໔. ເທວຕາວຄ຺ໂຄ

໑. ເສຂສຸຕ຺ຕໍ

໓໑. ‘‘ຉຍິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມາ ເສຂສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ປຣິຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ກຕເມ ຉ? ກມ຺ມາຣາມຕາ, ຠສ຺ສາຣາມຕາ, ນິທ຺ທາຣາມຕາ, ສງ຺ຄຓິກາຣາມຕາ, ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ອຄຸຕ຺ຕທ຺ວາຣຕາ, ໂຠຊເນ ອມຕ຺ຕຎ຺ຎຸຕາ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຉ ຘມ຺ມາ ເສຂສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ປຣິຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ.

‘‘ຉຍິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມາ ເສຂສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອປຣິຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ກຕເມ ຉ? ນ ກມ຺ມາຣາມຕາ, ນ ຠສ຺ສາຣາມຕາ, ນ ນິທ຺ທາຣາມຕາ, ນ ສງ຺ຄຓິກາຣາມຕາ, ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ຄຸຕ຺ຕທ຺ວາຣຕາ, ໂຠຊເນ ມຕ຺ຕຎ຺ຎຸຕາ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຉ ຘມ຺ມາ ເສຂສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອປຣິຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’’ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ປຐມອປຣິຫານສຸຕ຺ຕໍ

໓໒. ອຖ ໂຂ ອຎ຺ຎຕຣາ ເທວຕາ ອຠິກ຺ກນ຺ຕາຍ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຠິກ຺ກນ຺ຕວຓ຺ຓາ ເກວລກປ຺ປໍ ເຊຕວນໍ ໂອຠາເສຕ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ເອກມນ຺ຕໍ ຐິຕາ ໂຂ ສາ ເທວຕາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ຉຍິເມ, ຠນ຺ເຕ, ຘມ຺ມາ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອປຣິຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ກຕເມ ຉ? ສຕ຺ຖຸຄາຣວຕາ, ຘມ຺ມຄາຣວຕາ, ສງ຺ຆຄາຣວຕາ, ສິກ຺ຂາຄາຣວຕາ, ອປ຺ປມາທຄາຣວຕາ, ປຏິສນ຺ຖາຣຄາຣວຕາ [ປຏິສນ຺ຘາຣຄາຣວຕາ (ກ.)] – ອິເມ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຉ ຘມ຺ມາ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອປຣິຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’’ຕິ. ອິທມໂວຈ ສາ ເທວຕາ. ສມນຸຎ຺ໂຎ ສຕ຺ຖາ ອໂຫສິ. ອຖ ໂຂ ສາ ເທວຕາ ‘‘ສມນຸຎ຺ໂຎ ເມ ສຕ຺ຖາ’’ຕິ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວນ຺ຕຣຘາຍິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຕສ຺ສາ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຈ຺ຈເຍນ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອິມໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣຕ຺ຕິໍ ອຎ຺ຎຕຣາ ເທວຕາ ອຠິກ຺ກນ຺ຕາຍ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຠິກ຺ກນ຺ຕວຓ຺ຓາ ເກວລກປ຺ປໍ ເຊຕວນໍ ໂອຠາເສຕ຺ວາ ເຍນາຫໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ມໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ເອກມນ຺ຕໍ ຐິຕາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາ ເທວຕາ ມໍ ເອຕທໂວຈ – ‘ຉຍິເມ, ຠນ຺ເຕ, ຘມ຺ມາ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອປຣິຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ກຕເມ ຉ? ສຕ຺ຖຸຄາຣວຕາ, ຘມ຺ມຄາຣວຕາ, ສງ຺ຆຄາຣວຕາ, ສິກ຺ຂາຄາຣວຕາ, ອປ຺ປມາທຄາຣວຕາ, ປຏິສນ຺ຖາຣຄາຣວຕາ – ອິເມ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຉ ຘມ຺ມາ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອປຣິຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’ຕິ. ອິທມໂວຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາ ເທວຕາ. ອິທໍ ວຕ຺ວາ ມໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວນ຺ຕຣຘາຍີ’’ຕິ.

‘‘ສຕ຺ຖຸຄຣຸ ຘມ຺ມຄຣຸ, ສງ຺ເຆ ຈ ຕິພ຺ພຄາຣໂວ;

ອປ຺ປມາທຄຣຸ ຠິກ຺ຂຸ, ປຏິສນ຺ຖາຣຄາຣໂວ;

ອຠພ຺ໂພ ປຣິຫານາຍ, ນິພ຺ພານສ຺ເສວ ສນ຺ຕິເກ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ;

໓. ທຸຕິຍອປຣິຫານສຸຕ຺ຕໍ

໓໓. ‘‘ອິມໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣຕ຺ຕິໍ ອຎ຺ຎຕຣາ ເທວຕາ ອຠິກ຺ກນ຺ຕາຍ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຠິກ຺ກນ຺ຕວຓ຺ຓາ ເກວລກປ຺ປໍ ເຊຕວນໍ ໂອຠາເສຕ຺ວາ ເຍນາຫໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ມໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ເອກມນ຺ຕໍ ຐິຕາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາ ເທວຕາ ມໍ ເອຕທໂວຈ – ‘ຉຍິເມ, ຠນ຺ເຕ, ຘມ຺ມາ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອປຣິຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ກຕເມ ຉ? ສຕ຺ຖຸຄາຣວຕາ, ຘມ຺ມຄາຣວຕາ, ສງ຺ຆຄາຣວຕາ, ສິກ຺ຂາຄາຣວຕາ, ຫິຣິຄາຣວຕາ, ໂອຕ຺ຕປ຺ປຄາຣວຕາ – ອິເມ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຉ ຘມ຺ມາ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອປຣິຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’ຕິ. ອິທມໂວຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາ ເທວຕາ. ອິທໍ ວຕ຺ວາ ມໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວນ຺ຕຣຘາຍີ’’ຕິ.

‘‘ສຕ຺ຖຸຄຣຸ ຘມ຺ມຄຣຸ, ສງ຺ເຆ ຈ ຕິພ຺ພຄາຣໂວ;

ຫິຣິໂອຕ຺ຕປ຺ປສມ຺ປນ຺ໂນ, ສປ຺ປຕິສ຺ໂສ ສຄາຣໂວ;

ອຠພ຺ໂພ ປຣິຫານາຍ, ນິພ຺ພານສ຺ເສວ ສນ຺ຕິເກ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ;

໔. ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລານສຸຕ຺ຕໍ

໓໔. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມໂຕ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລານສ຺ສ ຣໂຫຄຕສ຺ສ ປຏິສລ຺ລີນສ຺ສ ເອວໍ ເຈຕໂສ ປຣິວິຕກ຺ໂກ ອຸທປາທິ – ‘‘ກຕເມສານໍ ເທວານໍ ເອວໍ ຎາຓໍ ໂຫຕິ – ‘ໂສຕາປນ຺ນາ ນາມ [ໂສຕາປນ຺ນາມ຺ຫາ (ສີ.), ໂສຕາປນ຺ນາມ຺ຫ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ອວິນິປາຕຘມ຺ມາ ນິຍຕາ ສມ຺ໂພຘິປຣາຍຓາ’’’ຕິ? ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຕິສ຺ໂສ ນາມ ຠິກ຺ຂຸ ອຘຸນາກາລງ຺ກໂຕ ອຎ຺ຎຕຣໍ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກໍ ອຸປປນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຣປິ ນໍ ເອວໍ ຊານນ຺ຕິ – ‘‘ຕິສ຺ໂສ ພ຺ຣຫ຺ມາ ມຫິທ຺ຘິໂກ ມຫານຸຠາໂວ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ – ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ພລວາ ປຸຣິໂສ ສມິຎ຺ຊິຕໍ [ສມ຺ມິຎ຺ຊິຕໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ວາ ພາຫໍ ປສາເຣຍ຺ຍ ປສາຣິຕໍ ວາ ພາຫໍ ສມິຎ຺ເຊຍ຺ຍ, ເອວເມວໍ – ເຊຕວເນ ອນ຺ຕຣຫິໂຕ ຕສ຺ມິໍ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ປາຕຸຣໂຫສິ. ອທ຺ທສາ ໂຂ ຕິສ຺ໂສ ພ຺ຣຫ຺ມາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລານໍ ທູຣໂຕວ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ. ທິສ຺ວານ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລານໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ເອຫິ ໂຂ, ມາຣິສ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ; ສ຺ວາຄຕໍ [ສາຄຕໍ (ສີ.)], ມາຣິສ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ; ຈິຣສ຺ສໍ ໂຂ, ມາຣິສ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ; ອິມໍ ປຣິຍາຍມກາສິ, ຍທິທໍ ອິຘາຄມນາຍ. ນິສີທ, ມາຣິສ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ອິທມາສນໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ນິສີທິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ. ຕິສ຺ໂສປິ ໂຂ ພ຺ຣຫ຺ມາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລານໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ຕິສ຺ສໍ ພ຺ຣຫ຺ມານໍ ອາຍສ຺ມາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ກຕເມສານໍ ໂຂ, ຕິສ຺ສ, ເທວານໍ ເອວໍ ຎາຓໍ ໂຫຕິ – ‘ໂສຕາປນ຺ນາ ນາມ ອວິນິປາຕຘມ຺ມາ ນິຍຕາ ສມ຺ໂພຘິປຣາຍຓາ’’’ຕິ? ‘‘ຈາຕຸມຫາຣາຊິການໍ ໂຂ, ມາຣິສ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ເທວານໍ ເອວໍ ຎາຓໍ ໂຫຕິ – ‘ໂສຕາປນ຺ນາ ນາມ ອວິນິປາຕຘມ຺ມາ ນິຍຕາ ສມ຺ໂພຘິປຣາຍຓາ’’’ຕິ.

‘‘ສພ຺ເພສຎ຺ເຎວ ນຸ ໂຂ, ຕິສ຺ສ, ຈາຕຸມຫາຣາຊິການໍ ເທວານໍ ເອວໍ ຎາຓໍ ໂຫຕິ – ‘ໂສຕາປນ຺ນາ ນາມ ອວິນິປາຕຘມ຺ມາ ນິຍຕາ ສມ຺ໂພຘິປຣາຍຓາ’’’ຕິ? ‘‘ນ ໂຂ, ມາຣິສ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ສພ຺ເພສໍ ຈາຕຸມຫາຣາຊິການໍ ເທວານໍ ເອວໍ ຎາຓໍ ໂຫຕິ – ‘ໂສຕາປນ຺ນາ ນາມ ອວິນິປາຕຘມ຺ມາ ນິຍຕາ ສມ຺ໂພຘິປຣາຍຓາ’ຕິ. ເຍ ໂຂ ເຕ, ມາຣິສ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ຈາຕຸມຫາຣາຊິກາ ເທວາ ພຸທ຺ເຘ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທນ ອສມນ຺ນາຄຕາ ຘມ຺ເມ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທນ ອສມນ຺ນາຄຕາ ສງ຺ເຆ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທນ ອສມນ຺ນາຄຕາ ອຣິຍກນ຺ເຕຫິ ສີເລຫິ ອສມນ຺ນາຄຕາ ນ ເຕສໍ ເທວານໍ ເອວໍ ຎາຓໍ ໂຫຕິ – ‘ໂສຕາປນ຺ນາ ນາມ ອວິນິປາຕຘມ຺ມາ ນິຍຕາ ສມ຺ໂພຘິປຣາຍຓາ’ຕິ. ເຍ ຈ ໂຂ ເຕ, ມາຣິສ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ຈາຕຸມຫາຣາຊິກາ ເທວາ ພຸທ຺ເຘ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທນ ສມນ຺ນາຄຕາ, ຘມ຺ເມ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທນ ສມນ຺ນາຄຕາ, ສງ຺ເຆ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທນ ສມນ຺ນາຄຕາ ອຣິຍກນ຺ເຕຫິ ສີເລຫິ ສມນ຺ນາຄຕາ, ເຕສໍ ເອວໍ ຎາຓໍ ໂຫຕິ – ‘ໂສຕາປນ຺ນາ ນາມ ອວິນິປາຕຘມ຺ມາ ນິຍຕາ ສມ຺ໂພຘິປຣາຍຓາ’’’ຕິ.

‘‘ຈາຕຸມຫາຣາຊິການຎ຺ເຎວ ນຸ ໂຂ, ຕິສ຺ສ, ເທວານໍ ເອວໍ ຎາຓໍ ໂຫຕິ – ‘ໂສຕາປນ຺ນາ ນາມ ອວິນິປາຕຘມ຺ມາ ນິຍຕາ ສມ຺ໂພຘິປຣາຍຓາ’ຕິ ອຸທາຫຸ ຕາວຕິໍສານມ຺ປິ ເທວານໍ…ເປ… ຍາມານມ຺ປິ ເທວານໍ… ຕຸສິຕານມ຺ປິ ເທວານໍ… ນິມ຺ມານຣຕີນມ຺ປິ ເທວານໍ… ປຣນິມ຺ມິຕວສວຕ຺ຕີນມ຺ປິ ເທວານໍ ເອວໍ ຎາຓໍ ໂຫຕິ – ‘ໂສຕາປນ຺ນາ ນາມ ອວິນິປາຕຘມ຺ມາ ນິຍຕາ ສມ຺ໂພຘິປຣາຍຓາ’’’ຕິ? ‘‘ປຣນິມ຺ມິຕວສວຕ຺ຕີນມ຺ປິ ໂຂ, ມາຣິສ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ເທວານໍ ເອວໍ ຎາຓໍ ໂຫຕິ – ‘ໂສຕາປນ຺ນາ ນາມ ອວິນິປາຕຘມ຺ມາ ນິຍຕາ ສມ຺ໂພຘິປຣາຍຓາ’’’ຕິ.

‘‘ສພ຺ເພສຎ຺ເຎວ ນຸ ໂຂ, ຕິສ຺ສ, ປຣນິມ຺ມິຕວສວຕ຺ຕີນໍ ເທວານໍ ເອວໍ ຎາຓໍ ໂຫຕິ – ‘ໂສຕາປນ຺ນາ ນາມ ອວິນິປາຕຘມ຺ມາ ນິຍຕາ ສມ຺ໂພຘິປຣາຍຓາ’’’ຕິ? ‘‘ນ ໂຂ, ມາຣິສ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ສພ຺ເພສໍ ປຣນິມ຺ມິຕວສວຕ຺ຕີນໍ ເທວານໍ ເອວໍ ຎາຓໍ ໂຫຕິ – ‘ໂສຕາປນ຺ນາ ນາມ ອວິນິປາຕຘມ຺ມາ ນິຍຕາ ສມ຺ໂພຘິປຣາຍຓາ’ຕິ. ເຍ ໂຂ ເຕ, ມາຣິສ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ປຣນິມ຺ມິຕວສວຕ຺ຕີ ເທວາ ພຸທ຺ເຘ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທນ ອສມນ຺ນາຄຕາ, ຘມ຺ເມ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທນ ອສມນ຺ນາຄຕາ, ສງ຺ເຆ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທນ ອສມນ຺ນາຄຕາ, ອຣິຍກນ຺ເຕຫິ ສີເລຫິ ອສມນ຺ນາຄຕາ, ນ ເຕສໍ ເທວານໍ ເອວໍ ຎາຓໍ ໂຫຕິ – ‘ໂສຕາປນ຺ນາ ນາມ ອວິນິປາຕຘມ຺ມາ ນິຍຕາ ສມ຺ໂພຘິປຣາຍຓາ’ຕິ. ເຍ ຈ ໂຂ ເຕ, ມາຣິສ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ປຣນິມ຺ມິຕວສວຕ຺ຕີ ເທວາ ພຸທ຺ເຘ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທນ ສມນ຺ນາຄຕາ, ຘມ຺ເມ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທນ ສມນ຺ນາຄຕາ, ສງ຺ເຆ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທນ ສມນ຺ນາຄຕາ, ອຣິຍກນ຺ເຕຫິ ສີເລຫິ ສມນ຺ນາຄຕາ ເຕສໍ ເອວໍ ຎາຓໍ ໂຫຕິ – ‘ໂສຕາປນ຺ນາ ນາມ ອວິນິປາຕຘມ຺ມາ ນິຍຕາ ສມ຺ໂພຘິປຣາຍຓາ’’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ຕິສ຺ສສ຺ສ ພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ – ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ພລວາ ປຸຣິໂສ ສມິຎ຺ຊິຕໍ ວາ ພາຫໍ ປສາເຣຍ຺ຍ, ປສາຣິຕໍ ວາ ພາຫໍ ສມິຎ຺ເຊຍ຺ຍ, ເອວເມວໍ – ‘ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ອນ຺ຕຣຫິໂຕ ເຊຕວເນ ປາຕຸຣໂຫສີ’’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ວິຊ຺ຊາຠາຄິຍສຸຕ຺ຕໍ

໓໕. ‘‘ຉຍິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມາ ວິຊ຺ຊາຠາຄິຍາ. ກຕເມ ຉ? ອນິຈ຺ຈສຎ຺ຎາ, ອນິຈ຺ເຈ ທຸກ຺ຂສຎ຺ຎາ, ທຸກ຺ເຂ ອນຕ຺ຕສຎ຺ຎາ, ປຫານສຎ຺ຎາ, ວິຣາຄສຎ຺ຎາ, ນິໂຣຘສຎ຺ຎາ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຉ ຘມ຺ມາ ວິຊ຺ຊາຠາຄິຍາ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ວິວາທມູລສຸຕ຺ຕໍ

໓໖. [ທີ. ນິ. ໓.໓໒໕; ມ. ນິ. ໓.໔໔; ຈູຬວ. ໒໑໖] ‘‘ຉຍິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິວາທມູລານິ. ກຕມານິ ຉ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ໂກຘໂນ ໂຫຕິ ອຸປນາຫີ. ໂຍ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ໂກຘໂນ ໂຫຕິ ອຸປນາຫີ ໂສ ສຕ຺ຖຣິປິ ອຄາຣໂວ ວິຫຣຕິ ອປ຺ປຕິສ຺ໂສ, ຘມ຺ເມປິ ອຄາຣໂວ ວິຫຣຕິ ອປ຺ປຕິສ຺ໂສ, ສງ຺ເຆປິ ອຄາຣໂວ ວິຫຣຕິ ອປ຺ປຕິສ຺ໂສ, ສິກ຺ຂາຍປິ ນ ປຣິປູຣກາຣີ ໂຫຕິ. ໂຍ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສຕ຺ຖຣິ ອຄາຣໂວ ວິຫຣຕິ ອປ຺ປຕິສ຺ໂສ, ຘມ຺ເມ ອຄາຣໂວ ວິຫຣຕິ ອປ຺ປຕິສ຺ໂສ, ສງ຺ເຆ ອຄາຣໂວ ວິຫຣຕິ ອປ຺ປຕິສ຺ໂສ, ສິກ຺ຂາຍ ນ ປຣິປູຣກາຣີ ໂສ ສງ຺ເຆ ວິວາທໍ ຊເນຕິ, ໂຍ ໂຫຕິ ວິວາໂທ ພຫຸຊນາຫິຕາຍ ພຫຸຊນາສຸຂາຍ ພຫຸໂນ ຊນສ຺ສ ອນຕ຺ຖາຍ ອຫິຕາຍ ທຸກ຺ຂາຍ ເທວມນຸສ຺ສານໍ. ເອວຣູປໍ ເຈ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິວາທມູລໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ວາ ພຫິທ຺ຘາ ວາ ສມນຸປສ຺ເສຍ຺ຍາຖ. ຕຕ຺ຣ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕສ຺ເສວ ປາປກສ຺ສ ວິວາທມູລສ຺ສ ປຫານາຍ ວາຍເມຍ຺ຍາຖ. ເອວຣູປໍ ເຈ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິວາທມູລໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ວາ ພຫິທ຺ຘາ ວາ ນ ສມນຸປສ຺ເສຍ຺ຍາຖ, ຕຕ຺ຣ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕສ຺ເສວ ປາປກສ຺ສ ວິວາທມູລສ຺ສ ອາຍຕິໍ ອນວສ຺ສວາຍ ປຏິປຊ຺ເຊຍ຺ຍາຖ. ເອວເມຕສ຺ສ ປາປກສ຺ສ ວິວາທມູລສ຺ສ ປຫານໍ ໂຫຕິ. ເອວເມຕສ຺ສ ປາປກສ຺ສ ວິວາທມູລສ຺ສ ອາຍຕິໍ ອນວສ຺ສໂວ ໂຫຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ມກ຺ຂີ ໂຫຕິ ປຬາສີ…ເປ… ອິສ຺ສຸກີ ໂຫຕິ ມຈ຺ຉຣີ… ສໂຐ ໂຫຕິ ມາຍາວີ… ປາປິຈ຺ໂຉ ໂຫຕິ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ… ສນ຺ທິຏ຺ຐິປຣາມາສີ ໂຫຕິ ອາຘານຄ຺ຄາຫີ ທຸປ຺ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄີ. ໂຍ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສນ຺ທິຏ຺ຐິປຣາມາສີ ໂຫຕິ ອາຘານຄ຺ຄາຫີ ທຸປ຺ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄີ, ໂສ ສຕ຺ຖຣິປິ ອຄາຣໂວ ວິຫຣຕິ ອປ຺ປຕິສ຺ໂສ, ຘມ຺ເມປິ ອຄາຣໂວ ວິຫຣຕິ ອປ຺ປຕິສ຺ໂສ, ສງ຺ເຆປິ ອຄາຣໂວ ວິຫຣຕິ ອປ຺ປຕິສ຺ໂສ, ສິກ຺ຂາຍປິ ນ ປຣິປູຣກາຣີ ໂຫຕິ. ໂຍ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສຕ຺ຖຣິ ອຄາຣໂວ ວິຫຣຕິ ອປ຺ປຕິສ຺ໂສ, ຘມ຺ເມ…ເປ… ສງ຺ເຆ ອຄາຣໂວ ວິຫຣຕິ ອປ຺ປຕິສ຺ໂສ, ສິກ຺ຂາຍ ນ ປຣິປູຣກາຣີ, ໂສ ສງ຺ເຆ ວິວາທໍ ຊເນຕິ, ໂຍ ໂຫຕິ ວິວາໂທ ພຫຸຊນາຫິຕາຍ ພຫຸຊນາສຸຂາຍ ພຫຸໂນ ຊນສ຺ສ ອນຕ຺ຖາຍ ອຫິຕາຍ ທຸກ຺ຂາຍ ເທວມນຸສ຺ສານໍ. ເອວຣູປໍ ເຈ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິວາທມູລໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ວາ ພຫິທ຺ຘາ ວາ ສມນຸປສ຺ເສຍ຺ຍາຖ. ຕຕ຺ຣ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕສ຺ເສວ ປາປກສ຺ສ ວິວາທມູລສ຺ສ ປຫານາຍ ວາຍເມຍ຺ຍາຖ. ເອວຣູປໍ ເຈ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິວາທມູລໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ວາ ພຫິທ຺ຘາ ວາ ນ ສມນຸປສ຺ເສຍ຺ຍາຖ. ຕຕ຺ຣ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕສ຺ເສວ ປາປກສ຺ສ ວິວາທມູລສ຺ສ ອາຍຕິໍ ອນວສ຺ສວາຍ ປຏິປຊ຺ເຊຍ຺ຍາຖ. ເອວເມຕສ຺ສ ປາປກສ຺ສ ວິວາທມູລສ຺ສ ປຫານໍ ໂຫຕິ. ເອວເມຕສ຺ສ ປາປກສ຺ສ ວິວາທມູລສ຺ສ ອາຍຕິໍ ອນວສ຺ສໂວ ໂຫຕິ. ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຉ ວິວາທມູລານີ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ຉຬງ຺ຄທານສຸຕ຺ຕໍ

໓໗. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ເວຬຸກຓ຺ຑກີ [ເວຬຸກຓ຺ຑກິຍາ (ອ. ນິ. ໗.໕໓; ໒.໑໓໔; ສໍ. ນິ. ໒.໑໗໓)] ນນ຺ທມາຕາ ອຸປາສິກາ ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລານປ຺ປມຸເຂ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆ ຉຬງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕໍ ທກ຺ຂິຓໍ ປຕິຏ຺ຐາເປຕິ. ອທ຺ທສາ ໂຂ ຠຄວາ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ ເວຬຸກຓ຺ຑກິໍ ນນ຺ທມາຕຣໍ ອຸປາສິກໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລານປ຺ປມຸເຂ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆ ຉຬງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕໍ ທກ຺ຂິຓໍ ປຕິຏ຺ຐາເປນ຺ຕິໍ. ທິສ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ເອສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວຬຸກຓ຺ຑກີ ນນ຺ທມາຕາ ອຸປາສິກາ ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລານປ຺ປມຸເຂ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆ ຉຬງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕໍ ທກ຺ຂິຓໍ ປຕິຏ຺ຐາເປຕິ’’.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຉຬງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕາ ທກ຺ຂິຓາ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ທາຍກສ຺ສ ຕີຓງ຺ຄານິ ໂຫນ຺ຕິ, ປຏິຄ຺ຄາຫການໍ ຕີຓງ຺ຄານິ. ກຕມານິ ທາຍກສ຺ສ ຕີຓງ຺ຄານິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ທາຍໂກ ປຸພ຺ເພວ ທານາ ສຸມໂນ ໂຫຕິ, ທທໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປສາເທຕິ, ທຕ຺ວາ ອຕ຺ຕມໂນ ໂຫຕິ. ອິມານິ ທາຍກສ຺ສ ຕີຓງ຺ຄານິ.

‘‘ກຕມານິ ປຏິຄ຺ຄາຫການໍ ຕີຓງ຺ຄານິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຏິຄ຺ຄາຫກາ ວີຕຣາຄາ ວາ ໂຫນ຺ຕິ ຣາຄວິນຍາຍ ວາ ປຏິປນ຺ນາ, ວີຕໂທສາ ວາ ໂຫນ຺ຕິ ໂທສວິນຍາຍ ວາ ປຏິປນ຺ນາ, ວີຕໂມຫາ ວາ ໂຫນ຺ຕິ ໂມຫວິນຍາຍ ວາ ປຏິປນ຺ນາ. ອິມານິ ປຏິຄ຺ຄາຫການໍ ຕີຓງ຺ຄານິ. ອິຕິ ທາຍກສ຺ສ ຕີຓງ຺ຄານິ, ປຏິຄ຺ຄາຫການໍ ຕີຓງ຺ຄານິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຉຬງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕາ ທກ຺ຂິຓາ ໂຫຕິ.

‘‘ເອວໍ ຉຬງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕາຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທກ຺ຂິຓາຍ ນ ສຸກຣໍ ປຸຎ຺ຎສ຺ສ ປມາຓໍ ຄເຫຕຸໍ – ‘ເອຕ຺ຕໂກ ປຸຎ຺ຎາຠິສນ຺ໂທ ກຸສລາຠິສນ຺ໂທ ສຸຂສ຺ສາຫາໂຣ ໂສວຄ຺ຄິໂກ ສຸຂວິປາໂກ ສຄ຺ຄສໍວຕ຺ຕນິໂກ ອິຏ຺ຐາຍ ກນ຺ຕາຍ ມນາປາຍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ສໍວຕ຺ຕຕີ’ຕິ. ອຖ ໂຂ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ໂຍ [ອສງ຺ເຂຍ຺ໂຍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ອປ຺ປເມຍ຺ໂຍ ມຫາປຸຎ຺ຎກ຺ຂນ຺ໂຘຕ຺ເວວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາສມຸທ຺ເທ ນ ສຸກຣໍ ອຸທກສ຺ສ ປມາຓໍ ຄເຫຕຸໍ – ‘ເອຕ຺ຕການິ ອຸທກາຬ຺ຫການີຕິ ວາ ເອຕ຺ຕການິ ອຸທກາຬ຺ຫກສຕານີຕິ ວາ ເອຕ຺ຕການິ ອຸທກາຬ຺ຫກສຫສ຺ສານີຕິ ວາ ເອຕ຺ຕການິ ອຸທກາຬ຺ຫກສຕສຫສ຺ສານີ’ຕິ ວາ. ອຖ ໂຂ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ໂຍ ອປ຺ປເມຍ຺ໂຍ ມຫາອຸທກກ຺ຂນ຺ໂຘຕ຺ເວວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວໍ ຉຬງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕາຍ ທກ຺ຂິຓາຍ ນ ສຸກຣໍ ປຸຎ຺ຎສ຺ສ ປມາຓໍ ຄເຫຕຸໍ – ‘ເອຕ຺ຕໂກ ປຸຎ຺ຎາຠິສນ຺ໂທ ກຸສລາຠິສນ຺ໂທ ສຸຂສ຺ສາຫາໂຣ ໂສວຄ຺ຄິໂກ ສຸຂວິປາໂກ ສຄ຺ຄສໍວຕ຺ຕນິໂກ ອິຏ຺ຐາຍ ກນ຺ຕາຍ ມນາປາຍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ສໍວຕ຺ຕຕີ’ຕິ. ອຖ ໂຂ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ໂຍ ອປ຺ປເມຍ຺ໂຍ ມຫາປຸຎ຺ຎກ຺ຂນ຺ໂຘຕ຺ເວວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ.

[ເປ. ວ. ໓໐໕ ເປຕວຕ຺ຖຸມ຺ຫິປິ] ‘‘ປຸພ຺ເພວ ທານາ ສຸມໂນ, ທທໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປສາທເຍ;

ທຕ຺ວາ ອຕ຺ຕມໂນ ໂຫຕິ, ເອສາ ຍຎ຺ຎສ຺ສ [ປຸຎ຺ຎສ຺ສ (ກ.)] ສມ຺ປທາ.

‘‘ວີຕຣາຄາ [ວີຕຣາໂຄ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.) ເອວໍ ອນນ຺ຕຣປທຕ຺ຕເຍປິ] ວີຕໂທສາ, ວີຕໂມຫາ ອນາສວາ;

ເຂຕ຺ຕໍ ຍຎ຺ຎສ຺ສ ສມ຺ປນ຺ນໍ, ສຎ຺ຎຕາ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣໂຍ [ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິໂນ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)].

‘‘ສຍໍ ອາຈມຍິຕ຺ວານ, ທຕ຺ວາ ສເກຫິ ປາຓິຠິ;

ອຕ຺ຕໂນ ປຣໂຕ ເຈໂສ, ຍຎ຺ໂຎ ໂຫຕິ ມຫປ຺ຜໂລ.

[ອ. ນິ. ໔.໔໐] ‘‘ເອວໍ ຍຊິຕ຺ວາ ເມຘາວີ, ສທ຺ໂຘ ມຸຕ຺ເຕນ ເຈຕສາ;

ອພ຺ຍາປຊ຺ຊໍ ສຸຂໍ ໂລກໍ, ປຓ຺ຑິໂຕ ອຸປປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ;

໘. ອຕ຺ຕກາຣີສຸຕ຺ຕໍ

໓໘. ອຖ ໂຂ ອຎ຺ຎຕໂຣ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຫຎ຺ຫິ, ໂຠ ໂຄຕມ, ເອວໍວາທີ ເອວໍທິຏ຺ຐິ – ‘ນຕ຺ຖິ ອຕ຺ຕກາໂຣ, ນຕ຺ຖິ ປຣກາໂຣ’’’ຕິ. ‘‘ມາຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອວໍວາທິໍ ເອວໍທິຏ຺ຐິໍ ອທ຺ທສໍ ວາ ອສ຺ໂສສິໍ ວາ. ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ສຍໍ ອຠິກ຺ກມນ຺ໂຕ, ສຍໍ ປຏິກ຺ກມນ຺ໂຕ ເອວໍ ວກ຺ຂຕິ – ‘ນຕ຺ຖິ ອຕ຺ຕກາໂຣ, ນຕ຺ຖິ ປຣກາໂຣ’’’ຕິ!

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອຕ຺ຖິ ອາຣພ຺ຠຘາຕູ’’ຕິ? ‘‘ເອວໍ, ໂຠ’’. ‘‘ອາຣພ຺ຠຘາຕຸຍາ ສຕິ ອາຣພ຺ຠວນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕາ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ເອວໍ, ໂຠ’’. ‘‘ຍໍ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອາຣພ຺ຠຘາຕຸຍາ ສຕິ ອາຣພ຺ຠວນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕາ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ, ອຍໍ ສຕ຺ຕານໍ ອຕ຺ຕກາໂຣ ອຍໍ ປຣກາໂຣ’’.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອຕ຺ຖິ ນິກ຺ກມຘາຕຸ…ເປ… ອຕ຺ຖິ ປຣກ຺ກມຘາຕຸ… ອຕ຺ຖິ ຖາມຘາຕຸ… ອຕ຺ຖິ ຐິຕິຘາຕຸ… ອຕ຺ຖິ ອຸປກ຺ກມຘາຕູ’’ຕິ? ‘‘ເອວໍ, ໂຠ’’. ‘‘ອຸປກ຺ກມຘາຕຸຍາ ສຕິ ອຸປກ຺ກມວນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕາ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ເອວໍ, ໂຠ’’. ‘‘ຍໍ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອຸປກ຺ກມຘາຕຸຍາ ສຕິ ອຸປກ຺ກມວນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕາ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ, ອຍໍ ສຕ຺ຕານໍ ອຕ຺ຕກາໂຣ ອຍໍ ປຣກາໂຣ’’.

‘‘ມາຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ [ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ມາຫໍ (ກ.)], ເອວໍວາທິໍ ເອວໍທິຏ຺ຐິໍ ອທ຺ທສໍ ວາ ອສ຺ໂສສິໍ ວາ. ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ສຍໍ ອຠິກ຺ກມນ຺ໂຕ ສຍໍ ປຏິກ຺ກມນ຺ໂຕ ເອວໍ ວກ຺ຂຕິ – ‘ນຕ຺ຖິ ອຕ຺ຕກາໂຣ ນຕ຺ຖິ ປຣກາໂຣ’’’ຕິ.

‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ…ເປ… ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ປາຓຸເປຕໍ ສຣຓໍ ຄຕ’’ນ຺ຕິ! ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ນິທານສຸຕ຺ຕໍ

໓໙. ‘‘ຕີຓິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິທານານິ ກມ຺ມານໍ ສມຸທຍາຍ. ກຕມານິ ຕີຓິ? ໂລໂຠ ນິທານໍ ກມ຺ມານໍ ສມຸທຍາຍ, ໂທໂສ ນິທານໍ ກມ຺ມານໍ ສມຸທຍາຍ, ໂມໂຫ ນິທານໍ ກມ຺ມານໍ ສມຸທຍາຍ. ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂລຠາ ອໂລໂຠ ສມຸເທຕິ; ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂລຠາ ໂລໂຠວ ສມຸເທຕິ. ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂທສາ ອໂທໂສ ສມຸເທຕິ; ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂທສາ ໂທໂສວ ສມຸເທຕິ. ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂມຫາ ອໂມໂຫ ສມຸເທຕິ; ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂມຫາ ໂມໂຫວ ສມຸເທຕິ. ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂລຠເຊນ ກມ຺ເມນ ໂທສເຊນ ກມ຺ເມນ ໂມຫເຊນ ກມ຺ເມນ ເທວາ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ, ມນຸສ຺ສາ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ, ຍາ ວາ ປນຎ຺ຎາປິ ກາຈິ ສຸຄຕິໂຍ. ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂລຠເຊນ ກມ຺ເມນ ໂທສເຊນ ກມ຺ເມນ ໂມຫເຊນ ກມ຺ເມນ ນິຣໂຍ ປຎ຺ຎາຍຕິ ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິ ປຎ຺ຎາຍຕິ ເປຕ຺ຕິວິສໂຍ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ຍາ ວາ ປນຎ຺ຎາປິ ກາຈິ ທຸຄ຺ຄຕິໂຍ. ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຓິ ນິທານານິ ກມ຺ມານໍ ສມຸທຍາຍ.

‘‘ຕີຓິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິທານານິ ກມ຺ມານໍ ສມຸທຍາຍ. ກຕມານິ ຕີຓິ? ອໂລໂຠ ນິທານໍ ກມ຺ມານໍ ສມຸທຍາຍ, ອໂທໂສ ນິທານໍ ກມ຺ມານໍ ສມຸທຍາຍ, ອໂມໂຫ ນິທານໍ ກມ຺ມານໍ ສມຸທຍາຍ. ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອໂລຠາ ໂລໂຠ ສມຸເທຕິ; ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອໂລຠາ ອໂລໂຠວ ສມຸເທຕິ. ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອໂທສາ ໂທໂສ ສມຸເທຕິ; ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອໂທສາ ອໂທໂສວ ສມຸເທຕິ. ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອໂມຫາ ໂມໂຫ ສມຸເທຕິ; ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອໂມຫາ ອໂມໂຫວ ສມຸເທຕິ. ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອໂລຠເຊນ ກມ຺ເມນ ອໂທສເຊນ ກມ຺ເມນ ອໂມຫເຊນ ກມ຺ເມນ ນິຣໂຍ ປຎ຺ຎາຍຕິ ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິ ປຎ຺ຎາຍຕິ ເປຕ຺ຕິວິສໂຍ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ຍາ ວາ ປນຎ຺ຎາປິ ກາຈິ ທຸຄ຺ຄຕິໂຍ. ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອໂລຠເຊນ ກມ຺ເມນ ອໂທສເຊນ ກມ຺ເມນ ອໂມຫເຊນ ກມ຺ເມນ ເທວາ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ, ມນຸສ຺ສາ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ, ຍາ ວາ ປນຎ຺ຎາປິ ກາຈິ ສຸຄຕິໂຍ. ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຓິ ນິທານານິ ກມ຺ມານໍ ສມຸທຍາຍາ’’ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ກິມິລສຸຕ຺ຕໍ

໔໐. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ກິມິລາຍໍ ວິຫຣຕິ ນິຈຸລວເນ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ກິມິໂລ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ກິມິໂລ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ເຫຕຸ ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ ເຍນ ຕຖາຄເຕ ປຣິນິພ຺ພຸເຕ ສທ຺ຘມ຺ໂມ ນ ຈິຣຏ຺ຐິຕິໂກ ໂຫຕີ’’ຕິ? ‘‘ອິຘ, ກິມິລ, ຕຖາຄເຕ ປຣິນິພ຺ພຸເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອຸປາສກາ ອຸປາສິກາໂຍ ສຕ຺ຖຣິ ອຄາຣວາ ວິຫຣນ຺ຕິ ອປ຺ປຕິສ຺ສາ, ຘມ຺ເມ ອຄາຣວາ ວິຫຣນ຺ຕິ ອປ຺ປຕິສ຺ສາ, ສງ຺ເຆ ອຄາຣວາ ວິຫຣນ຺ຕິ ອປ຺ປຕິສ຺ສາ, ສິກ຺ຂາຍ ອຄາຣວາ ວິຫຣນ຺ຕິ ອປ຺ປຕິສ຺ສາ, ອປ຺ປມາເທ ອຄາຣວາ ວິຫຣນ຺ຕິ ອປ຺ປຕິສ຺ສາ, ປຏິສນ຺ຖາເຣ [ປຏິສນ຺ຘາເຣ (ກ.) ອ. ນິ. ໕.໒໐໑; ໗.໕໙] ອຄາຣວາ ວິຫຣນ຺ຕິ ອປ຺ປຕິສ຺ສາ. ອຍໍ ໂຂ, ກິມິລ, ເຫຕຸ ອຍໍ ປຈ຺ຈໂຍ ເຍນ ຕຖາຄເຕ ປຣິນິພ຺ພຸເຕ ສທ຺ຘມ຺ໂມ ນ ຈິຣຏ຺ຐິຕິໂກ ໂຫຕິ’’.

‘‘ໂກ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ເຫຕຸ ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ ເຍນ ຕຖາຄເຕ ປຣິນິພ຺ພຸເຕ ສທ຺ຘມ຺ໂມ ຈິຣຏ຺ຐິຕິໂກ ໂຫຕີ’’ຕິ? ‘‘ອິຘ, ກິມິລ, ຕຖາຄເຕ ປຣິນິພ຺ພຸເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອຸປາສກາ ອຸປາສິກາໂຍ ສຕ຺ຖຣິ ສຄາຣວາ ວິຫຣນ຺ຕິ ສປ຺ປຕິສ຺ສາ, ຘມ຺ເມ ສຄາຣວາ ວິຫຣນ຺ຕິ ສປ຺ປຕິສ຺ສາ, ສງ຺ເຆ ສຄາຣວາ ວິຫຣນ຺ຕິ ສປ຺ປຕິສ຺ສາ, ສິກ຺ຂາຍ ສຄາຣວາ ວິຫຣນ຺ຕິ ສປ຺ປຕິສ຺ສາ, ອປ຺ປມາເທ ສຄາຣວາ ວິຫຣນ຺ຕິ ສປ຺ປຕິສ຺ສາ, ປຏິສນ຺ຖາເຣ ສຄາຣວາ ວິຫຣນ຺ຕິ ສປ຺ປຕິສ຺ສາ. ອຍໍ ໂຂ, ກິມິລ, ເຫຕຸ ອຍໍ ປຈ຺ຈໂຍ ເຍນ ຕຖາຄເຕ ປຣິນິພ຺ພຸເຕ ສທ຺ຘມ຺ໂມ ຈິຣຏ຺ຐິຕິໂກ ໂຫຕີ’’ຕິ. ທສມໍ.

໑໑. ທາຣຸກ຺ຂນ຺ຘສຸຕ຺ຕໍ

໔໑. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ຄິຊ຺ຌກູເຏ ປພ຺ພເຕ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ສມ຺ພຫຸເລຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ຄິຊ຺ຌກູຏາ ປພ຺ພຕາ ໂອໂຣຫນ຺ໂຕ ອທ຺ທສ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ປເທເສ ມຫນ຺ຕໍ ທາຣຸກ຺ຂນ຺ຘໍ. ທິສ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ປສ຺ສຖ ໂນ, ອາວຸໂສ, ຕຸມ຺ເຫ ອມຸໍ ມຫນ຺ຕໍ ທາຣຸກ຺ຂນ຺ຘ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ເອວມາວຸໂສ’’ຕິ.

‘‘ອາກງ຺ຂມາໂນ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ອິທ຺ຘິມາ ເຈໂຕວສິປ຺ປຕ຺ໂຕ ອມຸໍ ທາຣຸກ຺ຂນ຺ຘໍ ປຖວີຕ຺ເວວ ອຘິມຸຈ຺ເຈຍ຺ຍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອຕ຺ຖິ, ອາວຸໂສ, ອມຸມ຺ຫິ ທາຣຸກ຺ຂນ຺ເຘ ປຖວີຘາຕຸ, ຍໍ ນິສ຺ສາຍ ຠິກ຺ຂຸ ອິທ຺ຘິມາ ເຈໂຕວສິປ຺ປຕ຺ໂຕ ອມຸໍ ທາຣຸກ຺ຂນ຺ຘໍ ປຖວີຕ຺ເວວ ອຘິມຸຈ຺ເຈຍ຺ຍ. ອາກງ຺ຂມາໂນ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ອິທ຺ຘິມາ ເຈໂຕວສິປ຺ປຕ຺ໂຕ ອມຸໍ ທາຣຸກ຺ຂນ຺ຘໍ ອາໂປຕ຺ເວວ ອຘິມຸຈ຺ເຈຍ຺ຍ …ເປ… ເຕໂຊຕ຺ເວວ ອຘິມຸຈ຺ເຈຍ຺ຍ… ວາໂຍຕ຺ເວວ ອຘິມຸຈ຺ເຈຍ຺ຍ… ສຸຠນ຺ຕ຺ເວວ ອຘິມຸຈ຺ເຈຍ຺ຍ… ອສຸຠນ຺ຕ຺ເວວ ອຘິມຸຈ຺ເຈຍ຺ຍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອຕ຺ຖິ, ອາວຸໂສ, ອມຸມ຺ຫິ ທາຣຸກ຺ຂນ຺ເຘ ອສຸຠຘາຕຸ, ຍໍ ນິສ຺ສາຍ ຠິກ຺ຂຸ ອິທ຺ຘິມາ ເຈໂຕວສິປ຺ປຕ຺ໂຕ ອມຸໍ ທາຣຸກ຺ຂນ຺ຘໍ ອສຸຠນ຺ຕ຺ເວວ ອຘິມຸຈ຺ເຈຍ຺ຍາ’’ຕິ. ເອກາທສມໍ.

໑໒. ນາຄິຕສຸຕ຺ຕໍ

໔໒. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ໂກສເລສຸ ຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ ມຫຕາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ເຍນ ອິຈ຺ຉານງ຺ຄລໍ ນາມ ໂກສລານໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄາໂມ ຕທວສຣິ. ຕຕ຺ຣ ສຸທໍ ຠຄວາ ອິຈ຺ຉານງ຺ຄເລ ວິຫຣຕິ ອິຈ຺ຉານງ຺ຄລວນສຓ຺ເຑ. ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ອິຈ຺ຉານງ຺ຄລກາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ – ‘‘ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ສກ຺ຍກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕ ອິຈ຺ຉານງ຺ຄລໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ ອິຈ຺ຉານງ຺ຄເລ ວິຫຣຕິ ອິຈ຺ຉານງ຺ຄລວນສຓ຺ເຑ. ຕໍ ໂຂ ປນ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ເອວໍ ກລ຺ຍາໂຓ ກິຕ຺ຕິສທ຺ໂທ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄໂຕ – ‘ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວິຊ຺ຊາຈຣຓສມ຺ປນ຺ໂນ…ເປ… ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ’ຕິ. ໂສ ອິມໍ ໂລກໍ ສເທວກໍ…ເປ… ອຣຫຕໍ ທສ຺ສນໍ ໂຫຕີ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ອິຈ຺ຉານງ຺ຄລກາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ ຕສ຺ສາ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຈ຺ຈເຍນ ປຫູຕໍ ຂາທນີຍໍ ໂຠຊນີຍໍ ອາທາຍ ເຍນ ອິຈ຺ຉານງ຺ຄລວນສຓ຺ໂຑ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ພຫິທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐເກ ອຏ຺ຐໍສຸ ອຸຈ຺ຈາສທ຺ທາ ມຫາສທ຺ທາ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ນາຄິໂຕ ຠຄວໂຕ ອຸປຏ຺ຐາໂກ ໂຫຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ນາຄິຕໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ເກ ປນ ເຕ, ນາຄິຕ, ອຸຈ຺ຈາສທ຺ທາ ມຫາສທ຺ທາ ເກວຏ຺ຏາ ມຎ຺ເຎ ມຈ຺ຉວິໂລເປ’’ຕິ? ‘‘ເອເຕ, ຠນ຺ເຕ, ອິຈ຺ຉານງ຺ຄລກາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ ປຫູຕໍ ຂາທນີຍໍ ໂຠຊນີຍໍ ອາທາຍ ພຫິທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐເກ ຐິຕາ ຠຄວນ຺ຕໍເຍວ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆຎ຺ຈາ’’ຕິ. ‘‘ມາຫໍ, ນາຄິຕ, ຍເສນ ສມາຄມໍ, ມາ ຈ ມຍາ ຍໂສ. ໂຍ ໂຂ, ນາຄິຕ, ນຍິມສ຺ສ ເນກ຺ຂມ຺ມສຸຂສ຺ສ ປວິເວກສຸຂສ຺ສ ອຸປສມສຸຂສ຺ສ ສມ຺ໂພຘສຸຂສ຺ສ ນິກາມລາຠີ ອສ຺ສ ອກິຈ຺ຉລາຠີ ອກສິຣລາຠີ, ຍສ຺ສາຫໍ ເນກ຺ຂມ຺ມສຸຂສ຺ສ ປວິເວກສຸຂສ຺ສ ອຸປສມສຸຂສ຺ສ ສມ຺ໂພຘສຸຂສ຺ສ ນິກາມລາຠີ ອກິຈ຺ຉລາຠີ ອກສິຣລາຠີ, ໂສ ຕໍ ມີຬ຺ຫສຸຂໍ ມິທ຺ຘສຸຂໍ ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລກສຸຂໍ ສາທິເຍຍ຺ຍາ’’ຕິ.

‘‘ອຘິວາເສຕຸ ທານິ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ; ອຘິວາເສຕຸ, ສຸຄໂຕ; ອຘິວາສນກາໂລ ທານິ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວໂຕ. ເຍນ ເຍເນວ ທານິ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ຄມິສ຺ສຕິ, ຕນ຺ນິນ຺ນາວ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ ເນຄມາ ເຈວ ຊານປທາ ຈ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠນ຺ເຕ, ຖຸລ຺ລຜຸສິຕເກ ເທເວ ວສ຺ສນ຺ເຕ ຍຖານິນ຺ນໍ ອຸທການິ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ; ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ເຍນ ເຍເນວ ທານິ ຠຄວາ ຄມິສ຺ສຕິ, ຕນ຺ນິນ຺ນາວ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ ເນຄມາ ເຈວ ຊານປທາ ຈ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຕຖາ ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວໂຕ ສີລປຎ຺ຎາຓ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ມາຫໍ, ນາຄິຕ, ຍເສນ ສມາຄມໍ, ມາ ຈ ມຍາ ຍໂສ. ໂຍ ໂຂ, ນາຄິຕ, ນຍິມສ຺ສ ເນກ຺ຂມ຺ມສຸຂສ຺ສ ປວິເວກສຸຂສ຺ສ ອຸປສມສຸຂສ຺ສ ສມ຺ໂພຘສຸຂສ຺ສ ນິກາມລາຠີ ອສ຺ສ ອກິຈ຺ຉລາຠີ ອກສິຣລາຠີ, ຍສ຺ສາຫໍ ເນກ຺ຂມ຺ມສຸຂສ຺ສ ປວິເວກສຸຂສ຺ສ ອຸປສມສຸຂສ຺ສ ສມ຺ໂພຘສຸຂສ຺ສ ນິກາມລາຠີ ອກິຈ຺ຉລາຠີ ອກສິຣລາຠີ, ໂສ ຕໍ ມີຬ຺ຫສຸຂໍ ມິທ຺ຘສຸຂໍ ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລກສຸຂໍ ສາທິເຍຍ຺ຍ.

‘‘ອິຘາຫໍ, ນາຄິຕ, ຠິກ຺ຂຸໍ ປສ຺ສາມິ ຄາມນ຺ຕວິຫາຣິໍ ສມາຫິຕໍ ນິສິນ຺ນໍ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ນາຄິຕ, ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ອິທານິມໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ [ອາຣາມິໂກ ວາ ຆຏ຺ເຏສ຺ສຕິ ສມຓຸທ຺ເທໂສ ວາ, ຕໍ ຕມ຺ຫາ (ກ. ສີ. ປີ.) ອາຣາມິໂກ ວາ ຆຏ຺ເຏສ຺ສຕິ ສມຓຸທ຺ເທໂສ ວາ, ໂສ ຕໍ ຕມ຺ຫາ (ກ. ສີ.) ອ. ນິ. ໘.໘໖ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ] ອາຣາມິໂກ ວາ ອຸປຏ຺ຐຫິສ຺ສຕິ ສມຓຸທ຺ເທໂສ ວາ ຕໍ ຕມ຺ຫາ [ອາຣາມິໂກ ວາ ຆຏ຺ເຏສ຺ສຕິ ສມຓຸທ຺ເທໂສ ວາ, ຕໍ ຕມ຺ຫາ (ກ. ສີ. ປີ.) ອາຣາມິໂກ ວາ ຆຏ຺ເຏສ຺ສຕິ ສມຓຸທ຺ເທໂສ ວາ, ໂສ ຕໍ ຕມ຺ຫາ (ກ. ສີ.) ອ. ນິ. ໘.໘໖ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ] ສມາຘິມ຺ຫາ ຈາເວສ຺ສຕີ’ຕິ. ເຕນາຫໍ, ນາຄິຕ, ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນ ອຕ຺ຕມໂນ ໂຫມິ ຄາມນ຺ຕວິຫາເຣນ. ອິຘ ປນາຫໍ, ນາຄິຕ, ຠິກ຺ຂຸໍ ປສ຺ສາມິ ອາຣຎ຺ຎິກໍ ອຣຎ຺ເຎ ປຈລາຍມານໍ ນິສິນ຺ນໍ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ນາຄິຕ, ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ອິທານິ ອຍມາຍສ຺ມາ ອິມໍ ນິທ຺ທາກິລມຖໍ ປຏິວິໂນເທຕ຺ວາ ອຣຎ຺ຎສຎ຺ຎໍເຍວ ມນສິ ກຣິສ຺ສຕິ ເອກຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ. ເຕນາຫໍ, ນາຄິຕ, ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຕ຺ຕມໂນ ໂຫມິ ອຣຎ຺ຎວິຫາເຣນ.

‘‘ອິຘ ປນາຫໍ, ນາຄິຕ, ຠິກ຺ຂຸໍ ປສ຺ສາມິ ອາຣຎ຺ຎິກໍ ອຣຎ຺ເຎ ອສມາຫິຕໍ ນິສິນ຺ນໍ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ນາຄິຕ, ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ອິທານິ ອຍມາຍສ຺ມາ ອສມາຫິຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາທຫິສ຺ສຕິ, ສມາຫິຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ອນຸຣກ຺ຂິສ຺ສຕີ’ຕິ. ເຕນາຫໍ, ນາຄິຕ, ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຕ຺ຕມໂນ ໂຫມິ ອຣຎ຺ຎວິຫາເຣນ.

‘‘ອິຘ ປນາຫໍ, ນາຄິຕ, ຠິກ຺ຂຸໍ ປສ຺ສາມິ ອາຣຎ຺ຎິກໍ ອຣຎ຺ເຎ ສມາຫິຕໍ ນິສິນ຺ນໍ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ນາຄິຕ, ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ອິທານິ ອຍມາຍສ຺ມາ ອວິມຸຕ຺ຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ວິໂມເຈສ຺ສຕິ, ວິມຸຕ຺ຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ອນຸຣກ຺ຂິສ຺ສຕີ’ຕິ. ເຕນາຫໍ, ນາຄິຕ, ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຕ຺ຕມໂນ ໂຫມິ ອຣຎ຺ຎວິຫາເຣນ.

‘‘ອິຘ ປນາຫໍ, ນາຄິຕ, ຠິກ຺ຂຸໍ ປສ຺ສາມິ ຄາມນ຺ຕວິຫາຣິໍ ລາຠິໍ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປ຺ປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣານໍ. ໂສ ຕໍ ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລກໍ ນິກາມຍມາໂນ ຣິຎ຺ຈຕິ ປຏິສລ຺ລານໍ ຣິຎ຺ຈຕິ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ; ຄາມນິຄມຣາຊຘານິໍ ໂອສຣິຕ຺ວາ ວາສໍ ກປ຺ເປຕິ. ເຕນາຫໍ, ນາຄິຕ, ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນ ອຕ຺ຕມໂນ ໂຫມິ ຄາມນ຺ຕວິຫາເຣນ.

‘‘ອິຘ ປນາຫໍ, ນາຄິຕ, ຠິກ຺ຂຸໍ ປສ຺ສາມິ ອາຣຎ຺ຎິກໍ ລາຠິໍ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປ຺ປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣານໍ. ໂສ ຕໍ ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລກໍ ປຏິປຓາເມຕ຺ວາ ນ ຣິຎ຺ຈຕິ ປຏິສລ຺ລານໍ ນ ຣິຎ຺ຈຕິ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ. ເຕນາຫໍ, ນາຄິຕ, ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຕ຺ຕມໂນ ໂຫມິ ອຣຎ຺ຎວິຫາເຣນ. ຍສ຺ມາຫໍ, ນາຄິຕ, ສມເຍ ອທ຺ຘານມຄ຺ຄປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ນ ກຎ຺ຈິ [ນ ກິຎ຺ຈິ (ສີ. ປີ. ກ.)] ປສ຺ສາມິ ປຸຣໂຕ ວາ ປຈ຺ຉໂຕ ວາ, ຜາສຸ ເມ, ນາຄິຕ, ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ໂຫຕິ ອນ຺ຕມໂສ ອຸຈ຺ຈາຣປສ຺ສາວກມ຺ມາຍາ’’ຕິ. ທ຺ວາທສມໍ.

ເທວຕາວຄ຺ໂຄ [ເສກ຺ຂປຣິຫານິຍວຄ຺ໂຄ (ສ຺ຍາ.)] ຈຕຸຕ຺ໂຖ.