໂມ ຈ.

໕໖໐. ຈຕຸກ຺ກໍ ຕິນ຺ທຸເກ. ຕນຸ ວິຕ຺ຖາເຣ, ອຸໂກ, ທນ຺ໂຕ ຈ. ຕິທິ ຫິໍສາຍໍ ວາ, ອຸ, ສຎ຺ຎາຍໍ ໂກ. ກາໂຬ ຂນ຺ໂຘ ປກຓ຺ໂຑ ຍສ຺ສາຕິ. ຕິມ ອທ຺ທຠາເວ, ອູໂສ, ສກຕ຺ເຖ ໂກ, ວຣນ຺ໂຕ ຈ. ອຸປຈ຺ຈເຍ ຕິມ຺ພຣຸ.

ທ຺ວຍໍ ຕມ຺ພຜເລ. ອິຣາວຕີ ນທີ, ປຐມກາເລ ຕສ຺ສາ ຕີເຣ ຊາໂຕ ເອຣາວໂຕ. ນາຣໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ນີຣໍ, ຕໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ນາຣງ຺ໂຄ. ທ຺ວຍໍ ມກ຺ກຏຕິນ຺ທຸເກ. ກຸລ ສງ຺ຂ຺ຍາເນ, ຓ຺ວຸ. ກາເກນ຺ທຸ, ກາກລຸໂກປິ.

໕໖໑. ຕິກໍ ກທມ຺ເພ. ກໍ ວາຕໍ ທເມຕີຕິ ກທມ຺ໂພ, ໂພ. ປິເນຕີຕິ ປິຍໂກ, ຓ຺ວຸ, ອິຍາເທໂສ. ນຍຕິ ມຸທໍ ນີໂປ, ໂປ. ທ຺ວຍໍ, ວິທຣຸກ຺ເຂ, ຍສ຺ສ ນິຍ຺ຍາເສນ ເປຬາທໂຍ ລິມ຺ປນ຺ຕິ. ຠລ, ຠລ຺ລ ປຣິຠາສນຫິໍສາທາເນສຸ, ນທາທິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ໂຕ, ກນ຺ໂຕ ຈ, ຠລ຺ລາຕໂກ, ຕີສ຺ວຍໍ. ອຣຸກໂຣ, ອຄ຺ຄິມຸໂຂປິ.

ທ຺ວຍໍ ‘‘ປາວຸສາ’’ອິຕິ ຂ຺ຍາເຕ. ຌປ ທາເຫ, ຓ຺ວຸ. ປສ຺ສ ໂວ. ປຈ ປາເກ, ອຸໂລ. ທ຺ວຍໍ ສິຣິມຕິ, ຍສ຺ສ ຜລານິ ມຣີຈປ຺ປມາຓານິ, ອມ຺ພິລານິ ຈ. ຕິລ ຄມເນ, ຓ຺ວຸ. ຂຸຣ ເຉທເນ, ຓ຺ວຸ.

໕໖໒. ທ຺ວຍໍ ອມ຺ພິລິກາຍໍ. ຈິ ຈຍເນ, ໂຈ, ຈິຈ ອາທານສໍວຣເຓສຸ ວາ. ຕນຸ ວິຕ຺ຖາເຣ, ອມ຺ພິລຣສໍ ຕໂນຕີຕິ ຕິນ຺ຕິຓີ, ທ຺ວິຕ຺ຕມິຕ຺ຕໍ, ຓຕ຺ຕຎ຺ຈ, ນທາທິ. ທ຺ວຍໍ ອມ຺ພິລງ຺ກຸຣຜເລ ເສຕຣຸກ຺ເຂ. ຄທ຺ຣຠຓ຺ຑປ຺ປມາຓຜລຕ຺ຕາ ຄທ຺ທຠຓ຺ໂຑ, ຣໂລໂປ. ກປິ ຈລເນ, ຕໂນ, ທີໂຆ ອາຄມສ຺ສ. ກນ຺ທຣາໂລ, ປິລກ຺ໂຂປິ.

ຕິກໍ ສາລຣຸກ຺ເຂ. ສລ ຄມເນ, ໂຓ, ສາຣວນ຺ຕຕາຍ ວາ ສາໂລ. ອສ຺ສກຓ຺ຓສທິສປຓ຺ຓຕາຍ ອສ຺ສກຓ຺ໂຓ. ສນ຺ຊ ສງ຺ເຄ, ອ, ສຊ຺ຊ ອທເນ ວາ, ອ. ທ຺ວຍໍ ນທີສຊ຺ເຊ. ອຊ຺ຊ ອຊ຺ຊເນ, ອຸໂນ. ກກ ໂລລ຺ເຍ, ອຸໂຘ. ວີຣຕຣຸ, ອິນ຺ທທຸໂມປິ.

໕໖໓. ຕິກໍ ມຸຈລິນ຺ເທ. ຈຸລ ນິມຸຊ຺ຊເນ. ມຸຈລ ສງ຺ຄາເຕ, ອິນ຺ໂທ. ນີໂປ ກທມ຺ເພປິ. ຕິກໍ ປີຕສາເລ. ປິຍໂກ ກທມ຺ເພປິ. ອສ ຠກ຺ຂເນ, ຍຸ, ປີຕປຸປ຺ໂຜ ສາໂລ ຣຸກ຺ໂຂ ປີຕສາໂລ. ພນ຺ຘູກປຸປ຺ໂຜ, ຊີວໂກປິ.

ທ຺ວຍໍ ຌາຏລິຍໍ. ຄາໂວ ລິຫນ຺ຕີຕິ ໂຄລີໂສ, ຫສ຺ສ ໂສ. ຌຏ ສງ຺ຆາເຕ, ອໂລ. ຌາຏໂລ, ປາຏລິປຸປ຺ຜາກາໂຣ ທີຆຜໂລ ຣຸກ຺ໂຂ. ປໂມກ຺ໂຂປິ.

໕໖໔. ທ຺ວຍໍ ຣາຊາຍຕເນ, ຂີຣວນ຺ຕຕາຍ ຂີຣິກາ. ເທວຣາຊສ຺ສ ນິວາສນຏ຺ຐານຠູຕຕ຺ຕາ ຣາຊາຍຕນໍ, ປິຍາເລປິ. ທ຺ວຍໍ ກປ຺ຜເລ. ກຸຈ຺ຉິເຕນ ຜເລນ ອຸມ຺ຠຕິ ປູຣຕີຕິ ກຸມ຺ໂຠ. ກຸຈ຺ຉິເຕນ ໂມທຕີຕິ ກຸມຸທິກາ, ຓ຺ວຸ.

ທ຺ວຍໍ ຄຸວາກຣຸກ຺ເຂ, ຍສ຺ສ ຜເລນ ຕມ຺ພູລນາມໍ ຊາຍຕິ. ປູຊ ປູຊາຍໍ, ໂຓ, ຊສ຺ສ ໂຄ. ກມຸ ອິຈ຺ຉາຍໍ, ເຫຕຸກຕ຺ຕຣິ ຓ຺ວຸ. ຂປຸໂຣປິ. ທ຺ວຍໍ ໂລຫິຕໂລທ຺ເທ. ປຏ຺ຏິອິຕ຺ຍາຂ຺ຍາ ຍສ຺ສ ປຏ຺ຏິ. ‘‘ປທ຺ຘີ’’ຕິປິ ປາໂຐ. ອສ຺ມິໍ ປກ຺ຂິຕ຺ເຕ ລາຂາ ຣຕ຺ຕາ ຠວຕີຕິ ລາຂາປສາທໂນ. ກມຸໂກປິ.

໕໖໕. ທ຺ວຍໍ ອິງ຺ຄຸທິຍໍ, ອຍຎ຺ຈ ກຓ຺ຏກີ ພາຫຸລ຺ເຍນ ມຊ຺ຌິມເທເສ ຊາຍເຕ. ອິງ຺ຄ ຄມນຕ຺ໂຖ, ອິໂທ, ອິສ຺ສຸ, ນທາທິ. ຕາປໂສ ປຍຸຊ຺ຊມານຜລກຕາຍ ຕາປສຕຣຸ. ທ຺ວຍໍ ‘‘ຠຸຊປຕ຺ໂຕ’’ອິຕິຂ຺ຍາເຕ ສຸນ຺ທຣຕເຈ ຣຸກ຺ເຂ, ຍສ຺ສ ຕເຈ ມນ຺ຕກ຺ຂຣານິ ລິຂນ຺ຕິ. ຠຸໂຊ ປາຓິ, ຕໍສທິສປຕ຺ຕຕາຍ ຠຸຊປຕ຺ໂຕ. ມນ຺ຕເລຂເກຫິ ອາຠຸຊິຕຕຈວນ຺ຕຕາຍ ອາຠຸຊີ. ຠູໂຊ, ຈມ຺ມີ, ມຸທຸຕ຺ຕໂຈປິ.

ທ຺ວຍໍ ສິມ຺ພລິຍໍ. ປິຈ຺ຉາໂຍຄາ ປິຈ຺ຉິລາ, ອິໂລ. ສມ຺ພ ມຓ຺ຑເລ, ອລິ, ອສ຺ສິ. ‘‘ປິຈ຺ຉິລາ ປູຣຓີ ໂມຈາ, ຖິຣາຍຸ ສິມ຺ພລີ ທ຺ວິສູ’’ຕິ [ອມຣ ໑໔.໔໖] ອມຣໂກໂສ. ທ຺ວຍໍ ປິຈ຺ຉິລາກາເຣ ກຓ຺ຏກສຫິເຕ ຣຸກ຺ເຂ. ຣຸຈ ທິຕ຺ຕິຍໍ, ເຫຕຸກຕ຺ຕຣິ ຍຸ, ກຸຏ ໂກຏິລ຺ເຍ, ກຕ຺ຕຣິ ໂຓ, ໂກໂຏ ອສິມ຺ພລິ ສມາໂນປິ ສິມ຺ພລິສທິສາກາຣທສ຺ສນໂຕ ໂກຏສິມ຺ພລິ, ປຸເມ. ກສມ຺ພໂລປິ.

໕໖໖. ທ຺ວຍໍ ‘‘ກຓ຺ຏກຣຎ຺ຊ’’ອິຕິ ຂ຺ຍາເຕ ກຓ຺ຏກິນິ ກຣຎ຺ຊຄຸມ຺ເພ, ຍໍ ໂລເກ ‘‘ກລິໂນ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ກຣ ຫິໍສາຍໍ, ກຣໂຕ ຣິຣິຍາ. ປູ ປວເນ, ອິໂກ, ໂຕນ຺ໂຕ ຈ. ປູຕິກຣໂຊ, ກລິມາຣໂກປິ, ກລິໂນ. ທ຺ວຍໍ ທາລິມປຸປ຺ຜາກາເຣ ປີຕນາສກຣຸກ຺ເຂ. ຣຸຫ ຊນເນ, ຓີ. ໂລຫິຕປຸປ຺ຜຕາຍ ໂຣຫິຕໂກ.

ທ຺ວຍໍ ເອຣຓ຺ເຑ. ເອຣຑິ ຫິໍສາຍໍ. ວາຕໍ ເອຣຓ຺ຑຕີຕິ ເອຣຓ຺ໂຑ, ໂຓ. ມຓ຺ຑ ຠູສເນ, ອີສໍປສນ຺ນເຕລຕາຍ ວາ ອາມຓ຺ໂຑ, ອາມໍ ວາ ວາຕໍ, ຕໍ ທາຍຕີຕິ ອາມຓ຺ໂຑ. ທາ ອວຂຓ຺ຑເນ, ທາສ຺ສ ໂຑ. ຈິຕ຺ຕໂກ, ຈຎ຺ຈຸປິ.

‘‘ອຄ຺ຄິສຎ຺ເຎປິ ຈິຕ຺ຕໂກ, ປຸເມ ເອຣຓ຺ຑເກ ຈຎ຺ຈຸ.

ປກ຺ຂິຕຸຓ຺ເຑ ຖິຍໍ ມໂຕ’’.

ທ຺ວຍໍ ສິວາຣຸກ຺ເຂ. ສຕ຺ຕຸຍຸຕ຺ຕຜລຕາຍ ສຕ຺ຕຸຜລາ. ຄຓ຺ຑໍ ສເມຕີຕິ ສມີ, ອ, ນທາທິ, ປາຣິຠທ຺ທເກປິ. ຄຣຸທາຣຸ, ປູຕິກຏ຺ຐມ຺ປິ.

໕໖໗. ທ຺ວຍໍ ກຣຎ຺ເຊ. ນຕ຺ຕໍ ຣຕ຺ຕາ ມາລາ ຍສ຺ສ. ກໍ ຣຎ຺ຊຍຕີຕິ ກຣຎ຺ໂຊ, ໂຓ. ຈິລ຺ລວິລ຺ໂລ, ກຣໂຊປິ. ທ຺ວຍໍ ຂທິເຣ. ຂທ ຫິໍສາຍໍ, ເຖຣິເຍ ຈ. ຂທນ຺ຕິ ທນ຺ຕາ ເຍນາຕິ ຂທິໂຣ, ອິໂຣ. ທນ຺ຕາ ຘາວນ຺ຕິ ເຍນ ນິໂຣຄຕ຺ຕາຕິ ທນ຺ຕຘາວໂນ, ຍຸ, ຘາວ ຄຕິສຸທ຺ຘິຍໍ. ຄາຍຕ຺ຕີ, ພາລຕນໂຍປິ. ‘‘ຄາຍຕ຺ຕີ ຂທິເຣ ອິຕ຺ຖີ, ຉນ຺ທສິປິ ຉຬກ຺ຂເຣ’’ຕິ [ຈິນ຺ຕາມຓິຏີກາ ໑໔.໔໙ ພ຺ຍາຂ຺ຍາສຸຘາ ໒.໔.໕໐] ຣຠໂສ. ພາໂລ ສຸຂຸໂມ ປຕ຺ຕສຎ຺ຎິໂຕ ຕນໂຍ ຍສ຺ສ ພາລຕນໂຍ. ທ຺ວຍໍ ປີຕສາເຣ ຂທິເຣ. ຂທິຣາທິກນ຺ຕຸ ປີຕສາເຣ. ເສຕວຓ຺ຓຕາຍ ໂສໂມ ກປ຺ປູຣສທິໂສ ວກ຺ໂກ ວກ຺ກລເມຕສ຺ສ ໂສມວກ຺ໂກ. ‘‘ໂສໂມ ກຸເວເຣ ປິຕຸເທວຕາຍໍ, ວສຸປ຺ປເຠເທ ວສຸຘາກເຣ ຈ. ທິພ຺ໂພສຘີ ໂສມລຕາ ສມີຣເຓ, ກປ຺ປູຣນີເຣສຸ ຈ ວານເຣ ຈາ’’ຕິ ນານຕ຺ຖສງ຺ຄໂຫ. ອີສໍ ຂຸທ຺ທກໍ ທລເມຕສ຺ສ ກທໂຣ, ລສ຺ສ ໂຣ. ທ຺ວຍໍ ປິຓ຺ຑີຕເກ. ສລ ຄມເນ, ໂລ. ມທ ອຸມ຺ມາເທ, ຍຸ. ‘‘ປິຓ຺ຑີຕໂກ ມຣວໂກ, ສສໂນ ກຣຫາຏໂກ’’ຕ຺ຍມຣໂກເສ [ອມຣ ໑໔.໕໒].

໕໖໘. ຕິກໍ ອິນ຺ທສາເລ. ສາລານໍ ຣຸກ຺ຂານໍ ອິນ຺ໂທ ຣາຊາ ອິນ຺ທສາໂລ, ທາສາທີສຸ ສິຣິວຑ຺ຒກາທິສທ຺ໂທ ວິຍ ອຘິວຈນມຕ຺ຕມິທໍ. ອິນ຺ທສ຺ສ ສກ຺ກສ຺ສ ສາໂລຕິປິ ອິນ຺ທສາໂລ. ສລ຺ລໂຕ ຓ຺ວຸ, ນທາທິ, ສລ຺ລກີ. ຂຣ ເຉທນວິນາສເນສຸ, ຓ຺ວຸ.

ທ຺ວຍໍ ເທວທາຣຸມ຺ຫິ. ເທວານໍ ທາຣຸ. ຠທ຺ທຕ຺ຕາ ຠທ຺ທທາຣຸ. ສກ຺ກປາທໂປ, ປາຣິຠທ຺ທໂກ, ປີຕທາຣຸ, ທາຣຸ, ປູຕິກຏ຺ຐມ຺ປິ. ທ຺ວຍໍ ເຫມປຸປ຺ຜເກ. ປຐມກາເລ ຈມ຺ປານຄເຣ ຊາໂຕ ຈມ຺ເປຍ຺ໂຍ, ເຓຍ຺ໂຍ. ກປຈ຺ຈເຍ ຈມ຺ປໂກ.

໕໖໙. ທ຺ວຍໍ ປນເສ. ປນ ພ຺ຍວຫາເຣ, ຖຸຕິມ຺ຫິ ຈ, ອໂສ. ກຓ຺ຏກຍຸຕ຺ຕໍ ຜລມສ຺ສ ກຓ຺ຏກິຜໂລ. ທ຺ວຍໍ ສິວາຍໍ. ນ ວິຊ຺ຊເຕ ໂຣຄຠຍໍ, ໂຣຄພ຺ຍໂຖ ໂຈປຍຸຊ຺ຊມານາຍມສ຺ສນ຺ຕິ ອຠຍາ. ໂຣຄຠຍໍ ຫຣຕິ ອປເນຕີຕິ ຫຣີຕກີ, ໂຕ, ສກຕ຺ເຖ ໂກ, ນທາທິ. ຫຣິຕ຺ຕກີປິ. ອພ຺ຍຖາ, ປຸຕນາ, ອມຕາ, ເຫມວຕີ, ເຈຕກີ, ສິວາປິ.

ທ຺ວຍໍ ກຣິສຜເລ. ໂຣຄໍ ອສຕິ ຠກ຺ຂຕີຕິ ອກ຺ໂຂ, ໂຂ, ສສ຺ສ ໂກ. ໂຣຄໍ ວິຠູຕໍ ກໂຣຕີຕິ ວິຠີຕໂກ, ວິຠີຏໂກປິ. ຠູຕາວາໂສ, ກລິທ຺ທຸໂມປິ, ກລິສ຺ສ ອາສຍຠູໂຕ ທຸໂມ ກລິທ຺ທຸໂມ. ທ຺ວຍໍ ປຸສ຺ສຜເລ. ນຕ຺ຖິ ມຕເມຕິສ຺ສໍ ເຫຕຸຠູຕາຍໍ ອມຕາ. ມລ ຘາຣເຓ, ຓ຺ວຸ, ນທາທິ, ອາມລກີ. ວຍຏ຺ຐາປິ. ວໂຍ ຕິຏ຺ຐຕິ ຖິຣີຠວຕ຺ເຍຕາຍາຕິ ວຍຏ຺ຐາ.

໕໗໐. ທ຺ວຍໍ ຑຫຸຣຸກ຺ເຂ. ລພຸນາມເກ ປພ຺ພເຕ ຊາຍຕີຕິ ລພຸໂຊ. ຂຸທ຺ທກຕ຺ຕາ ລີນໍ ອປາກຏໍ ກຸຈສງ຺ຂາຕໍ ຜລເມຕສ຺ສ ລິກຸໂຈ, ນິປາຕນາ. ທ຺ວຍໍ ປີຕປຸປ຺ເຜ. ອຄນ຺ຘປຸປ຺ຜຕາຍ ອຕ຺ຕານໍ ກຓິຏ຺ຐໍ ກໂຣຕີຕິ ກຓິກາໂຣ, ຏ຺ຐໂລໂປ, ປທຸມປ຺ປມາຓປຸປ຺ຜທຸມຕາຍ ທຸມຸປ຺ປໂລ.

ຕິກໍ ຫິງ຺ຄຸນິຍ຺ຍາເສ. ນີ ນເຍ, ໂພ, ໂມນ຺ໂຕ ຈ. ຕິຕ຺ຕຣສຕ຺ຕາ ອຣິຠາເວ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ອຣິຏ຺ໂຐ. ປຸຈິໍ ກຸຏ຺ຐໍ ມທ຺ທຕີຕິ ປຸຈິມນ຺ໂທ, ອິຕ຺ຕໍ, ພິນ຺ທາຄໂມ. ຘມ຺ມເສໂນ, ມາລໂກປິ. ມລເຕ ໂຣຄໍ ມາລໂກ, ຓ຺ວຸ. ທ຺ວຍໍ ຣຕ຺ຕປຸປ຺ເຜ. ກໂຣຕິສ຺ມາ ຓ຺ວຸ. ທລ ວິທາຣເຓ, ໂມ, ອິກາຣາຄໂມ. ທາຬິໂມປິ.

໕໗໑. ທ຺ວຍໍ ປີຕທ຺ທຸເມ. ສຣຕິ ກາລນ຺ຕຣໍ ສຣໂລ, ອໂລ. ປູຕິເຍວ ກຏ຺ຐໍ ປູຕິກຏ຺ຐໍ, ປູຕິມຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ຍຖາ. ທ຺ວຍໍ ປິຈ຺ຉິລາຍໍ. ກປິ ຈລເນ, ອິໂລ. ສາສ ອນຸສິຏ຺ຐິຍໍ, ສິສ ອິຈ຺ຉາຍໍ ວາ, ອໂປ, ນິຄ຺ຄຫີຕາຄໂມ, ສິໍສປາ. ອຄຸຣຸປິ.

ຕິກໍ ຜລິນິຍໍ. ສາ ຕນຸກຣເຓ, ໂມ. ປິຍຠາວໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ປິຍງ຺ຄຸ, ອຸ. ກມນີຍຠາວໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ກງ຺ຄຸ, ອຸ, ນິປາຕນາ. ມຫິລາວ຺ຫຍາ, ລຕາ, ຄຸນ຺ທາ, ຄນ຺ຘຜລີ, ກາຣມ຺ຠາປິ. ທ຺ວຍໍ ສິຣີເສ. ສຣຕິ ໂຣຄໍ ຫິໍສຕີຕິ ສິຣີໂສ. ອີໂສ, ອສ຺ສິ. ຠຓ຺ຑ ປຣິຠາສເນ, ອິໂລ. ກປີຕໂນປິ. ອມ຺ພາຏເກ, ຄທ຺ທຠຓ຺ເຑ ຈ ກປີຕໂນ.

໕໗໒. ທ຺ວຍໍ ມຓ຺ຑູກປຓ຺ເຓ. ສຸຓ ຄຕິຍໍ, ຓ຺ວຸ, ທີຆໍ ຜລວຓ຺ຏໍ ຍສ຺ສ. ນໂຏ ກຸຏນ຺ນຏາປິ. ທ຺ວຍໍ ພກຸເລ. ວກ ອາທາເນ, ອຸໂລ. ເກສຣຍຸຕ຺ຕປຸປ຺ຜຕາຍ ເກສໂຣ.

ທ຺ວຍໍ ມລປຸປ຺ຜສ຺ມິໍ. ກາການໍ ອຸທຸມ຺ພໂຣ ກາໂກທຸມ຺ພໂຣ, ໂສ ເອວ ກາໂກທຸມ຺ພຣິກາ, ສກຕ຺ເຖ ອິໂກ. ຜລ ນິປ຺ຜຕ຺ຕິຍໍ, ຄຸ, ລສ຺ສ ໂຄ. ທ຺ວຍໍ ນາຄຣຸກ຺ເຂ. ນ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ນາໂຄ, ທີຆາທິ. ນາຄານໍ ມາລາ, ສາ ສຎ຺ຊາຕາ ຍຕ຺ຣ ນາຄມາລິກາ.

໕໗໓. ທ຺ວຍໍ ອໂສເກ. ນຕ຺ຖິ ໂສໂກ ເຍນ. ວຊ ຄມເນ, ອຸໂລ. ທ຺ວຍໍ ຊຍາຍໍ. ຕໍຕໍໂຣຄຊຍາທິກໍ ກໂຣຕີຕິ ຕກ຺ກາຣີ, ຓີ. ວິເສເສນ ຊຍຕີຕິ ເວຊຍນ຺ຕິກາ, ອນ຺ໂຕ, ນທາທິ, ສກຕ຺ເຖ ໂກ. ‘‘ຊຍາ ຊຍນ຺ຕີ ຕກ຺ກາຣີ, ນາເທຍີ ເວຊຍນ຺ຕິກາ’’ຕ຺ຍມຣໂກໂສ [ອມຣ ໑໔.໖໕].

ທ຺ວຍໍ ສມຸທ຺ທສມີປເທສເຊ ສາມທເລ ຕມາລນາເມ ຕຣຸມ຺ຫິ. ຕາປິຍໍ ຊາຍຕີຕິ ຕາປິຎ຺ໂຉ, ອຎ຺ຎຕ຺ເຖ ໂຉ, ພິນ຺ທາຄໂມ, ‘‘ຕາປີ ຕຸ ສຣິຕານ຺ຕເຣ’’ຕິ ຫິ ນານຕ຺ຖສງ຺ຄໂຫ. ຕມຸ ກງ຺ຂາຍໍ, ອໂລ. ທ຺ວຍໍ ກຸຏເຊ. ໂຣຄໍ ຉິນ຺ທຕີຕິ ກຸຏໂຊ, ໂຊ. ຄິຣິມ຺ຫິ ຊາຕາ ມລ຺ລິກາ ຄິຣິມລ຺ລິກາ, ສກ຺ກປຣິຍາໂຍປ຺ຍຕ຺ຣ.

໕໗໔. ຕສ຺ສ ກຸຏຊສ຺ສ ຜເລ ອິນ຺ທຍໂວ. ອິນ຺ທສ຺ສ ສກ຺ກສ຺ສ ຍໂວ ຘຎ຺ຎວິເສໂສ ອິນ຺ທຍໂວ. ກລິງ຺ຄໍ, ກທ຺ທຍວມ຺ປິ.

‘‘ປູຕິກຣຎ຺ຊ ຘູມ຺ຍາເຏ, ເທສເຠເທ ປຸມາ ຠເວ;

ກຸຏຊສ຺ສ ຜເລ ກ຺ລີວໍ, ກລິງ຺ຄໍ ຖີ ຕຸ ນາຣິຍ’’ນ຺ຕິ [ຈິນ຺ຕາມຓິຏີກາ ໑໔.໖໗]. –

ຣຠໂສ. ອມຣມາລາຍນ຺ຕຸ ‘‘ກລິງ຺ເຄ’ນ຺ທຍໂວ ປຸມາ’’ຕິ ອິຕ຺ຖິກຓ຺ເຑ ປາໂຐ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ ກລິງ຺ຄາ ອິຕ຺ຖີ, ອິນ຺ທຍໂວ ປຸມາ. ທ຺ວຍໍ ກຓິກາຣິກາຍໍ. ອຄ຺ຄິ ອເນນ ມນ຺ຖ຺ຍເຕ ອຄ຺ຄິມນ຺ໂຖ, ໂຓ. ຕໍ ກຏ຺ເຐຫິ ຆໍສິຍມາເນ ອຄ຺ຄິ ອຸຏ຺ຐຫຕິ. ກຓ ຄຕິຍໍ, ຓ຺ວຸ. ຊຍາປ຺ຍຕ຺ຣ. ‘‘ວິຊເຍ ໂສ ຊຍາ ທຸຄ຺ຄາ, ຊຍນ຺ຕີ ຄຓິກາຣິເກ’’ຕິ ຊຍາ ນານາຕ຺ຖາ.

ທ຺ວຍໍ ນິຄ຺ຄຸຓ຺ຑິຍໍ. ນຕ຺ຖິ ຄຸຓ຺ຑໍ ຄພ຺ຠພນ຺ຘນເມຕາຍາຕິ ນິຄ຺ຄຸຓ຺ຑີ. ສິ ພນ຺ຘເນ, ທຸ, ສິນ຺ທຸໍ ຄພ຺ຠພນ຺ຘນໍ ວາເຣຕີຕິ ສິນ຺ທຸວາໂຣ. ອິນ຺ທານີປ຺ຍຕ຺ຣ. ອິນ຺ທານີກຣເຓ ຖີນໍ, ສິນ຺ທຸວາເຣນ຺ທນາຣິສຸ. ທ຺ວຍໍ ມລ຺ລິກາຍໍ. ຕິຓານິ ສູລນ຺ຕິ ຍສ຺ມິນ຺ຕິ ຕິຓສູລໍ, ສູລ ຣຸຊາຍໍ. ຍຕ຺ຣ ຕໍ ຊາຍຕິ, ຕຕ຺ຣ ຕິຓານິ ໂຣຄີນິ ຠວນ຺ຕີຕ຺ຍຕ຺ໂຖ. ‘‘ຕິຓສູລໍ ມລ຺ລິກາຍໍ, ປຓ຺ຑກໍ ເກຕກີຜເລ’’. ມລ຺ລເຕ ຘາຣີຍເຕ ສພ຺ເພຫີຕິ ມລ຺ລິກາ, ມລ຺ລ ຘາຣເຓ, ອິ, ສກຕ຺ເຖ ໂກ. ຠູປທີ, ສີຕຠີຣຸ ຈ.

໕໗໕. ທ຺ວຍໍ ກຓ຺ຫປຸປ຺ຜເສຜາລິກາຍໍ. ສິຜາ ຊຏາ ຍສ຺ສຕ຺ຖິ ເສຜາລິກາ, ອິໂກ, ລມຊ຺ໂຌ. ນີລປຸປ຺ຜຕາຍ ນີລິກາ. ສຸວຫາ, ນິຄ຺ຄຸຓ຺ຑີປິ. ‘‘ສິນ຺ທຸວາເຣປິ ນິຄ຺ຄຸຓ຺ຑີ, ນີລເສຜາລິກາຍ ເຈ’’ຕິ ຣຸທ຺ໂທ. ທ຺ວຍໍ ວນມລ຺ລິກາຍໍ. ຜຸຏ ວິກສເນ, ອາ ຠຸໂສ ຜຸຏຕີຕິ ອປ຺ໂຜຏາ, ຣສ຺ສາທິ.

ຈຕຸກ຺ກໍ ຣຕ຺ຕປຸປ຺ເຜ. ພນ຺ຘ ພນ຺ຘເນ, ອຸ, ສກຕ຺ເຖ ໂກ. ຊຍຕ຺ຖໍ ສຸມນໍ ຊຍສຸມນໍ. ຠຓ຺ຑຕິສ຺ມາ ອິໂກ, ຠຓ຺ຑິໂກ. ຊີວຕີຕິ ຊີວໂກ, ຊີວ ປາຓຘາຣເຓ, ຓ຺ວຸ. ຊີວກສທ຺ທສ຺ສ ປີຕສາລາທີສ຺ວປິ ປວຕ຺ຕນໂຕ ພນ຺ຘຸ ເອວ ຊີວໂກ ພນ຺ຘຸຊີວໂກຕິ ພນ຺ຘຸສທ຺ເທນ ວິເສເສຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ, ສມຸທິເຕນ ວາ ນາມມິທເມກສ຺ສ. ‘‘ພນ຺ຘຸ ພນ຺ຘຸກປຸປ຺ເຜ ຈ, ພນ຺ຘຸຠາຕຣິ ພນ຺ຘເວ’’ຕິ ວຈນໂຕ,

‘‘ຊີວໂກ ປີຕສາເລ ຈ, ເຂປເນ ວຸທ຺ຘິຊີວິນິ;

ເສວິນິ ປາຓເກ ຜາຕິ-ກຸຓ຺ຑິເກ ປາທປນ຺ຕເຣ’’ຕິ. –

ວຈນໂຕ ຈ ‘‘ພນ຺ຘຸຊີວໂກ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ທ຺ເວ ນາມານິປິ ທຏ຺ຐພ຺ພານິ.

໕໗໖. ປຎ຺ຈກໍ ສຸມນາຍໍ. ສຸນ຺ທຣໍ ມໂນ ຍສ຺ສໍ. ສຸຄນ຺ຘຕ຺ຕາ ຊາຕິສຸມນາຕິ ສມຸທິຕນາມໍ. ມລ ຘາຣເຓ, ໂຕ, ນທາທິ. ຊນ ຊນເນ,ຕິ. ວສ຺ສກາລສຎ຺ຊາຕປຸປ຺ຜຕາຍ ວສ຺ສິກີ. ອິໂກ, ນທາທິ.

ທ຺ວຍໍ ‘‘ຈມ຺ເປຍ຺ຍ’’ອິຕິ ຂ຺ຍາເຕ. ຍຸຖ ຫິໍສາຍໍ, ອິ, ສກຕ຺ເຖ ໂກ, ທີຆາທິ. ມຄເຘ ຠວາ ມາຄຘີ. ຄຓິກາ, ອມ຺ພຏ຺ຐາປິ. ທ຺ວຍໍ ‘‘ເທວາລິ’’ອິຕິ ຂ຺ຍາຕາຍໍ. ສຸນ຺ທຣໍ ທລເມຕິສ຺ສາ ສຕ຺ຕລາ, ທສ຺ສ ໂຕ, ສຕ຺ຕ ທລານິ ຍສ຺ສາ ວາ ສຕ຺ຕລາ. ນວາ ນູຕນາ ມລ຺ລິກາ ນວມລ຺ລິກາ. ນວມາລິກາປິ.

໕໗໗. ທ຺ວຍໍ ປຸຓ຺ຑເກ ‘‘ລໍສ຺ວຓ’’ອິຕິ ຂ຺ຍາເຕ. ວສນ຺ເຕ ປຸປ຺ຜຕິ ວາສນ຺ຕີ. ອຕິມຸທໍ ຕໂນຕີຕິ ອຕິມຸຕ຺ໂຕ, ນິປາຕນາ. ມາຘວີ, ລຕາປິ. ມຘຸມ຺ຫິ ຈິຕ຺ເຕ, ເວສາເຂ ວາ ປຸປ຺ຜຕີຕິ ມາຘວີ.

‘‘ລຕາ ໂຊຕິມຕີປກ຺ກ-ສາຂາວລ຺ລີປິຍງ຺ຄຸສຸ;

ລຕາ ກຕ຺ຖູຣິກາຍຎ຺ຈ, ສາ ທຸພ຺ພາມາຘວີສຸ ຈາ’’ຕິ.

ລຕາ ອເນກຕ຺ຖາ. ທ຺ວຍໍ ກຣວີເຣ. ກຸຈ຺ຉິຕໍ ຣວນ຺ຕິ ອສ຺ສາ ເຍນ ກຣວີໂຣ, ອີໂຣ. ອສ຺ເສ ມາເຣຕີຕິ ອສ຺ສມາຣໂກ. ປຏິຫາໂສປິ.

ທ຺ວຍໍ ມາຕຸລຸງ຺ເຄ. ມຕ຺ໂຕ ລຸຊ຺ຊຕິ ເຍນ ມາຕຸລຸງ຺ໂຄ, ລຸຊ ວິນາເສ. ປຣິປຸຓ຺ຓພີຊຕາຍ ພີຊປູໂຣ. ຣຸຈໂກປິ, ຣຸຈ ທິຕ຺ຕິຍໍ, ຓ຺ວຸ. ທ຺ວຍໍ ຘຸຕ຺ຕຸເຣ. ອຸຄ຺ຄໍ ມຊ຺ຊຕິ ເຍນ ອຸມ຺ມຕ຺ໂຕ, ມທ ອຸມ຺ມາເທ. ມາເຣຕີຕິ ມາຕຸໂລ, ອຸໂລ, ຣສ຺ສ ໂຕ. ‘‘ອຸມ຺ມຕ຺ໂຕ ກິຕໂວ ຘຸຕ຺ໂຕ, ຘຕ຺ຕູໂຣ ກນກາວ຺ຫໂຍ, ມາຕຸໂລ ມທໂນ’’ຕ຺ຍມຣໂກໂສ [ອມຣ ໑໔.໗໗].

໕໗໘. ທ຺ວຍໍ ກຓ຺ຫປາກຜເລ. ກຣໍ ຫຕ຺ຖໍ ມທ຺ທຕິ ກຓ຺ຏເກນ ກຣມນ຺ໂທ. ກຣມທ຺ໂທປິ. ສຸຏ຺ຐຸ ສິໂນຕີຕິ ສຸເສໂນ, ສິ ພນ຺ຘເນ, ຍຸ. ທ຺ວຍໍ ກຸນ຺ເທ. ກຸຓ ສງ຺ໂກຈເນ, ໂທ, ນຕ຺ຕໍ, ກຸຓ ສທ຺ໂທປກຣເຓສຸ ວາ. ມາເຆ ຠວໍ ມາຆ຺ຍໍ, ໂຍ, ຕສ຺ມິໍ ກາເລ ຫິ ປຸປ຺ຜາທິສມິທ຺ຘິ ຠວຕີຕິ ຕພ຺ຠວຕ຺ເຕນ ພ຺ຍປເທໂສ.

ທ຺ວຍໍ ເທວຕາເສ. ເທວຕາ ອາສນ຺ຕິ ຍໍ ເທວຕາໂສ. ຊີມູຕກາເລ ສຎ຺ຊາຕຕ຺ຕາ ຊີມູໂຕ, ມ຺ຫນລາ. ທ຺ວຍໍ ສນາມປສິທ຺ເຘ ປຸປ຺ຜວິຏເປ. ປຸປ຺ຜມາສຸໍ ນ ມິລາຕມສ຺ສ ຠວຕີຕິ ອມິລາໂຕ. ມຫນ຺ຕມ຺ປິ ກາລໍ ສຫຕີຕິ ມຫາສຫາ.

໕໗໙. ຈຕຸກ຺ກໍ ຌິຓ຺ຑິສາມຎ຺ເຎ. ສິຣີ ວຕ຺ຕຕິ ເຍນ ເສເຣຍ຺ຍໂກ, ເຓຍ຺ຍໂກ. ທາສນາມກຕ຺ຕາ ທາສີ. ກິຣ ວິກ຺ກິຣເຓ, ອາໂຕ, ທ຺ວິຕ຺ຕໍ. ກຸຣ ສທ຺ເທ, ໂຑ, ສກຕ຺ເຖ ໂກ.

ທ຺ວຍໍ ກຓ຺ເຏນ, ປຕ຺ເຣນ ຈ ສິເຕ ປຓ຺ຓາເສ. ອຊ ຄມເນ, ອຸໂກ. ສິໂຕ ສຸກ຺ໂກ ປຓ຺ຓາໂສ ສິຕປຓ຺ຓາໂສ. ທ຺ວຍໍ ອປ຺ປປຕ຺ເຕ ປຓ຺ຓາເສ. ອີຣ ກມ຺ປເນ, ຍຸ. ຜຓິໍ ຊຍຕິ ຜຓິຊ຺ຊໂກ, ຍສ຺ສ ໂກ.

໕໘໐. ທ຺ວຍໍ ຊປາກຸສຸເມ. ຊປຕິ ຍາຍ ຊປາ, ຊຸ ຊວເນ ວາ, ໂປ, ອຸສ຺ສຕ຺ຕໍ. ມຣຸເທສເຊ ກຓ຺ຏກິນິ ກຣຠປ຺ປິເຍ ຕຣຸວິເສເສ ກຣີຣາທິທ຺ວຍໍ. ກໂຣຕິສ຺ມາ ອີໂຣ. ກຈ ພນ຺ຘເນ, ທ຺ວິຕ຺ຕໍ, ກກໂຈ, ຄນ຺ຖິໂລປິ.

ທ຺ວຍໍ ຣຸກ຺ໂຂປຣິຊາເຕ ວິຊາຕິເຍ ປລ຺ລເວ. ຣຸກ຺ເຂ ຊາຍມານາ ຕໍ ອທ຺ທຕິ ຫິໍສຕີຕິ ຣຸກ຺ຂາທນີ, ອທ຺ທ ຫິໍສາຍໍ, ຍຸ, ນທາທິ, ທໂລໂປ. ວນ຺ທ ອຠິວາທນຖຸຕີສຸ, ອ, ອິຕ຺ຖິຍໍ, ສກຕ຺ເຖ ໂກ, ອສ຺ສ ທີໂຆ. ຣຸກ຺ຂຣຸຫາ, ຊີວນ຺ຕິກາປິ. ທ຺ວຍໍ ຈິຕ຺ຕເກ. ຈິຕິ ຫິໍສາຍໍ, ຄນ຺ເຘ ຈ, ຓ຺ວຸ. ອຄ຺ຄິສຎ຺ຎິໂຕຕິ ອຄ຺ຄິປຣິຍາຍນາມໂກ. ປາຐີປິ, ປຸເມ’ຍໍ.

໕໘໑. ທ຺ວຍໍ ຄຓຣູເປ. ອກ຺ໂກ ສູຣິໂຍ, ຕປ຺ປຣິຍາຍນາມກຕ຺ຕາ ອກ຺ໂກ. ວິກໂຣຕີຕິ ວິກິຣໂຓ, ຍຸ. ອສ຺ສິ. ອກ຺ກວ຺ໂຫ, ວສຸໂກ, ອປ຺ໂຜໂຏ, ມນ຺ທາໂຣ, ອກ຺ກປຓ຺ໂຓປິ. ‘‘ປຸເມ ອກ຺ກວ຺ໂຫ ອປ຺ໂຜໂຏ, ວນມາລ຺ຍປຣາຊິເຕ’’ຕິ [ຈິນ຺ຕາມຓິຏີກາ ໑໔.໘໐] ຣຸທ຺ໂທ. ມນ຺ທາໂຣ ເທວທຸມມ຺ຫິ ປາຣິຠທ຺ທເກປິ. ຕສ຺ມິໍ ອກ຺ເກ ໂຍ ເສຕປຸປ຺ຜໂກ, ຕສ຺ມິໍ ອຬກ຺ໂກ. ເສຕປຸປ຺ຜຕາຍ ອລໍຠູໂຕ ອກ຺ໂກ ອຬກ຺ໂກ, ອລ ຠູສເນ, ຬຕ຺ຕໍ. ປຕາປໂສປິ. ທ຺ວຍໍ ຉິນ຺ນຣຸຫາຍໍ. ຕິຕ຺ຕຣສຕ຺ຕາ ປູຕິຠູຕາ ລຕາ ປູຕິລຕາ, ປູ ປວເນ ວາ,ຕິ. ໂຣຄມລໍ ປຸນາຕີຕິ ປູຕິ, ສາ ເອວ ລຕາ ປູຕິລຕາ. ຄຸຬ ຣກ຺ຂເຓ, ໂຈ, ນທາທິ. ຄຣ ເສຈເນ ວາ. ອມຕາ, ມຘຸປຓ຺ຓີປິ. ມຘຸ ອິວ ປຓ຺ຓມສ຺ສາ ມຘຸປຓ຺ຓີ. ທ຺ວຍໍ ຘນຸເສນິຍໍ, ຍາ ປຕ຺ເຕຫິ ວຈາສທິສີ, ຕຕ຺ຕໂຈ ຕນ຺ຕຘນຸຄຸໂຓປຍຸຕ຺ໂຕ. ມຸພ຺ພາວິກາຣຕາເຍວ ຘນຸຊິຍາ ‘‘ມຸພ຺ພີ’’ຕ຺ຍຸຈ຺ຈເຕ, ມຸພ຺ພ ພນ຺ຘເນ, ອ, ມຸພ຺ພາ. ມຘຸຣສຕ຺ຕາ ມຘຸຣສາ. ເທວີ, ໂມຣຏາປິ. ມຸຣ ປເວຘເນ, ອໂຏ, ໂມຣຏາ.

໕໘໒. ທ຺ວຍໍ ມກ຺ກຏິຍໍ. ກປີນໍ ວານຣານໍ ກຈ຺ຉຸໍ ຊເນຕີຕິ ກປິກຈ຺ຉຸ. ກປິກຈ຺ຈຸປິ. ທຸກ຺ຂສມ຺ຜສ຺ສຕາຍ ທຸຜສ຺ໂສ. ອຕ຺ຕຄຸຕ຺ຕາ, ຊຑາ, ອພ຺ຍຓ຺ຑາ, ກຓ຺ຑູຣາ, ປາວຸສາຍິນີ, ສູກສິມ຺ພິປິ. ‘‘ອຍໍ ຜສ຺ເສນ ກຓ຺ຑຸໍ ຊນຍຕີ’’ຕິ ຍາ ໂລເກຫິ ປຣິຫຣີຍເຕ, ຕໂຕ ອຍໍ ອຕ຺ຕນາ ຄຸຕ຺ຕາ ຣກ຺ຂິຕາ ອຕ຺ຕຄຸຕ຺ຕາ. ປາວຸສາຍໍ ອຸຕຸຍໍ ເອຕິ ຊາຍເຕ, ໂຓ, ອິນີ. ສູກສຫິຕາ ສິມ຺ພິ ອສ຺ສາ ສູກສິມ຺ພິ, ຣສ຺ສນ຺ໂຕ. ທ຺ວຍໍ ມຓ຺ຑູກປຓ຺ຓິຍໍ. ມຊ ສຸທ຺ຘິຍໍ, ໂຐ. ກາສ ທິຕ຺ຕິຍໍ, ກຣເຓ ອ, ຣສ຺ໂສ. ສມງ຺ຄາ, ໂຍຊນວລ຺ລີປິ. ສມງ຺ຄຕີຕິ ສມງ຺ຄາ, ອ. ໂຍຊນໍ ວລ຺ລີ ຍສ຺ສາ ໂຍຊນວລ຺ລີ.

ທ຺ວຍໍ ວນຕິຕ຺ຕິກາຍໍ. ອມ຺ພ ສທ຺ເທ, ໂຐ, ອວ ຣກ຺ຂເຓ ວາ, ນິຄ຺ຄຫີຕາຄໂມ. ປາ ຣກ຺ຂເຓ, ໂຐ. ເສຕາ, ປາປເຈລີປິ. ເສຕຣເສນ ຍຸຊ຺ຊເຕຕິ, ອ. ທ຺ວຍໍ ກຏຸກໂຣຫິຓິຍໍ. ກຏ ວສ຺ສາວຣຓຄຕີສຸ. ອຸ, ກຏຸ, ນາຣີ. ກຏຸກຣສາ ຫຸຕ຺ວາ ຣຸຫຕີຕິ ກຏຸກໂຣຫິຓີ, ຣຸຫ ຊນເນ, ຍຸ, ນທາທິ. ‘‘ກຏຸກໂຣຫິຓີ’’ຕິ ສມຸທິເຕນ ນາມມິທໍ. ກຏຸໂຣຫິຓີປິ.

໕໘໓. ທ຺ວຍໍ ຂຣມຎ຺ຊຣິຍໍ ‘‘ຈຈສິມ’’ອິຕິ ຂ຺ຍາຕາຍໍ. ອປມຊ຺ຊນ຺ຕິ ວຕ຺ຖາທິກ’ມເນເນຕິ ອປາມຄ຺ໂຄ, ທີໂຆ ອຸປສຄ຺ຄສ຺ສ. ສິຂຣມສ຺ສາຕິ ເສຂຣິໂກ. ຘາມຄ຺ຄໂວ, ວິມຸຂປຸປ຺ຜີປິ. ‘‘ໂຆສເກ ຂຣມຎ຺ຊຣິຍໍ, ຘາມຄ຺ຄໂວ ປຸເມ ມໂຕ’’. ວິມຸຂໍ ປຸປ຺ຜມສ຺ສາ. ທ຺ວຍໍ ກຓາຍໍ. ປິຕ຺ຕໍ ຜລຕິ ກຸປ຺ປຕິ ຍາຍ ປິປ຺ຜລີ, ນທາທິ. ມຄເຘ ຠວາ ມາຄຘີ, ມຄຘານໍ ອຍໍ ວາ ມາຄຘີ, ຕຕ຺ຣ ປຐມຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ, ພາຫຸລ຺ເຍນ ວາ ຕຕ຺ຣ ຊາຍມານຕ຺ຕາ ຕໍສມຎ຺ຎາຍ ພ຺ຍປທິສ຺ສເຕ. ເວເທຫີ, ກຓາ, ໂກລາປິ. ເວເທຫານມຍໍ ເວເທຫີ. ກຓາ ນານຕ຺ຖາ, ວຸຕ຺ຕຎ຺ຈ ‘‘ກຓາ ປິປ຺ຜລິ’ຊາຊີ ເຈ’’ຕິ.

ທ຺ວຍໍ ຕິກຓ຺ຏເກ. ຄວໍ ກຓ຺ຏໂກ ໂຄກຓ຺ຏໂກ, ປຖວິຍໍ ວາ ລຄ຺ໂຄ ກຓ຺ຏໂກ ໂຄກຓ຺ຏໂກ. ສິງ຺ຆ ຆາຍເນ, ອາໂຏ. ປລງ຺ກສາ, ສາທຸກຓ຺ໂຏປິ. ຍຸຕ຺ຕຣາສ຺ນາຍໍ ປລາເສ ຈ ປລງ຺ກສາ ຖິຍໍ. ສາທຸກຓ຺ໂຏ ວິກງ຺ກເຕປິ. ທ຺ວຍໍ ຫຕ຺ຖິປິປ຺ຜລິຍໍ. ໂກລາກາຣາ, ຕໍນາມິກາ ວາ ວລ຺ລີ ໂກລວລ຺ລິ, ຣສ຺ໂສ. ອິຠານໍ ຫຕ຺ຖີນໍ ປິປ຺ຜລີ ອິຠປິປ຺ຜລີ. ກປິວລ຺ລີ, ວສິໂຣປິ. ວສິໂຣ ນານຕ຺ໂຖ. ວສິໂຣ ອປາມຄ຺ໂຄ ສາມຸທ຺ທລວຓໍ ຫຕ຺ຖິປິປ຺ຜລິ ເຈຕິ. ປຸເມ’ຍໍ.

໕໘໔. ທ຺ວຍໍ ຉຄນ຺ຖາຍໍ, ຍາ ‘‘ອຸຄ຺ຄຄນ຺ຘາ’’ຕິປ຺ຍຸຈ຺ຈເຕ. ຄຸນ຺ນໍ ໂລມສມ຺ປາຕນຏ຺ຐາເນ ຊາຕາ ໂຄໂລມີ, ວຈ ວິຍຕ຺ຕິຍໍ ວາຈາຍໍ, ກຣເຓ ອ, ສຕປພ຺ພິກາປິ. ວຈາ ສຸກ຺ກໂລຫິຕມູລເຠເທນ ທຸວິຘາ, ຕຕ຺ຣສຸກ຺ກາ ‘‘ເຫມວຕີ’’ຕ຺ຍຸຈ຺ຈເຕ ອມຣໂກເສ [ອມຣ ໑໔.໑໐໒-໓]. ທ຺ວຍໍ ອປ຺ໂຜຏາຍໍ. ກຓ຺ຓສຓ຺ຐານປຸປ຺ຜຕາຍ ກຓ຺ຓີ. ຄິຣິມ຺ຫິ ຊາຕາ ກຓ຺ຓີ ຄິຣິກຓ຺ຓີ. ໂຣຄາທິຊິຕຕ຺ຕາ ອປຣາຊິຕາ.

ທ຺ວຍໍ ກລສິຍໍ. ສີຫປຸຈ຺ຉາກາຣກຸສຸມມຎ຺ຊຣິຕາຍ ສີຫປຸຈ຺ຉິ. ປຎ຺ຫິ ອປ຺ປຕນຸ ວຸຈ຺ຈເຕ. ປຎ຺ຫິ ປຓ຺ຓໍ ຍສ຺ສາ ປຎ຺ຫິປຓ຺ຓີ. ປຸຖຸປຓ຺ຓີ, ຄຸຫາປິ, ປຸຖຸ ອສິລິຏ຺ຐໍ ປຓ຺ຓມສ຺ສາ ປຸຖຸປຓ຺ຓີ. ຄຫ຺ວເຣ ສີຫປຸຈ຺ຉຎ຺ຈ, ຖິຍໍ ຉມາຕຸເກ ຄຸໂຫ [ຈິນ຺ຕາມຓິຏີກາ ໑໔.໙໓]. ທ຺ວຍໍ ສາລປຓ຺ຓິຍໍ. ສາລປຓ຺ຓສທິສວິຏຕາຍ ສາລປຓ຺ຓີ. ສາລໍ ໂສຠນຍຸຕ຺ຕໍ ປຓ຺ຓມສ຺ສາ ວາ ສາລປຓ຺ຓີ. ຖຸ ຄຕິເຖຣິເຍສຸ, ອິໂຣ, ຖິໂຣ.

໕໘໕. ທ຺ວຍໍ ກຓ຺ຏກາຣິກາຍໍ. ນິທ຺ທຫຕິ ກຓ຺ຏກມຸຏ຺ເຐຕິ ນິທິທ຺ຘິກາ, ຓ຺ວຸ. ຠຍກຣຓວເສນ ພ຺ຍຄ຺ຆສທິສຕາຍ ພ຺ຍຄ຺ຆີ, ພ຺ຣຫຕີ, ຂຸທ຺ທາປິ. ທ຺ວຍໍ ນີລິຣຸກ຺ເຂ. ນີລ ວຓ຺ເຓ. ນີລວຓ຺ຓຕາຍ ນີລີ, ນທາທິ, ອິນີ, ນີລິນີ, ກາຬາ, ຕຸຕ຺ຖາປິ.

ກາຬາ ກຓ຺ຫຕິວຸຕາຍໍ, ນີລີ ໂຍຊນວລ຺ລິສຸ;

ປຓ຺ເຑ ຣສຎ຺ຊເນ ຕຸຕ຺ຖາ, ສຸຂຸເມລາຍ ນີລິຍໍ [ຈິນ຺ຕາມຓິຏີກາ ໑໔.໙໔-໕].

ທ຺ວຍໍ ຄຸຎ຺ຊາຍໍ. ຊຎ຺ຊ ຍຸທ຺ເຘ, ອຸໂກ, ອສ຺ສິ, ຄຸຊ ສທ຺ເທ, ອ, ພິນ຺ທາຄໂມ. ນາມນ຺ຕຣານິ ຈສ຺ສ –

ທຸເມ ສາ ຣຕ຺ຕິກາ ຣຕ຺ຕ-ທລາ ຈູຬາມຓີ ຈ ສາ;

ກາກຈິຎ຺ຈີ ຕຸລາພີຊໍ, ກຓ຺ຫລາ ຈ ສິຂຓ຺ຑິນີ.

ທ຺ວຍ’ມເຫຣຸຍໍ. ອຍມເຫຣຸອິຈ຺ເຈວ ຂ຺ຍາຕກຓ຺ຏກວຕີ ຠວຕິ. ສຕໍ ມູລານິ ຍສ຺ສ ສຕມູລີ. ສຕໍ ໂຣເຄ ອາວຣຕີຕິ ສຕາວຣີ, ວຣ ອາວຣຓິຈ຺ຉາສຸ, ອຖ ວາ ‘‘ສຕາ’’ຕິ ຈ ‘‘ອາວຣີ’’ຕິ ຈ ທ຺ເວ ນາມານິ ຕສ຺ສາ. ‘‘ສຕມູລີ ພຫຸສຸຕາ-ຠີຣຸ ອິນ຺ທີວຣີ ວຣີ’’ຕິ [ອມຣ ໑໔.໑໐໐] ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໕໘໖. ທ຺ວຍໍ ອຕິວິສາຍໍ. ມຫາວີຣິຍໍ ໂອສຘໍ ມໂຫສຘໍ. ‘‘ລສຸເຓ ຕິວິສາຍຎ຺ຈ, ສຸຓ຺ຐິຍມ຺ປິ ມໂຫສຘ’’ນ຺ຕິ ຣຸທ຺ໂທ. ອຕີວ ວິສຕິ ເຠສຊ຺ຊປໂຍເຄສູຕິ ອຕິວິສາ, ວິສາ, ອຣຸຓາ, ສິງ຺ຄີປິ.

‘‘ອຣຸໂຓ ກິຎ຺ຈິຣຕ຺ຕກ຺ເກ, ສຎ຺ຌາຣາເຄ ອນູຣຸເກ;

ນິສທ຺ເທ ກປິເລ ກຸຏ຺ເຐ, ທພ຺ເພວ ວາຈ຺ຈລິງ຺ຄິໂກ’’.

‘‘ອຣຸຓາຕິວິສາສາມາ, ມຎ຺ຊຏ຺ຐາຕິວຸຕາສຸ ຈ;

ອຸສີເຣຕິວິສາຍຎ຺ຈ, ສິງ຺ຄິມຄ຺ຄຸຣວລ຺ລຠາ’’ຕິ.

ທ຺ວຍໍ ໂສມຣາຊິຍໍ. ວກ ອາທາເນ, ອໂຈ, ໂສມສມຕາຍ ກາຣິຕາ ວລ຺ລິກາ ໂສມວລ຺ລິກາ, ສກຕ຺ເຖ ໂກ, ກຓ຺ຫຜລາ, ປູຕິຜລາປິ.

ທ຺ວຍໍ ທາຣຸຫລິທ຺ທາຣຸກ຺ເຂ. ທຣ ວິທາຣເຓ, ໂພ, ຣສ຺ສ ໂພ, ທາພ຺ພີ, ທີຆາທິ, ນທາທິ. ຫລິທ຺ທວຓ຺ຓທາຣຸຕາຍ ທາຣຸຫລິທ຺ທາ, ຫລິທ຺ທາປິ. ທ຺ວຍໍ ພິຬງ຺ເຄ. ອງ຺ຄ, ຣງ຺ຄ, ລງ຺ຄ, ຄຕ຺ຍຕ຺ຖາ ທຓ຺ຑກາ ຘາຕູ, ອ, ຬຕ຺ຕໍ, ພິຬງ຺ຄໍ. ຈິຕ຺ຣານິ ຕຓ຺ຑຸລານິ ຍສ຺ສາ, ຕຓ຺ຑຸໂລ, ກິມິສຕ຺ຕຸປິ.

໕໘໗. ທ຺ວຍໍ ສມນ຺ຕທຸທ຺ຘາຍໍ, ນຸຫ ອຸຄ຺ຄິຣເຓ, ນທາທິ, ມຫນ຺ຕໍ ນາມມສ຺ສ. ສີຫຸຓ຺ໂຑ, ວຊິຣທຸໂມ, ຄຸຬາປິ. ທ຺ວຍໍ ທກ຺ຂາຍໍ. ມຸທຸຄຸຓໂຍຄາ ມຸທ຺ທິກາ, ມຘຸຣໂສ ສາທຸ, ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ເວຊ຺ຊຄນ຺ເຖ ‘‘ສາທຸ ລວຓຕິຕ຺ຕມ຺ພິລກຏຸກສາຍກາ’’ອິຕິ, ຕໍໂຍຄາ ມຘຸຣສາ. ໂຄຕ຺ຖນີ, ທກ຺ຂາປິ. ຕິກໍ ຍຏ຺ຐິມຘຸກາຍໍ. ມຘຸຣສຕາຍ ມຘຸກໍ, ອຸປມາເນ ໂກ. ທຓ຺ຑາກາຣຕ຺ຕາ ຍຏ຺ຐິ ຈ ສາ ມຘຸຣສຕ຺ຕາ ມຘຸກາ ເຈຕິ ຍຏ຺ຐິມຘຸກາ. ມຘຸຣສຠາເວ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ມຘຸລຏ຺ຐິກາ, ຣສ຺ສ ໂລ, ສກຕ຺ເຖ ໂກ ຈ. ‘‘ມຘຸຍຏ຺ຐິກາ’’ຕິປິ ປາໂຐ, ວຸຕ຺ຕຎ຺ຈ ‘‘ມຘຸກໍ ກ຺ລີຕກໍ ຍຏ຺ຐິ-ມຘຸກໍ ມຘຸຍຏ຺ຐິກາ’’ຕິ [ອມຣ ໑໔.໑໐໙].

໕໘໘. ທ຺ວຍໍ ວາຕິງ຺ຄເຓ. ວາຕຫຣຕ຺ເຕນ ຄຓີຍເຕຕິ ວາຕິງ຺ຄໂຓ, ຠຓ຺ຑ ປຣິຠາສເນ, ຓ຺ວຸ, ນທາທິ. ຏກາຣກຣເຓ ຠຓ຺ຏາກີປິ, ພ຺ຣຫຕິຍມ຺ປິ ອຍໍ.

‘‘ວາຕິງ຺ຄໂຓ ຕຸ ວາຕ຺ຕາກຸ,

ວາຕ຺ຕາໂກ ສາກເວຬຸ ຈ;

ຠຓ຺ຑາກີ ຣາຊກຸມ຺ຠຓ຺ໂຑ,

ວາຕ຺ຕາກີ ທຸປ຺ປຫາສິນີ’’ຕິ [ຈິນ຺ຕາມຓິຏີກາ ໑໔.໑໑໔].

ຣຠໂສ. ທ຺ວຍໍ ພ຺ຣຫຕິຍໍ. ວາຕ຺ຕໍ ນິຣາມຍໍ ກໂຣຕີຕິ ວາຕ຺ຕາກີ, ວາຕິງ຺ຄເຓປິ. ພ຺ຣຫ ວຸຕ຺ຕິຍໍ, ໂຕ, ນທາທິ.

ທ຺ວຍໍ ໂຄຣກ຺ຂຕຓ຺ຑຸເລ, ວຸຕ຺ຕຎ຺ຈ ຕນ຺ຕນ຺ຕເຣ ‘‘ຄງ຺ເຄຣຸກີ ນາຄພລາ, ຕຖາ ໂຄຣກ຺ຂຕຓ຺ຑຸລາ’’ຕິ. ນາຄສ຺ສ ພລມິວ ພລເມຕິສ຺ສາ ໂຣຄຫຣຓຕ຺ຕາ ນາຄພລາ, ຌສ ຫິໍສຕ຺ໂຖ, ອ. ທ຺ວຍໍ ອຄ຺ຄິສິຂາຍໍ. ນງ຺ຄລສທິສມູລຕາຍ ລາງ຺ຄລີ, ນສ຺ສ ໂລ, ທີໂຆ ຈ. ‘‘ນງ຺ຄລີ’’ຕິປິ ປາໂຐ, ສຣທກາເລ ສຎ຺ຊາຕຕ຺ຕາ ສາຣທີ.

໕໘໙. ຕິກໍ ກທລິຍໍ. ຣມນ຺ຕິ ຍສ຺ສໍ ຣມ຺ຠາ, ໂຠ. ກທ ມາຣເຓ, ອໂລ, ນທາທິ. ມຸຈ ໂມຈເນ, ໂຓ. ທ຺ວຍໍ ກປ຺ປາສິຍໍ, ຍສ຺ສາ ຜລໍ ກປ຺ປາສໍ ກໂຣຕິ ໂລການມຸປກາຣນ຺ຕິ ກປ຺ປາສີ, ກໂຣຕິສ຺ມາ ປາໂສ, ນທາທິ. ວທ ເຖຣິເຍ, ອໂຣ, ສມຸທ຺ທນ຺ຕາປິ.

ສມຸທ຺ທນ຺ຕາ ຕຸ ກປ຺ປາສີ, ສິກ຺ກາທຸຣາລຠາສຸ ຈ;

ກປ຺ປາສີ ວນສມ຺ຠວາ ເຈ, ຠາຣທ຺ວາຊີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ທ຺ວຍໍ ປຓ຺ຓລຕາຍໍ. ນາຄໂລເກ ຊາຕາ ລຕາ ນາຄລຕາ. ຕມ຺ພວຓ຺ຓໍ ລາຕີຕິ ຕມ຺ພູລີ, ອສ຺ສູ, ນທາທິ. ຕມ຺ພູລສ຺ສ ອຍໍ ວາ ຕມ຺ພູລີ. ຕມ຺ພູລວລ຺ລີ, ນາຄວລ຺ລີປິ, ຕມ຺ພູລໍ ນາມ ຜລປຕ຺ຕຈຸຓ຺ຓາທິໂຍຄສມູຫານໍ ນາມໍ, ຕທຕ຺ຖາ ວລ຺ລີ ຕມ຺ພູລວລ຺ລີ, ນາຄໂລກສ຺ສ ວລ຺ລີ. ທ຺ວຍໍ ຘາຕກິຍໍ, ອຍໍ ຕມ຺ພປຸປ຺ຜີ, ມຊ຺ໂຊປຍຸຕ຺ຕາ. ປຸປ຺ຜາ ສຸຄນ຺ຘິກາ ຘາຕກິຈ຺ເຈວ ຂ຺ຍາຕາ. ອຄ຺ຄິຊາລສມານປຸປ຺ຜຕາຍ ອຄ຺ຄິຊາລາ. ອຕິສຍໍ ຐິຕິໍ ກໂຣຕີຕິ ຘາຕກີ, ນທາທິ.

໕໙໐. ທ຺ວຍໍ ສຸກ຺ກຕິວຸຕາຍໍ. ຕິສ຺ໂສ ວຸຕາ ຕຈຣາຊິໂຍ ຍສ຺ສາ ຕິວຸຕາ. ຕິສ຺ໂສ ປຸຏາ ຕຈຣາຊິໂຍ ຍສ຺ສາ ຕິປຸຏາ. ສຣລາ, ຕິຠຓ຺ຑີ, ໂຣຈນີປິ [ເທວນີປິ (ກ.)]. ທ຺ວຍໍ ກຓ຺ຫຕິວຸຕາຍໍ. ສາ ຕນຸກຣເຓ, ວິເຣຈນກຣເຓນ ກາຍໍ, ໂຣຄຎ຺ຈ ສາຍຕີຕິ ສາມາ.

‘‘ສາມາ ຕຸ ເມຈເກ ວຸທ຺ຘ-ທາຣເກ ຫຣິເຕ ນທິ;