ນໂມ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ

ອງ຺ຄຸຕ຺ຕຣນິກາໂຍ

ສຕ຺ຕກນິປາຕປາຬິ

ປຐມປຓ຺ຓາສກໍ

໑. ຘນວຄ຺ໂຄ

໑. ປຐມປິຍສຸຕ຺ຕໍ

໑. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ. ‘‘ຠທນ຺ເຕ’’ຕິ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ສຕ຺ຕຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ອປ຺ປິໂຍ ຈ ໂຫຕິ ອມນາໂປ ຈ ອຄຣຸ ຈ ອຠາວນີໂຍ ຈ. ກຕເມຫິ ສຕ຺ຕຫິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ລາຠກາໂມ ຈ ໂຫຕິ, ສກ຺ກາຣກາໂມ ຈ ໂຫຕິ, ອນວຎ຺ຎຕ຺ຕິກາໂມ ຈ ໂຫຕິ, ອຫິຣິໂກ ຈ ໂຫຕິ, ອໂນຕ຺ຕປ຺ປີ ຈ, ປາປິຈ຺ໂຉ ຈ, ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ຈ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ອປ຺ປິໂຍ ຈ ໂຫຕິ ອມນາໂປ ຈ ອຄຣຸ ຈ ອຠາວນີໂຍ ຈ.

‘‘ສຕ຺ຕຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ປິໂຍ ຈ ໂຫຕິ, ມນາໂປ ຈ ຄຣຸ ຈ ຠາວນີໂຍ ຈ. ກຕເມຫິ ສຕ຺ຕຫິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ນ ລາຠກາໂມ ຈ ໂຫຕິ, ນ ສກ຺ກາຣກາໂມ ຈ ໂຫຕິ, ນ ອນວຎ຺ຎຕ຺ຕິກາໂມ ຈ ໂຫຕິ, ຫິຣິມາ ຈ ໂຫຕິ, ໂອຕ຺ຕປ຺ປີ ຈ, ອປ຺ປິຈ຺ໂຉ ຈ, ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ຈ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ປິໂຍ ຈ ໂຫຕິ ມນາໂປ ຈ ຄຣຸ ຈ ຠາວນີໂຍ ຈາ’’ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ທຸຕິຍປິຍສຸຕ຺ຕໍ

໒. ‘‘ສຕ຺ຕຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ອປ຺ປິໂຍ ຈ ໂຫຕິ ອມນາໂປ ຈ ອຄຣຸ ຈ ອຠາວນີໂຍ ຈ. ກຕເມຫິ ສຕ຺ຕຫິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ລາຠກາໂມ ຈ ໂຫຕິ, ສກ຺ກາຣກາໂມ ຈ ໂຫຕິ, ອນວຎ຺ຎຕ຺ຕິກາໂມ ຈ ໂຫຕິ, ອຫິຣິໂກ ຈ ໂຫຕິ, ອໂນຕ຺ຕປ຺ປີ ຈ, ອິສ຺ສຸກີ ຈ, ມຈ຺ຉຣີ ຈ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ອປ຺ປິໂຍ ຈ ໂຫຕິ ອມນາໂປ ຈ ອຄຣຸ ຈ ອຠາວນີໂຍ ຈ.

‘‘ສຕ຺ຕຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ+? ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ປິໂຍ ຈ ໂຫຕິ ມນາໂປ ຈ ຄຣຸ ຈ ຠາວນີໂຍ ຈ. ກຕເມຫິ ສຕ຺ຕຫິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ນ ລາຠກາໂມ ຈ ໂຫຕິ, ນ ສກ຺ກາຣກາໂມ ຈ ໂຫຕິ, ນ ອນວຎ຺ຎຕ຺ຕິກາໂມ ຈ ໂຫຕິ, ຫິຣິມາ ຈ ໂຫຕິ, ໂອຕ຺ຕປ຺ປີ ຈ, ອນິສ຺ສຸກີ ຈ, ອມຈ຺ຉຣີ ຈ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ປິໂຍ ຈ ໂຫຕິ ມນາໂປ ຈ ຄຣຸ ຈ ຠາວນີໂຍ ຈາ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ສໍຂິຕ຺ຕພລສຸຕ຺ຕໍ

໓. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ…ເປ… ສຕ຺ຕິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ພລານິ. ກຕມານິ ສຕ຺ຕ? ສທ຺ຘາພລໍ, ວີຣິຍພລໍ, ຫິຣີພລໍ, ໂອຕ຺ຕປ຺ປພລໍ, ສຕິພລໍ, ສມາຘິພລໍ, ປຎ຺ຎາພລໍ. ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕ ພລານີຕິ.

‘‘ສທ຺ຘາພລໍ ວີຣິຍຎ຺ຈ, ຫິຣີ [ຫິຣິ (ສີ. ປີ. ກ.)] ໂອຕ຺ຕປ຺ປິຍໍ ພລໍ;

ສຕິພລໍ ສມາຘິ ຈ, ປຎ຺ຎາ ເວ ສຕ຺ຕມໍ ພລໍ;

ເອເຕຫິ ພລວາ ຠິກ຺ຂຸ, ສຸຂໍ ຊີວຕິ ປຓ຺ຑິໂຕ;

‘‘ໂຍນິໂສ ວິຈິເນ ຘມ຺ມໍ, ປຎ຺ຎາຍຕ຺ຖໍ ວິປສ຺ສຕິ;

ປຊ຺ໂຊຕສ຺ເສວ ນິພ຺ພານໍ, ວິໂມກ຺ໂຂ ໂຫຕິ ເຈຕໂສ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ;

໔. ວິຕ຺ຖຕພລສຸຕ຺ຕໍ

໔. ‘‘ສຕ຺ຕິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ພລານິ. ກຕມານິ ສຕ຺ຕ? ສທ຺ຘາພລ, ວີຣິຍພລໍ, ຫິຣີພລໍ, ໂອຕ຺ຕປ຺ປພລໍ, ສຕິພລໍ, ສມາຘິພລໍ, ປຎ຺ຎາພລໍ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສທ຺ຘາພລໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ສທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ສທ຺ທຫຕິ ຕຖາຄຕສ຺ສ ໂພຘິໍ – ‘ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ…ເປ… ສຕ຺ຖາ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ’ຕິ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສທ຺ຘາພລໍ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ວີຣິຍພລໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ ວິຫຣຕິ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ປຫານາຍ, ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອຸປສມ຺ປທາຍ, ຖາມວາ ທຬ຺ຫປຣກ຺ກໂມ ອນິກ຺ຂິຕ຺ຕຘຸໂຣ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ວີຣິຍພລໍ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຫິຣີພລໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ຫິຣິມາ ໂຫຕິ, ຫິຣີຍຕິ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ມໂນທຸຈ຺ຈຣິເຕນ, ຫິຣີຍຕິ ປາປການໍ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ສມາປຕ຺ຕິຍາ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຫິຣີພລໍ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂອຕ຺ຕປ຺ປພລໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ໂອຕ຺ຕປ຺ປີ ໂຫຕິ, ໂອຕ຺ຕປ຺ປຕິ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ມໂນທຸຈ຺ຈຣິເຕນ, ໂອຕ຺ຕປ຺ປຕິ ປາປການໍ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ສມາປຕ຺ຕິຍາ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂອຕ຺ຕປ຺ປພລໍ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕິພລໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ສຕິມາ ໂຫຕິ ປຣເມນ ສຕິເນປກ຺ເກນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຈິຣກຕມ຺ປິ ຈິຣຠາສິຕມ຺ປິ ສຣິຕາ ອນຸສ຺ສຣິຕາ. ອິທໍ, ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕິພລໍ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມາຘິພລໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ…ເປ… ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມາຘິພລໍ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຎາພລໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ປຎ຺ຎວາ ໂຫຕິ ອຸທຍຕ຺ຖຄາມິນິຍາ ປຎ຺ຎາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອຣິຍາຍ ນິພ຺ເພຘິກາຍ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍຄາມິນິຍາ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຎາພລໍ. ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕ ພລານີຕິ.

‘‘ສທ຺ຘາພລໍ ວີຣິຍຎ຺ຈ, ຫິຣີ ໂອຕ຺ຕປ຺ປິຍໍ ພລໍ;

ສຕິພລໍ ສມາຘິ ຈ, ປຎ຺ຎາ ເວ ສຕ຺ຕມໍ ພລໍ;

ເອເຕຫິ ພລວາ ຠິກ຺ຂຸ, ສຸຂໍ ຊີວຕິ ປຓ຺ຑິໂຕ.

‘‘ໂຍນິໂສ ວິຈິເນ ຘມ຺ມໍ, ປຎ຺ຎາຍຕ຺ຖໍ ວິປສ຺ສຕິ;

ປຊ຺ໂຊຕສ຺ເສວ ນິພ຺ພານໍ, ວິໂມກ຺ໂຂ ໂຫຕິ ເຈຕໂສ’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ;

໕. ສໍຂິຕ຺ຕຘນສຸຕ຺ຕໍ

໕. ‘‘ສຕ຺ຕິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘນານິ. ກຕມານິ ສຕ຺ຕ? ສທ຺ຘາຘນໍ, ສີລຘນໍ, ຫິຣີຘນໍ, ໂອຕ຺ຕປ຺ປຘນໍ, ສຸຕຘນໍ, ຈາຄຘນໍ, ປຎ຺ຎາຘນໍ. ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕ ຘນານີຕິ.

‘‘ສທ຺ຘາຘນໍ ສີລຘນໍ, ຫິຣີ ໂອຕ຺ຕປ຺ປິຍໍ ຘນໍ;

ສຸຕຘນຎ຺ຈ ຈາໂຄ ຈ, ປຎ຺ຎາ ເວ ສຕ຺ຕມໍ ຘນໍ.

‘‘ຍສ຺ສ ເອເຕ ຘນາ ອຕ຺ຖິ, ອິຕ຺ຖິຍາ ປຸຣິສສ຺ສ ວາ;

ອທລິທ຺ໂທຕິ ຕໍ ອາຫຸ, ອໂມຆໍ ຕສ຺ສ ຊີວິຕໍ.

‘‘ຕສ຺ມາ ສທ຺ຘຎ຺ຈ ສີລຎ຺ຈ, ປສາທໍ ຘມ຺ມທສ຺ສນໍ;

ອນຸຍຸຎ຺ເຊຖ ເມຘາວີ, ສຣໍ [ວຣໍ (ກ.)] ພຸທ຺ຘານ ສາສນ’’ນ຺ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ;

໖. ວິຕ຺ຖຕຘນສຸຕ຺ຕໍ

໖. ‘‘ສຕ຺ຕິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘນານິ. ກຕມານິ ສຕ຺ຕ? ສທ຺ຘາຘນໍ, ສີລຘນໍ, ຫິຣີຘນໍ, ໂອຕ຺ຕປ຺ປຘນໍ, ສຸຕຘນໍ, ຈາຄຘນໍ, ປຎ຺ຎາຘນໍ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສທ຺ຘາຘນໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ສທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ສທ຺ທຫຕິ ຕຖາຄຕສ຺ສ ໂພຘິໍ – ‘ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ…ເປ… ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ’ຕິ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສທ຺ຘາຘນໍ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສີລຘນໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ…ເປ… ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສີລຘນໍ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຫິຣີຘນໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ຫິຣີມາ ໂຫຕິ, ຫິຣີຍຕິ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ມໂນທຸຈ຺ຈຣິເຕນ, ຫິຣີຍຕິ ປາປການໍ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ສມາປຕ຺ຕິຍາ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຫິຣີຘນໍ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂອຕ຺ຕປ຺ປຘນໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ໂອຕ຺ຕປ຺ປີ ໂຫຕິ, ໂອຕ຺ຕປ຺ປຕິ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ມໂນທຸຈ຺ຈຣິເຕນ, ໂອຕ຺ຕປ຺ປຕິ ປາປການໍ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ສມາປຕ຺ຕິຍາ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂອຕ຺ຕປ຺ປຘນໍ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຕຘນໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ໂຫຕິ ສຸຕຘໂຣ ສຸຕສນ຺ນິຈໂຍ. ເຍ ເຕ ຘມ຺ມາ ອາທິກລ຺ຍາຓາ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓາ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓາ ສາຕ຺ຖໍ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ, ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ອຠິວທນ຺ຕິ. ຕຖາຣູປາສ຺ສ ຘມ຺ມາ ພຫຸສ຺ສຸຕາ ໂຫນ຺ຕິ ຘາຕາ ວຈສາ ປຣິຈິຕາ ມນສານຸເປກ຺ຂິຕາ ທິຏ຺ຐິຍາ ສຸປ຺ປຏິວິທ຺ຘາ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຕຘນໍ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈາຄຘນໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ວິຄຕມລມຈ຺ເຉເຣນ ເຈຕສາ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສຕິ ມຸຕ຺ຕຈາໂຄ ປຍຕປາຓິ ໂວສ຺ສຄ຺ຄຣໂຕ ຍາຈໂຍໂຄ ທານສໍວິຠາຄຣໂຕ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈາຄຘນໍ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຎາຘນໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ປຎ຺ຎວາ ໂຫຕິ…ເປ… ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍຄາມິນິຍາ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຎາຘນໍ. ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕຘນານີຕິ.

‘‘ສທ຺ຘາຘນໍ ສີລຘນໍ, ຫິຣີ ໂອຕ຺ຕປ຺ປິຍໍ ຘນໍ;

ສຸຕຘນຎ຺ຈ ຈາໂຄ ຈ, ປຎ຺ຎາ ເວ ສຕ຺ຕມໍ ຘນໍ.

‘‘ຍສ຺ສ ເອເຕ ຘນາ ອຕ຺ຖິ, ອິຕ຺ຖິຍາ ປຸຣິສສ຺ສ ວາ;

ອທລິທ຺ໂທຕິ ຕໍ ອາຫຸ, ອໂມຆໍ ຕສ຺ສ ຊີວິຕໍ.

‘‘ຕສ຺ມາ ສທ຺ຘຎ຺ຈ ສີລຎ຺ຈ, ປສາທໍ ຘມ຺ມທສ຺ສນໍ;

ອນຸຍຸຎ຺ເຊຖ ເມຘາວີ, ສຣໍ ພຸທ຺ຘານ ສາສນ’’ນ຺ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ;

໗. ອຸຄ຺ຄສຸຕ຺ຕໍ

໗. ອຖ ໂຂ ອຸຄ຺ໂຄ ຣາຊມຫາມຕ຺ໂຕ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອຸຄ຺ໂຄ ຣາຊມຫາມຕ຺ໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ອຈ຺ຉຣິຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ອພ຺ຠຸຕໍ, ຠນ຺ເຕ! ຍາວ ອຑ຺ໂຒ ຈາຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ມິຄາໂຣ ໂຣຫເຓຍ຺ໂຍ ຍາວ ມຫທ຺ຘໂນ ຍາວ ມຫາໂຠໂຄ’’ຕິ. ‘‘ກີວ ອຑ຺ໂຒ ປນຸຄ຺ຄ, ມິຄາໂຣ ໂຣຫເຓຍ຺ໂຍ, ກີວ ມຫທ຺ຘໂນ, ກີວ ມຫາໂຠໂຄ’’ຕິ? ‘‘ສຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ສຕສຫສ຺ສານໍ [ສຫສ຺ສານໍ (ສີ.), ສຫສ຺ສານິ (ສ຺ຍາ.), ສຕສຫສ຺ສານິ (?)] ຫິຣຎ຺ຎສ຺ສ, ໂກ ປນ ວາໂທ ຣູປິຍສ຺ສາ’’ຕິ! ‘‘ອຕ຺ຖິ ໂຂ ເອຕໍ, ອຸຄ຺ຄ, ຘນໍ ເນຕໍ ‘ນຕ຺ຖີ’ຕິ ວທາມີຕິ. ຕຎ຺ຈ ໂຂ ເອຕໍ, ອຸຄ຺ຄ, ຘນໍ ສາຘາຣຓໍ ອຄ຺ຄິນາ ອຸທເກນ ຣາຊູຫິ ໂຈເຣຫິ ອປ຺ປິເຍຫິ ທາຍາເທຫິ. ສຕ຺ຕ ໂຂ ອິມານິ, ອຸຄ຺ຄ, ຘນານິ ອສາຘາຣຓານິ ອຄ຺ຄິນາ ອຸທເກນ ຣາຊູຫິ ໂຈເຣຫິ ອປ຺ປິເຍຫິ ທາຍາເທຫິ. ກຕມານິ ສຕ຺ຕ? ສທ຺ຘາຘນໍ, ສີລຘນໍ, ຫິຣີຘນໍ, ໂອຕ຺ຕປ຺ປຘນໍ, ສຸຕຘນໍ, ຈາຄຘນໍ, ປຎ຺ຎາຘນໍ. ອິມານິ ໂຂ, ອຸຄ຺ຄ, ສຕ຺ຕ ຘນານິ ອສາຘາຣຓານິ ອຄ຺ຄິນາ ອຸທເກນ ຣາຊູຫິ ໂຈເຣຫິ ອປ຺ປິເຍຫິ ທາຍາເທຫີຕິ.

‘‘ສທ຺ຘາຘນໍ ສີລຘນໍ, ຫິຣີ ໂອຕ຺ຕປ຺ປິຍໍ ຘນໍ;

ສຸຕຘນຎ຺ຈ ຈາໂຄ ຈ, ປຎ຺ຎາ ເວ ສຕ຺ຕມໍ ຘນໍ.

‘‘ຍສ຺ສ ເອເຕ ຘນາ ອຕ຺ຖິ, ອິຕ຺ຖິຍາ ປຸຣິສສ຺ສ ວາ;

ສ ເວ ມຫທ຺ຘໂນ ໂລເກ, ອເຊຍ຺ໂຍ ເທວມານຸເສ.

‘‘ຕສ຺ມາ ສທ຺ຘຎ຺ຈ ສີລຎ຺ຈ, ປສາທໍ ຘມ຺ມທສ຺ສນໍ;

ອນຸຍຸຎ຺ເຊຖ ເມຘາວີ, ສຣໍ ພຸທ຺ຘານ ສາສນ’’ນ຺ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ;

໘. ສໍໂຍຊນສຸຕ຺ຕໍ

໘. ‘‘ສຕ຺ຕິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສໍໂຍຊນານິ. ກຕມານິ ສຕ຺ຕ? ອນຸນຍສໍໂຍຊນໍ, ປຏິຆສໍໂຍຊນໍ, ທິຏ຺ຐິສໍໂຍຊນໍ, ວິຈິກິຈ຺ຉາສໍໂຍຊນໍ, ມານສໍໂຍຊນໍ, ຠວຣາຄສໍໂຍຊນໍ, ອວິຊ຺ຊາສໍໂຍຊນໍ. ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕ ສໍໂຍຊນານີ’’ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ປຫານສຸຕ຺ຕໍ

໙. ‘‘ສຕ຺ຕນ຺ນໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສໍໂຍຊນານໍ ປຫານາຍ ສມຸຈ຺ເຉທາຍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕິ. ກຕເມສໍ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ? ອນຸນຍສໍໂຍຊນສ຺ສ ປຫານາຍ ສມຸຈ຺ເຉທາຍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕິ, ປຏິຆສໍໂຍຊນສ຺ສ…ເປ… ທິຏ຺ຐິສໍໂຍຊນສ຺ສ… ວິຈິກິຈ຺ຉາສໍໂຍຊນສ຺ສ… ມານສໍໂຍຊນສ຺ສ… ຠວຣາຄສໍໂຍຊນສ຺ສ … ອວິຊ຺ຊາສໍໂຍຊນສ຺ສ ປຫານາຍ ສມຸຈ຺ເຉທາຍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕິ. ອິເມສໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຫານາຍ ສມຸຈ຺ເຉທາຍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕິ. ຍໂຕ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ອນຸນຍສໍໂຍຊນໍ ປຫີນໍ ໂຫຕິ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລໍ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕໍ ອນຠາວໍ ກຕໍ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມໍ. ປຏິຆສໍໂຍຊນໍ…ເປ… ທິຏ຺ຐິສໍໂຍຊນໍ… ວິຈິກິຈ຺ຉາສໍໂຍຊນໍ… ມານສໍໂຍຊນໍ… ຠວຣາຄສໍໂຍຊນໍ… ອວິຊ຺ຊາສໍໂຍຊນໍ ປຫີນໍ ໂຫຕິ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລໍ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕໍ ອນຠາວໍ ກຕໍ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມໍ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຈ຺ເຉຈ຺ຉິ ຕຓ຺ຫໍ, ວິວຕ຺ຕຍິ ສໍໂຍຊນໍ, ສມ຺ມາ ມານາຠິສມຍາ ອນ຺ຕມກາສິ ທຸກ຺ຂສ຺ສາ’’ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ມຈ຺ຉຣິຍສຸຕ຺ຕໍ

໑໐. ‘‘ສຕ຺ຕິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສໍໂຍຊນານິ. ກຕມານິ ສຕ຺ຕ? ອນຸນຍສໍໂຍຊນໍ, ປຏິຆສໍໂຍຊນໍ, ທິຏ຺ຐິສໍໂຍຊນໍ, ວິຈິກິຈ຺ຉາສໍໂຍຊນໍ, ມານສໍໂຍຊນໍ, ອິສ຺ສາສໍໂຍຊນໍ, ມຈ຺ຉຣິຍສໍໂຍຊນໍ. ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕ ສໍໂຍຊນານີ’’ຕິ. ທສມໍ.

ຘນວຄ຺ໂຄ ປຐໂມ.

ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –

ທ຺ເວ ປິຍານິ ພລໍ ຘນໍ, ສໍຂິຕ຺ຕຎ຺ເຈວ ວິຕ຺ຖຕໍ;

ອຸຄ຺ຄໍ ສໍໂຍຊນຎ຺ເຈວ, ປຫານໍ ມຈ຺ຉຣິເຍນ ຈາຕິ.

໒. ອນຸສຍວຄ຺ໂຄ

໑. ປຐມອນຸສຍສຸຕ຺ຕໍ

໑໑. ‘‘ສຕ຺ຕິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນຸສຍາ. ກຕເມ ສຕ຺ຕ? ກາມຣາຄານຸສໂຍ, ປຏິຆານຸສໂຍ, ທິຏ຺ຐານຸສໂຍ, ວິຈິກິຈ຺ຉານຸສໂຍ, ມານານຸສໂຍ, ຠວຣາຄານຸສໂຍ, ອວິຊ຺ຊານຸສໂຍ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕ ອນຸສຍາ’’ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ທຸຕິຍອນຸສຍສຸຕ຺ຕໍ

໑໒. ‘‘ສຕ຺ຕນ຺ນໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນຸສຍານໍ ປຫານາຍ ສມຸຈ຺ເຉທາຍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕິ. ກຕເມສໍ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ? ກາມຣາຄານຸສຍສ຺ສ ປຫານາຍ ສມຸຈ຺ເຉທາຍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕິ, ປຏິຆານຸສຍສ຺ສ…ເປ… ທິຏ຺ຐານຸສຍສ຺ສ… ວິຈິກິຈ຺ຉານຸສຍສ຺ສ… ມານານຸສຍສ຺ສ… ຠວຣາຄານຸສຍສ຺ສ… ອວິຊ຺ຊານຸສຍສ຺ສ ປຫານາຍ ສມຸຈ຺ເຉທາຍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕິ. ອິເມສໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ອນຸສຍານໍ ປຫານາຍ ສມຸຈ຺ເຉທາຍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕິ.

‘‘ຍໂຕ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ກາມຣາຄານຸສໂຍ ປຫີໂນ ໂຫຕິ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູໂລ ຕາລາວຕ຺ຖຸກໂຕ ອນຠາວໍກໂຕ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ໂມ. ປຏິຆານຸສໂຍ…ເປ… ທິຏ຺ຐານຸສໂຍ… ວິຈິກິຈ຺ຉານຸສໂຍ… ມານານຸສໂຍ… ຠວຣາຄານຸສໂຍ… ອວິຊ຺ຊານຸສໂຍ ປຫີໂນ ໂຫຕິ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູໂລ ຕາລາວຕ຺ຖຸກໂຕ ອນຠາວໍກໂຕ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ໂມ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຈ຺ເຉຈ຺ຉິ ຕຓ຺ຫໍ, ວິວຕ຺ຕຍິ ສໍໂຍຊນໍ, ສມ຺ມາ ມານາຠິສມຍາ ອນ຺ຕມກາສິ ທຸກ຺ຂສ຺ສາ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ກຸລສຸຕ຺ຕໍ

໑໓. ‘‘ສຕ຺ຕຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ກຸລໍ ອນຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ວາ ນາລໍ ອຸປຄນ຺ຕຸໍ, ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ວາ ນາລໍ ອຸປນິສີທິຕຸໍ. ກຕເມຫິ ສຕ຺ຕຫິ? ນ ມນາເປນ ປຈ຺ຈຸຏ຺ເຐນ຺ຕິ, ນ ມນາເປນ ອຠິວາເທນ຺ຕິ, ນ ມນາເປນ ອາສນໍ ເທນ຺ຕິ, ສນ຺ຕມສ຺ສ ປຣິຄຸຫນ຺ຕິ, ພຫຸກມ຺ປິ ໂຖກໍ ເທນ຺ຕິ, ປຓີຕມ຺ປິ ລູຂໍ ເທນ຺ຕິ, ອສກ຺ກຈ຺ຈໍ ເທນ຺ຕິ ໂນ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕຫິ ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ກຸລໍ ອນຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ວາ ນາລໍ ອຸປຄນ຺ຕຸໍ, ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ວາ ນາລໍ ອຸປນິສີທິຕຸໍ.

‘‘ສຕ຺ຕຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ກຸລໍ ອນຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ວາ ອລໍ ອຸປຄນ຺ຕຸໍ, ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ວາ ອລໍ ອຸປນິສີທິຕຸໍ. ກຕເມຫິ ສຕ຺ຕຫິ? ມນາເປນ ປຈ຺ຈຸຏ຺ເຐນ຺ຕິ, ມນາເປນ ອຠິວາເທນ຺ຕິ, ມນາເປນ ອາສນໍ ເທນ຺ຕິ, ສນ຺ຕມສ຺ສ ນ ປຣິຄຸຫນ຺ຕິ, ພຫຸກມ຺ປິ ພຫຸກໍ ເທນ຺ຕິ, ປຓີຕມ຺ປິ ປຓີຕໍ ເທນ຺ຕິ, ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ເທນ຺ຕິ ໂນ ອສກ຺ກຈ຺ຈໍ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕຫິ ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ກຸລໍ ອນຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ວາ ອລໍ ອຸປຄນ຺ຕຸໍ, ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ວາ ອລໍ ອຸປນິສີທິຕຸ’’ນ຺ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ປຸຄ຺ຄລສຸຕ຺ຕໍ

໑໔. ‘‘ສຕ຺ຕິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄລາ ອາຫຸເນຍ຺ຍາ ປາຫຸເນຍ຺ຍາ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍາ ອຎ຺ຊລິກຣຓີຍາ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ໂລກສ຺ສ. ກຕເມ ສຕ຺ຕ? ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ໂຕ, ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ໂຕ, ກາຍສກ຺ຂີ, ທິຏ຺ຐິປ຺ປຕ຺ໂຕ [ທິຏ຺ຐປ຺ປຕ຺ໂຕ (ກ.)], ສທ຺ຘາວິມຸຕ຺ໂຕ, ຘມ຺ມານຸສາຣີ, ສທ຺ຘານຸສາຣີ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕ ປຸຄ຺ຄລາ ອາຫຸເນຍ຺ຍາ ປາຫຸເນຍ຺ຍາ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍາ ອຎ຺ຊລິກຣຓີຍາ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ໂລກສ຺ສາ’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ອຸທກູປມາສຸຕ຺ຕໍ

໑໕. ‘‘ສຕ຺ຕິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸທກູປມາ ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິໍ. ກຕເມ ສຕ຺ຕ? [ປຸ. ປ. ໒໐໓; ກຖາ. ໘໕໒] ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ສກິໍ ນິມຸຄ຺ໂຄ ນິມຸຄ຺ໂຄວ ໂຫຕິ; ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິມຸຊ຺ຊຕິ; ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຐິໂຕ ໂຫຕິ; ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວິປສ຺ສຕິ ວິໂລເກຕິ; ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຕຣຕິ; ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຕິຄາຘປ຺ປຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ; ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕິຓ຺ໂຓ ໂຫຕິ ປາຣງ຺ຄໂຕ [ປາຣຄໂຕ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ຖເລ ຕິຏ຺ຐຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ສກິໍ ນິມຸຄ຺ໂຄ ນິມຸຄ຺ໂຄວ ໂຫຕິ? ອິຘ ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ ເອກນ຺ຕກາຬເກຫິ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ສກິໍ ນິມຸຄ຺ໂຄ ນິມຸຄ຺ໂຄວ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິມຸຊ຺ຊຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊຕິ ສາຘຸ ສທ຺ຘາ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ສາຘຸ ຫິຣີ…ເປ… ສາຘຸ ໂອຕ຺ຕປ຺ປໍ… ສາຘຸ ວີຣິຍໍ [ວິຣິຍໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] … ສາຘຸ ປຎ຺ຎາ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສູຕິ. ຕສ຺ສ ສາ ສທ຺ຘາ ເນວ ຕິຏ຺ຐຕິ ໂນ ວຑ຺ຒຕິ ຫາຍຕິເຍວ, ຕສ຺ສ ສາ ຫິຣີ…ເປ… ຕສ຺ສ ຕໍ ໂອຕ຺ຕປ຺ປໍ… ຕສ຺ສ ຕໍ ວີຣິຍໍ… ຕສ຺ສ ສາ ປຎ຺ຎາ ເນວ ຕິຏ຺ຐຕິ ໂນ ວຑ຺ຒຕິ ຫາຍຕິເຍວ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິມຸຊ຺ຊຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຐິໂຕ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊຕິ ສາຘຸ ສທ຺ຘາ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ສາຘຸ ຫິຣີ…ເປ… ສາຘຸ ໂອຕ຺ຕປ຺ປໍ… ສາຘຸ ວີຣິຍໍ… ສາຘຸ ປຎ຺ຎາ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສູຕິ. ຕສ຺ສ ສາ ສທ຺ຘາ ເນວ ຫາຍຕິ ໂນ ວຑ຺ຒຕິ ຐິຕາ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ສາ ຫິຣີ…ເປ… ຕສ຺ສ ຕໍ ໂອຕ຺ຕປ຺ປໍ… ຕສ຺ສ ຕໍ ວີຣິຍໍ… ຕສ຺ສ ສາ ປຎ຺ຎາ ເນວ ຫາຍຕິ ໂນ ວຑ຺ຒຕິ ຐິຕາ ໂຫຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຐິໂຕ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວິປສ຺ສຕິ ວິໂລເກຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊຕິ ສາຘຸ ສທ຺ຘາ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ສາຘຸ ຫິຣີ…ເປ… ສາຘຸ ໂອຕ຺ຕປ຺ປໍ… ສາຘຸ ວີຣິຍໍ… ສາຘຸ ປຎ຺ຎາ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສູຕິ. ໂສ ຕິຓ຺ຓໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາ ໂສຕາປນ຺ໂນ ໂຫຕິ ອວິນິປາຕຘມ຺ໂມ ນິຍໂຕ ສມ຺ໂພຘິປຣາຍໂຓ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວິປສ຺ສຕິ ວິໂລເກຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຕຣຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊຕິ ສາຘຸ ສທ຺ຘາ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ສາຘຸ ຫິຣີ…ເປ… ສາຘຸ ໂອຕ຺ຕປ຺ປໍ… ສາຘຸ ວີຣິຍໍ… ສາຘຸ ປຎ຺ຎາ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສູຕິ. ໂສ ຕິຓ຺ຓໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາ ຣາຄໂທສໂມຫານໍ ຕນຸຕ຺ຕາ ສກທາຄາມີ ໂຫຕິ, ສກິເທວ [ສກິໍເທວ (ກ.)] ອິມໍ ໂລກໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕໍ ກໂຣຕິ [ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ (ກ.)]. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຕຣຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຕິຄາຘປ຺ປຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊຕິ ສາຘຸ ສທ຺ຘາ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ສາຘຸ ຫິຣີ…ເປ… ສາຘຸ ໂອຕ຺ຕປ຺ປໍ… ສາຘຸ ວີຣິຍໍ… ສາຘຸ ປຎ຺ຎາ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສູຕິ. ໂສ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາ ໂອປປາຕິໂກ ໂຫຕິ ຕຕ຺ຖ ປຣິນິພ຺ພາຍີ ອນາວຕ຺ຕິຘມ຺ໂມ ຕສ຺ມາ ໂລກາ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຕິຄາຘປ຺ປຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕິຓ຺ໂຓ ໂຫຕິ ປາຣງ຺ຄໂຕ ຖເລ ຕິຏ຺ຐຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ. ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊຕິ ສາຘຸ ສທ຺ຘາ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ສາຘຸ ຫິຣີ…ເປ… ສາຘຸ ໂອຕ຺ຕປ຺ປໍ… ສາຘຸ ວີຣິຍໍ… ສາຘຸ ປຎ຺ຎາ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສູຕິ. ໂສ ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕິຓ຺ໂຓ ໂຫຕິ ປາຣງ຺ຄໂຕ ຖເລ ຕິຏ຺ຐຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ.

‘‘ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕ ອຸທກູປມາ ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິ’’ນ຺ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສີສຸຕ຺ຕໍ

໑໖. ‘‘ສຕ຺ຕິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄລາ ອາຫຸເນຍ຺ຍາ ປາຫຸເນຍ຺ຍາ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍາ ອຎ຺ຊລິກຣຓີຍາ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ໂລກສ຺ສ. ກຕເມ ສຕ຺ຕ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ສພ຺ພສງ຺ຂາເຣສຸ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ, ອນິຈ຺ຈສຎ຺ຎີ, ອນິຈ຺ຈປຏິສໍເວທີ ສຕຕໍ ສມິຕໍ ອພ຺ໂພກິຓ຺ຓໍ ເຈຕສາ ອຘິມຸຈ຺ຈມາໂນ ປຎ຺ຎາຍ ປຣິໂຍຄາຫມາໂນ. ໂສ ອາສວານໍ ຂຍາ…ເປ… ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຐໂມ ປຸຄ຺ຄໂລ ອາຫຸເນຍ຺ໂຍ ປາຫຸເນຍ຺ໂຍ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ໂຍ ອຎ຺ຊລິກຣຓີໂຍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ໂລກສ຺ສ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ສພ຺ພສງ຺ຂາເຣສຸ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ, ອນິຈ຺ຈສຎ຺ຎີ, ອນິຈ຺ຈປຏິສໍເວທີ ສຕຕໍ ສມິຕໍ ອພ຺ໂພກິຓ຺ຓໍ ເຈຕສາ ອຘິມຸຈ຺ຈມາໂນ ປຎ຺ຎາຍ ປຣິໂຍຄາຫມາໂນ. ຕສ຺ສ ອປຸພ຺ພໍ ອຈຣິມໍ ອາສວປຣິຍາທານຎ຺ຈ ໂຫຕິ ຊີວິຕປຣິຍາທານຎ຺ຈ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸຕິໂຍ ປຸຄ຺ຄໂລ ອາຫຸເນຍ຺ໂຍ…ເປ… ອນຸຕ຺ຕຣໍ ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ໂລກສ຺ສ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ສພ຺ພສງ຺ຂາເຣສຸ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ, ອນິຈ຺ຈສຎ຺ຎີ, ອນິຈ຺ຈປຏິສໍເວທີ ສຕຕໍ ສມິຕໍ ອພ຺ໂພກິຓ຺ຓໍ ເຈຕສາ ອຘິມຸຈ຺ຈມາໂນ ປຎ຺ຎາຍ ປຣິໂຍຄາຫມາໂນ. ໂສ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາ ອນ຺ຕຣາປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ…ເປ… ອຸປຫຈ຺ຈປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ…ເປ… ອສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ…ເປ… ສສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ…ເປ… ອຸທ຺ຘໍໂສໂຕ ໂຫຕິ ອກນິຏ຺ຐຄາມີ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕໂມ ປຸຄ຺ຄໂລ ອາຫຸເນຍ຺ໂຍ ປາຫຸເນຍ຺ໂຍ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ໂຍ ອຎ຺ຊລິກຣຓີໂຍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ໂລກສ຺ສ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕ ປຸຄ຺ຄລາ ອາຫຸເນຍ຺ຍາ ປາຫຸເນຍ຺ຍາ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍາ ອຎ຺ຊລິກຣຓີຍາ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ໂລກສ຺ສາ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ທຸກ຺ຂານຸປສ຺ສີສຸຕ຺ຕໍ

໑໗. ສຕ຺ຕິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄລາ ອາຫຸເນຍ຺ຍາ…ເປ… ອນຸຕ຺ຕຣໍ ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ໂລກສ຺ສ. ກຕເມ ສຕ຺ຕ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ສພ຺ພສງ຺ຂາເຣສຸ ທຸກ຺ຂານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ…ເປ…. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ອນຕ຺ຕານຸປສ຺ສີສຸຕ຺ຕໍ

໑໘. ສພ຺ເພສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອນຕ຺ຕານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ…ເປ…. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ນິພ຺ພານສຸຕ຺ຕໍ

໑໙. [ກຖາ. ໕໔໗-໕໔໘] ‘‘ນິພ຺ພາເນ ສຸຂານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ ສຸຂສຎ຺ຎີ ສຸຂປຏິສໍເວທີ ສຕຕໍ ສມິຕໍ ອພ຺ໂພກິຓ຺ຓໍ ເຈຕສາ ອຘິມຸຈ຺ຈມາໂນ ປຎ຺ຎາຍ ປຣິໂຍຄາຫມາໂນ. ໂສ ອາສວານໍ ຂຍາ…ເປ… ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອຍໍ ຠິກ຺ຂເວ, ປຐໂມ ປຸຄ຺ຄໂລ ອາຫຸເນຍ຺ໂຍ…ເປ… ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ໂລກສ຺ສ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ນິພ຺ພາເນ ສຸຂານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ ສຸຂສຎ຺ຎີ ສຸຂປຏິສໍເວທີ ສຕຕໍ ສມິຕໍ ອພ຺ໂພກິຓ຺ຓໍ ເຈຕສາ ອຘິມຸຈ຺ຈມາໂນ ປຎ຺ຎາຍ ປຣິໂຍຄາຫມາໂນ. ຕສ຺ສ ອປຸພ຺ພໍ ອຈຣິມໍ ອາສວປຣິຍາທານຎ຺ຈ ໂຫຕິ ຊີວິຕປຣິຍາທານຎ຺ຈ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸຕິໂຍ ປຸຄ຺ຄໂລ ອາຫຸເນຍ຺ໂຍ…ເປ… ອນຸຕ຺ຕຣໍ ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ໂລກສ຺ສ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ນິພ຺ພາເນ ສຸຂານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ ສຸຂສຎ຺ຎີ ສຸຂປຏິສໍເວທີ ສຕຕໍ ສມິຕໍ ອພ຺ໂພກິຓ຺ຓໍ ເຈຕສາ ອຘິມຸຈ຺ຈມາໂນ ປຎ຺ຎາຍ ປຣິໂຍຄາຫມາໂນ. ໂສ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາ ອນ຺ຕຣາປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ…ເປ… ອຸປຫຈ຺ຈປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ…ເປ… ອສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ…ເປ… ສສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ…ເປ… ອຸທ຺ຘໍໂສໂຕ ໂຫຕິ ອກນິຏ຺ຐຄາມີ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕໂມ ປຸຄ຺ຄໂລ ອາຫຸເນຍ຺ໂຍ…ເປ… ອນຸຕ຺ຕຣໍ ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ໂລກສ຺ສ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕ ປຸຄ຺ຄລາ ອາຫຸເນຍ຺ຍາ…ເປ… ອນຸຕ຺ຕຣໍ ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ໂລກສ຺ສາ’’ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ນິທ຺ທສວຕ຺ຖຸສຸຕ຺ຕໍ

໒໐. ‘‘ສຕ຺ຕິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິທ຺ທສວຕ຺ຖູນິ. ກຕມານິ ສຕ຺ຕ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສິກ຺ຂາສມາທາເນ ຕິພ຺ພຈ຺ຉນ຺ໂທ ໂຫຕິ ອາຍຕິຎ຺ຈ ສິກ຺ຂາສມາທາເນ ອວິຄຕເປໂມ [ອຘິຄຕເປໂມ (ສ຺ຍາ.) ອ. ນິ. ໗.໔໒; ທີ. ນິ. ໓.໓໓໑], ຘມ຺ມນິສນ຺ຕິຍາ ຕິພ຺ພຈ຺ຉນ຺ໂທ ໂຫຕິ ອາຍຕິຎ຺ຈ ຘມ຺ມນິສນ຺ຕິຍາ ອວິຄຕເປໂມ, ອິຈ຺ຉາວິນເຍ ຕິພ຺ພຈ຺ຉນ຺ໂທ ໂຫຕິ ອາຍຕິຎ຺ຈ ອິຈ຺ຉາວິນເຍ ອວິຄຕເປໂມ, ປຏິສລ຺ລາເນ ຕິພ຺ພຈ຺ຉນ຺ໂທ ໂຫຕິ ອາຍຕິຎ຺ຈ ປຏິສລ຺ລາເນ ອວິຄຕເປໂມ, ວີຣິຍາຣມ຺ເຠ [ວີຣິຍາຣພ຺ເຠ (ກ.)] ຕິພ຺ພຈ຺ຉນ຺ໂທ ໂຫຕິ ອາຍຕິຎ຺ຈ ວີຣິຍາຣມ຺ເຠ ອວິຄຕເປໂມ, ສຕິເນປກ຺ເກ ຕິພ຺ພຈ຺ຉນ຺ໂທ ໂຫຕິ ອາຍຕິຎ຺ຈ ສຕິເນປກ຺ເກ ອວິຄຕເປໂມ, ທິຏ຺ຐິປຏິເວເຘ ຕິພ຺ພຈ຺ຉນ຺ໂທ ໂຫຕິ ອາຍຕິຎ຺ຈ ທິຏ຺ຐິປຏິເວເຘ ອວິຄຕເປໂມ. ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕ ນິທ຺ທສວຕ຺ຖູນີ’’ຕິ. ທສມໍ.

ອນຸສຍວຄ຺ໂຄ ທຸຕິໂຍ.

ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –

ທຸເວ ອນຸສຍາ ກຸລໍ, ປຸຄ຺ຄລໍ ອຸທກູປມໍ;

ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ອນຕ຺ຕາ ຈ, ນິພ຺ພານໍ ນິທ຺ທສວຕ຺ຖຸ ຈາຕິ.

໓. ວຊ຺ຊິສຕ຺ຕກວຄ຺ໂຄ

໑. ສາຣນ຺ທທສຸຕ຺ຕໍ

໒໑. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ເວສາລິຍໍ ວິຫຣຕິ ສາຣນ຺ທເທ ເຈຕິເຍ. ອຖ ໂຂ ສມ຺ພຫຸລາ ລິຈ຺ຉວີ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ເນ ໂຂ ເຕ ລິຈ຺ຉວີ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສຕ຺ຕ ໂວ, ລິຈ຺ຉວີ, ອປຣິຫານິເຍ [ອປຣິຫານີເຍ (ກ.)] ຘມ຺ເມ ເທເສສ຺ສາມິ. ຕໍ ສຸຓາຖ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຖ; ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ລິຈ຺ຉວີ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ກຕເມ ຈ, ລິຈ຺ຉວີ, ສຕ຺ຕ ອປຣິຫານິຍາ ຘມ຺ມາ? ຍາວກີວຎ຺ຈ, ລິຈ຺ຉວີ, ວຊ຺ຊີ ອຠິຓ຺ຫໍ ສນ຺ນິປາຕາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ສນ຺ນິປາຕພຫຸລາ; ວຸທ຺ຘິເຍວ, ລິຈ຺ຉວີ, ວຊ຺ຊີນໍ ປາຏິກງ຺ຂາ, ໂນ ປຣິຫານິ.

‘‘ຍາວກີວຎ຺ຈ, ລິຈ຺ຉວີ, ວຊ຺ຊີ ສມຄ຺ຄາ ສນ຺ນິປຕິສ຺ສນ຺ຕິ, ສມຄ຺ຄາ ວຸຏ຺ຐຫິສ຺ສນ຺ຕິ, ສມຄ຺ຄາ ວຊ຺ຊິກຣຓີຍານິ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ; ວຸທ຺ຘິເຍວ, ລິຈ຺ຉວີ, ວຊ຺ຊີນໍ ປາຏິກງ຺ຂາ, ໂນ ປຣິຫານິ.

‘‘ຍາວກີວຎ຺ຈ, ລິຈ຺ຉວີ, ວຊ຺ຊີ ອປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ນ ປຎ຺ຎາເປສ຺ສນ຺ຕິ, ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ນ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ຍຖາປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ໂປຣາເຓ ວຊ຺ຊິຘມ຺ເມ ສມາທາຍ ວຕ຺ຕິສ຺ສນ຺ຕິ; ວຸທ຺ຘິເຍວ, ລິຈ຺ຉວີ, ວຊ຺ຊີນໍ ປາຏິກງ຺ຂາ, ໂນ ປຣິຫານິ.

‘‘ຍາວກີວຎ຺ຈ, ລິຈ຺ຉວີ, ວຊ຺ຊີ ເຍ ເຕ ວຊ຺ຊີນໍ ວຊ຺ຊິມຫລ຺ລກາ ເຕ ສກ຺ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ ຄຣຸໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ ມາເນສ຺ສນ຺ຕິ ປູເຊສ຺ສນ຺ຕິ, ເຕສຎ຺ຈ ໂສຕພ຺ພໍ ມຎ຺ຎິສ຺ສນ຺ຕິ; ວຸທ຺ຘິເຍວ, ລິຈ຺ຉວີ, ວຊ຺ຊີນໍ ປາຏິກງ຺ຂາ, ໂນ ປຣິຫານິ.

‘‘ຍາວກີວຎ຺ຈ, ລິຈ຺ຉວີ, ວຊ຺ຊີ ຍາ ຕາ ກຸລິຕ຺ຖິໂຍ ກຸລກຸມາຣິໂຍ ຕາ ນ ໂອກສ຺ສ ປສຍ຺ຫ ວາເສສ຺ສນ຺ຕິ; ວຸທ຺ຘິເຍວ, ລິຈ຺ຉວີ, ວຊ຺ຊີນໍ ປາຏິກງ຺ຂາ, ໂນ ປຣິຫານິ.

‘‘ຍາວກີວຎ຺ຈ, ລິຈ຺ຉວີ, ວຊ຺ຊີ ຍານິ ຕານິ ວຊ຺ຊີນໍ ວຊ຺ຊິເຈຕິຍານິ ອພ຺ຠນ຺ຕຣານິ ເຈວ ພາຫິຣານິ ຈ ຕານິ ສກ຺ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ ຄຣຸໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ ມາເນສ຺ສນ຺ຕິ ປູເຊສ຺ສນ຺ຕິ, ເຕສຎ຺ຈ ທິນ຺ນປຸພ຺ພໍ ກຕປຸພ຺ພໍ ຘມ຺ມິກໍ ພລິໍ ໂນ ປຣິຫາເປສ຺ສນ຺ຕິ; ວຸທ຺ຘິເຍວ, ລິຈ຺ຉວີ, ວຊ຺ຊີນໍ ປາຏິກງ຺ຂາ, ໂນ ປຣິຫານິ.

‘‘ຍາວກີວຎ຺ຈ, ລິຈ຺ຉວີ, ວຊ຺ຊີນໍ ອຣຫນ຺ເຕສຸ ຘມ຺ມິກາ ຣກ຺ຂາວຣຓຄຸຕ຺ຕິ ສຸສໍວິຫິຕາ ຠວິສ຺ສຕິ – ‘ກິນ຺ຕິ ອນາຄຕາ ຈ ອຣຫນ຺ໂຕ ວິຊິຕໍ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ, ອາຄຕາ ຈ ອຣຫນ຺ໂຕ ວິຊິເຕ ຜາສຸໍ ວິຫເຣຍ຺ຍຸ’ນ຺ຕິ; ວຸທ຺ຘິເຍວ, ລິຈ຺ຉວີ, ວຊ຺ຊີນໍ ປາຏິກງ຺ຂາ, ໂນ ປຣິຫານິ.

‘‘ຍາວກີວຎ຺ຈ, ລິຈ຺ຉວີ, ອິເມ ສຕ຺ຕ ອປຣິຫານິຍາ ຘມ຺ມາ ວຊ຺ຊີສຸ ຐສ຺ສນ຺ຕິ [ວຕ຺ຕິສ຺ສນ຺ຕິ (ກ.)], ອິເມສຸ ຈ ສຕ຺ຕສຸ ອປຣິຫານິເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ ວຊ຺ຊີ ສນ຺ທິສ຺ສິສ຺ສນ຺ຕິ [ສນ຺ທິສ຺ສນ຺ຕິ (ສີ. ປີ. ກ.)]; ວຸທ຺ຘິເຍວ, ລິຈ຺ຉວີ, ວຊ຺ຊີນໍ ປາຏິກງ຺ຂາ, ໂນ ປຣິຫານີ’’ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ວສ຺ສກາຣສຸຕ຺ຕໍ

໒໒. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ຄິຊ຺ຌກູເຏ ປພ຺ພເຕ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຣາຊາ ມາຄໂຘ ອຊາຕສຕ຺ຕຸ ເວເທຫິປຸຕ຺ໂຕ ວຊ຺ຊີ ອຠິຍາຕຸກາໂມ ໂຫຕິ. ໂສ ເອວມາຫ – ‘‘ອຫໍ ຫິເມ ວຊ຺ຊີ ເອວໍມຫິທ຺ຘິເກ ເອວໍມຫານຸຠາເວ ອຸຈ຺ເຉຈ຺ຉາມິ [ອຸຈ຺ເຉຊ຺ຊິສ຺ສາມິ (ສ຺ຍາ.), ອຸຈ຺ຉິຊ຺ຊິສ຺ສາມິ (ກ.)], ວຊ຺ຊີ ວິນາເສສ຺ສາມິ, ວຊ຺ຊີ ອນຍພ຺ຍສນໍ ອາປາເທສ຺ສາມີ’’ຕິ [ອາປາເທສ຺ສາມິ ວຊ຺ຊີຕິ (ກ.) ທີ. ນິ. ໒.໑໓໑].

ອຖ ໂຂ ຣາຊາ ມາຄໂຘ ອຊາຕສຕ຺ຕຸ ເວເທຫິປຸຕ຺ໂຕ ວສ຺ສກາຣໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ມາຄຘມຫາມຕ຺ຕໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ເອຫິ ຕ຺ວໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ມມ ວຈເນນ ຠຄວໂຕ ປາເທ ສິຣສາ ວນ຺ທາຫິ, ອປ຺ປາພາຘໍ ອປ຺ປາຕງ຺ກໍ ລຫຸຏ຺ຐານໍ ພລໍ ຜາສຸວິຫາຣໍ ປຸຈ຺ຉ – ‘ຣາຊາ, ຠນ຺ເຕ, ມາຄໂຘ ອຊາຕສຕ຺ຕຸ ເວເທຫິປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວໂຕ ປາເທ ສິຣສາ ວນ຺ທຕິ, ອປ຺ປາພາຘໍ ອປ຺ປາຕງ຺ກໍ ລຫຸຏ຺ຐານໍ ພລໍ ຜາສຸວິຫາຣໍ ປຸຈ຺ຉຕີ’ຕິ. ເອວຎ຺ຈ ວເທຫິ – ‘ຣາຊາ, ຠນ຺ເຕ, ມາຄໂຘ ອຊາຕສຕ຺ຕຸ ເວເທຫິປຸຕ຺ໂຕ ວຊ຺ຊີ ອຠິຍາຕຸກາໂມ. ໂສ ເອວມາຫ – ‘ອຫໍ ຫິເມ ວຊ຺ຊີ ເອວໍມຫິທ຺ຘິເກ ເອວໍມຫານຸຠາເວ ອຸຈ຺ເຉຈ຺ຉາມິ, ວຊ຺ຊີ ວິນາເສສ຺ສາມິ, ວຊ຺ຊີ ອນຍພ຺ຍສນໍ ອາປາເທສ຺ສາມີ’ຕິ. ຍຖາ ເຕ ຠຄວາ ພ຺ຍາກໂຣຕິ, ຕໍ ສາຘຸກໍ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ມມ ອາໂຣເຈຍ຺ຍາສິ. ນ ຫິ ຕຖາຄຕາ ວິຕຖໍ ຠຓນ຺ຕີ’’ຕິ.

‘‘ເອວໍ, ໂຠ’’ຕິ ໂຂ ວສ຺ສກາໂຣ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ມາຄຘມຫາມຕ຺ໂຕ ຣຎ຺ໂຎ ມາຄຘສ຺ສ ອຊາຕສຕ຺ຕຸສ຺ສ ເວເທຫິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ວສ຺ສກາໂຣ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ມາຄຘມຫາມຕ຺ໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຣາຊາ, ໂຠ ໂຄຕມ, ມາຄໂຘ ອຊາຕສຕ຺ຕຸ ເວເທຫິປຸຕ຺ໂຕ ໂຠໂຕ ໂຄຕມສ຺ສ ປາເທ ສິຣສາ ວນ຺ທຕິ, ອປ຺ປາພາຘໍ ອປ຺ປາຕງ຺ກໍ ລຫຸຏ຺ຐານໍ ພລໍ ຜາສຸວິຫາຣໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ຣາຊາ [ເອວຎ຺ຈ ວເທຕິ ຣາຊາ (ສີ. ກ.)], ໂຠ ໂຄຕມ, ມາຄໂຘ ອຊາຕສຕ຺ຕຸ ເວເທຫິປຸຕ຺ໂຕ ວຊ຺ຊີ ອຠິຍາຕຸກາໂມ. ໂສ ເອວມາຫ – ‘ອຫໍ ຫິເມ ວຊ຺ຊີ ເອວໍມຫິທ຺ຘິເກ ເອວໍມຫານຸຠາເວ ອຸຈ຺ເຉຈ຺ຉາມິ, ວຊ຺ຊີ ວິນາເສສ຺ສາມິ, ວຊ຺ຊີ ອນຍພ຺ຍສນໍ ອາປາເທສ຺ສາມີ’’’ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວໂຕ ປິຏ຺ຐິໂຕ ຐິໂຕ ໂຫຕິ ຠຄວນ຺ຕໍ ພີຊຍມາໂນ [ວີຊມາໂນ (ສີ. ສ຺ຍາ.)]. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ກິນ຺ຕິ ເຕ, ອານນ຺ທ, ສຸຕໍ – ‘ວຊ຺ຊີ ອຠິຓ຺ຫໍ ສນ຺ນິປາຕາ ສນ຺ນິປາຕພຫຸລາ’’’ຕິ? ‘‘ສຸຕໍ ເມຕໍ, ຠນ຺ເຕ – ‘ວຊ຺ຊີ ອຠິຓ຺ຫໍ ສນ຺ນິປາຕາ ສນ຺ນິປາຕພຫຸລາ’’’ຕິ. ‘‘ຍາວກີວຎ຺ຈ, ອານນ຺ທ, ວຊ຺ຊີ ອຠິຓ຺ຫໍ ສນ຺ນິປາຕາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ສນ຺ນິປາຕພຫຸລາ; ວຸທ຺ຘິເຍວ, ອານນ຺ທ, ວຊ຺ຊີນໍ ປາຏິກງ຺ຂາ, ໂນ ປຣິຫານິ.

‘‘ກິນ຺ຕິ ເຕ, ອານນ຺ທ, ສຸຕໍ – ‘ວຊ຺ຊີ ສມຄ຺ຄາ ສນ຺ນິປຕນ຺ຕິ, ສມຄ຺ຄາ ວຸຏ຺ຐຫນ຺ຕິ, ສມຄ຺ຄາ ວຊ຺ຊິກຣຓີຍານິ ກໂຣນ຺ຕີ’’’ຕິ? ‘‘ສຸຕໍ ເມຕໍ, ຠນ຺ເຕ – ‘ວຊ຺ຊີ ສມຄ຺ຄາ ສນ຺ນິປຕນ຺ຕິ, ສມຄ຺ຄາ ວຸຏ຺ຐຫນ຺ຕິ, ສມຄ຺ຄາ ວຊ຺ຊິກຣຓີຍານິ ກໂຣນ຺ຕີ’’’ຕິ. ‘‘ຍາວກີວຎ຺ຈ, ອານນ຺ທ, ວຊ຺ຊີ ສມຄ຺ຄາ ສນ຺ນິປຕິສ຺ສນ຺ຕິ, ສມຄ຺ຄາ ວຸຏ຺ຐຫິສ຺ສນ຺ຕິ, ສມຄ຺ຄາ ວຊ຺ຊິກຣຓີຍານິ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ; ວຸທ຺ຘິເຍວ, ອານນ຺ທ, ວຊ຺ຊີນໍ ປາຏິກງ຺ຂາ, ໂນ ປຣິຫານິ.

‘‘ກິນ຺ຕິ ເຕ, ອານນ຺ທ, ສຸຕໍ – ‘ວຊ຺ຊີ ອປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ນ ປຎ຺ຎາເປນ຺ຕິ, ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ນ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ທນ຺ຕິ, ຍຖາປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ໂປຣາເຓ ວຊ຺ຊິຘມ຺ເມ ສມາທາຍ ວຕ຺ຕນ຺ຕີ’’’ຕິ? ‘‘ສຸຕໍ ເມຕໍ, ຠນ຺ເຕ – ‘ວຊ຺ຊີ ອປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ນ ປຎ຺ຎາເປນ຺ຕິ, ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ນ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ທນ຺ຕິ, ຍຖາປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ໂປຣາເຓ ວຊ຺ຊິຘມ຺ເມ ສມາທາຍ ວຕ຺ຕນ຺ຕີ’’’ຕິ. ‘‘ຍາວກີວຎ຺ຈ, ອານນ຺ທ, ວຊ຺ຊີ ອປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ນ ປຎ຺ຎາເປສ຺ສນ຺ຕິ, ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ນ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ຍຖາປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ໂປຣາເຓ ວຊ຺ຊິຘມ຺ເມ ສມາທາຍ ວຕ຺ຕິສ຺ສນ຺ຕິ; ວຸທ຺ຘິເຍວ, ອານນ຺ທ, ວຊ຺ຊີນໍ ປາຏິກງ຺ຂາ, ໂນ ປຣິຫານິ.

‘‘ກິນ຺ຕິ ເຕ, ອານນ຺ທ, ສຸຕໍ – ‘ວຊ຺ຊີ ເຍ ເຕ ວຊ຺ຊີນໍ ວຊ຺ຊິມຫລ຺ລກາ ເຕ ສກ຺ກໂຣນ຺ຕິ ຄຣຸໍ ກໂຣນ຺ຕິ ມາເນນ຺ຕິ ປູເຊນ຺ຕິ, ເຕສຎ຺ຈ ໂສຕພ຺ພໍ ມຎ຺ຎນ຺ຕີ’’’ຕິ? ‘‘ສຸຕໍ ເມຕໍ, ຠນ຺ເຕ – ‘ວຊ຺ຊີ ເຍ ເຕ ວຊ຺ຊີນໍ ວຊ຺ຊິມຫລ຺ລກາ ເຕ ສກ຺ກໂຣນ຺ຕິ ຄຣຸໍ ກໂຣນ຺ຕິ ມາເນນ຺ຕິ ປູເຊນ຺ຕິ, ເຕສຎ຺ຈ ໂສຕພ຺ພໍ ມຎ຺ຎນ຺ຕີ’’’ຕິ. ‘‘ຍາວກີວຎ຺ຈ, ອານນ຺ທ, ວຊ຺ຊີ ເຍ ເຕ ວຊ຺ຊີນໍ ວຊ຺ຊິມຫລ຺ລກາ ເຕ ສກ຺ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ ຄຣຸໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ ມາເນສ຺ສນ຺ຕິ ປູເຊສ຺ສນ຺ຕິ, ເຕສຎ຺ຈ ໂສຕພ຺ພໍ ມຎ຺ຎິສ຺ສນ຺ຕິ; ວຸທ຺ຘິເຍວ, ອານນ຺ທ, ວຊ຺ຊີນໍ ປາຏິກງ຺ຂາ, ໂນ ປຣິຫານິ.

‘‘ກິນ຺ຕິ ເຕ, ອານນ຺ທ, ສຸຕໍ – ‘ວຊ຺ຊີ ຍາ ຕາ ກຸລິຕ຺ຖິໂຍ ກຸລກຸມາຣິໂຍ ຕາ ນ ໂອກສ຺ສ ປສຍ຺ຫ ວາເສນ຺ຕີ’’’ຕິ? ‘‘ສຸຕໍ ເມຕໍ, ຠນ຺ເຕ – ‘ວຊ຺ຊີ ຍາ ຕາ ກຸລິຕ຺ຖິໂຍ ກຸລກຸມາຣິໂຍ ຕາ ນ ໂອກສ຺ສ ປສຍ຺ຫ ວາເສນ຺ຕີ’’’ຕິ. ‘‘ຍາວກີວຎ຺ຈ, ອານນ຺ທ, ວຊ຺ຊີ ຍາ ຕາ ກຸລິຕ຺ຖິໂຍ ກຸລກຸມາຣິໂຍ ຕາ ນ ໂອກສ຺ສ ປສຍ຺ຫ ວາເສສ຺ສນ຺ຕິ; ວຸທ຺ຘິເຍວ, ອານນ຺ທ, ວຊ຺ຊີນໍ ປາຏິກງ຺ຂາ, ໂນ ປຣິຫານິ.

‘‘ກິນ຺ຕິ ເຕ, ອານນ຺ທ, ສຸຕໍ – ‘ວຊ຺ຊີ ຍານິ ຕານິ ວຊ຺ຊີນໍ ວຊ຺ຊິເຈຕິຍານິ ອພ຺ຠນ຺ຕຣານິ ເຈວ ພາຫິຣານິ ຈ ຕານິ ສກ຺ກໂຣນ຺ຕິ ຄຣຸໍ ກໂຣນ຺ຕິ ມາເນນ຺ຕິ ປູເຊນ຺ຕິ, ເຕສຎ຺ຈ ທິນ຺ນປຸພ຺ພໍ ກຕປຸພ຺ພໍ ຘມ຺ມິກໍ ພລິໍ ໂນ ປຣິຫາເປນ຺ຕີ’’’ຕິ? ‘‘ສຸຕໍ ເມຕໍ, ຠນ຺ເຕ – ‘ວຊ຺ຊີ ຍານິ ຕານິ ວຊ຺ຊີນໍ ວຊ຺ຊິເຈຕິຍານິ ອພ຺ຠນ຺ຕຣານິ ເຈວ ພາຫິຣານິ ຈ ຕານິ ສກ຺ກໂຣນ຺ຕິ ຄຣຸໍ ກໂຣນ຺ຕິ ມາເນນ຺ຕິ ປູເຊນ຺ຕິ, ເຕສຎ຺ຈ ທິນ຺ນປຸພ຺ພໍ ກຕປຸພ຺ພໍ ຘມ຺ມິກໍ ພລິໍ ໂນ ປຣິຫາເປນ຺ຕີ’’’ຕິ. ‘‘ຍາວກີວຎ຺ຈ, ອານນ຺ທ, ວຊ຺ຊີ ຍານິ ຕານິ ວຊ຺ຊີນໍ ວຊ຺ຊິເຈຕິຍານິ ອພ຺ຠນ຺ຕຣານິ ເຈວ ພາຫິຣານິ ຈ ຕານິ ສກ຺ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ ຄຣຸໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ ມາເນສ຺ສນ຺ຕິ ປູເຊສ຺ສນ຺ຕິ, ເຕສຎ຺ຈ ທິນ຺ນປຸພ຺ພໍ ກຕປຸພ຺ພໍ ຘມ຺ມິກໍ ພລິໍ ໂນ ປຣິຫາເປສ຺ສນ຺ຕິ; ວຸທ຺ຘິເຍວ, ອານນ຺ທ, ວຊ຺ຊີນໍ ປາຏິກງ຺ຂາ, ໂນ ປຣິຫານິ.

‘‘ກິນ຺ຕິ ເຕ, ອານນ຺ທ, ສຸຕໍ – ‘ວຊ຺ຊີນໍ ອຣຫນ຺ເຕສຸ ຘມ຺ມິກາ ຣກ຺ຂາວຣຓຄຸຕ຺ຕິ ສຸສໍວິຫິຕາ – ກິນ຺ຕິ ອນາຄຕາ ຈ ອຣຫນ຺ໂຕ ວິຊິຕໍ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ, ອາຄຕາ ຈ ອຣຫນ຺ໂຕ ວິຊິເຕ ຜາສຸໍ ວິຫເຣຍ຺ຍຸ’’’ນ຺ຕິ? ‘‘ສຸຕໍ ເມຕໍ, ຠນ຺ເຕ – ‘ວຊ຺ຊີນໍ ອຣຫນ຺ເຕສຸ ຘມ຺ມິກາ ຣກ຺ຂາວຣຓຄຸຕ຺ຕິ ສຸສໍວິຫິຕາ ຠວິສ຺ສຕິ – ກິນ຺ຕິ ອນາຄຕາ ຈ ອຣຫນ຺ໂຕ ວິຊິຕໍ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ, ອາຄຕາ ຈ ອຣຫນ຺ໂຕ ວິຊິເຕ ຜາສຸໍ ວິຫເຣຍ຺ຍຸ’’’ນ຺ຕິ. ‘‘ຍາວກີວຎ຺ຈ, ອານນ຺ທ, ວຊ຺ຊີນໍ ອຣຫນ຺ເຕສຸ ຘມ຺ມິກາ ຣກ຺ຂາວຣຓຄຸຕ຺ຕິ ສຸສໍວິຫິຕາ ຠວິສ຺ສຕິ – ‘ກິນ຺ຕິ ອນາຄຕາ ຈ ອຣຫນ຺ໂຕ ວິຊິຕໍ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ, ອາຄຕາ ຈ ອຣຫນ຺ໂຕ ວິຊິເຕ ຜາສຸໍ ວິຫເຣຍ຺ຍຸ’ນ຺ຕິ; ວຸທ຺ຘິເຍວ, ອານນ຺ທ, ວຊ຺ຊີນໍ ປາຏິກງ຺ຂາ, ໂນ ປຣິຫານີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ວສ຺ສກາຣໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ມາຄຘມຫາມຕ຺ຕໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ເອກມິທາຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ສມຍໍ ເວສາລິຍໍ ວິຫຣາມິ ສາຣນ຺ທເທ ເຈຕິເຍ. ຕຕ຺ຣາຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ວຊ຺ຊີນໍ ອິເມ ສຕ຺ຕ ອປຣິຫານິເຍ ຘມ຺ເມ ເທເສສິໍ. ຍາວກີວຎ຺ຈ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອິເມ ສຕ຺ຕ ອປຣິຫານິຍາ ຘມ຺ມາ ວຊ຺ຊີສຸ ຐສ຺ສນ຺ຕິ, ອິເມສຸ ຈ ສຕ຺ຕສຸ ອປຣິຫານິເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ ວຊ຺ຊີ ສນ຺ທິສ຺ສິສ຺ສນ຺ຕິ; ວຸທ຺ຘິເຍວ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ວຊ຺ຊີນໍ ປາຏິກງ຺ຂາ, ໂນ ປຣິຫານີ’’ຕິ.

‘‘ເອກເມເກນປິ [ເອກເມເກນປິ ເຕນ ໂຂ (ກ.) ທີ. ນິ. ໒.໑໓໕] ໂຠ, ໂຄຕມ, ອປຣິຫານິເຍນ ຘມ຺ເມນ ສມນ຺ນາຄຕານໍ ວຊ຺ຊີນໍ ວຸທ຺ຘິເຍວ ປາຏິກງ຺ຂາ, ໂນ ປຣິຫານິ; ໂກ ປນ ວາໂທ ສຕ຺ຕຫິ ອປຣິຫານິເຍຫິ ຘມ຺ເມຫິ! ອກຣຓີຍາ ຈ, ໂຠ ໂຄຕມ, ວຊ຺ຊີ ຣຎ຺ຎາ ມາຄເຘນ ອຊາຕສຕ຺ຕຸນາ ເວເທຫິປຸຕ຺ເຕນ ຍທິທໍ ຍຸທ຺ຘສ຺ສ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອຸປລາປນາຍ [ອຸປລາປນາ (ກ. ສີ. ກ.)], ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ມິຖຸເຠທາ. ຫນ຺ທ ຈ ທານິ ມຍໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ຄຈ຺ຉາມ, ພຫຸກິຈ຺ຈາ ມຍໍ ພຫຸກຣຓີຍາ’’ຕິ. ‘‘ຍສ຺ສທານິ ຕ຺ວໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ກາລໍ ມຎ຺ຎສີ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ວສ຺ສກາໂຣ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ມາຄຘມຫາມຕ຺ໂຕ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ປກ຺ກາມີຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ປຐມສຕ຺ຕກສຸຕ຺ຕໍ

໒໓. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ຄິຊ຺ຌກູເຏ ປພ຺ພເຕ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ສຕ຺ຕ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປຣິຫານິເຍ ຘມ຺ເມ ເທເສສ຺ສາມິ. ຕໍ ສຸຓາຖ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຖ; ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ກຕເມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕ ອປຣິຫານິຍາ ຘມ຺ມາ? ຍາວກີວຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ອຠິຓ຺ຫໍ ສນ຺ນິປາຕາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ສນ຺ນິປາຕພຫຸລາ; ວຸທ຺ຘິເຍວ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູນໍ ປາຏິກງ຺ຂາ, ໂນ ປຣິຫານິ.

‘‘ຍາວກີວຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ສມຄ຺ຄາ ສນ຺ນິປຕິສ຺ສນ຺ຕິ, ສມຄ຺ຄາ ວຸຏ຺ຐຫິສ຺ສນ຺ຕິ, ສມຄ຺ຄາ ສງ຺ຆກຣຓີຍານິ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ; ວຸທ຺ຘິເຍວ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູນໍ ປາຏິກງ຺ຂາ, ໂນ ປຣິຫານິ.

‘‘ຍາວກີວຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ອປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ນ ປຎ຺ຎາເປສ຺ສນ຺ຕິ, ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ນ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ຍຖາປຎ຺ຎຕ຺ເຕສຸ ສິກ຺ຂາປເທສຸ ສມາທາຍ ວຕ຺ຕິສ຺ສນ຺ຕິ; ວຸທ຺ຘິເຍວ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູນໍ ປາຏິກງ຺ຂາ, ໂນ ປຣິຫານິ.

‘‘ຍາວກີວຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ເຖຣາ ຣຕ຺ຕຎ຺ຎູ ຈິຣປພ຺ພຊິຕາ ສງ຺ຆປິຕໂຣ ສງ຺ຆປຣິຓາຍກາ ເຕ ສກ຺ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ ຄຣຸໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ ມາເນສ຺ສນ຺ຕິ ປູເຊສ຺ສນ຺ຕິ, ເຕສຎ຺ຈ ໂສຕພ຺ພໍ ມຎ຺ຎິສ຺ສນ຺ຕິ; ວຸທ຺ຘິເຍວ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູນໍ ປາຏິກງ຺ຂາ, ໂນ ປຣິຫານິ.

‘‘ຍາວກີວຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ອຸປ຺ປນ຺ນາຍ ຕຓ຺ຫາຍ ໂປໂນຠວິກາຍ ນ ວສໍ ຄຈ຺ຉິສ຺ສນ຺ຕິ; ວຸທ຺ຘິເຍວ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູນໍ ປາຏິກງ຺ຂາ, ໂນ ປຣິຫານິ.

‘‘ຍາວກີວຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ອາຣຎ຺ຎເກສຸ ເສນາສເນສຸ ສາເປກ຺ຂາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ; ວຸທ຺ຘິເຍວ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູນໍ ປາຏິກງ຺ຂາ, ໂນ ປຣິຫານິ.

‘‘ຍາວກີວຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ປຈ຺ຈຕ຺ຕຎ຺ເຎວ ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐາເປສ຺ສນ຺ຕິ – ‘ກິນ຺ຕິ ອນາຄຕາ ຈ ເປສລາ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ, ອາຄຕາ ຈ ເປສລາ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ຜາສຸໍ ວິຫເຣຍ຺ຍຸ’ນ຺ຕິ; ວຸທ຺ຘິເຍວ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູນໍ ປາຏິກງ຺ຂາ, ໂນ ປຣິຫານິ.

‘‘ຍາວກີວຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເມ ສຕ຺ຕ ອປຣິຫານິຍາ ຘມ຺ມາ ຠິກ຺ຂູສຸ ຐສ຺ສນ຺ຕິ, ອິເມສຸ ຈ ສຕ຺ຕສຸ ອປຣິຫານິເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຠິກ຺ຂູ ສນ຺ທິສ຺ສິສ຺ສນ຺ຕິ; ວຸທ຺ຘິເຍວ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູນໍ ປາຏິກງ຺ຂາ, ໂນ ປຣິຫານີ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ທຸຕິຍສຕ຺ຕກສຸຕ຺ຕໍ

໒໔. [ທີ. ນິ. ໒.໑໓໘] ‘‘ສຕ຺ຕ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປຣິຫານິເຍ ຘມ຺ເມ ເທເສສ຺ສາມິ. ຕໍ ສຸຓາຖ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຖ…ເປ… ກຕເມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕ ອປຣິຫານິຍາ ຘມ຺ມາ?