໙. ນິພ຺ເພຘິກສຸຕ຺ຕໍ

໖໓. ‘‘ນິພ຺ເພຘິກປຣິຍາຍໍ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມປຣິຍາຍໍ ເທເສສ຺ສາມິ. ຕໍ ສຸຓາຖ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຖ; ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ກຕໂມ ຈ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິພ຺ເພຘິກປຣິຍາໂຍ ຘມ຺ມປຣິຍາໂຍ? ກາມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທິຕພ຺ພາ, ກາມານໍ ນິທານສມ຺ຠໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ, ກາມານໍ ເວມຕ຺ຕຕາ ເວທິຕພ຺ພາ, ກາມານໍ ວິປາໂກ ເວທິຕພ຺ໂພ, ກາມນິໂຣໂຘ [ກາມານໍ ນິໂຣໂຘ (ກ.) ເອວໍ ເວທນານິໂຣໂຘ-ອິຈ຺ຈາທີສຸປິ] ເວທິຕພ຺ໂພ, ກາມນິໂຣຘຄາມິນີ [ກາມານໍ ນິໂຣຘຄາມິນີ (ກ.) ເອວໍ ເວທນານິໂຣຘຄາມິນີ-ອິຈ຺ຈາທີສຸປິ] ປຏິປທາ ເວທິຕພ຺ພາ.

‘‘ເວທນາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທິຕພ຺ພາ, ເວທນານໍ ນິທານສມ຺ຠໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ, ເວທນານໍ ເວມຕ຺ຕຕາ ເວທິຕພ຺ພາ, ເວທນານໍ ວິປາໂກ ເວທິຕພ຺ໂພ, ເວທນານິໂຣໂຘ ເວທິຕພ຺ໂພ, ເວທນານິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ ເວທິຕພ຺ພາ.

‘‘ສຎ຺ຎາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທິຕພ຺ພາ, ສຎ຺ຎານໍ ນິທານສມ຺ຠໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ, ສຎ຺ຎານໍ ເວມຕ຺ຕຕາ ເວທິຕພ຺ພາ, ສຎ຺ຎານໍ ວິປາໂກ ເວທິຕພ຺ໂພ, ສຎ຺ຎານິໂຣໂຘ ເວທິຕພ຺ໂພ, ສຎ຺ຎານິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ ເວທິຕພ຺ພາ.

‘‘ອາສວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທິຕພ຺ພາ, ອາສວານໍ ນິທານສມ຺ຠໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ, ອາສວານໍ ເວມຕ຺ຕຕາ ເວທິຕພ຺ພາ, ອາສວານໍ ວິປາໂກ ເວທິຕພ຺ໂພ, ອາສວນິໂຣໂຘ ເວທິຕພ຺ໂພ, ອາສວນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ ເວທິຕພ຺ພາ.

‘‘ກມ຺ມໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທິຕພ຺ພໍ, ກມ຺ມານໍ ນິທານສມ຺ຠໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ, ກມ຺ມານໍ ເວມຕ຺ຕຕາ ເວທິຕພ຺ພາ, ກມ຺ມານໍ ວິປາໂກ ເວທິຕພ຺ໂພ, ກມ຺ມນິໂຣໂຘ ເວທິຕພ຺ໂພ, ກມ຺ມນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ ເວທິຕພ຺ພາ.

‘‘‘ກາມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທິຕພ຺ພາ, ກາມານໍ ນິທານສມ຺ຠໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ, ກາມານໍ ເວມຕ຺ຕຕາ ເວທິຕພ຺ພາ, ກາມານໍ ວິປາໂກ ເວທິຕພ຺ໂພ, ກາມນິໂຣໂຘ ເວທິຕພ຺ໂພ, ກາມນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ ເວທິຕພ຺ພາ’ຕິ, ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ [ມ. ນິ. ໑.໑໖໖; ສໍ. ນິ. ໔.໒໖໘]? ປຎ຺ຈິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ກາມຄຸຓາ – ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຣູປາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ, ໂສຕວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ສທ຺ທາ… ຆານວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຄນ຺ຘາ… ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຣສາ… ກາຍວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ. ອປິ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ເນເຕ ກາມາ ກາມຄຸຓາ ນາເມເຕ [ເຕ ກາມຄຸຓາ ນາມ ເນເຕ ກາມາ (ກ.)] ອຣິຍສ຺ສ ວິນເຍ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ –

[ກຖາ. ໕໑໔] ‘‘ສງ຺ກປ຺ປຣາໂຄ ປຸຣິສສ຺ສ ກາໂມ,

ເນເຕ [ນ ເຕ (ສ຺ຍາ.)] ກາມາ ຍານິ ຈິຕ຺ຣານິ ໂລເກ;

ສງ຺ກປ຺ປຣາໂຄ ປຸຣິສສ຺ສ ກາໂມ,

ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ ຈິຕ຺ຣານິ ຕເຖວ ໂລເກ;

ອເຖຕ຺ຖ ຘີຣາ ວິນຍນ຺ຕິ ຉນ຺ທ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ກາມານໍ ນິທານສມ຺ຠໂວ? ຜສ຺ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ກາມານໍ ນິທານສມ຺ຠໂວ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ກາມານໍ ເວມຕ຺ຕຕາ? ອຎ຺ໂຎ, ຠິກ຺ຂເວ, ກາໂມ ຣູເປສຸ, ອຎ຺ໂຎ ກາໂມ ສທ຺ເທສຸ, ອຎ຺ໂຎ ກາໂມ ຄນ຺ເຘສຸ, ອຎ຺ໂຎ ກາໂມ ຣເສສຸ, ອຎ຺ໂຎ ກາໂມ ໂຜຏ຺ຐພ຺ເພສຸ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກາມານໍ ເວມຕ຺ຕຕາ.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ກາມານໍ ວິປາໂກ? ຍໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ກາມຍມາໂນ ຕຊ຺ຊໍ ຕຊ຺ຊໍ ອຕ຺ຕຠາວໍ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ເຕຕິ ປຸຎ຺ຎຠາຄິຍໍ ວາ ອປຸຎ຺ຎຠາຄິຍໍ ວາ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກາມານໍ ວິປາໂກ.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ກາມນິໂຣໂຘ? ຜສ຺ສນິໂຣໂຘ [ຜສ຺ສນິໂຣຘາ (ສ຺ຍາ.)], ຠິກ຺ຂເວ, ກາມນິໂຣໂຘ. ອຍເມວ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ກາມນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ, ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ໂປ, ສມ຺ມາວາຈາ, ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ໂຕ, ສມ຺ມາອາຊີໂວ, ສມ຺ມາວາຍາໂມ, ສມ຺ມາສຕິ, ສມ຺ມາສມາຘິ.

‘‘ຍໂຕ ໂຂ [ຍໂຕ ຈ ໂຂ (ພຫູສຸ)], ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ເອວໍ ກາເມ ປຊານາຕິ, ເອວໍ ກາມານໍ ນິທານສມ຺ຠວໍ ປຊານາຕິ, ເອວໍ ກາມານໍ ເວມຕ຺ຕຕໍ ປຊານາຕິ, ເອວໍ ກາມານໍ ວິປາກໍ ປຊານາຕິ, ເອວໍ ກາມນິໂຣຘໍ ປຊານາຕິ, ເອວໍ ກາມນິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ປຊານາຕິ, ໂສ ອິມໍ ນິພ຺ເພຘິກໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປຊານາຕິ ກາມນິໂຣຘໍ. ກາມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທິຕພ຺ພາ…ເປ… ກາມນິໂຣຘຄາມິນີ [ສພ຺ພຕ຺ຖປິ ເອວເມວ ທິສ຺ສຕິ] ປຏິປທາ ເວທິຕພ຺ພາຕິ, ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ເວທນາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທິຕພ຺ພາ…ເປ… ເວທນານິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ ເວທິຕພ຺ພາຕິ, ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ຕິສ຺ໂສ ອິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນາ – ສຸຂາ ເວທນາ, ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນານໍ ນິທານສມ຺ຠໂວ? ຜສ຺ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນານໍ ນິທານສມ຺ຠໂວ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນານໍ ເວມຕ຺ຕຕາ? ອຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາມິສາ ສຸຂາ ເວທນາ, ອຕ຺ຖິ ນິຣາມິສາ ສຸຂາ ເວທນາ, ອຕ຺ຖິ ສາມິສາ ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ, ອຕ຺ຖິ ນິຣາມິສາ ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ, ອຕ຺ຖິ ສາມິສາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ, ອຕ຺ຖິ ນິຣາມິສາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນານໍ ເວມຕ຺ຕຕາ.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນານໍ ວິປາໂກ? ຍໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທິຍມາໂນ [ເວທຍມາໂນ (ສ຺ຍາ. ກໍ.) ອ. ນິ. ໔.໒໓໓] ຕຊ຺ຊໍ ຕຊ຺ຊໍ ອຕ຺ຕຠາວໍ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ເຕຕິ ປຸຎ຺ຎຠາຄິຍໍ ວາ ອປຸຎ຺ຎຠາຄິຍໍ ວາ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນານໍ ວິປາໂກ.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນານິໂຣໂຘ? ຜສ຺ສນິໂຣໂຘ [ຜສ຺ສນິໂຣຘາ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)], ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນານິໂຣໂຘ. ອຍເມວ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ເວທນານິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘິ.

‘‘ຍໂຕ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ເອວໍ ເວທນໍ ປຊານາຕິ, ເອວໍ ເວທນານໍ ນິທານສມ຺ຠວໍ ປຊານາຕິ, ເອວໍ ເວທນານໍ ເວມຕ຺ຕຕໍ ປຊານາຕິ, ເອວໍ ເວທນານໍ ວິປາກໍ ປຊານາຕິ, ເອວໍ ເວທນານິໂຣຘໍ ປຊານາຕິ, ເອວໍ ເວທນານິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ປຊານາຕິ. ໂສ ອິມໍ ນິພ຺ເພຘິກໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປຊານາຕິ ເວທນານິໂຣຘໍ. ເວທນາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທິຕພ຺ພາ…ເປ… ເວທນານິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ ເວທິຕພ຺ພາຕິ, ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ສຎ຺ຎາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທິຕພ຺ພາ…ເປ… ສຎ຺ຎານິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ ເວທິຕພ຺ພາຕິ, ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ຉຍິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຎ຺ຎາ – ຣູປສຎ຺ຎາ, ສທ຺ທສຎ຺ຎາ, ຄນ຺ຘສຎ຺ຎາ, ຣສສຎ຺ຎາ, ໂຜຏ຺ຐພ຺ພສຎ຺ຎາ, ຘມ຺ມສຎ຺ຎາ.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຎ຺ຎານໍ ນິທານສມ຺ຠໂວ? ຜສ຺ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຎ຺ຎານໍ ນິທານສມ຺ຠໂວ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຎ຺ຎານໍ ເວມຕ຺ຕຕາ? ອຎ຺ຎາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຎ຺ຎາ ຣູເປສຸ, ອຎ຺ຎາ ສຎ຺ຎາ ສທ຺ເທສຸ [ອຎ຺ຎາ ຠິກ຺ຂເວ ຣູເປສຸ ສຎ຺ຎາ ອຎ຺ຎາ ສທ຺ເທສຸ ສຎ຺ຎາ (ກ.) ເອວໍ ເສເສສຸປິ], ອຎ຺ຎາ ສຎ຺ຎາ ຄນ຺ເຘສຸ, ອຎ຺ຎາ ສຎ຺ຎາ ຣເສສຸ, ອຎ຺ຎາ ສຎ຺ຎາ ໂຜຏ຺ຐພ຺ເພສຸ, ອຎ຺ຎາ ສຎ຺ຎາ ຘມ຺ເມສຸ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຎ຺ຎານໍ ເວມຕ຺ຕຕາ.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຎ຺ຎານໍ ວິປາໂກ? ໂວຫາຣເວປກ຺ກໍ [ໂວຫາຣເວປກ຺ກາຫໍ (ສ຺ຍາ. ປີ.), ໂວຫາຣປກ຺ກາຫໍ (ສີ.)], ຠິກ຺ຂເວ, ສຎ຺ຎໍ [ສຎ຺ຎາ (ສ຺ຍາ. ປີ.)] ວທາມິ. ຍຖາ ຍຖາ ນໍ ສຎ຺ຊານາຕິ ຕຖາ ຕຖາ ໂວຫຣຕິ, ເອວໍ ສຎ຺ຎີ ອໂຫສິນ຺ຕິ [ອໂຫສີຕິ (ກ.)]. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຎ຺ຎານໍ ວິປາໂກ.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຎ຺ຎານິໂຣໂຘ? ຜສ຺ສນິໂຣໂຘ, [ຜສ຺ສນິໂຣຘາ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ຠິກ຺ຂເວ, ສຎ຺ຎານິໂຣໂຘ. ອຍເມວ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ສຎ຺ຎານິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘິ.

‘‘ຍໂຕ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ເອວໍ ສຎ຺ຎໍ ປຊານາຕິ, ເອວໍ ສຎ຺ຎານໍ ນິທານສມ຺ຠວໍ ປຊານາຕິ, ເອວໍ ສຎ຺ຎານໍ ເວມຕ຺ຕຕໍ ປຊານາຕິ, ເອວໍ ສຎ຺ຎານໍ ວິປາກໍ ປຊານາຕິ, ເອວໍ ສຎ຺ຎານິໂຣຘໍ ປຊານາຕິ, ເອວໍ ສຎ຺ຎານິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ປຊານາຕິ, ໂສ ອິມໍ ນິພ຺ເພຘິກໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປຊານາຕິ ສຎ຺ຎານິໂຣຘໍ. ສຎ຺ຎາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທິຕພ຺ພາ…ເປ… ສຎ຺ຎານິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ ເວທິຕພ຺ພາຕິ. ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ອາສວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທິຕພ຺ພາ…ເປ… ອາສວນິໂຣຘຄາມິນີ [ສພ຺ພຕ຺ຖປິ ເອວເມວ ທິສ຺ສຕິ] ປຏິປທາ ເວທິຕພ຺ພາຕິ, ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ຕໂຍເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາສວາ – ກາມາສໂວ, ຠວາສໂວ, ອວິຊ຺ຊາສໂວ.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາສວານໍ ນິທານສມ຺ຠໂວ? ອວິຊ຺ຊາ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາສວານໍ ນິທານສມ຺ຠໂວ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາສວານໍ ເວມຕ຺ຕຕາ? ອຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາສວາ ນິຣຍຄມນີຍາ [ນິຣຍຄາມິນິຍາ (ສີ. ກ.)], ອຕ຺ຖິ ອາສວາ ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິຄມນີຍາ, ອຕ຺ຖິ ອາສວາ ເປຕ຺ຕິວິສຍຄມນີຍາ, ອຕ຺ຖິ ອາສວາ ມນຸສ຺ສໂລກຄມນີຍາ, ອຕ຺ຖິ ອາສວາ ເທວໂລກຄມນີຍາ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາສວານໍ ເວມຕ຺ຕຕາ.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາສວານໍ ວິປາໂກ? ຍໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອວິຊ຺ຊາຄໂຕ ຕຊ຺ຊໍ ຕຊ຺ຊໍ ອຕ຺ຕຠາວໍ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ເຕຕິ ປຸຎ຺ຎຠາຄິຍໍ ວາ ອປຸຎ຺ຎຠາຄິຍໍ ວາ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາສວານໍ ວິປາໂກ.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາສວນິໂຣໂຘ? ອວິຊ຺ຊານິໂຣໂຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາສວນິໂຣໂຘ. ອຍເມວ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ອາສວນິໂຣຘຄາມິນີ [ສພ຺ພຕ຺ຖປິ ເອວເມວ ທິສ຺ສຕິ] ປຏິປທາ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘິ.

‘‘ຍໂຕ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ເອວໍ ອາສເວ ປຊານາຕິ, ເອວໍ ອາສວານໍ ນິທານສມ຺ຠວໍ ປຊານາຕິ, ເອວໍ ອາສວານໍ ເວມຕ຺ຕຕໍ ປຊານາຕິ, ເອວໍ ອາສວານໍ ວິປາກໍ ປຊານາຕິ, ເອວໍ ອາສວານໍ ນິໂຣຘໍ ປຊານາຕິ, ເອວໍ ອາສວານໍ ນິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ປຊານາຕິ, ໂສ ອິມໍ ນິພ຺ເພຘິກໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປຊານາຕິ ອາສວນິໂຣຘໍ. ອາສວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທິຕພ຺ພາ…ເປ… ອາສວນິໂຣຘຄາມິນີ [ສພ຺ພຕ຺ຖປິ ເອວເມວ ທິສ຺ສຕິ] ປຏິປທາ ເວທິຕພ຺ພາຕິ. ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ກມ຺ມໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທິຕພ຺ພໍ…ເປ… ກມ຺ມນິໂຣຘຄາມິນີ [ສພ຺ພຕ຺ຖປິ ເອວເມວ ທິສ຺ສຕິ] ປຏິປທາ ເວທິຕພ຺ພາຕິ, ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? [ກຖາ. ໕໓໙] ເຈຕນາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ກມ຺ມໍ ວທາມິ. ເຈຕຍິຕ຺ວາ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ – ກາເຍນ ວາຈາຍ ມນສາ.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ກມ຺ມານໍ ນິທານສມ຺ຠໂວ? ຜສ຺ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ກມ຺ມານໍ ນິທານສມ຺ຠໂວ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ກມ຺ມານໍ ເວມຕ຺ຕຕາ? ອຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກມ຺ມໍ ນິຣຍເວທນີຍໍ, ອຕ຺ຖິ ກມ຺ມໍ ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິເວທນີຍໍ, ອຕ຺ຖິ ກມ຺ມໍ ເປຕ຺ຕິວິສຍເວທນີຍໍ, ອຕ຺ຖິ ກມ຺ມໍ ມນຸສ຺ສໂລກເວທນີຍໍ, ອຕ຺ຖິ ກມ຺ມໍ ເທວໂລກເວທນີຍໍ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກມ຺ມານໍ ເວມຕ຺ຕຕາ.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ກມ຺ມານໍ ວິປາໂກ? ຕິວິຘາຫໍ [ອິມາຫໍ (ກ.)], ຠິກ຺ຂເວ, ກມ຺ມານໍ ວິປາກໍ ວທາມິ – ທິຏ຺ເຐວ [ທິຏ຺ເຐ ວາ (ສີ.)] ຘມ຺ເມ, ອຸປປຊ຺ເຊ ວາ [ອຸປປຊ຺ຊໍ ວາ (ກ. ສີ., ອ. ນິ. ໑໐.໒໑໗), ອຸປປຊ຺ຊ ວາ (?), ມ. ນິ. ໓.໓໐໓ ປາຬິຍາ ຕທຕ຺ຖວຓ຺ຓນາຍ ຈ ສໍສທ຺ເທຕພ຺ພໍ], ອປເຣ ວາ ປຣິຍາເຍ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກມ຺ມານໍ ວິປາໂກ.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ກມ຺ມນິໂຣໂຘ? ຜສ຺ສນິໂຣໂຘ, [ຜສ຺ສນິໂຣຘາ (ກ. ສີ. ສ຺ຍາ. ກ.)] ຠິກ຺ຂເວ, ກມ຺ມນິໂຣໂຘ. ອຍເມວ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ກມ຺ມນິໂຣຘຄາມິນີ [ສພ຺ພຕ຺ຖປິ ເອວເມວ ທິສ຺ສຕິ] ປຏິປທາ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘິ.

‘‘ຍໂຕ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ເອວໍ ກມ຺ມໍ ປຊານາຕິ, ເອວໍ ກມ຺ມານໍ ນິທານສມ຺ຠວໍ ປຊານາຕິ, ເອວໍ ກມ຺ມານໍ ເວມຕ຺ຕຕໍ ປຊານາຕິ, ເອວໍ ກມ຺ມານໍ ວິປາກໍ ປຊານາຕິ, ເອວໍ ກມ຺ມນິໂຣຘໍ ປຊານາຕິ, ເອວໍ ກມ຺ມນິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ປຊານາຕິ, ໂສ ອິມໍ ນິພ຺ເພຘິກໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປຊານາຕິ ກມ຺ມນິໂຣຘໍ. ກມ຺ມໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທິຕພ຺ພໍ…ເປ… ກມ຺ມນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ ເວທິຕພ຺ພາຕິ, ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ທຸກ຺ຂໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທິຕພ຺ພໍ, ທຸກ຺ຂສ຺ສ ນິທານສມ຺ຠໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ, ທຸກ຺ຂສ຺ສ ເວມຕ຺ຕຕາ ເວທິຕພ຺ພາ, ທຸກ຺ຂສ຺ສ ວິປາໂກ ເວທິຕພ຺ໂພ, ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘ ເວທິຕພ຺ໂພ, ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ ເວທິຕພ຺ພາຕິ. ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ຊາຕິປິ ທຸກ຺ຂາ, ຊຣາປິ ທຸກ຺ຂາ, ພ຺ຍາຘິປິ ທຸກ຺ໂຂ [ພ຺ຍາຘິປິ ທຸກ຺ຂາ (ສ຺ຍາ. ປີ. ກ.)], ມຣຓມ຺ປິ ທຸກ຺ຂໍ, ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາປິ ທຸກ຺ຂາ, ຍມ຺ປິຈ຺ຉໍ ນ ລຠຕິ ຕມ຺ປິ ທຸກ຺ຂໍ, ສໍຂິຕ຺ເຕນ ປຎ຺ຈຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘາ [ປຎ຺ຈຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘາປິ (ກ.)] ທຸກ຺ຂາ.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸກ຺ຂສ຺ສ ນິທານສມ຺ຠໂວ? ຕຓ຺ຫາ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸກ຺ຂສ຺ສ ນິທານສມ຺ຠໂວ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸກ຺ຂສ຺ສ ເວມຕ຺ຕຕາ? ອຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸກ຺ຂໍ ອຘິມຕ຺ຕໍ, ອຕ຺ຖິ ປຣິຕ຺ຕໍ, ອຕ຺ຖິ ທນ຺ຘວິຣາຄິ, ອຕ຺ຖິ ຂິປ຺ປວິຣາຄິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸກ຺ຂສ຺ສ ເວມຕ຺ຕຕາ.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸກ຺ຂສ຺ສ ວິປາໂກ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ເຍນ ທຸກ຺ເຂນ ອຠິຠູໂຕ ປຣິຍາທິນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ [ປຣິຍາທິຓ຺ຓຈິຕ຺ໂຕ (ກ.)] ໂສຈຕິ ກິລມຕິ ປຣິເທວຕິ, ອຸຣຕ຺ຕາຬິໍ ກນ຺ທຕິ, ສມ຺ໂມຫໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ເຍນ ວາ ປນ ທຸກ຺ເຂນ ອຠິຠູໂຕ ປຣິຍາທິນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ພຫິທ຺ຘາ ປຣິເຍຏ຺ຐິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ – ‘ໂກ [ໂສ ນ (ກ.)] ເອກປທໍ ທ຺ວິປທໍ ຊານາຕິ [ປຊານາຕິ (ກ.)] ອິມສ຺ສ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ນິໂຣຘາຍາ’ຕິ? ສມ຺ໂມຫເວປກ຺ກໍ ວາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸກ຺ຂໍ ວທາມິ ປຣິເຍຏ຺ຐິເວປກ຺ກໍ ວາ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸກ຺ຂສ຺ສ ວິປາໂກ.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘ? ຕຓ຺ຫານິໂຣໂຘ, [ຕຓ຺ຫານິໂຣຘາ (ກ. ສີ. ສ຺ຍາ. ກ.)] ຠິກ຺ຂເວ, ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘ. ອຍເມວ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘິ.

‘‘ຍໂຕ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ເອວໍ ທຸກ຺ຂໍ ປຊານາຕິ, ເອວໍ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ນິທານສມ຺ຠວໍ ປຊານາຕິ, ເອວໍ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ເວມຕ຺ຕຕໍ ປຊານາຕິ, ເອວໍ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ວິປາກໍ ປຊານາຕິ, ເອວໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘໍ ປຊານາຕິ, ເອວໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ປຊານາຕິ, ໂສ ອິມໍ ນິພ຺ເພຘິກໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປຊານາຕິ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘໍ. ທຸກ຺ຂໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທິຕພ຺ພໍ, ທຸກ຺ຂສ຺ສ ນິທານສມ຺ຠໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ, ທຸກ຺ຂສ຺ສ ເວມຕ຺ຕຕາ ເວທິຕພ຺ພາ, ທຸກ຺ຂສ຺ສ ວິປາໂກ ເວທິຕພ຺ໂພ, ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘ ເວທິຕພ຺ໂພ, ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ ເວທິຕພ຺ພາຕິ. ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ອຍໍ ໂຂ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິພ຺ເພຘິກປຣິຍາໂຍ ຘມ຺ມປຣິຍາໂຍ’’ຕິ. ນວມໍ.