໗. ຠາວນາສຸຕ຺ຕໍ

໗໑. ‘‘ຠາວນໍ ອນນຸຍຸຕ຺ຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ວິຫຣໂຕ ກິຎ຺ຈາປິ ເອວໍ ອິຈ຺ຉາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ – ‘ອໂຫ ວຕ ເມ ອນຸປາທາຍ ອາສເວຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ເຈຍ຺ຍາ’ຕິ, ອຖ ຂ຺ວສ຺ສ ເນວ ອນຸປາທາຍ ອາສເວຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ‘ອຠາວິຕຕ຺ຕາ’ຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ. ກິສ຺ສ ອຠາວິຕຕ຺ຕາ? ຈຕຸນ຺ນໍ ສຕິປຏ຺ຐານານໍ, ຈຕຸນ຺ນໍ ສມ຺ມປ຺ປຘານານໍ, ຈຕຸນ຺ນໍ ອິທ຺ຘິປາທານໍ, ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ, ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ພລານໍ, ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄານໍ, ອຣິຍສ຺ສ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກສ຺ສ ມຄ຺ຄສ຺ສ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຸກ຺ກຸຏິຍາ ອຓ຺ຑານິ ອຏ຺ຐ ວາ ທສ ວາ ທ຺ວາທສ ວາ. ຕານສ຺ສຸ ກຸກ຺ກຸຏິຍາ ນ ສມ຺ມາ ອຘິສຍິຕານິ, ນ ສມ຺ມາ ປຣິເສທິຕານິ, ນ ສມ຺ມາ ປຣິຠາວິຕານິ. ກິຎ຺ຈາປິ ຕສ຺ສາ ກຸກ຺ກຸຏິຍາ ເອວໍ ອິຈ຺ຉາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ – ‘ອໂຫ ວຕ ເມ ກຸກ຺ກຸຏໂປຕກາ ປາທນຂສິຂາຍ ວາ ມຸຂຕຸຓ຺ຑເກນ ວາ ອຓ຺ຑໂກສໍ ປທາເລຕ຺ວາ ໂສຕ຺ຖິນາ ອຠິນິພ຺ຠິຊ຺ເຊຍ຺ຍຸ’ນ຺ຕິ, ອຖ ໂຂ ອຠພ຺ພາວ ເຕ ກຸກ຺ກຸຏໂປຕກາ ປາທນຂສິຂາຍ ວາ ມຸຂຕຸຓ຺ຑເກນ ວາ ອຓ຺ຑໂກສໍ ປທາເລຕ຺ວາ ໂສຕ຺ຖິນາ ອຠິນິພ຺ຠິຊ຺ຊິຕຸໍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຕຖາ ຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຸກ຺ກຸຏິຍາ ອຓ຺ຑານິ ນ ສມ຺ມາ ອຘິສຍິຕານິ, ນ ສມ຺ມາ ປຣິເສທິຕານິ, ນ ສມ຺ມາ ປຣິຠາວິຕານິ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠາວນໍ ອນນຸຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ວິຫຣໂຕ ກິຎ຺ຈາປິ ເອວໍ ອິຈ຺ຉາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ – ‘ອໂຫ ວຕ ເມ ອນຸປາທາຍ ອາສເວຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ເຈຍ຺ຍາ’ຕິ, ອຖ ຂ຺ວສ຺ສ ເນວ ອນຸປາທາຍ ອາສເວຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ‘ອຠາວິຕຕ຺ຕາ’ຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ. ກິສ຺ສ ອຠາວິຕຕ຺ຕາ? ຈຕຸນ຺ນໍ ສຕິປຏ຺ຐານານໍ, ຈຕຸນ຺ນໍ ສມ຺ມປ຺ປຘານານໍ, ຈຕຸນ຺ນໍ ອິທ຺ຘິປາທານໍ, ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ, ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ພລານໍ, ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄານໍ, ອຣິຍສ຺ສ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກສ຺ສ ມຄ຺ຄສ຺ສ.

‘‘ຠາວນໍ ອນຸຍຸຕ຺ຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ວິຫຣໂຕ ກິຎ຺ຈາປິ ນ ເອວໍ ອິຈ຺ຉາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ – ‘ອໂຫ ວຕ ເມ ອນຸປາທາຍ ອາສເວຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ເຈຍ຺ຍາ’ຕິ, ອຖ ຂ຺ວສ຺ສ ອນຸປາທາຍ ອາສເວຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ‘ຠາວິຕຕ຺ຕາ’ຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ. ກິສ຺ສ ຠາວິຕຕ຺ຕາ? ຈຕຸນ຺ນໍ ສຕິປຏ຺ຐານານໍ, ຈຕຸນ຺ນໍ ສມ຺ມປ຺ປຘານານໍ, ຈຕຸນ຺ນໍ ອິທ຺ຘິປາທານໍ, ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ, ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ພລານໍ, ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄານໍ, ອຣິຍສ຺ສ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກສ຺ສ ມຄ຺ຄສ຺ສ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຸກ຺ກຸຏິຍາ ອຓ຺ຑານິ ອຏ຺ຐ ວາ ທສ ວາ ທ຺ວາທສ ວາ. ຕານສ຺ສຸ ກຸກ຺ກຸຏິຍາ ສມ຺ມາ ອຘິສຍິຕານິ, ສມ຺ມາ ປຣິເສທິຕານິ, ສມ຺ມາ ປຣິຠາວິຕານິ. ກິຎ຺ຈາປິ ຕສ຺ສາ ກຸກ຺ກຸຏິຍາ ນ ເອວໍ ອິຈ຺ຉາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ – ‘ອໂຫ ວຕ ເມ ກຸກ຺ກຸຏໂປຕກາ ປາທນຂສິຂາຍ ວາ ມຸຂຕຸຓ຺ຑເກນ ວາ ອຓ຺ຑໂກສໍ ປທາເລຕ຺ວາ ໂສຕ຺ຖິນາ ອຠິນິພ຺ຠິຊ຺ເຊຍ຺ຍຸ’ນ຺ຕິ, ອຖ ໂຂ ຠພ຺ພາວ ເຕ ກຸກ຺ກຸຏໂປຕກາ ປາທນຂສິຂາຍ ວາ ມຸຂຕຸຓ຺ຑເກນ ວາ ອຓ຺ຑໂກສໍ ປທາເລຕ຺ວາ ໂສຕ຺ຖິນາ ອຠິນິພ຺ຠິຊ຺ຊິຕຸໍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຕຖາ ຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຸກ຺ກຸຏິຍາ ອຓ຺ຑານິ ສມ຺ມາ ອຘິສຍິຕານິ, ສມ຺ມາ ປຣິເສທິຕານິ, ສມ຺ມາ ປຣິຠາວິຕານິ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠາວນໍ ອນຸຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ວິຫຣໂຕ ກິຎ຺ຈາປິ ນ ເອວໍ ອິຈ຺ຉາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ – ‘ອໂຫ ວຕ ເມ ອນຸປາທາຍ ອາສເວຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ເຈຍ຺ຍາ’ຕິ, ອຖ ຂ຺ວສ຺ສ ອນຸປາທາຍ ອາສເວຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ‘ຠາວິຕຕ຺ຕາ’ຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ. ກິສ຺ສ ຠາວິຕຕ຺ຕາ? ຈຕຸນ຺ນໍ ສຕິປຏ຺ຐານານໍ…ເປ… ອຣິຍສ຺ສ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກສ຺ສ ມຄ຺ຄສ຺ສ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຜລຄຓ຺ຑສ຺ສ [ປລຄຓ຺ຑສ຺ສ (?)] ວາ ຜລຄຓ຺ຑນ຺ເຕວາສິກສ຺ສ ວາ ທິສ຺ສນ຺ເຕວ [ຂີຍນ຺ເຕ (ກ.)] ວາສິຊເຏ [ທິສ຺ສນ຺ຕິ ອງ຺ຄຸລິປທານິ (ສີ.), ອງ຺ຄຸລປທານິ ທິສ຺ສນ຺ຕິ ອງ຺ຄຸລປທໍ (ກ.)] ອງ຺ຄຸລິປທານິ ທິສ຺ສຕິ [ທິສ຺ສນ຺ຕິ (ສ຺ຍາ.)] ອງ຺ຄຸຏ຺ຐປທໍ [ທິສ຺ສນ຺ຕິ ອງ຺ຄຸລິປທານິ (ສີ.), ອງ຺ຄຸລປທານິ ທິສ຺ສນ຺ຕິ ອງ຺ຄຸລປທໍ (ກ.)]. ໂນ ຈ ຂ຺ວສ຺ສ ເອວໍ ຎາຓໍ ໂຫຕິ – ‘ເອຕ຺ຕກໍ ເມ ອຊ຺ຊ ວາສິຊຏສ຺ສ ຂີຓໍ, ເອຕ຺ຕກໍ ຫິຍ຺ໂຍ, ເອຕ຺ຕກໍ ປເຣ’ຕິ, ອຖ ຂ຺ວສ຺ສ ຂີເຓ ‘ຂີຓ’ນ຺ເຕວ ຎາຓໍ ໂຫຕິ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠາວນໍ ອນຸຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ວິຫຣໂຕ ກິຎ຺ຈາປິ ນ ເອວໍ ຎາຓໍ ໂຫຕິ – ‘ເອຕ຺ຕກໍ ເມ ອຊ຺ຊ ອາສວານໍ ຂີຓໍ, ເອຕ຺ຕກໍ ຫິຍ຺ໂຍ, ເອຕ຺ຕກໍ ປເຣ’ຕິ, ອຖ ຂ຺ວສ຺ສ ຂີເຓ ‘ຂີຓ’ນ຺ເຕວ ຎາຓໍ ໂຫຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາມຸທ຺ທິກາຍ ນາວາຍ ເວຕ຺ຕພນ຺ຘນພທ຺ຘາຍ [ເວຕ຺ຕພນ຺ຘາຍ (ກ.)] ຉ ມາສານິ ອຸທເກ ປຣິຍາທາຍ ເຫມນ຺ຕິເກນ ຖເລ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕາຍ ວາຕາຕປປເຣຕານິ ພນ຺ຘນານິ, ຕານິ ປາວຸສ຺ສເກນ ເມເຆນ ອຠິປ຺ປວຸຏ຺ຐານິ ອປ຺ປກສິເຣເນວ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ [ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠນ຺ຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ.)], ປູຕິການິ ຠວນ຺ຕິ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠາວນໍ ອນຸຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ວິຫຣໂຕ ອປ຺ປກສິເຣເນວ ສໍໂຍຊນານິ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠນ຺ຕິ, ປູຕິການິ ຠວນ຺ຕີ’’ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.