໓. ຕິສ຺ສພ຺ຣຫ຺ມາສຸຕ຺ຕໍ

໕໖. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ຄິຊ຺ຌກູເຏ ປພ຺ພເຕ. ອຖ ໂຂ ທ຺ເວ ເທວຕາ ອຠິກ຺ກນ຺ຕາຍ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຠິກ຺ກນ຺ຕວຓ຺ຓາ ເກວລກປ຺ປໍ ຄິຊ຺ຌກູຏໍ ໂອຠາເສຕ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ຐິຕາ ໂຂ ເອກາ ເທວຕາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ເອຕາ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ວິມຸຕ຺ຕາ’’ຕິ. ອປຣາ ເທວຕາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ເອຕາ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອນຸປາທິເສສາ ສຸວິມຸຕ຺ຕາ’’ຕິ. ອິທມໂວຈຸໍ ຕາ ເທວຕາ. ສມນຸຎ຺ໂຎ ສຕ຺ຖາ ອໂຫສິ. ອຖ ໂຂ ຕາ ເທວຕາ ‘‘ສມນຸຎ຺ໂຎ ສຕ຺ຖາ’’ຕິ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວນ຺ຕຣຘາຍິໍສຸ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຕສ຺ສາ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຈ຺ຈເຍນ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອິມໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣຕ຺ຕິໍ ທ຺ເວ ເທວຕາ ອຠິກ຺ກນ຺ຕາຍ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຠິກ຺ກນ຺ຕວຓ຺ຓາ ເກວລກປ຺ປໍ ຄິຊ຺ຌກູຏໍ ໂອຠາເສຕ຺ວາ ເຍນາຫໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ມໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ຐິຕາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກາ ເທວຕາ ມໍ ເອຕທໂວຈ – ‘ເອຕາ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ວິມຸຕ຺ຕາ’ຕິ. ອປຣາ ເທວຕາ ມໍ ເອຕທໂວຈ – ‘ເອຕາ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອນຸປາທິເສສາ ສຸວິມຸຕ຺ຕາ’ຕິ. ອິທມໂວຈຸໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕາ ເທວຕາ. ອິທໍ ວຕ຺ວາ ມໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວນ຺ຕຣຘາຍິໍສູ’’ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ຠຄວໂຕ ອວິທູເຣ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມໂຕ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລານສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ກຕເມສານໍ ໂຂ ເທວານໍ ເອວໍ ຎາຓໍ ໂຫຕິ – ‘ສອຸປາທິເສເສ ວາ ສອຸປາທິເສໂສຕິ, ອນຸປາທິເສເສ ວາ ອນຸປາທິເສໂສ’’’ຕິ? ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຕິສ຺ໂສ ນາມ ຠິກ຺ຂຸ ອຘຸນາກາລງ຺ກໂຕ ອຎ຺ຎຕຣໍ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກໍ ອຸປປນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຣາປິ ນໍ ເອວໍ ຊານນ຺ຕິ – ‘‘ຕິສ຺ໂສ ພ຺ຣຫ຺ມາ ມຫິທ຺ຘິໂກ ມຫານຸຠາໂວ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ – ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ພລວາ ປຸຣິໂສ ສມິຎ຺ຊິຕໍ ວາ ພາຫໍ ປສາເຣຍ຺ຍ, ປສາຣິຕໍ ວາ ພາຫໍ ສມິຎ຺ເຊຍ຺ຍ, ເອວເມວໍ – ຄິຊ຺ຌກູເຏ ປພ຺ພເຕ ອນ຺ຕຣຫິໂຕ ຕສ຺ມິໍ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ປາຕຸຣໂຫສິ. ອທ຺ທສາ ໂຂ ຕິສ຺ໂສ ພ຺ຣຫ຺ມາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລານໍ ທູຣໂຕວ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ. ທິສ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລານໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ເອຫິ ໂຂ, ມາຣິສ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ; ສ຺ວາຄຕໍ, ມາຣິສ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ! ຈິຣສ຺ສໍ ໂຂ, ມາຣິສ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ອິມໍ ປຣິຍາຍມກາສິ, ຍທິທໍ ອິຘາຄມນາຍ. ນິສີທ, ມາຣິສ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ອິທມາສນໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ນິສີທິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ. ຕິສ຺ໂສປິ ໂຂ ພ຺ຣຫ຺ມາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລານໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ຕິສ຺ສໍ ພ຺ຣຫ຺ມານໍ ອາຍສ຺ມາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກຕເມສານໍ ໂຂ, ຕິສ຺ສ, ເທວານໍ ເອວໍ ຎາຓໍ ໂຫຕິ – ‘ສອຸປາທິເສເສ ວາ ສອຸປາທິເສໂສຕິ, ອນຸປາທິເສເສ ວາ ອນຸປາທິເສໂສ’’’ຕິ? ‘‘ພ຺ຣຫ຺ມກາຍິການໍ ໂຂ, ມາຣິສ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ເທວານໍ ເອວໍ ຎາຓໍ ໂຫຕິ – ‘ສອຸປາທິເສເສ ວາ ສອຸປາທິເສໂສຕິ, ອນຸປາທິເສເສ ວາ ອນຸປາທິເສໂສ’’’ຕິ.

‘‘ສພ຺ເພສຎ຺ເຎວ ໂຂ, ຕິສ຺ສ, ພ຺ຣຫ຺ມກາຍິການໍ ເທວານໍ ເອວໍ ຎາຓໍ ໂຫຕິ – ‘ສອຸປາທິເສເສ ວາ ສອຸປາທິເສໂສຕິ, ອນຸປາທິເສເສ ວາ ອນຸປາທິເສໂສ’’’ຕິ? ‘‘ນ ໂຂ, ມາຣິສ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ສພ຺ເພສໍ ພ຺ຣຫ຺ມກາຍິການໍ ເທວານໍ ເອວໍ ຎາຓໍ ໂຫຕິ – ‘ສອຸປາທິເສເສ ວາ ສອຸປາທິເສໂສຕິ, ອນຸປາທິເສເສ ວາ ອນຸປາທິເສໂສ’’’ຕິ.

‘‘ເຍ ໂຂ ເຕ, ມາຣິສ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ພ຺ຣຫ຺ມກາຍິກາ ເທວາ ພ຺ຣຫ຺ເມນ ອາຍຸນາ ສນ຺ຕຸຏ຺ຐາ ພ຺ຣຫ຺ເມນ ວຓ຺ເຓນ ພ຺ຣຫ຺ເມນ ສຸເຂນ ພ຺ຣຫ຺ເມນ ຍເສນ ພ຺ຣຫ຺ເມນ ອາຘິປເຕຍ຺ເຍນ ສນ຺ຕຸຏ຺ຐາ, ເຕ ອຸຕ຺ຕຣິ ນິສ຺ສຣຓໍ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານນ຺ຕິ. ເຕສໍ ນ ເອວໍ ຎາຓໍ ໂຫຕິ – ‘ສອຸປາທິເສເສ ວາ ສອຸປາທິເສໂສຕິ, ອນຸປາທິເສເສ ວາ ອນຸປາທິເສໂສ’ຕິ. ເຍ ຈ ໂຂ ເຕ, ມາຣິສ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ພ຺ຣຫ຺ມກາຍິກາ ເທວາ ພ຺ຣຫ຺ເມນ ອາຍຸນາ ອສນ຺ຕຸຏ຺ຐາ, ພ຺ຣຫ຺ເມນ ວຓ຺ເຓນ ພ຺ຣຫ຺ເມນ ສຸເຂນ ພ຺ຣຫ຺ເມນ ຍເສນ ພ຺ຣຫ຺ເມນ ອາຘິປເຕຍ຺ເຍນ ອສນ຺ຕຸຏ຺ຐາ, ເຕ ຈ ອຸຕ຺ຕຣິ ນິສ຺ສຣຓໍ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານນ຺ຕິ. ເຕສໍ ເອວໍ ຎາຓໍ ໂຫຕິ – ‘ສອຸປາທິເສເສ ວາ ສອຸປາທິເສໂສຕິ, ອນຸປາທິເສເສ ວາ ອນຸປາທິເສໂສ’’’ຕິ.

‘‘ອິຘ, ມາຣິສ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ຠິກ຺ຂຸ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ. ຕເມນໍ ເຕ ເທວາ ເອວໍ ຊານນ຺ຕິ – ‘ອຍໍ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ໂຕ. ຍາວສ຺ສ ກາໂຍ ຐສ຺ສຕິ ຕາວ ນໍ ທກ຺ຂນ຺ຕິ ເທວມນຸສ຺ສາ. ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ນ ນໍ ທກ຺ຂນ຺ຕິ ເທວມນຸສ຺ສາ’ຕິ. ເອວມ຺ປິ ໂຂ, ມາຣິສ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ເຕສໍ ເທວານໍ ຎາຓໍ ໂຫຕິ – ‘ສອຸປາທິເສເສ ວາ ສອຸປາທິເສໂສຕິ, ອນຸປາທິເສເສ ວາ ອນຸປາທິເສໂສ’’’ຕິ.

‘‘ອິຘ ປນ, ມາຣິສ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ຠິກ຺ຂຸ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ. ຕເມນໍ ເຕ ເທວາ ເອວໍ ຊານນ຺ຕິ – ‘ອຍໍ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ໂຕ. ຍາວສ຺ສ ກາໂຍ ຐສ຺ສຕິ ຕາວ ນໍ ທກ຺ຂນ຺ຕິ ເທວມນຸສ຺ສາ. ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ນ ນໍ ທກ຺ຂນ຺ຕິ ເທວມນຸສ຺ສາ’ຕິ. ເອວມ຺ປິ ໂຂ, ມາຣິສ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ເຕສໍ ເທວານໍ ຎາຓໍ ໂຫຕິ – ‘ສອຸປາທິເສເສ ວາ ສອຸປາທິເສໂສຕິ, ອນຸປາທິເສເສ ວາ ອນຸປາທິເສໂສ’’’ຕິ.

‘‘ອິຘ ປນ, ມາຣິສ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ຠິກ຺ຂຸ ກາຍສກ຺ຂີ ໂຫຕິ. ຕເມນໍ ເທວາ ເອວໍ ຊານນ຺ຕິ – ‘ອຍໍ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ກາຍສກ຺ຂີ. ອປ຺ເປວ ນາມ ອຍມາຍສ຺ມາ ອນຸໂລມິການິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວມາໂນ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ເຕ ຠຊມາໂນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ສມນ຺ນານຍມາໂນ – ຍສ຺ສຕ຺ຖາຍ ກຸລປຸຕ຺ຕາ ສມ຺ມເທວ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊນ຺ຕິ ຕທນຸຕ຺ຕຣໍ – ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍປຣິໂຍສານໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫເຣຍ຺ຍາ’ຕິ. ເອວມ຺ປິ ໂຂ, ມາຣິສ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ເຕສໍ ເທວານໍ ຎາຓໍ ໂຫຕິ – ‘ສອຸປາທິເສເສ ວາ ສອຸປາທິເສໂສຕິ, ອນຸປາທິເສເສ ວາ ອນຸປາທິເສໂສ’’’ຕິ.

‘‘ອິຘ ປນ, ມາຣິສ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ຠິກ຺ຂຸ ທິຏ຺ຐິປ຺ປຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ…ເປ… ສທ຺ຘາວິມຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ…ເປ… ຘມ຺ມານຸສາຣີ ໂຫຕິ. ຕເມນໍ ເຕ ເທວາ ເອວໍ ຊານນ຺ຕິ – ‘ອຍໍ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ຘມ຺ມານຸສາຣີ. ອປ຺ເປວ ນາມ ອຍມາຍສ຺ມາ ອນຸໂລມິການິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວມາໂນ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ເຕ ຠຊມາໂນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ສມນ຺ນານຍມາໂນ – ຍສ຺ສຕ຺ຖາຍ ກຸລປຸຕ຺ຕາ ສມ຺ມເທວ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊນ຺ຕິ ຕທນຸຕ຺ຕຣໍ – ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍປຣິໂຍສານໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫເຣຍ຺ຍາ’ຕິ. ເອວມ຺ປິ ໂຂ, ມາຣິສ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ເຕສໍ ເທວານໍ ຎາຓໍ ໂຫຕິ – ‘ສອຸປາທິເສເສ ວາ ສອຸປາທິເສໂສຕິ, ອນຸປາທິເສເສ ວາ ອນຸປາທິເສໂສ’’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ຕິສ຺ສສ຺ສ ພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ – ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ພລວາ ປຸຣິໂສ ສມິຎ຺ຊິຕໍ ວາ ພາຫໍ ປສາເຣຍ຺ຍ, ປສາຣິຕໍ ວາ ພາຫໍ ສມິຎ຺ເຊຍ຺ຍ, ເອວເມວໍ – ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ອນ຺ຕຣຫິໂຕ ຄິຊ຺ຌກູເຏ ປພ຺ພເຕ ປາຕຸຣໂຫສິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ຍາວຕໂກ ອໂຫສິ ຕິສ຺ເສນ ພ຺ຣຫ຺ມຸນາ ສທ຺ຘິໍ ກຖາສລ຺ລາໂປ ຕໍ ສພ຺ພໍ ຠຄວໂຕ ອາໂຣເຈສິ.

‘‘ນ ຫິ ປນ ເຕ, ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ຕິສ຺ໂສ ພ຺ຣຫ຺ມາ ສຕ຺ຕມໍ ອນິມິຕ຺ຕວິຫາຣິໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ເທເສຕິ’’. ‘‘ເອຕສ຺ສ, ຠຄວາ, ກາໂລ; ເອຕສ຺ສ, ສຸຄຕ, ກາໂລ! ຍໍ ຠຄວາ ສຕ຺ຕມໍ ອນິມິຕ຺ຕວິຫາຣິໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ເທເສຍ຺ຍ. ຠຄວໂຕ ສຸຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ຘາເຣສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ສຸຓາຫິ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຫິ; ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສິ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ອິຘ, ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພນິມິຕ຺ຕານໍ ອມນສິກາຣາ ອນິມິຕ຺ຕໍ ເຈໂຕສມາຘິໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ຕເມນໍ ເຕ ເທວາ ເອວໍ ຊານນ຺ຕິ – ‘ອຍໍ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສພ຺ພນິມິຕ຺ຕານໍ ອມນສິກາຣາ ອນິມິຕ຺ຕໍ ເຈໂຕສມາຘິໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອປ຺ເປວ ນາມ ອຍມາຍສ຺ມາ ອນຸໂລມິການິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວມາໂນ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ເຕ ຠຊມາໂນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ສມນ຺ນານຍມາໂນ – ຍສ຺ສຕ຺ຖາຍ ກຸລປຸຕ຺ຕາ ສມ຺ມເທວ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊນ຺ຕິ ຕທນຸຕ຺ຕຣໍ – ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍປຣິໂຍສານໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫເຣຍ຺ຍາ’ຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ເຕສໍ ເທວານໍ ຎາຓໍ ໂຫຕິ – ‘ສອຸປາທິເສເສ ວາ ສອຸປາທິເສໂສຕິ, ອນຸປາທິເສເສ ວາ ອນຸປາທິເສໂສ’’’ຕິ. ຕຕິຍໍ.