໑. ນາຄສຸຕ຺ຕໍ

໔໓. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິ. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕປຏິກ຺ກນ຺ໂຕ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອາຍາມານນ຺ທ, ເຍນ ປຸພ຺ພາຣາໂມ ມິຄາຣມາຕຸປາສາໂທ ເຕນຸປສງ຺ກມິສ຺ສາມ ທິວາວິຫາຣາຍາ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມຕາ ອານນ຺ເທນ ສທ຺ຘິໍ ເຍນ ປຸພ຺ພາຣາໂມ ມິຄາຣມາຕຸປາສາໂທ ເຕນຸປສງ຺ກມິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ສາຍນ຺ຫສມຍໍ ປຏິສລ຺ລານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອາຍາມານນ຺ທ, ເຍນ ປຸພ຺ພໂກຏ຺ຐໂກ ເຕນຸປສງ຺ກມິສ຺ສາມ ຄຕ຺ຕານິ ປຣິສິຎ຺ຈິຕຸ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມຕາ ອານນ຺ເທນ ສທ຺ຘິໍ ເຍນ ປຸພ຺ພໂກຏ຺ຐໂກ ເຕນຸປສງ຺ກມິ ຄຕ຺ຕານິ ປຣິສິຎ຺ຈິຕຸໍ. ປຸພ຺ພໂກຏ຺ຐເກ ຄຕ຺ຕານິ ປຣິສິຎ຺ຈິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈຸຕ຺ຕຣິຕ຺ວາ ເອກຈີວໂຣ ອຏ຺ຐາສິ ຄຕ຺ຕານິ ປຸພ຺ພາປຍມາໂນ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຣຎ຺ໂຎ ປເສນທິສ຺ສ ໂກສລສ຺ສ ເສໂຕ ນາມ ນາໂຄ ມຫາຕູຣິຍ [ມຫາຕຸຣິຍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ຕາຬິຕວາທິເຕນ ປຸພ຺ພໂກຏ຺ຐກາ ປຈ຺ຈຸຕ຺ຕຣຕິ. ອປິສ຺ສຸ ຕໍ ຊໂນ ທິສ຺ວາ ເອວມາຫ – ‘‘ອຠິຣູໂປ ວຕ, ໂຠ, ຣຎ຺ໂຎ ນາໂຄ; ທສ຺ສນີໂຍ ວຕ, ໂຠ, ຣຎ຺ໂຎ ນາໂຄ; ປາສາທິໂກ ວຕ, ໂຠ, ຣຎ຺ໂຎ ນາໂຄ; ກາຍຸປປນ຺ໂນ ວຕ, ໂຠ, ຣຎ຺ໂຎ ນາໂຄ’’ຕິ! ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ອາຍສ຺ມາ ອຸທາຍີ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຫຕ຺ຖິເມວ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ມຫນ຺ຕໍ ພ຺ຣຫນ຺ຕໍ [ມຫນ຺ຕໍ ພ຺ຣຸຫນ຺ຕໍ (ສີ.), ມຫຕ຺ຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຕ຺ຕໍ (ກ.)] ກາຍຸປປນ຺ນໍ ຊໂນ ທິສ຺ວາ ເອວມາຫ – ‘ນາໂຄ ວຕ, ໂຠ, ນາໂຄ’ຕິ, ອຸທາຫຸ ອຎ຺ຎມ຺ປິ ກຎ຺ຈິ [ກິຎ຺ຈິ (ກ.)] ມຫນ຺ຕໍ ພ຺ຣຫນ຺ຕໍ ກາຍຸປປນ຺ນໍ ຊໂນ ທິສ຺ວາ ເອວມາຫ – ‘ນາໂຄ ວຕ, ໂຠ, ນາໂຄ’’’ຕິ? ‘‘ຫຕ຺ຖິມ຺ປິ ໂຂ, ອຸທາຍິ, ມຫນ຺ຕໍ ພ຺ຣຫນ຺ຕໍ ກາຍຸປປນ຺ນໍ ຊໂນ ທິສ຺ວາ ເອວມາຫ – ‘ນາໂຄ ວຕ, ໂຠ, ນາໂຄ’ຕິ! ອສ຺ສມ຺ປິ ໂຂ, ອຸທາຍິ, ມຫນ຺ຕໍ ພ຺ຣຫນ຺ຕໍ…ເປ… ໂຄຓມ຺ປິ ໂຂ, ອຸທາຍິ, ມຫນ຺ຕໍ ພ຺ຣຫນ຺ຕໍ…ເປ… ອຸຣຄມ຺ປິ [ນາຄມ຺ປິ (ກ.)] ໂຂ, ອຸທາຍິ, ມຫນ຺ຕໍ ພ຺ຣຫນ຺ຕໍ…ເປ… ຣຸກ຺ຂມ຺ປິ ໂຂ, ອຸທາຍິ, ມຫນ຺ຕໍ ພ຺ຣຫນ຺ຕໍ…ເປ… ມນຸສ຺ສມ຺ປິ ໂຂ, ອຸທາຍິ, ມຫນ຺ຕໍ ພ຺ຣຫນ຺ຕໍ ກາຍຸປປນ຺ນໍ ຊໂນ ທິສ຺ວາ ເອວມາຫ – ‘ນາໂຄ ວຕ, ໂຠ, ນາໂຄ’ຕິ! ອປິ ຈ, ອຸທາຍິ, ໂຍ ສເທວເກ ໂລເກ ສມາຣເກ ສພ຺ຣຫ຺ມເກ ສສ຺ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓິຍາ ປຊາຍ ສເທວມນຸສ຺ສາຍ ອາຄຸໍ ນ ກໂຣຕິ ກາເຍນ ວາຈາຍ ມນສາ, ຕມຫໍ ‘ນາໂຄ’ຕິ ພ຺ຣູມີ’’ຕິ.

‘‘ອຈ຺ຉຣິຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ອພ຺ຠຸຕໍ, ຠນ຺ເຕ! ຍາວ ສຸຠາສິຕໍ ຈິທໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕາ – ອປິ ຈ, ອຸທາຍິ, ໂຍ ສເທວເກ ໂລເກ ສມາຣເກ ສພ຺ຣຫ຺ມເກ ສສ຺ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓິຍາ ປຊາຍ ສເທວມນຸສ຺ສາຍ ອາຄຸໍ ນ ກໂຣຕິ ກາເຍນ ວາຈາຍ ມນສາ, ຕມຫໍ ‘ນາໂຄ’ຕິ ພ຺ຣູມີ’’ຕິ. ອິທຎ຺ຈ ປນາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕາ ສຸຠາສິຕໍ ອິມາຫິ ຄາຖາຫິ ອນຸໂມທາມິ –

‘‘ມນຸສ຺ສຠູຕໍ ສມ຺ພຸທ຺ຘໍ, ອຕ຺ຕທນ຺ຕໍ ສມາຫິຕໍ;

ອິຣິຍມານໍ ພ຺ຣຫ຺ມປເຖ, ຈິຕ຺ຕສ຺ສູປສເມ ຣຕໍ.

‘‘ຍໍ ມນຸສ຺ສາ ນມສ຺ສນ຺ຕິ, ສພ຺ພຘມ຺ມານ ປາຣຄຸໍ;

ເທວາປິ ຕໍ [ນໍ (ສີ. ປີ.)] ນມສ຺ສນ຺ຕິ, ອິຕິ ເມ ອຣຫໂຕ ສຸຕໍ.

‘‘ສພ຺ພສໍໂຍຊນາຕີຕໍ, ວນາ ນິພ຺ພນ [ນິພ຺ພານ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ມາຄຕໍ;

ກາເມຫິ ເນກ຺ຂມ຺ມຣຕໍ [ເນກ຺ຂມ຺ເມ ຣຕໍ (ກ. ສີ.)], ມຸຕ຺ຕໍ ເສລາວ ກຎ຺ຈນໍ.

‘‘ສພ຺ເພ ອຈ຺ຈຣຸຈີ ນາໂຄ, ຫິມວາຎ຺ເຎ ສິລຸຈ຺ຈເຍ;

ສພ຺ເພສໍ ນາຄນາມານໍ, ສຈ຺ຈນາໂມ ອນຸຕ຺ຕໂຣ.

‘‘ນາຄໍ ໂວ [ເຕ (ກ.)] ກິຕ຺ຕຍິສ຺ສາມິ, ນ ຫິ ອາຄຸໍ ກໂຣຕິ ໂສ;

ໂສຣຈ຺ຈໍ ອວິຫິໍສາ ຈ, ປາທາ ນາຄສ຺ສ ເຕ ທຸເວ.

‘‘ຕໂປ ຈ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ຈຣຓາ ນາຄສ຺ສ ຕ຺ຍາປເຣ;

ສທ຺ຘາຫຕ຺ໂຖ ມຫານາໂຄ, ອຸເປກ຺ຂາເສຕທນ຺ຕວາ.

‘‘ສຕິ ຄີວາ ສິໂຣ ປຎ຺ຎາ, ວີມໍສາ ຘມ຺ມຈິນ຺ຕນາ;

ຘມ຺ມກຸຈ຺ຉິສມາຕໂປ, ວິເວໂກ ຕສ຺ສ ວາລຘິ.

‘‘ໂສ ຌາຍີ ອສ຺ສາສຣໂຕ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸສມາຫິໂຕ [ອຊ຺ຌຕ຺ຕຸປສມາຫິໂຕ (ສ຺ຍາ. ກ.)];

ຄຈ຺ຉໍ ສມາຫິໂຕ ນາໂຄ, ຐິໂຕ ນາໂຄ ສມາຫິໂຕ.

‘‘ເສຍ຺ຍໍ ສມາຫິໂຕ ນາໂຄ, ນິສິນ຺ໂນປິ ສມາຫິໂຕ;

ສພ຺ພຕ຺ຖ ສໍວຸໂຕ ນາໂຄ, ເອສາ ນາຄສ຺ສ ສມ຺ປທາ.

‘‘ຠຸຎ຺ຊຕິ ອນວຊ຺ຊານິ, ສາວຊ຺ຊານິ ນ ຠຸຎ຺ຊຕິ;

ຆາສມຈ຺ຉາທນໍ ລທ຺ຘາ, ສນ຺ນິຘິໍ ປຣິວຊ຺ຊຍໍ.

‘‘ສໍໂຍຊນໍ ອຓຸໍ ຖູລໍ, ສພ຺ພໍ ເຉຕ຺ວານ ພນ຺ຘນໍ;

ເຍນ ເຍເນວ ຄຈ຺ຉຕິ, ອນເປກ຺ໂຂວ ຄຈ຺ຉຕິ.

‘‘ຍຖາປິ ອຸທເກ ຊາຕໍ, ປຸຓ຺ຑຣີກໍ ປວຑ຺ຒຕິ;

ນຸປລິປ຺ປຕິ [ນ ອຸປລິປ຺ປຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.), ນຸປລິມ຺ປຕິ (ກ.)] ໂຕເຍນ, ສຸຈິຄນ຺ຘໍ ມໂນຣມໍ.

‘‘ຕເຖວ ໂລເກ ສຸຊາໂຕ, ພຸທ຺ໂຘ ໂລເກ ວິຫຣຕິ;

ນຸປລິປ຺ປຕິ ໂລເກນ, ໂຕເຍນ ປທຸມໍ ຍຖາ.

‘‘ມຫາຄິນີວ ຊລິໂຕ [ມຫາຄ຺ຄິນິ ປຊ຺ຊລິໂຕ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ.)], ອນາຫາຣູປສມ຺ມຕິ;

ສງ຺ຂາເຣສູປສນ຺ເຕສຸ [ອງ຺ຄາເຣສຸ ຈ ສນ຺ເຕສຸ (ກ.)], ນິພ຺ພຸໂຕຕິ ປວຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ອຕ຺ຖສ຺ສາຍໍ ວິຎ຺ຎາປນີ, ອຸປມາ ວິຎ຺ຎູຫິ ເທສິຕາ;

ວິຎ຺ຎສ຺ສນ຺ຕິ [ວິຎ຺ຎິສ຺ສນ຺ຕິ (ກ.)] ມຫານາຄາ, ນາຄໍ ນາເຄນ ເທສິຕໍ.

‘‘ວີຕຣາໂຄ ວີຕໂທໂສ, ວີຕໂມໂຫ ອນາສໂວ;

ສຣີຣໍ ວິຊຫໍ ນາໂຄ, ປຣິນິພ຺ພິສ຺ສຕິ [ປຣິນິພ຺ພາຕິ (ປີ. ກ.)] ອນາສໂວ’’ຕິ. ປຐມໍ;