໑໐. ຠຣິຍາສຸຕ຺ຕໍ

໖໓. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ເຍນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ຄຫປຕິສ຺ສ ນິເວສນໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທິ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ຄຫປຕິສ຺ສ ນິເວສເນ ມນຸສ຺ສາ ອຸຈ຺ຈາສທ຺ທາ ມຫາສທ຺ທາ ໂຫນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ອນາຖປິຓ຺ຑິໂກ ຄຫປຕິ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ອນາຖປິຓ຺ຑິກໍ ຄຫປຕິໍ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ກິໍ ນຸ ເຕ, ຄຫປຕິ, ນິເວສເນ ມນຸສ຺ສາ ອຸຈ຺ຈາສທ຺ທາ ມຫາສທ຺ທາ ເກວຏ຺ຏາ ມຎ຺ເຎ ມຈ຺ຉວິໂລເປ’’ຕິ? ‘‘ອຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ສຸຊາຕາ ຆຣສຸຓ຺ຫາ ອຑ຺ຒກຸລາ ອານີຕາ. ສາ ເນວ ສສ຺ສຸໍ ອາທິຍຕິ, ນ ສສຸຣໍ ອາທິຍຕິ, ນ ສາມິກໍ ອາທິຍຕິ, ຠຄວນ຺ຕມ຺ປິ ນ ສກ຺ກໂຣຕິ ນ ຄຣຸໍ ກໂຣຕິ ນ ມາເນຕິ ນ ປູເຊຕີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ສຸຊາຕໍ ຆຣສຸຓ຺ຫໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ເອຫິ, ສຸຊາເຕ’’ຕິ! ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ສຸຊາຕາ ຆຣສຸຓ຺ຫາ ຠຄວໂຕ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ສຸຊາຕໍ ຆຣສຸຓ຺ຫໍ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ສຕ຺ຕ ໂຂ ອິມາ, ສຸຊາເຕ, ປຸຣິສສ຺ສ ຠຣິຍາໂຍ. ກຕມາ ສຕ຺ຕ? ວຘກສມາ, ໂຈຣີສມາ, ອຍ຺ຍສມາ, ມາຕາສມາ, ຠຄິນີສມາ, ສຂີສມາ, ທາສີສມາ. ອິມາ ໂຂ, ສຸຊາເຕ, ສຕ຺ຕ ປຸຣິສສ຺ສ ຠຣິຍາໂຍ. ຕາສໍ ຕ຺ວໍ ກຕມາ’’ຕິ? ‘‘ນ ໂຂ ອຫໍ [ນາຫໍ (ສ຺ຍາ.)], ຠນ຺ເຕ, ອິມສ຺ສ ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຠາສິຕສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອາຊານາມິ. ສາຘຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ຕຖາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕຸ ຍຖາຫໍ ອິມສ຺ສ ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຠາສິຕສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ຊາເນຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ສຸຊາເຕ, ສຸຓາຫິ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຫິ; ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ສຸຊາຕາ ຆຣສຸຓ຺ຫາ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສິ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ປທຸຏ຺ຐຈິຕ຺ຕາ ອຫິຕານຸກມ຺ປິນີ,

ອຎ຺ເຎສຸ ຣຕ຺ຕາ ອຕິມຎ຺ຎເຕ ປຕິໍ;

ຘເນນ ກີຕສ຺ສ ວຘາຍ ອຸສ຺ສຸກາ,

ຍາ ເອວຣູປາ ປຸຣິສສ຺ສ ຠຣິຍາ;

‘ວຘາ ຈ ຠຣິຍາ’ຕິ ຈ ສາ ປວຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ຍໍ ອິຕ຺ຖິຍາ ວິນ຺ທຕິ ສາມິໂກ ຘນໍ,

ສິປ຺ປໍ ວຓິຊ຺ຊຎ຺ຈ ກສິໍ ອຘິຏ຺ຐຫໍ;

ອປ຺ປມ຺ປິ ຕສ຺ສ ອປຫາຕຸມິຈ຺ຉຕິ,

ຍາ ເອວຣູປາ ປຸຣິສສ຺ສ ຠຣິຍາ;

‘ໂຈຣີ ຈ ຠຣິຍາ’ຕິ ຈ ສາ ປວຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ອກມ຺ມກາມາ ອລສາ ມຫຄ຺ຆສາ,

ຜຣຸສາ ຈ ຈຓ຺ຑີ ທຸຣຸຕ຺ຕວາທິນີ;

ອຸຏ຺ຐາຍການໍ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ວຕ຺ຕຕິ,

ຍາ ເອວຣູປາ ປຸຣິສສ຺ສ ຠຣິຍາ;

‘ອຍ຺ຍາ ຈ ຠຣິຍາ’ຕິ ຈ ສາ ປວຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ຍາ ສພ຺ພທາ ໂຫຕິ ຫິຕານຸກມ຺ປິນີ,

ມາຕາວ ປຸຕ຺ຕໍ ອນຸຣກ຺ຂເຕ ປຕິໍ;

ຕໂຕ ຘນໍ ສມ຺ຠຕມສ຺ສ ຣກ຺ຂຕິ,

ຍາ ເອວຣູປາ ປຸຣິສສ຺ສ ຠຣິຍາ;

‘ມາຕາ ຈ ຠຣິຍາ’ຕິ ຈ ສາ ປວຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ຍຖາປິ ເຊຏ຺ຐາ ຠຄິນີ ກນິຏ຺ຐກາ [ກຓິຏ຺ຐາ (ສີ.), ກນິຏ຺ຐາ (ສ຺ຍາ.)],

ສຄາຣວາ ໂຫຕິ ສກມ຺ຫິ ສາມິເກ;

ຫິຣີມນາ ຠຕ຺ຕຸວສານຸວຕ຺ຕິນີ,

ຍາ ເອວຣູປາ ປຸຣິສສ຺ສ ຠຣິຍາ;‘ຠຄິນີ ຈ ຠຣິຍາ’ຕິ ຈ ສາ ປວຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ຍາຈີຘ ທິສ຺ວານ ປຕິໍ ປໂມທຕິ,

ສຂີ ສຂາຣໍວ ຈິຣສ຺ສມາຄຕໍ;

ໂກເລຍ຺ຍກາ ສີລວຕີ ປຕິພ຺ພຕາ,

ຍາ ເອວຣູປາ ປຸຣິສສ຺ສ ຠຣິຍາ;

‘ສຂີ ຈ ຠຣິຍາ’ຕິ ຈ ສາ ປວຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ອກ຺ກຸທ຺ຘສນ຺ຕາ ວຘທຓ຺ຑຕຊ຺ຊິຕາ,

ອທຸຏ຺ຐຈິຕ຺ຕາ ປຕິໂນ ຕິຕິກ຺ຂຕິ;

ອກ຺ໂກຘນາ ຠຕ຺ຕຸວສານຸວຕ຺ຕິນີ,

ຍາ ເອວຣູປາ ປຸຣິສສ຺ສ ຠຣິຍາ;

‘ທາສີ ຈ ຠຣິຍາ’ຕິ ຈ ສາ ປວຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ຍາຈີຘ ຠຣິຍາ ວຘກາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ,

‘ໂຈຣີ ຈ ອຍ຺ຍາ’ຕິ ຈ ຍາ ປວຸຈ຺ຈຕິ;

ທຸສ຺ສີລຣູປາ ຜຣຸສາ ອນາທຣາ,

ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ນິຣຍໍ ວຊນ຺ຕິ ຕາ.

‘‘ຍາຈີຘ ມາຕາ ຠຄິນີ ສຂີຕິ ຈ,

‘ທາສີ ຈ ຠຣິຍາ’ຕິ ຈ ສາ ປວຸຈ຺ຈຕິ;

ສີເລ ຐິຕຕ຺ຕາ ຈິຣຣຕ຺ຕສໍວຸຕາ,

ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ສຸຄຕິໍ ວຊນ຺ຕິ ຕາ’’ຕິ.

‘‘ອິມາ ໂຂ, ສຸຊາເຕ, ສຕ຺ຕ ປຸຣິສສ຺ສ ຠຣິຍາໂຍ. ຕາສໍ ຕ຺ວໍ ກຕມາ’’ຕິ? ‘‘ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ມໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ທາສີສມໍ ສາມິກສ຺ສ ຠຣິຍໍ ຘາເຣຕູ’’ຕິ. ທສມໍ.