໓. ໂກຏ຺ຐິກສຸຕ຺ຕໍ

໑໓. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫາໂກຏ຺ຐິໂກ [ມຫາໂກຏ຺ຐິໂຕ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)] ເຍນາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມຕາ ສາຣິປຸຕ຺ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫາໂກຏ຺ຐິໂກ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ‘ຍໍ ກມ຺ມໍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມເວທນີຍໍ, ຕໍ ເມ ກມ຺ມໍ ສມ຺ປຣາຍເວທນີຍໍ ໂຫຕູ’ຕິ, ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຖາຍ ຠຄວຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕີ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ຫິທໍ, ອາວຸໂສ’’.

‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ‘ຍໍ ກມ຺ມໍ ສຸຂເວທນີຍໍ [ສຸຂເວທນິຍໍ (ກ.) ມ. ນິ. ໓.໘ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ], ຕໍ ເມ ກມ຺ມໍ ທຸກ຺ຂເວທນີຍໍ [ທຸກ຺ຂເວທນິຍໍ (ກ.)] ໂຫຕູ’ຕິ, ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຖາຍ ຠຄວຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕີ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ຫິທໍ, ອາວຸໂສ’’.

‘‘ກິໍ ປນາວຸໂສ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ‘ຍໍ ກມ຺ມໍ ທຸກ຺ຂເວທນີຍໍ, ຕໍ ເມ ກມ຺ມໍ ສຸຂເວທນີຍໍ ໂຫຕູ’ຕິ, ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຖາຍ ຠຄວຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕີ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ຫິທໍ, ອາວຸໂສ’’.

‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ‘ຍໍ ກມ຺ມໍ ປຣິປກ຺ກເວທນີຍໍ, ຕໍ ເມ ກມ຺ມໍ ອປຣິປກ຺ກເວທນີຍໍ ໂຫຕູ’ຕິ, ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຖາຍ ຠຄວຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕີ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ຫິທໍ, ອາວຸໂສ’’.

‘‘ກິໍ ປນາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ‘ຍໍ ກມ຺ມໍ ອປຣິປກ຺ກເວທນີຍໍ, ຕໍ ເມ ກມ຺ມໍ ປຣິປກ຺ກເວທນີຍໍ ໂຫຕູ’ຕິ, ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຖາຍ ຠຄວຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕີ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ຫິທໍ, ອາວຸໂສ’’.

‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ‘ຍໍ ກມ຺ມໍ ພຫຸເວທນີຍໍ, ຕໍ ເມ ກມ຺ມໍ ອປ຺ປເວທນີຍໍ ໂຫຕູ’ຕິ, ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຖາຍ ຠຄວຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕີ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ຫິທໍ, ອາວຸໂສ’’.

‘‘ກິໍ ປນາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ‘ຍໍ ກມ຺ມໍ ອປ຺ປເວທນີຍໍ, ຕໍ ເມ ກມ຺ມໍ ພຫຸເວທນີຍໍ ໂຫຕູ’ຕິ, ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຖາຍ ຠຄວຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕີ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ຫິທໍ, ອາວຸໂສ’’.

‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ‘ຍໍ ກມ຺ມໍ ເວທນີຍໍ, ຕໍ ເມ ກມ຺ມໍ ອເວທນີຍໍ ໂຫຕູ’ຕິ, ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຖາຍ ຠຄວຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕີ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ຫິທໍ, ອາວຸໂສ’’.

‘‘ກິໍ ປນາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ‘ຍໍ ກມ຺ມໍ ອເວທນີຍໍ, ຕໍ ເມ ກມ຺ມໍ ເວທນີຍໍ ໂຫຕູ’ຕິ, ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຖາຍ ຠຄວຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕີ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ຫິທໍ, ອາວຸໂສ’’.

‘‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຍໍ ກມ຺ມໍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມເວທນີຍໍ ຕໍ ເມ ກມ຺ມໍ ສມ຺ປຣາຍເວທນີຍໍ ໂຫຕູຕິ, ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຖາຍ ຠຄວຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕີ’ຕິ, ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ‘ໂນ ຫິທໍ, ອາວຸໂສ’ຕິ ວເທສິ.

‘‘‘ກິໍ ປນາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຍໍ ກມ຺ມໍ ສມ຺ປຣາຍເວທນີຍໍ ຕໍ ເມ ກມ຺ມໍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມເວທນີຍໍ ໂຫຕູຕິ, ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຖາຍ ຠຄວຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕີ’ຕິ, ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ‘ໂນ ຫິທໍ, ອາວຸໂສ’ຕິ ວເທສິ.

‘‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຍໍ ກມ຺ມໍ ສຸຂເວທນີຍໍ ຕໍ ເມ ກມ຺ມໍ ທຸກ຺ຂເວທນີຍໍ ໂຫຕູຕິ, ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຖາຍ ຠຄວຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕີ’ຕິ, ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ‘ໂນ ຫິທໍ, ອາວຸໂສ’ຕິ ວເທສິ.

‘‘‘ກິໍ ປນາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຍໍ ກມ຺ມໍ ທຸກ຺ຂເວທນີຍໍ ຕໍ ເມ ກມ຺ມໍ ສຸຂເວທນີຍໍ ໂຫຕູຕິ, ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຖາຍ ຠຄວຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕີ’ຕິ, ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ‘ໂນ ຫິທໍ, ອາວຸໂສ’ຕິ ວເທສິ.

‘‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຍໍ ກມ຺ມໍ ປຣິປກ຺ກເວທນີຍໍ ຕໍ ເມ ກມ຺ມໍ ອປຣິປກ຺ກເວທນີຍໍ ໂຫຕູຕິ, ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຖາຍ ຠຄວຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕີ’ຕິ, ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ‘ໂນ ຫິທໍ, ອາວຸໂສ’ຕິ ວເທສິ.

‘‘‘ກິໍ ປນາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຍໍ ກມ຺ມໍ ອປຣິປກ຺ກເວທນີຍໍ ຕໍ ເມ ກມ຺ມໍ ປຣິປກ຺ກເວທນີຍໍ ໂຫຕູຕິ, ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຖາຍ ຠຄວຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕີ’ຕິ, ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ‘ໂນ ຫິທໍ, ອາວຸໂສ’ຕິ ວເທສິ.

‘‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຍໍ ກມ຺ມໍ ພຫຸເວທນີຍໍ ຕໍ ເມ ກມ຺ມໍ ອປ຺ປເວທນີຍໍ ໂຫຕູຕິ, ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຖາຍ ຠຄວຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕີ’ຕິ, ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ‘ໂນ ຫິທໍ, ອາວຸໂສ’ຕິ ວເທສິ.

‘‘‘ກິໍ ປນາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຍໍ ກມ຺ມໍ ອປ຺ປເວທນີຍໍ ຕໍ ເມ ກມ຺ມໍ ພຫຸເວທນີຍໍ ໂຫຕູຕິ, ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຖາຍ ຠຄວຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕີ’ຕິ, ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ‘ໂນ ຫິທໍ, ອາວຸໂສ’ຕິ ວເທສິ.

‘‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຍໍ ກມ຺ມໍ ເວທນີຍໍ ຕໍ ເມ ກມ຺ມໍ ອເວທນີຍໍ ໂຫຕູຕິ, ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຖາຍ ຠຄວຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕີ’ຕິ, ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ‘ໂນ ຫິທໍ, ອາວຸໂສ’ຕິ ວເທສິ.

‘‘‘ກິໍ ປນາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຍໍ ກມ຺ມໍ ອເວທນີຍໍ ຕໍ ເມ ກມ຺ມໍ ເວທນີຍໍ ໂຫຕູຕິ, ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຖາຍ ຠຄວຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕີ’ຕິ, ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ‘ໂນ ຫິທໍ, ອາວຸໂສ’ຕິ ວເທສິ. ອຖ ກິມຕ຺ຖໍ ຈຣຫາວຸໂສ, ຠຄວຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕີ’’ຕິ?

‘‘ຍໍ ຂ຺ວສ຺ສ [ຍໍ ໂຂ (ກ.)], ອາວຸໂສ, ອຎ຺ຎາຕໍ ອທິຏ຺ຐໍ ອປ຺ປຕ຺ຕໍ ອສຈ຺ຉິກຕໍ ອນຠິສເມຕໍ, ຕສ຺ສ ຎາຓາຍ ທສ຺ສນາຍ ປຕ຺ຕິຍາ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ ອຠິສມຍາຍ ຠຄວຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕີ’’ຕິ [ວຸສ຺ສຕິ (ສ຺ຍາ.)]. (‘‘ກິໍ ປນສ຺ສາວຸໂສ, ອຎ຺ຎາຕໍ ອທິຏ຺ຐໍ ອປ຺ປຕ຺ຕໍ ອສຈ຺ຉິກຕໍ ອນຠິສເມຕໍ, ຍສ຺ສ ຎາຓາຍ ທສ຺ສນາຍ ປຕ຺ຕິຍາ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ ອຠິສມຍາຍ ຠຄວຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕີ’’ຕິ?) [( ) ສ຺ຍາ. ກ. ໂປຕ຺ຖເກສຸ ນຕ຺ຖິ] ‘‘‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ຂ຺ວສ຺ສ [ໂຂ ຍໍ (ກ.)], ອາວຸໂສ, ອຎ຺ຎາຕໍ ອທິຏ຺ຐໍ ອປ຺ປຕ຺ຕໍ ອສຈ຺ຉິກຕໍ ອນຠິສເມຕໍ. ຕສ຺ສ ຎາຓາຍ ທສ຺ສນາຍ ປຕ຺ຕິຍາ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ ອຠິສມຍາຍ ຠຄວຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕິ. ອຍໍ ‘ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍ’ຕິ ຂ຺ວສ຺ສ, ອາວຸໂສ…ເປ… ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘ’ຕິ ຂ຺ວສ຺ສ, ອາວຸໂສ…ເປ… ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ຂ຺ວສ຺ສ, ອາວຸໂສ, ອຎ຺ຎາຕໍ ອທິຏ຺ຐໍ ອປ຺ປຕ຺ຕໍ ອສຈ຺ຉິກຕໍ ອນຠິສເມຕໍ. ຕສ຺ສ ຎາຓາຍ ທສ຺ສນາຍ ປຕ຺ຕິຍາ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ ອຠິສມຍາຍ ຠຄວຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕິ. ອິທໍ ຂ຺ວສ຺ສ [ອິຕິ ໂຂ ຍໍ (ກ.)], ອາວຸໂສ, ອຎ຺ຎາຕໍ ອທິຏ຺ຐໍ ອປ຺ປຕ຺ຕໍ ອສຈ຺ຉິກຕໍ ອນຠິສເມຕໍ. ຕສ຺ສ [ຍສ຺ສ (?)] ຎາຓາຍ ທສ຺ສນາຍ ປຕ຺ຕິຍາ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ ອຠິສມຍາຍ ຠຄວຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕີ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ.