໘. ຣາຊາສຸຕ຺ຕໍ

໑໗໘. ‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປິ ນຸ ຕຸມ຺ເຫຫິ ທິຏ຺ຐໍ ວາ ສຸຕໍ ວາ – ‘ອຍໍ ປຸຣິໂສ ປາຓາຕິປາຕໍ ປຫາຍ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕຕິ [ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕີຕິ (ສີ.), ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)]. ຕເມນໍ ຣາຊາໂນ ຄເຫຕ຺ວາ ປາຓາຕິປາຕາ ເວຣມຓິເຫຕຸ ຫນນ຺ຕິ ວາ ພນ຺ຘນ຺ຕິ ວາ ປພ຺ພາເຊນ຺ຕິ ວາ ຍຖາປຈ຺ຈຍໍ ວາ ກໂຣນ຺ຕີ’’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ສາຘຸ, ຠິກ຺ຂເວ! ມຍາປິ ໂຂ ເອຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເນວ ທິຏ຺ຐໍ ນ ສຸຕໍ – ‘ອຍໍ ປຸຣິໂສ ປາຓາຕິປາຕໍ ປຫາຍ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕຕິ. ຕເມນໍ ຣາຊາໂນ ຄເຫຕ຺ວາ ປາຓາຕິປາຕາ ເວຣມຓິເຫຕຸ ຫນນ຺ຕິ ວາ ພນ຺ຘນ຺ຕິ ວາ ປພ຺ພາເຊນ຺ຕິ ວາ ຍຖາປຈ຺ຈຍໍ ວາ ກໂຣນ຺ຕີ’ຕິ. ອປິ ຈ, ຂ຺ວສ຺ສ ຕເຖວ ປາປກມ຺ມໍ ປເວເທນ຺ຕິ [ຕເຖວ ປາປກໍ ກມ຺ມໍ ປເວທຍນ຺ຕິ (ສີ.), ຕເທວ ປາປກມ຺ມໍ ປເວເທຕິ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] – ‘ອຍໍ ປຸຣິໂສ ອິຕ຺ຖິໍ ວາ ປຸຣິສໍ ວາ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປສີຕິ [ໂວໂຣເປຕີຕິ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)]. ຕເມນໍ ຣາຊາໂນ ຄເຫຕ຺ວາ ປາຓາຕິປາຕເຫຕຸ ຫນນ຺ຕິ ວາ ພນ຺ຘນ຺ຕິ ວາ ປພ຺ພາເຊນ຺ຕິ ວາ ຍຖາປຈ຺ຈຍໍ ວາ ກໂຣນ຺ຕິ. ອປິ ນຸ ຕຸມ຺ເຫຫິ ເອວຣູປໍ ທິຏ຺ຐໍ ວາ ສຸຕໍ ວາ’’’ຕິ? ‘‘ທິຏ຺ຐຎ຺ຈ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ສຸຕຎ຺ຈ ສຸຍ຺ຍິສ຺ສຕິ [ສູຍິສ຺ສຕິ (ສີ. ປີ.)] ຈາ’’ຕິ.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປິ ນຸ ຕຸມ຺ເຫຫິ ທິຏ຺ຐໍ ວາ ສຸຕໍ ວາ – ‘ອຍໍ ປຸຣິໂສ ອທິນ຺ນາທານໍ ປຫາຍ ອທິນ຺ນາທານາ ປຏິວິຣໂຕຕິ. ຕເມນໍ ຣາຊາໂນ ຄເຫຕ຺ວາ ອທິນ຺ນາທານາ ເວຣມຓິເຫຕຸ ຫນນ຺ຕິ ວາ ພນ຺ຘນ຺ຕິ ວາ ປພ຺ພາເຊນ຺ຕິ ວາ ຍຖາປຈ຺ຈຍໍ ວາ ກໂຣນ຺ຕີ’’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ສາຘຸ, ຠິກ຺ຂເວ! ມຍາປິ ໂຂ ເອຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເນວ ທິຏ຺ຐໍ ນ ສຸຕໍ – ‘ອຍໍ ປຸຣິໂສ ອທິນ຺ນາທານໍ ປຫາຍ ອທິນ຺ນາທານາ ປຏິວິຣໂຕຕິ. ຕເມນໍ ຣາຊາໂນ ຄເຫຕ຺ວາ ອທິນ຺ນາທານາ ເວຣມຓິເຫຕຸ ຫນນ຺ຕິ ວາ ພນ຺ຘນ຺ຕິ ວາ ປພ຺ພາເຊນ຺ຕິ ວາ ຍຖາປຈ຺ຈຍໍ ວາ ກໂຣນ຺ຕີ’ຕິ. ອປິ ຈ ຂ຺ວສ຺ສ ຕເຖວ ປາປກມ຺ມໍ ປເວເທນ຺ຕິ – ‘ອຍໍ ປຸຣິໂສ ຄາມາ ວາ ອຣຎ຺ຎາ ວາ ອທິນ຺ນໍ ເຖຍ຺ຍສງ຺ຂາຕໍ ອາທິຍີຕິ [ອາທິຍຕິ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)]. ຕເມນໍ ຣາຊາໂນ ຄເຫຕ຺ວາ ອທິນ຺ນາທານເຫຕຸ ຫນນ຺ຕິ ວາ ພນ຺ຘນ຺ຕິ ວາ ປພ຺ພາເຊນ຺ຕິ ວາ ຍຖາປຈ຺ຈຍໍ ວາ ກໂຣນ຺ຕິ. ອປິ ນຸ ຕຸມ຺ເຫຫິ ເອວຣູປໍ ທິຏ຺ຐໍ ວາ ສຸຕໍ ວາ’’’ຕິ? ‘‘ທິຏ຺ຐຎ຺ຈ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ສຸຕຎ຺ຈ ສຸຍ຺ຍິສ຺ສຕິ ຈາ’’ຕິ.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປິ ນຸ ຕຸມ຺ເຫຫິ ທິຏ຺ຐໍ ວາ ສຸຕໍ ວາ – ‘ອຍໍ ປຸຣິໂສ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣໍ ປຫາຍ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ ປຏິວິຣໂຕຕິ. ຕເມນໍ ຣາຊາໂນ ຄເຫຕ຺ວາ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ ເວຣມຓິເຫຕຸ ຫນນ຺ຕິ ວາ ພນ຺ຘນ຺ຕິ ວາ ປພ຺ພາເຊນ຺ຕິ ວາ ຍຖາປຈ຺ຈຍໍ ວາ ກໂຣນ຺ຕີ’’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ສາຘຸ, ຠິກ຺ຂເວ! ມຍາປິ ໂຂ ເອຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເນວ ທິຏ຺ຐໍ ນ ສຸຕໍ – ‘ອຍໍ ປຸຣິໂສ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣໍ ປຫາຍ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ ປຏິວິຣໂຕຕິ. ຕເມນໍ ຣາຊາໂນ ຄເຫຕ຺ວາ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ ເວຣມຓິເຫຕຸ ຫນນ຺ຕິ ວາ ພນ຺ຘນ຺ຕິ ວາ ປພ຺ພາເຊນ຺ຕິ ວາ ຍຖາປຈ຺ຈຍໍ ວາ ກໂຣນ຺ຕີ’ຕິ. ອປິ ຈ ຂ຺ວສ຺ສ ຕເຖວ ປາປກມ຺ມໍ ປເວເທນ຺ຕິ – ‘ອຍໍ ປຸຣິໂສ ປຣິຕ຺ຖີສຸ ປຣກຸມາຣີສຸ ຈາຣິຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ຊີຕິ [ອາປຊ຺ຊຕິ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)]. ຕເມນໍ ຣາຊາໂນ ຄເຫຕ຺ວາ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣເຫຕຸ ຫນນ຺ຕິ ວາ ພນ຺ຘນ຺ຕິ ວາ ປພ຺ພາເຊນ຺ຕິ ວາ ຍຖາປຈ຺ຈຍໍ ວາ ກໂຣນ຺ຕິ. ອປິ ນຸ ຕຸມ຺ເຫຫິ ເອວຣູປໍ ທິຏ຺ຐໍ ວາ ສຸຕໍ ວາ’’’ຕິ? ‘‘ທິຏ຺ຐຎ຺ຈ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ສຸຕຎ຺ຈ ສຸຍ຺ຍິສ຺ສຕິ ຈາ’’ຕິ.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປິ ນຸ ຕຸມ຺ເຫຫິ ທິຏ຺ຐໍ ວາ ສຸຕໍ ວາ – ‘ອຍໍ ປຸຣິໂສ ມຸສາວາທໍ ປຫາຍ ມຸສາວາທາ ປຏິວິຣໂຕຕິ. ຕເມນໍ ຣາຊາໂນ ຄເຫຕ຺ວາ ມຸສາວາທາ ເວຣມຓິເຫຕຸ ຫນນ຺ຕິ ວາ ພນ຺ຘນ຺ຕິ ວາ ປພ຺ພາເຊນ຺ຕິ ວາ ຍຖາປຈ຺ຈຍໍ ວາ ກໂຣນ຺ຕີ’’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ສາຘຸ, ຠິກ຺ຂເວ! ມຍາປິ ໂຂ ເອຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເນວ ທິຏ຺ຐໍ ນ ສຸຕໍ – ‘ອຍໍ ປຸຣິໂສ ມຸສາວາທໍ ປຫາຍ ມຸສາວາທາ ປຏິວິຣໂຕຕິ. ຕເມນໍ ຣາຊາໂນ ຄເຫຕ຺ວາ ມຸສາວາທາ ເວຣມຓິເຫຕຸ ຫນນ຺ຕິ ວາ ພນ຺ຘນ຺ຕິ ວາ ປພ຺ພາເຊນ຺ຕິ ວາ ຍຖາປຈ຺ຈຍໍ ວາ ກໂຣນ຺ຕີ’ຕິ. ອປິ ຈ ຂ຺ວສ຺ສ ຕເຖວ ປາປກມ຺ມໍ ປເວເທນ຺ຕິ – ‘ອຍໍ ປຸຣິໂສ ຄຫປຕິສ຺ສ ວາ ຄຫປຕິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ວາ ມຸສາວາເທນ ອຕ຺ຖໍ ປຠຎ຺ຊີຕິ [ຠຎ຺ຊຕີຕິ (ສີ.), ຠຎ຺ຊຕິ (ສ຺ຍາ. ກໍ.), ຠຎ຺ຊີຕິ (ປີ.)]. ຕເມນໍ ຣາຊາໂນ ຄເຫຕ຺ວາ ມຸສາວາທເຫຕຸ ຫນນ຺ຕິ ວາ ພນ຺ຘນ຺ຕິ ວາ ປພ຺ພາເຊນ຺ຕິ ວາ ຍຖາປຈ຺ຈຍໍ ວາ ກໂຣນ຺ຕິ. ອປິ ນຸ ຕຸມ຺ເຫຫິ ເອວຣູປໍ ທິຏ຺ຐໍ ວາ ສຸຕໍ ວາ’’’ຕິ? ‘‘ທິຏ຺ຐຎ຺ຈ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ສຸຕຎ຺ຈ ສຸຍ຺ຍິສ຺ສຕິ ຈາ’’ຕິ.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປິ ນຸ ຕຸມ຺ເຫຫິ ທິຏ຺ຐໍ ວາ ສຸຕໍ ວາ – ‘ອຍໍ ປຸຣິໂສ ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານໍ ປຫາຍ ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານາ ປຏິວິຣໂຕຕິ. ຕເມນໍ ຣາຊາໂນ ຄເຫຕ຺ວາ ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານາ ເວຣມຓິເຫຕຸ ຫນນ຺ຕິ ວາ ພນ຺ຘນ຺ຕິ ວາ ປພ຺ພາເຊນ຺ຕິ ວາ ຍຖາປຈ຺ຈຍໍ ວາ ກໂຣນ຺ຕີ’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ສາຘຸ, ຠິກ຺ຂເວ! ມຍາປິ ໂຂ ເອຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເນວ ທິຏ຺ຐໍ ນ ສຸຕໍ – ‘ອຍໍ ປຸຣິໂສ ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານໍ ປຫາຍ ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານາ ປຏິວິຣໂຕຕິ. ຕເມນໍ ຣາຊາໂນ ຄເຫຕ຺ວາ ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານາ ເວຣມຓິເຫຕຸ ຫນນ຺ຕິ ວາ ພນ຺ຘນ຺ຕິ ວາ ປພ຺ພາເຊນ຺ຕິ ວາ ຍຖາປຈ຺ຈຍໍ ວາ ກໂຣນ຺ຕີ’ຕິ. ອປິ ຈ ຂ຺ວສ຺ສ ຕເຖວ ປາປກມ຺ມໍ ປເວເທນ຺ຕິ – ‘ອຍໍ ປຸຣິໂສ ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານໍ ອນຸຍຸຕ຺ໂຕ ອິຕ຺ຖິໍ ວາ ປຸຣິສໍ ວາ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປສິ [ໂວໂຣເປຕິ (ສ຺ຍາ.)]; ອຍໍ ປຸຣິໂສ ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານໍ ອນຸຍຸຕ຺ໂຕ ຄາມາ ວາ ອຣຎ຺ຎາ ວາ ອທິນ຺ນໍ ເຖຍ຺ຍສງ຺ຂາຕໍ ອາທິຍິ [ອາທິຍຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ.)]; ອຍໍ ປຸຣິໂສ ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານໍ ອນຸຍຸຕ຺ໂຕ ປຣິຕ຺ຖີສຸ ປຣກຸມາຣີສຸ ຈາຣິຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ຊິ [ອາປຊ຺ຊຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ.)]; ອຍໍ ປຸຣິໂສ ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານໍ ອນຸຍຸຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິສ຺ສ ວາ ຄຫປຕິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ວາ ມຸສາວາເທນ ອຕ຺ຖໍ ປຠຎ຺ຊີຕິ. ຕເມນໍ ຣາຊາໂນ ຄເຫຕ຺ວາ ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານເຫຕຸ ຫນນ຺ຕິ ວາ ພນ຺ຘນ຺ຕິ ວາ ປພ຺ພາເຊນ຺ຕິ ວາ ຍຖາປຈ຺ຈຍໍ ວາ ກໂຣນ຺ຕິ. ອປິ ນຸ ຕຸມ຺ເຫຫິ ເອວຣູປໍ ທິຏ຺ຐໍ ວາ ສຸຕໍ ວາ’’’ຕິ? ‘‘ທິຏ຺ຐຎ຺ຈ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ສຸຕຎ຺ຈ ສຸຍ຺ຍິສ຺ສຕິ ຈາ’’ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.