໓. ປຐມມຣຓສ຺ສຕິສຸຕ຺ຕໍ

໗໓. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ນາຕິເກ [ນາທິເກ (ສີ. ສ຺ຍາ.), ນາຏິເກ (ປີ.) ອ. ນິ. ໖.໑໙] ວິຫຣຕິ ຄິຎ຺ຊກາວສເຖ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ. ‘‘ຠທນ຺ເຕ’’ຕິ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ມຣຓສ຺ສຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ມຫປ຺ຜລາ ໂຫຕິ ມຫານິສໍສາ ອມໂຕຄຘາ ອມຕປຣິໂຍສານາ. ຠາເວຖ ໂນ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຣຓສ຺ສຕິ’’ນ຺ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຫໍ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຠາເວມິ ມຣຓສ຺ສຕິ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ຍຖາ ກຖໍ ປນ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠາເວສິ ມຣຓສ຺ສຕິ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ອິຘ ມຍ຺ຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ອໂຫ ວຕາຫໍ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວໍ ຊີເວຍ຺ຍໍ, ຠຄວໂຕ ສາສນໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍໍ, ພຫຸ [ພຫຸໍ (ສີ. ປີ.)] ວຕ ເມ ກຕໍ ອສ຺ສາ’ຕິ. ເອວໍ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠາເວມິ ມຣຓສ຺ສຕິ’’ນ຺ຕິ.

ອຎ຺ຎຕໂຣປິ ໂຂ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຫມ຺ປິ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຠາເວມິ ມຣຓສ຺ສຕິ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ຍຖາ ກຖໍ ປນ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠາເວສິ ມຣຓສ຺ສຕິ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ອິຘ ມຍ຺ຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ອໂຫ ວຕາຫໍ ທິວສໍ ຊີເວຍ຺ຍໍ, ຠຄວໂຕ ສາສນໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍໍ, ພຫຸ ວຕ ເມ ກຕໍ ອສ຺ສາ’ຕິ. ເອວໍ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠາເວມິ ມຣຓສ຺ສຕິ’’ນ຺ຕິ.

ອຎ຺ຎຕໂຣປິ ໂຂ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຫມ຺ປິ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຠາເວມິ ມຣຓສ຺ສຕິ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ຍຖາ ກຖໍ ປນ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠາເວສິ ມຣຓສ຺ສຕິ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ອິຘ ມຍ຺ຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ອໂຫ ວຕາຫໍ ອຸປຑ຺ຒທິວສໍ ຊີເວຍ຺ຍໍ, ຠຄວໂຕ ສາສນໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍໍ, ພຫຸ ວຕ ເມ ກຕໍ ອສ຺ສາ’ຕິ. ເອວໍ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠາເວມິ ມຣຓສ຺ສຕິ’’ນ຺ຕິ.

ອຎ຺ຎຕໂຣປິ ໂຂ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຫມ຺ປິ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຠາເວມິ ມຣຓສ຺ສຕິ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ຍຖາ ກຖໍ ປນ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠາເວສິ ມຣຓສ຺ສຕິ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ອິຘ ມຍ຺ຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ອໂຫ ວຕາຫໍ ຕທນ຺ຕຣໍ ຊີເວຍ຺ຍໍ ຍທນ຺ຕຣໍ ເອກປິຓ຺ຑປາຕໍ ຠຸຎ຺ຊາມິ, ຠຄວໂຕ ສາສນໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍໍ, ພຫຸ ວຕ ເມ ກຕໍ ອສ຺ສາ’ຕິ. ເອວໍ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠາເວມິ ມຣຓສ຺ສຕິ’’ນ຺ຕິ.

ອຎ຺ຎຕໂຣປິ ໂຂ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຫມ຺ປິ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຠາເວມິ ມຣຓສ຺ສຕິ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ຍຖາ ກຖໍ ປນ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠາເວສິ ມຣຓສ຺ສຕິ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ອິຘ ມຍ຺ຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ອໂຫ ວຕາຫໍ ຕທນ຺ຕຣໍ ຊີເວຍ຺ຍໍ ຍທນ຺ຕຣໍ ອຸປຑ຺ຒປິຓ຺ຑປາຕໍ ຠຸຎ຺ຊາມິ, ຠຄວໂຕ ສາສນໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍໍ, ພຫຸ ວຕ ເມ ກຕໍ ອສ຺ສາ’ຕິ. ເອວໍ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠາເວມິ ມຣຓສ຺ສຕິ’’ນ຺ຕິ.

ອຎ຺ຎຕໂຣປິ ໂຂ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຫມ຺ປິ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຠາເວມິ ມຣຓສ຺ສຕິ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ຍຖາ ກຖໍ ປນ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠາເວສິ ມຣຓສ຺ສຕິ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ອິຘ ມຍ຺ຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ອໂຫ ວຕາຫໍ ຕທນ຺ຕຣໍ ຊີເວຍ຺ຍໍ ຍທນ຺ຕຣໍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຎ຺ຈ ອາໂລເປ ສງ຺ຂາທິຕ຺ວາ [ສງ຺ຂຣິຕ຺ວາ (ກ.)] ອຊ຺ໂຌຫຣາມິ, ຠຄວໂຕ ສາສນໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍໍ, ພຫຸ ວຕ ເມ ກຕໍ ອສ຺ສາ’ຕິ. ເອວໍ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠາເວມິ ມຣຓສ຺ສຕິ’’ນ຺ຕິ.

ອຎ຺ຎຕໂຣປິ ໂຂ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຫມ຺ປິ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຠາເວມິ ມຣຓສ຺ສຕິ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ຍຖາ ກຖໍ ປນ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠາເວສິ ມຣຓສ຺ສຕິ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ອິຘ ມຍ຺ຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ອໂຫ ວຕາຫໍ ຕທນ຺ຕຣໍ ຊີເວຍ຺ຍໍ ຍທນ຺ຕຣໍ ເອກໍ ອາໂລປໍ ສງ຺ຂາທິຕ຺ວາ [ສງ຺ຂຣິຕ຺ວາ (ກ.)] ອຊ຺ໂຌຫຣາມິ, ຠຄວໂຕ ສາສນໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍໍ, ພຫຸ ວຕ ເມ ກຕໍ ອສ຺ສາ’ຕິ. ເອວໍ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠາເວມິ ມຣຓສ຺ສຕິ’’ນ຺ຕິ.

ອຎ຺ຎຕໂຣປິ ໂຂ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຫມ຺ປິ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຠາເວມິ ມຣຓສ຺ສຕິ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ຍຖາ ກຖໍ ປນ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠາເວສິ ມຣຓສ຺ສຕິ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ອິຘ ມຍ຺ຫໍ ຠນ຺ເຕ, ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ອໂຫ ວຕາຫໍ ຕທນ຺ຕຣໍ ຊີເວຍ຺ຍໍ ຍທນ຺ຕຣໍ ອສ຺ສສິຕ຺ວາ ວາ ປສ຺ສສາມິ, ປສ຺ສສິຕ຺ວາ ວາ ອສ຺ສສາມິ, ຠຄວໂຕ ສາສນໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍໍ, ພຫຸ ວຕ ເມ ກຕໍ ອສ຺ສາ’ຕິ. ເອວໍ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ ຠາເວມິ ມຣຓສ຺ສຕິ’’ນ຺ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ຠຄວາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຍ຺ວາຍໍ [ໂຍ ຈາຍໍ (ກ. ສີ.)], ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ມຣຓສ຺ສຕິໍ ຠາເວຕິ – ‘ອໂຫ ວຕາຫໍ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວໍ ຊີເວຍ຺ຍໍ, ຠຄວໂຕ ສາສນໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍໍ, ພຫຸ ວຕ ເມ ກຕໍ ອສ຺ສາ’ຕິ. ໂຍ ຈາຍໍ [ໂຍ ປາຍໍ (ກ.) ອ. ນິ. ໖.໑໙ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ], ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ມຣຓສ຺ສຕິໍ ຠາເວຕິ – ‘ອໂຫ ວຕາຫໍ ທິວສໍ ຊີເວຍ຺ຍໍ, ຠຄວໂຕ ສາສນໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍໍ, ພຫຸ ວຕ ເມ ກຕໍ ອສ຺ສາ’ຕິ; ໂຍ ຈາຍໍ [ໂຍ ປາຍໍ (ກ.) ອ. ນິ. ໖.໑໙ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ], ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ມຣຓສ຺ສຕິໍ ຠາເວຕິ – ‘ອໂຫ ວຕາຫໍ ອຸປຑ຺ຒທິວສໍ ຊີເວຍ຺ຍໍ, ຠຄວໂຕ ສາສນໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍໍ, ພຫຸ ວຕ ເມ ກຕໍ ອສ຺ສາ’ຕິ. ໂຍ ຈາຍໍ [ໂຍ ປາຍໍ (ກ.) ອ. ນິ. ໖.໑໙ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ], ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ມຣຓສ຺ສຕິໍ ຠາເວຕິ – ‘ອໂຫ ວຕາຫໍ ຕທນ຺ຕຣໍ ຊີເວຍ຺ຍໍ ຍທນ຺ຕຣໍ ເອກປິຓ຺ຑປາຕໍ ຠຸຎ຺ຊາມິ, ຠຄວໂຕ ສາສນໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍໍ, ພຫຸ ວຕ ເມ ກຕໍ ອສ຺ສາ’ຕິ; ໂຍ ຈາຍໍ [ໂຍ ປາຍໍ (ກ.) ອ. ນິ. ໖.໑໙ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ], ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ມຣຓສ຺ສຕິໍ ຠາເວຕິ – ‘ອໂຫ ວຕາຫໍ ຕທນ຺ຕຣໍ ຊີເວຍ຺ຍໍ ຍທນ຺ຕຣໍ ອຸປຑ຺ຒປິຓ຺ຑປາຕໍ ຠຸຎ຺ຊາມິ, ຠຄວໂຕ ສາສນໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍໍ, ພຫຸ ວຕ ເມ ກຕໍ ອສ຺ສາ’ຕິ. ໂຍ ຈາຍໍ [ໂຍ ປາຍໍ (ກ.) ອ. ນິ. ໖.໑໙ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ], ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ມຣຓສ຺ສຕິໍ ຠາເວຕິ – ‘ອໂຫ ວຕາຫໍ ຕທນ຺ຕຣໍ ຊີເວຍ຺ຍໍ ຍທນ຺ຕຣໍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຎ຺ຈ ອາໂລເປ ສງ຺ຂາທິຕ຺ວາ ອຊ຺ໂຌຫຣາມິ, ຠຄວໂຕ ສາສນໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍໍ, ພຫຸ ວຕ ເມ ກຕໍ ອສ຺ສາ’ຕິ – ອິເມ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ‘ຠິກ຺ຂູ ປມຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ, ທນ຺ຘໍ ມຣຓສ຺ສຕິໍ ຠາເວນ຺ຕິ ອາສວານໍ ຂຍາຍ’’’.

‘‘ໂຍ ຈ ຂ຺ວາຍໍ [ໂຍ ຈາຍໍ (ສ຺ຍາ.), ໂຍ ຈ ໂຂ ຍໍ (ກ.)], ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ມຣຓສ຺ສຕິໍ ຠາເວຕິ – ‘ອໂຫ ວຕາຫໍ ຕທນ຺ຕຣໍ ຊີເວຍ຺ຍໍ ຍທນ຺ຕຣໍ ເອກໍ ອາໂລປໍ ສງ຺ຂາທິຕ຺ວາ ອຊ຺ໂຌຫຣາມິ, ຠຄວໂຕ ສາສນໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍໍ, ພຫຸ ວຕ ເມ ກຕໍ ອສ຺ສາ’ຕິ. ໂຍ ຈາຍໍ [ໂຍ ປາຍໍ (ກ.)], ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ມຣຓສ຺ສຕິໍ ຠາເວຕິ – ‘ອໂຫ ວຕາຫໍ ຕທນ຺ຕຣໍ ຊີເວຍ຺ຍໍ ຍທນ຺ຕຣໍ ອສ຺ສສິຕ຺ວາ ວາ ປສ຺ສສາມິ, ປສ຺ສສິຕ຺ວາ ວາ ອສ຺ສສາມິ, ຠຄວໂຕ ສາສນໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍໍ, ພຫຸ ວຕ ເມ ກຕໍ ອສ຺ສາ’ຕິ – ອິເມ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ‘ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປມຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ, ຕິກ຺ຂໍ ມຣຓສ຺ສຕິໍ ຠາເວນ຺ຕິ ອາສວານໍ ຂຍາຍ’’’.

‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວໍ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ‘ອປ຺ປມຕ຺ຕາ ວິຫຣິສ຺ສາມ, ຕິກ຺ຂໍ ມຣຓສ຺ສຕິໍ ຠາວຍິສ຺ສາມ ອາສວານໍ ຂຍາຍາ’ຕິ. ເອວຎ຺ຫິ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ສິກ຺ຂິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ຕຕິຍໍ.