໗. ຉຬງ຺ຄທານສຸຕ຺ຕໍ

໓໗. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ເວຬຸກຓ຺ຑກີ [ເວຬຸກຓ຺ຑກິຍາ (ອ. ນິ. ໗.໕໓; ໒.໑໓໔; ສໍ. ນິ. ໒.໑໗໓)] ນນ຺ທມາຕາ ອຸປາສິກາ ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລານປ຺ປມຸເຂ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆ ຉຬງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕໍ ທກ຺ຂິຓໍ ປຕິຏ຺ຐາເປຕິ. ອທ຺ທສາ ໂຂ ຠຄວາ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ ເວຬຸກຓ຺ຑກິໍ ນນ຺ທມາຕຣໍ ອຸປາສິກໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລານປ຺ປມຸເຂ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆ ຉຬງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕໍ ທກ຺ຂິຓໍ ປຕິຏ຺ຐາເປນ຺ຕິໍ. ທິສ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ເອສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວຬຸກຓ຺ຑກີ ນນ຺ທມາຕາ ອຸປາສິກາ ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລານປ຺ປມຸເຂ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆ ຉຬງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕໍ ທກ຺ຂິຓໍ ປຕິຏ຺ຐາເປຕິ’’.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຉຬງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕາ ທກ຺ຂິຓາ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ທາຍກສ຺ສ ຕີຓງ຺ຄານິ ໂຫນ຺ຕິ, ປຏິຄ຺ຄາຫການໍ ຕີຓງ຺ຄານິ. ກຕມານິ ທາຍກສ຺ສ ຕີຓງ຺ຄານິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ທາຍໂກ ປຸພ຺ເພວ ທານາ ສຸມໂນ ໂຫຕິ, ທທໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປສາເທຕິ, ທຕ຺ວາ ອຕ຺ຕມໂນ ໂຫຕິ. ອິມານິ ທາຍກສ຺ສ ຕີຓງ຺ຄານິ.

‘‘ກຕມານິ ປຏິຄ຺ຄາຫການໍ ຕີຓງ຺ຄານິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຏິຄ຺ຄາຫກາ ວີຕຣາຄາ ວາ ໂຫນ຺ຕິ ຣາຄວິນຍາຍ ວາ ປຏິປນ຺ນາ, ວີຕໂທສາ ວາ ໂຫນ຺ຕິ ໂທສວິນຍາຍ ວາ ປຏິປນ຺ນາ, ວີຕໂມຫາ ວາ ໂຫນ຺ຕິ ໂມຫວິນຍາຍ ວາ ປຏິປນ຺ນາ. ອິມານິ ປຏິຄ຺ຄາຫການໍ ຕີຓງ຺ຄານິ. ອິຕິ ທາຍກສ຺ສ ຕີຓງ຺ຄານິ, ປຏິຄ຺ຄາຫການໍ ຕີຓງ຺ຄານິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຉຬງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕາ ທກ຺ຂິຓາ ໂຫຕິ.

‘‘ເອວໍ ຉຬງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕາຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທກ຺ຂິຓາຍ ນ ສຸກຣໍ ປຸຎ຺ຎສ຺ສ ປມາຓໍ ຄເຫຕຸໍ – ‘ເອຕ຺ຕໂກ ປຸຎ຺ຎາຠິສນ຺ໂທ ກຸສລາຠິສນ຺ໂທ ສຸຂສ຺ສາຫາໂຣ ໂສວຄ຺ຄິໂກ ສຸຂວິປາໂກ ສຄ຺ຄສໍວຕ຺ຕນິໂກ ອິຏ຺ຐາຍ ກນ຺ຕາຍ ມນາປາຍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ສໍວຕ຺ຕຕີ’ຕິ. ອຖ ໂຂ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ໂຍ [ອສງ຺ເຂຍ຺ໂຍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ອປ຺ປເມຍ຺ໂຍ ມຫາປຸຎ຺ຎກ຺ຂນ຺ໂຘຕ຺ເວວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາສມຸທ຺ເທ ນ ສຸກຣໍ ອຸທກສ຺ສ ປມາຓໍ ຄເຫຕຸໍ – ‘ເອຕ຺ຕການິ ອຸທກາຬ຺ຫການີຕິ ວາ ເອຕ຺ຕການິ ອຸທກາຬ຺ຫກສຕານີຕິ ວາ ເອຕ຺ຕການິ ອຸທກາຬ຺ຫກສຫສ຺ສານີຕິ ວາ ເອຕ຺ຕການິ ອຸທກາຬ຺ຫກສຕສຫສ຺ສານີ’ຕິ ວາ. ອຖ ໂຂ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ໂຍ ອປ຺ປເມຍ຺ໂຍ ມຫາອຸທກກ຺ຂນ຺ໂຘຕ຺ເວວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວໍ ຉຬງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕາຍ ທກ຺ຂິຓາຍ ນ ສຸກຣໍ ປຸຎ຺ຎສ຺ສ ປມາຓໍ ຄເຫຕຸໍ – ‘ເອຕ຺ຕໂກ ປຸຎ຺ຎາຠິສນ຺ໂທ ກຸສລາຠິສນ຺ໂທ ສຸຂສ຺ສາຫາໂຣ ໂສວຄ຺ຄິໂກ ສຸຂວິປາໂກ ສຄ຺ຄສໍວຕ຺ຕນິໂກ ອິຏ຺ຐາຍ ກນ຺ຕາຍ ມນາປາຍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ສໍວຕ຺ຕຕີ’ຕິ. ອຖ ໂຂ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ໂຍ ອປ຺ປເມຍ຺ໂຍ ມຫາປຸຎ຺ຎກ຺ຂນ຺ໂຘຕ຺ເວວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ.

[ເປ. ວ. ໓໐໕ ເປຕວຕ຺ຖຸມ຺ຫິປິ] ‘‘ປຸພ຺ເພວ ທານາ ສຸມໂນ, ທທໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປສາທເຍ;

ທຕ຺ວາ ອຕ຺ຕມໂນ ໂຫຕິ, ເອສາ ຍຎ຺ຎສ຺ສ [ປຸຎ຺ຎສ຺ສ (ກ.)] ສມ຺ປທາ.

‘‘ວີຕຣາຄາ [ວີຕຣາໂຄ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.) ເອວໍ ອນນ຺ຕຣປທຕ຺ຕເຍປິ] ວີຕໂທສາ, ວີຕໂມຫາ ອນາສວາ;

ເຂຕ຺ຕໍ ຍຎ຺ຎສ຺ສ ສມ຺ປນ຺ນໍ, ສຎ຺ຎຕາ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣໂຍ [ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິໂນ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)].

‘‘ສຍໍ ອາຈມຍິຕ຺ວານ, ທຕ຺ວາ ສເກຫິ ປາຓິຠິ;

ອຕ຺ຕໂນ ປຣໂຕ ເຈໂສ, ຍຎ຺ໂຎ ໂຫຕິ ມຫປ຺ຜໂລ.

[ອ. ນິ. ໔.໔໐] ‘‘ເອວໍ ຍຊິຕ຺ວາ ເມຘາວີ, ສທ຺ໂຘ ມຸຕ຺ເຕນ ເຈຕສາ;

ອພ຺ຍາປຊ຺ຊໍ ສຸຂໍ ໂລກໍ, ປຓ຺ຑິໂຕ ອຸປປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ;