(໑໘) ໓. ອຸປາສກວຄ຺ໂຄ

໑. ສາຣຊ຺ຊສຸຕ຺ຕໍ

໑໗໑. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ. ‘‘ຠທນ຺ເຕ’’ຕິ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອຸປາສໂກ ສາຣຊ຺ຊໍ ໂອກ຺ກນ຺ໂຕ ໂຫຕິ. ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ປາຓາຕິປາຕີ ໂຫຕິ, ອທິນ຺ນາທາຍີ ໂຫຕິ, ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣີ ໂຫຕິ, ມຸສາວາທີ ໂຫຕິ, ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐາຍີ ໂຫຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອຸປາສໂກ ສາຣຊ຺ຊໍ ໂອກ຺ກນ຺ໂຕ ໂຫຕິ.

‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອຸປາສໂກ ວິສາຣໂທ ໂຫຕິ. ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ອທິນ຺ນາທານາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ມຸສາວາທາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອຸປາສໂກ ວິສາຣໂທ ໂຫຕີ’’ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ວິສາຣທສຸຕ຺ຕໍ

໑໗໒. ‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອຸປາສໂກ ອວິສາຣໂທ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສຕິ. ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ປາຓາຕິປາຕີ ໂຫຕິ…ເປ… ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐາຍີ ໂຫຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອຸປາສໂກ ອວິສາຣໂທ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສຕິ.

‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອຸປາສໂກ ວິສາຣໂທ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສຕິ. ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ…ເປ… ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອຸປາສໂກ ວິສາຣໂທ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສຕີ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ນິຣຍສຸຕ຺ຕໍ

໑໗໓. ‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອຸປາສໂກ ຍຖາຠຕໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ເອວໍ ນິຣເຍ. ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ປາຓາຕິປາຕີ ໂຫຕິ…ເປ… ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐາຍີ ໂຫຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອຸປາສໂກ ຍຖາຠຕໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ເອວໍ ນິຣເຍ.

‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອຸປາສໂກ ຍຖາຠຕໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ເອວໍ ສຄ຺ເຄ. ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ…ເປ… ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອຸປາສໂກ ຍຖາຠຕໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ເອວໍ ສຄ຺ເຄ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ເວຣສຸຕ຺ຕໍ

໑໗໔. ອຖ ໂຂ ອນາຖປິຓ຺ຑິໂກ ຄຫປຕິ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ອນາຖປິຓ຺ຑິກໍ ຄຫປຕິໍ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ປຎ຺ຈ, ຄຫປຕິ, ຠຍານິ ເວຣານິ ອປ຺ປຫາຍ ‘ທຸສ຺ສີໂລ’ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ນິຣຍຎ຺ຈ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ກຕມານິ ປຎ຺ຈ? ປາຓາຕິປາຕໍ, ອທິນ຺ນາທານໍ, ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣໍ, ມຸສາວາທໍ, ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານໍ – ອິມານິ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ປຎ຺ຈ ຠຍານິ ເວຣານິ ອປ຺ປຫາຍ ‘ທຸສ຺ສີໂລ’ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ນິຣຍຎ຺ຈ ອຸປປຊ຺ຊຕິ.

‘‘ປຎ຺ຈ, ຄຫປຕິ, ຠຍານິ ເວຣານິ ປຫາຍ ‘ສີລວາ’ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ສຸຄຕິຎ຺ຈ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ກຕມານິ ປຎ຺ຈ? ປາຓາຕິປາຕໍ, ອທິນ຺ນາທານໍ, ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣໍ, ມຸສາວາທໍ, ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານໍ – ອິມານິ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ປຎ຺ຈ ຠຍານິ ເວຣານິ ປຫາຍ ‘ສີລວາ’ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ສຸຄຕິຎ຺ຈ ອຸປປຊ຺ຊຕິ.

‘‘ຍໍ, ຄຫປຕິ, ປາຓາຕິປາຕີ ປາຓາຕິປາຕປຈ຺ຈຍາ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກມ຺ປິ ຠຍໍ ເວຣໍ ປສວຕິ, ສມ຺ປຣາຍິກມ຺ປິ ຠຍໍ ເວຣໍ ປສວຕິ, ເຈຕສິກມ຺ປິ ທຸກ຺ຂໍ ໂທມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວເທຕິ, ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ ເນວ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກໍ ຠຍໍ ເວຣໍ ປສວຕິ, ນ ສມ຺ປຣາຍິກໍ ຠຍໍ ເວຣໍ ປສວຕິ, ນ ເຈຕສິກໍ ທຸກ຺ຂໍ ໂທມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວເທຕິ. ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣຕສ຺ສ ເອວໍ ຕໍ ຠຍໍ ເວຣໍ ວູປສນ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

‘‘ຍໍ, ຄຫປຕິ, ອທິນ຺ນາທາຍີ…ເປ….

‘‘ຍໍ, ຄຫປຕິ, ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣີ…ເປ….

‘‘ຍໍ, ຄຫປຕິ, ມຸສາວາທີ…ເປ….

‘‘ຍໍ, ຄຫປຕິ, ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐາຍີ ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານປຈ຺ຈຍາ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກມ຺ປິ ຠຍໍ ເວຣໍ ປສວຕິ, ສມ຺ປຣາຍິກມ຺ປິ ຠຍໍ ເວຣໍ ປສວຕິ, ເຈຕສິກມ຺ປິ ທຸກ຺ຂໍ ໂທມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວເທຕິ, ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານາ ປຏິວິຣໂຕ ເນວ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກໍ ຠຍໍ ເວຣໍ ປສວຕິ, ນ ສມ຺ປຣາຍິກໍ ຠຍໍ ເວຣໍ ປສວຕິ, ນ ເຈຕສິກໍ ທຸກ຺ຂໍ ໂທມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວເທຕິ. ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານາ ປຏິວິຣຕສ຺ສ ເອວໍ ຕໍ ຠຍໍ ເວຣໍ ວູປສນ຺ຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິ.

‘‘ໂຍ ປາຓມຕິປາເຕຕິ, ມຸສາວາທຎ຺ຈ ຠາສຕິ;

ໂລເກ ອທິນ຺ນໍ ອາທິຍຕິ, ປຣທາຣຎ຺ຈ ຄຈ຺ຉຕິ;

ສຸຣາເມຣຍປານຎ຺ຈ, ໂຍ ນໂຣ ອນຸຍຸຎ຺ຊຕິ.

‘‘ອປ຺ປຫາຍ ປຎ຺ຈ ເວຣານິ, ທຸສ຺ສີໂລ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ;

ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ທຸປ຺ປຎ຺ໂຎ, ນິຣຍໍ ໂສປປຊ຺ຊຕິ.

‘‘ໂຍ ປາຓໍ ນາຕິປາເຕຕິ, ມຸສາວາທໍ ນ ຠາສຕິ;

ໂລເກ ອທິນ຺ນໍ ນາທິຍຕິ, ປຣທາຣໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ;

ສຸຣາເມຣຍປານຎ຺ຈ, ໂຍ ນໂຣ ນານຸຍຸຎ຺ຊຕິ.

‘‘ປຫາຍ ປຎ຺ຈ ເວຣານິ, ສີລວາ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ;

ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ສປ຺ປຎ຺ໂຎ, ສຸຄຕິໍ ໂສປປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ;

໕. ຈຓ຺ຑາລສຸຕ຺ຕໍ

໑໗໕. ‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອຸປາສໂກ ອຸປາສກຈຓ຺ຑາໂລ ຈ ໂຫຕິ ອຸປາສກມລຎ຺ຈ ອຸປາສກປຕິກຸຏ຺ໂຐ ຈ [ອຸປາສກປຕິກິຏ຺ໂຐ ຈ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)]. ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ອສ຺ສທ຺ໂຘ ໂຫຕິ; ທຸສ຺ສີໂລ ໂຫຕິ; ໂກຕູຫລມງ຺ຄລິໂກ ໂຫຕິ, ມງ຺ຄລໍ ປຈ຺ເຈຕິ ໂນ ກມ຺ມໍ; ອິໂຕ ຈ ພຫິທ຺ຘາ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍໍ ຄເວສຕິ; ຕຕ຺ຖ ຈ ປຸພ຺ພກາຣໍ ກໂຣຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອຸປາສໂກ ອຸປາສກຈຓ຺ຑາໂລ ຈ ໂຫຕິ ອຸປາສກມລຎ຺ຈ ອຸປາສກປຕິກຸຏ຺ໂຐ ຈ.

‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອຸປາສໂກ ອຸປາສກຣຕນຎ຺ຈ ໂຫຕິ ອຸປາສກປທຸມຎ຺ຈ ອຸປາສກປຸຓ຺ຑຣີກຎ຺ຈ [ອຸປາສກປຸຓ຺ຑຣີໂກ ຈ (ປີ. ກ.)]. ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ສທ຺ໂຘ ໂຫຕິ; ສີລວາ ໂຫຕິ; ອໂກຕູຫລມງ຺ຄລິໂກ ໂຫຕິ, ກມ຺ມໍ ປຈ຺ເຈຕິ ໂນ ມງ຺ຄລໍ; ນ ອິໂຕ ພຫິທ຺ຘາ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍໍ ຄເວສຕິ; ອິຘ ຈ ປຸພ຺ພກາຣໍ ກໂຣຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອຸປາສໂກ ອຸປາສກຣຕນຎ຺ຈ ໂຫຕິ ອຸປາສກປທຸມຎ຺ຈ ອຸປາສກປຸຓ຺ຑຣີກຎ຺ຈາ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ປີຕິສຸຕ຺ຕໍ

໑໗໖. ອຖ ໂຂ ອນາຖປິຓ຺ຑິໂກ ຄຫປຕິ ປຎ຺ຈມຕ຺ເຕຫິ ອຸປາສກສເຕຫິ ປຣິວຸໂຕ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ອນາຖປິຓ຺ຑິກໍ ຄຫປຕິໍ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ຕຸມ຺ເຫ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕາ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປ຺ປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາເຣນ. ນ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ຕາວຕເກເນວ ຕຸຏ຺ຐິ ກຣຓີຍາ – ‘ມຍໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕາ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປ຺ປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາເຣນາ’ຕິ. ຕສ຺ມາຕິຫ, ຄຫປຕິ, ເອວໍ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ‘ກິນ຺ຕິ ມຍໍ ກາເລນ ກາລໍ ປວິເວກໍ ປີຕິໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫເຣຍ຺ຍາມາ’ຕິ! ເອວຎ຺ຫິ ໂວ, ຄຫປຕິ, ສິກ຺ຂິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຈ຺ຉຣິຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ອພ຺ຠຸຕໍ, ຠນ຺ເຕ! ຍາວ ສຸຠາສິຕໍ ຈິທໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕາ – ‘ຕຸມ຺ເຫ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕາ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປ຺ປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາເຣນ. ນ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ຕາວຕເກເນວ ຕຸຏ຺ຐິ ກຣຓີຍາ – ມຍໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕາ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປ຺ປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາເຣນາຕິ. ຕສ຺ມາຕິຫ, ຄຫປຕິ, ເອວໍ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ກິນ຺ຕິ ມຍໍ ກາເລນ ກາລໍ ປວິເວກໍ ປີຕິໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫເຣຍ຺ຍາມາຕິ! ເອວຎ຺ຫິ ໂວ, ຄຫປຕິ, ສິກ຺ຂິຕພ຺ພ’ນ຺ຕິ. ຍສ຺ມິໍ, ຠນ຺ເຕ, ສມເຍ ອຣິຍສາວໂກ ປວິເວກໍ ປີຕິໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ, ປຎ຺ຈສ຺ສ ຐານານິ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ຍມ຺ປິສ຺ສ ກາມູປສໍຫິຕໍ ທຸກ຺ຂໍ ໂທມນສ຺ສໍ, ຕມ຺ປິສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ນ ໂຫຕິ. ຍມ຺ປິສ຺ສ ກາມູປສໍຫິຕໍ ສຸຂໍ ໂສມນສ຺ສໍ, ຕມ຺ປິສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ນ ໂຫຕິ. ຍມ຺ປິສ຺ສ ອກຸສລູປສໍຫິຕໍ ທຸກ຺ຂໍ ໂທມນສ຺ສໍ, ຕມ຺ປິສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ນ ໂຫຕິ. ຍມ຺ປິສ຺ສ ອກຸສລູປສໍຫິຕໍ ສຸຂໍ ໂສມນສ຺ສໍ, ຕມ຺ປິສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ນ ໂຫຕິ. ຍມ຺ປິສ຺ສ ກຸສລູປສໍຫິຕໍ ທຸກ຺ຂໍ ໂທມນສ຺ສໍ, ຕມ຺ປິສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ນ ໂຫຕິ. ຍສ຺ມິໍ, ຠນ຺ເຕ, ສມເຍ ອຣິຍສາວໂກ ປວິເວກໍ ປີຕິໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ, ອິມານິສ຺ສ ປຎ຺ຈ [ອິມານິ ປຎ຺ຈສ຺ສ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ຐານານິ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ນ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ.

‘‘ສາຘຸ ສາຘຸ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ! ຍສ຺ມິໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ສມເຍ ອຣິຍສາວໂກ ປວິເວກໍ ປີຕິໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ, ປຎ຺ຈສ຺ສ ຐານານິ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ຍມ຺ປິສ຺ສ ກາມູປສໍຫິຕໍ ທຸກ຺ຂໍ ໂທມນສ຺ສໍ, ຕມ຺ປິສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ນ ໂຫຕິ. ຍມ຺ປິສ຺ສ ກາມູປສໍຫິຕໍ ສຸຂໍ ໂສມນສ຺ສໍ, ຕມ຺ປິສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ນ ໂຫຕິ. ຍມ຺ປິສ຺ສ ອກຸສລູປສໍຫິຕໍ ທຸກ຺ຂໍ ໂທມນສ຺ສໍ, ຕມ຺ປິສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ນ ໂຫຕິ. ຍມ຺ປິສ຺ສ ອກຸສລູປສໍຫິຕໍ ສຸຂໍ ໂສມນສ຺ສໍ, ຕມ຺ປິສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ນ ໂຫຕິ. ຍມ຺ປິສ຺ສ ກຸສລູປສໍຫິຕໍ ທຸກ຺ຂໍ ໂທມນສ຺ສໍ, ຕມ຺ປິສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ນ ໂຫຕິ. ຍສ຺ມິໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ສມເຍ ອຣິຍສາວໂກ ປວິເວກໍ ປີຕິໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ, ອິມານິສ຺ສ [ອິມາເນຕ຺ຖ (ສີ.)] ປຎ຺ຈ ຐານານິ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ນ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ວຓິຊ຺ຊາສຸຕ຺ຕໍ

໑໗໗. ‘‘ປຎ຺ຈິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ວຓິຊ຺ຊາ ອຸປາສເກນ ອກຣຓີຍາ. ກຕມາ ປຎ຺ຈ? ສຕ຺ຖວຓິຊ຺ຊາ, ສຕ຺ຕວຓິຊ຺ຊາ, ມໍສວຓິຊ຺ຊາ, ມຊ຺ຊວຓິຊ຺ຊາ, ວິສວຓິຊ຺ຊາ – ອິມາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ວຓິຊ຺ຊາ ອຸປາສເກນ ອກຣຓີຍາ’’ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ຣາຊາສຸຕ຺ຕໍ

໑໗໘. ‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປິ ນຸ ຕຸມ຺ເຫຫິ ທິຏ຺ຐໍ ວາ ສຸຕໍ ວາ – ‘ອຍໍ ປຸຣິໂສ ປາຓາຕິປາຕໍ ປຫາຍ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕຕິ [ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕີຕິ (ສີ.), ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)]. ຕເມນໍ ຣາຊາໂນ ຄເຫຕ຺ວາ ປາຓາຕິປາຕາ ເວຣມຓິເຫຕຸ ຫນນ຺ຕິ ວາ ພນ຺ຘນ຺ຕິ ວາ ປພ຺ພາເຊນ຺ຕິ ວາ ຍຖາປຈ຺ຈຍໍ ວາ ກໂຣນ຺ຕີ’’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ສາຘຸ, ຠິກ຺ຂເວ! ມຍາປິ ໂຂ ເອຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເນວ ທິຏ຺ຐໍ ນ ສຸຕໍ – ‘ອຍໍ ປຸຣິໂສ ປາຓາຕິປາຕໍ ປຫາຍ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕຕິ. ຕເມນໍ ຣາຊາໂນ ຄເຫຕ຺ວາ ປາຓາຕິປາຕາ ເວຣມຓິເຫຕຸ ຫນນ຺ຕິ ວາ ພນ຺ຘນ຺ຕິ ວາ ປພ຺ພາເຊນ຺ຕິ ວາ ຍຖາປຈ຺ຈຍໍ ວາ ກໂຣນ຺ຕີ’ຕິ. ອປິ ຈ, ຂ຺ວສ຺ສ ຕເຖວ ປາປກມ຺ມໍ ປເວເທນ຺ຕິ [ຕເຖວ ປາປກໍ ກມ຺ມໍ ປເວທຍນ຺ຕິ (ສີ.), ຕເທວ ປາປກມ຺ມໍ ປເວເທຕິ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] – ‘ອຍໍ ປຸຣິໂສ ອິຕ຺ຖິໍ ວາ ປຸຣິສໍ ວາ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປສີຕິ [ໂວໂຣເປຕີຕິ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)]. ຕເມນໍ ຣາຊາໂນ ຄເຫຕ຺ວາ ປາຓາຕິປາຕເຫຕຸ ຫນນ຺ຕິ ວາ ພນ຺ຘນ຺ຕິ ວາ ປພ຺ພາເຊນ຺ຕິ ວາ ຍຖາປຈ຺ຈຍໍ ວາ ກໂຣນ຺ຕິ. ອປິ ນຸ ຕຸມ຺ເຫຫິ ເອວຣູປໍ ທິຏ຺ຐໍ ວາ ສຸຕໍ ວາ’’’ຕິ? ‘‘ທິຏ຺ຐຎ຺ຈ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ສຸຕຎ຺ຈ ສຸຍ຺ຍິສ຺ສຕິ [ສູຍິສ຺ສຕິ (ສີ. ປີ.)] ຈາ’’ຕິ.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປິ ນຸ ຕຸມ຺ເຫຫິ ທິຏ຺ຐໍ ວາ ສຸຕໍ ວາ – ‘ອຍໍ ປຸຣິໂສ ອທິນ຺ນາທານໍ ປຫາຍ ອທິນ຺ນາທານາ ປຏິວິຣໂຕຕິ. ຕເມນໍ ຣາຊາໂນ ຄເຫຕ຺ວາ ອທິນ຺ນາທານາ ເວຣມຓິເຫຕຸ ຫນນ຺ຕິ ວາ ພນ຺ຘນ຺ຕິ ວາ ປພ຺ພາເຊນ຺ຕິ ວາ ຍຖາປຈ຺ຈຍໍ ວາ ກໂຣນ຺ຕີ’’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ສາຘຸ, ຠິກ຺ຂເວ! ມຍາປິ ໂຂ ເອຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເນວ ທິຏ຺ຐໍ ນ ສຸຕໍ – ‘ອຍໍ ປຸຣິໂສ ອທິນ຺ນາທານໍ ປຫາຍ ອທິນ຺ນາທານາ ປຏິວິຣໂຕຕິ. ຕເມນໍ ຣາຊາໂນ ຄເຫຕ຺ວາ ອທິນ຺ນາທານາ ເວຣມຓິເຫຕຸ ຫນນ຺ຕິ ວາ ພນ຺ຘນ຺ຕິ ວາ ປພ຺ພາເຊນ຺ຕິ ວາ ຍຖາປຈ຺ຈຍໍ ວາ ກໂຣນ຺ຕີ’ຕິ. ອປິ ຈ ຂ຺ວສ຺ສ ຕເຖວ ປາປກມ຺ມໍ ປເວເທນ຺ຕິ – ‘ອຍໍ ປຸຣິໂສ ຄາມາ ວາ ອຣຎ຺ຎາ ວາ ອທິນ຺ນໍ ເຖຍ຺ຍສງ຺ຂາຕໍ ອາທິຍີຕິ [ອາທິຍຕິ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)]. ຕເມນໍ ຣາຊາໂນ ຄເຫຕ຺ວາ ອທິນ຺ນາທານເຫຕຸ ຫນນ຺ຕິ ວາ ພນ຺ຘນ຺ຕິ ວາ ປພ຺ພາເຊນ຺ຕິ ວາ ຍຖາປຈ຺ຈຍໍ ວາ ກໂຣນ຺ຕິ. ອປິ ນຸ ຕຸມ຺ເຫຫິ ເອວຣູປໍ ທິຏ຺ຐໍ ວາ ສຸຕໍ ວາ’’’ຕິ? ‘‘ທິຏ຺ຐຎ຺ຈ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ສຸຕຎ຺ຈ ສຸຍ຺ຍິສ຺ສຕິ ຈາ’’ຕິ.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປິ ນຸ ຕຸມ຺ເຫຫິ ທິຏ຺ຐໍ ວາ ສຸຕໍ ວາ – ‘ອຍໍ ປຸຣິໂສ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣໍ ປຫາຍ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ ປຏິວິຣໂຕຕິ. ຕເມນໍ ຣາຊາໂນ ຄເຫຕ຺ວາ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ ເວຣມຓິເຫຕຸ ຫນນ຺ຕິ ວາ ພນ຺ຘນ຺ຕິ ວາ ປພ຺ພາເຊນ຺ຕິ ວາ ຍຖາປຈ຺ຈຍໍ ວາ ກໂຣນ຺ຕີ’’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ສາຘຸ, ຠິກ຺ຂເວ! ມຍາປິ ໂຂ ເອຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເນວ ທິຏ຺ຐໍ ນ ສຸຕໍ – ‘ອຍໍ ປຸຣິໂສ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣໍ ປຫາຍ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ ປຏິວິຣໂຕຕິ. ຕເມນໍ ຣາຊາໂນ ຄເຫຕ຺ວາ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ ເວຣມຓິເຫຕຸ ຫນນ຺ຕິ ວາ ພນ຺ຘນ຺ຕິ ວາ ປພ຺ພາເຊນ຺ຕິ ວາ ຍຖາປຈ຺ຈຍໍ ວາ ກໂຣນ຺ຕີ’ຕິ. ອປິ ຈ ຂ຺ວສ຺ສ ຕເຖວ ປາປກມ຺ມໍ ປເວເທນ຺ຕິ – ‘ອຍໍ ປຸຣິໂສ ປຣິຕ຺ຖີສຸ ປຣກຸມາຣີສຸ ຈາຣິຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ຊີຕິ [ອາປຊ຺ຊຕິ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)]. ຕເມນໍ ຣາຊາໂນ ຄເຫຕ຺ວາ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣເຫຕຸ ຫນນ຺ຕິ ວາ ພນ຺ຘນ຺ຕິ ວາ ປພ຺ພາເຊນ຺ຕິ ວາ ຍຖາປຈ຺ຈຍໍ ວາ ກໂຣນ຺ຕິ. ອປິ ນຸ ຕຸມ຺ເຫຫິ ເອວຣູປໍ ທິຏ຺ຐໍ ວາ ສຸຕໍ ວາ’’’ຕິ? ‘‘ທິຏ຺ຐຎ຺ຈ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ສຸຕຎ຺ຈ ສຸຍ຺ຍິສ຺ສຕິ ຈາ’’ຕິ.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປິ ນຸ ຕຸມ຺ເຫຫິ ທິຏ຺ຐໍ ວາ ສຸຕໍ ວາ – ‘ອຍໍ ປຸຣິໂສ ມຸສາວາທໍ ປຫາຍ ມຸສາວາທາ ປຏິວິຣໂຕຕິ. ຕເມນໍ ຣາຊາໂນ ຄເຫຕ຺ວາ ມຸສາວາທາ ເວຣມຓິເຫຕຸ ຫນນ຺ຕິ ວາ ພນ຺ຘນ຺ຕິ ວາ ປພ຺ພາເຊນ຺ຕິ ວາ ຍຖາປຈ຺ຈຍໍ ວາ ກໂຣນ຺ຕີ’’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ສາຘຸ, ຠິກ຺ຂເວ! ມຍາປິ ໂຂ ເອຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເນວ ທິຏ຺ຐໍ ນ ສຸຕໍ – ‘ອຍໍ ປຸຣິໂສ ມຸສາວາທໍ ປຫາຍ ມຸສາວາທາ ປຏິວິຣໂຕຕິ. ຕເມນໍ ຣາຊາໂນ ຄເຫຕ຺ວາ ມຸສາວາທາ ເວຣມຓິເຫຕຸ ຫນນ຺ຕິ ວາ ພນ຺ຘນ຺ຕິ ວາ ປພ຺ພາເຊນ຺ຕິ ວາ ຍຖາປຈ຺ຈຍໍ ວາ ກໂຣນ຺ຕີ’ຕິ. ອປິ ຈ ຂ຺ວສ຺ສ ຕເຖວ ປາປກມ຺ມໍ ປເວເທນ຺ຕິ – ‘ອຍໍ ປຸຣິໂສ ຄຫປຕິສ຺ສ ວາ ຄຫປຕິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ວາ ມຸສາວາເທນ ອຕ຺ຖໍ ປຠຎ຺ຊີຕິ [ຠຎ຺ຊຕີຕິ (ສີ.), ຠຎ຺ຊຕິ (ສ຺ຍາ. ກໍ.), ຠຎ຺ຊີຕິ (ປີ.)]. ຕເມນໍ ຣາຊາໂນ ຄເຫຕ຺ວາ ມຸສາວາທເຫຕຸ ຫນນ຺ຕິ ວາ ພນ຺ຘນ຺ຕິ ວາ ປພ຺ພາເຊນ຺ຕິ ວາ ຍຖາປຈ຺ຈຍໍ ວາ ກໂຣນ຺ຕິ. ອປິ ນຸ ຕຸມ຺ເຫຫິ ເອວຣູປໍ ທິຏ຺ຐໍ ວາ ສຸຕໍ ວາ’’’ຕິ? ‘‘ທິຏ຺ຐຎ຺ຈ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ສຸຕຎ຺ຈ ສຸຍ຺ຍິສ຺ສຕິ ຈາ’’ຕິ.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປິ ນຸ ຕຸມ຺ເຫຫິ ທິຏ຺ຐໍ ວາ ສຸຕໍ ວາ – ‘ອຍໍ ປຸຣິໂສ ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານໍ ປຫາຍ ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານາ ປຏິວິຣໂຕຕິ. ຕເມນໍ ຣາຊາໂນ ຄເຫຕ຺ວາ ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານາ ເວຣມຓິເຫຕຸ ຫນນ຺ຕິ ວາ ພນ຺ຘນ຺ຕິ ວາ ປພ຺ພາເຊນ຺ຕິ ວາ ຍຖາປຈ຺ຈຍໍ ວາ ກໂຣນ຺ຕີ’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ສາຘຸ, ຠິກ຺ຂເວ! ມຍາປິ ໂຂ ເອຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເນວ ທິຏ຺ຐໍ ນ ສຸຕໍ – ‘ອຍໍ ປຸຣິໂສ ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານໍ ປຫາຍ ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານາ ປຏິວິຣໂຕຕິ. ຕເມນໍ ຣາຊາໂນ ຄເຫຕ຺ວາ ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານາ ເວຣມຓິເຫຕຸ ຫນນ຺ຕິ ວາ ພນ຺ຘນ຺ຕິ ວາ ປພ຺ພາເຊນ຺ຕິ ວາ ຍຖາປຈ຺ຈຍໍ ວາ ກໂຣນ຺ຕີ’ຕິ. ອປິ ຈ ຂ຺ວສ຺ສ ຕເຖວ ປາປກມ຺ມໍ ປເວເທນ຺ຕິ – ‘ອຍໍ ປຸຣິໂສ ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານໍ ອນຸຍຸຕ຺ໂຕ ອິຕ຺ຖິໍ ວາ ປຸຣິສໍ ວາ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປສິ [ໂວໂຣເປຕິ (ສ຺ຍາ.)]; ອຍໍ ປຸຣິໂສ ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານໍ ອນຸຍຸຕ຺ໂຕ ຄາມາ ວາ ອຣຎ຺ຎາ ວາ ອທິນ຺ນໍ ເຖຍ຺ຍສງ຺ຂາຕໍ ອາທິຍິ [ອາທິຍຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ.)]; ອຍໍ ປຸຣິໂສ ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານໍ ອນຸຍຸຕ຺ໂຕ ປຣິຕ຺ຖີສຸ ປຣກຸມາຣີສຸ ຈາຣິຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ຊິ [ອາປຊ຺ຊຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ.)]; ອຍໍ ປຸຣິໂສ ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານໍ ອນຸຍຸຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິສ຺ສ ວາ ຄຫປຕິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ວາ ມຸສາວາເທນ ອຕ຺ຖໍ ປຠຎ຺ຊີຕິ. ຕເມນໍ ຣາຊາໂນ ຄເຫຕ຺ວາ ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານເຫຕຸ ຫນນ຺ຕິ ວາ ພນ຺ຘນ຺ຕິ ວາ ປພ຺ພາເຊນ຺ຕິ ວາ ຍຖາປຈ຺ຈຍໍ ວາ ກໂຣນ຺ຕິ. ອປິ ນຸ ຕຸມ຺ເຫຫິ ເອວຣູປໍ ທິຏ຺ຐໍ ວາ ສຸຕໍ ວາ’’’ຕິ? ‘‘ທິຏ຺ຐຎ຺ຈ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ສຸຕຎ຺ຈ ສຸຍ຺ຍິສ຺ສຕິ ຈາ’’ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ຄິຫິສຸຕ຺ຕໍ

໑໗໙. ອຖ ໂຂ ອນາຖປິຓ຺ຑິໂກ ຄຫປຕິ ປຎ຺ຈມຕ຺ເຕຫິ ອຸປາສກສເຕຫິ ປຣິວຸໂຕ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຍໍ ກຎ຺ຈິ [ຍໍ ກິຎ຺ຈິ (ສີ. ປີ.)], ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຊາເນຍ຺ຍາຖ ຄິຫິໍ ໂອທາຕວສນໍ ປຎ຺ຈສຸ ສິກ຺ຂາປເທສຸ ສໍວຸຕກມ຺ມນ຺ຕໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ອາຠິເຈຕສິການໍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣານໍ ນິກາມລາຠິໍ ອກິຈ຺ຉລາຠິໍ ອກສິຣລາຠິໍ, ໂສ ອາກງ຺ຂມາໂນ ອຕ຺ຕນາວ ອຕ຺ຕານໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ – ‘ຂີຓນິຣໂຍມ຺ຫິ ຂີຓຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິ ຂີຓເປຕ຺ຕິວິສໂຍ ຂີຓາປາຍທຸຄ຺ຄຕິວິນິປາໂຕ, ໂສຕາປນ຺ໂນຫມສ຺ມິ ອວິນິປາຕຘມ຺ໂມ ນິຍໂຕ ສມ຺ໂພຘິປຣາຍໂຓ’’’ຕິ.

‘‘ກຕເມສຸ ປຎ຺ຈສຸ ສິກ຺ຂາປເທສຸ ສໍວຸຕກມ຺ມນ຺ໂຕ ໂຫຕິ? ອິຘ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອຣິຍສາວໂກ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ອທິນ຺ນາທານາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ມຸສາວາທາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ອິເມສຸ ປຎ຺ຈສຸ ສິກ຺ຂາປເທສຸ ສໍວຸຕກມ຺ມນ຺ໂຕ ໂຫຕິ.

‘‘ກຕເມສໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ອາຠິເຈຕສິການໍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣານໍ ນິກາມລາຠີ ໂຫຕິ ອກິຈ຺ຉລາຠີ ອກສິຣລາຠີ? ອິຘ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອຣິຍສາວໂກ ພຸທ຺ເຘ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ – ‘ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວິຊ຺ຊາຈຣຓສມ຺ປນ຺ໂນ ສຸຄໂຕ ໂລກວິທູ ອນຸຕ຺ຕໂຣ ປຸຣິສທມ຺ມສາຣຖິ, ສຕ຺ຖາ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ’ຕິ. ອຍມສ຺ສ ປຐໂມ ອາຠິເຈຕສິໂກ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາໂຣ ອຘິຄໂຕ ໂຫຕິ ອວິສຸທ຺ຘສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວິສຸທ຺ຘິຍາ ອປຣິໂຍທາຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ປຣິໂຍທປນາຍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອຣິຍສາວໂກ ຘມ຺ເມ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ – ‘ສ຺ວາກ຺ຂາໂຕ ຠຄວຕາ ຘມ຺ໂມ ສນ຺ທິຏ຺ຐິໂກ ອກາລິໂກ ເອຫິປສ຺ສິໂກ ໂອປເນຍ຺ຍິໂກ ປຈ຺ຈຕ຺ຕໍ ເວທິຕພ຺ໂພ ວິຎ຺ຎູຫີ’ຕິ. ອຍມສ຺ສ ທຸຕິໂຍ ອາຠິເຈຕສິໂກ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາໂຣ ອຘິຄໂຕ ໂຫຕິ ອວິສຸທ຺ຘສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວິສຸທ຺ຘິຍາ ອປຣິໂຍທາຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ປຣິໂຍທປນາຍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອຣິຍສາວໂກ ສງ຺ເຆ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ – ‘ສຸປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ຠຄວໂຕ ສາວກສງ຺ໂຆ ອຸຊຸປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ຠຄວໂຕ ສາວກສງ຺ໂຆ ຎາຍປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ຠຄວໂຕ ສາວກສງ຺ໂຆ ສາມີຈິປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ຠຄວໂຕ ສາວກສງ຺ໂຆ, ຍທິທໍ ຈຕ຺ຕາຣິ ປຸຣິສຍຸຄານິ ອຏ຺ຐ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄລາ ເອສ ຠຄວໂຕ ສາວກສງ຺ໂຆ ອາຫຸເນຍ຺ໂຍ ປາຫຸເນຍ຺ໂຍ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ໂຍ ອຎ຺ຊລິກຣຓີໂຍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ໂລກສ຺ສາ’ຕິ. ອຍມສ຺ສ ຕຕິໂຍ ອາຠິເຈຕສິໂກ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາໂຣ ອຘິຄໂຕ ໂຫຕິ ອວິສຸທ຺ຘສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວິສຸທ຺ຘິຍາ ອປຣິໂຍທາຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ປຣິໂຍທປນາຍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອຣິຍສາວໂກ ອຣິຍກນ຺ເຕຫິ ສີເລຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ ອຂຓ຺ເຑຫິ ອຈ຺ຉິທ຺ເທຫິ ອສພເລຫິ ອກມ຺ມາເສຫິ ຠຸຊິສ຺ເສຫິ ວິຎ຺ຎຸປ຺ປສຕ຺ເຖຫິ ອປຣາມຏ຺ເຐຫິ ສມາຘິສໍວຕ຺ຕນິເກຫິ. ອຍມສ຺ສ ຈຕຸຕ຺ໂຖ ອາຠິເຈຕສິໂກ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາໂຣ ອຘິຄໂຕ ໂຫຕິ ອວິສຸທ຺ຘສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວິສຸທ຺ຘິຍາ ອປຣິໂຍທາຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ປຣິໂຍທປນາຍ. ອິເມສໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ອາຠິເຈຕສິການໍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣານໍ ນິກາມລາຠີ ໂຫຕິ ອກິຈ຺ຉລາຠີ ອກສິຣລາຠີ.

‘‘ຍໍ ກຎ຺ຈິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຊາເນຍ຺ຍາຖ ຄິຫິໍ ໂອທາຕວສນໍ – ອິເມສຸ ປຎ຺ຈສຸ ສິກ຺ຂາປເທສຸ ສໍວຸຕກມ຺ມນ຺ຕໍ, ອິເມສຎ຺ຈ ຈຕຸນ຺ນໍ ອາຠິເຈຕສິການໍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣານໍ ນິກາມລາຠິໍ ອກິຈ຺ຉລາຠິໍ ອກສິຣລາຠິໍ, ໂສ ອາກງ຺ຂມາໂນ ອຕ຺ຕນາວ ອຕ຺ຕານໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ – ‘ຂີຓນິຣໂຍມ຺ຫິ ຂີຓຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິ ຂີຓເປຕ຺ຕິວິສໂຍ ຂີຓາປາຍທຸຄ຺ຄຕິວິນິປາໂຕ, ໂສຕາປນ຺ໂນຫມສ຺ມິ ອວິນິປາຕຘມ຺ໂມ ນິຍໂຕ ສມ຺ໂພຘິປຣາຍໂຓ’’’ຕິ.

‘‘ນິຣເຍສຸ ຠຍໍ ທິສ຺ວາ, ປາປານິ ປຣິວຊ຺ຊເຍ;

ອຣິຍຘມ຺ມໍ ສມາທາຍ, ປຓ຺ຑິໂຕ ປຣິວຊ຺ຊເຍ.

‘‘ນ ຫິໍເສ ປາຓຠູຕານິ, ວິຊ຺ຊມາເນ ປຣກ຺ກເມ;

ມຸສາ ຈ ນ ຠເຓ ຊານໍ, ອທິນ຺ນໍ ນ ປຣາມເສ.

‘‘ເສຫິ ທາເຣຫິ ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ, ປຣທາຣຎ຺ຈ ອາຣເມ [ນາຣເມ (ສີ. ສ຺ຍາ.)];

ເມຣຍໍ ວາຣຸຓິໍ ຊນ຺ຕຸ, ນ ປິເວ ຈິຕ຺ຕໂມຫນິໍ.

‘‘ອນຸສ຺ສເຣຍ຺ຍ ສມ຺ພຸທ຺ຘໍ, ຘມ຺ມຎ຺ຈານຸວິຕກ຺ກເຍ;

ອພ຺ຍາປຊ຺ຊໍ [ອພ຺ຍາປຊ຺ຌໍ (?) ອພ຺ຍາປຊ຺ຌໍ (ກ.)] ຫິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ, ເທວໂລກາຍ ຠາວເຍ.

‘‘ອຸປຏ຺ຐິເຕ ເທຍ຺ຍຘມ຺ເມ, ປຸຎ຺ຎຕ຺ຖສ຺ສ ຊິຄີສໂຕ [ຊິຄິໍສໂຕ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)];

ສນ຺ເຕສຸ ປຐມໍ ທິນ຺ນາ, ວິປຸລາ ໂຫຕິ ທກ຺ຂິຓາ.

‘‘ສນ຺ໂຕ ຫເວ ປວກ຺ຂາມິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ ສຸໂຓຫິ ເມ;

ອິຕິ ກຓ຺ຫາສຸ ເສຕາສຸ, ໂຣຫິຓີສຸ ຫຣີສຸ ວາ.

‘‘ກມ຺ມາສາສຸ ສຣູປາສຸ, ໂຄສຸ ປາເຣວຕາສຸ ວາ;

ຍາສຸ ກາສຸຈິ ເອຕາສຸ, ທນ຺ໂຕ ຊາຍຕິ ປຸງ຺ຄໂວ.

‘‘ໂຘຣຍ຺ໂຫ ພລສມ຺ປນ຺ໂນ, ກລ຺ຍາຓຊວນິກ຺ກໂມ;

ຕເມວ ຠາເຣ ຍຸຎ຺ຊນ຺ຕິ, ນາສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ປຣິກ຺ຂເຣ.

‘‘ເອວເມວໍ ມນຸສ຺ເສສຸ, ຍສ຺ມິໍ ກິສ຺ມິຎ຺ຈິ ຊາຕິເຍ;

ຂຕ຺ຕິເຍ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ເວສ຺ເສ, ສຸທ຺ເທ ຈຓ຺ຑາລປຸກ຺ກຸເສ.

‘‘ຍາສຸ ກາສຸຈິ ເອຕາສຸ, ທນ຺ໂຕ ຊາຍຕິ ສຸພ຺ພໂຕ;

ຘມ຺ມຏ຺ໂຐ ສີລສມ຺ປນ຺ໂນ, ສຈ຺ຈວາທີ ຫິຣີມໂນ.

‘‘ປຫີນຊາຕິມຣໂຓ, ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍສ຺ສ ເກວລີ;

ປນ຺ນຠາໂຣ ວິສໍຍຸຕ຺ໂຕ, ກຕກິຈ຺ໂຈ ອນາສໂວ.

‘‘ປາຣຄູ ສພ຺ພຘມ຺ມານໍ, ອນຸປາທາຍ ນິພ຺ພຸໂຕ;

ຕສ຺ມິຎ຺ຈ ວິຣເຊ ເຂຕ຺ເຕ, ວິປຸລາ ໂຫຕິ ທກ຺ຂິຓາ.

‘‘ພາລາ ຈ ອວິຊານນ຺ຕາ, ທຸມ຺ເມຘາ ອສ຺ສຸຕາວິໂນ;

ພຫິທ຺ຘາ ທທນ຺ຕິ ທານານິ, ນ ຫິ ສນ຺ເຕ ອຸປາສເຣ.

‘‘ເຍ ຈ ສນ຺ເຕ ອຸປາສນ຺ຕິ, ສປ຺ປຎ຺ເຎ ຘີຣສມ຺ມເຕ;

ສທ຺ຘາ ຈ ເນສໍ ສຸຄເຕ, ມູລຊາຕາ ປຕິຏ຺ຐິຕາ.

‘‘ເທວໂລກຎ຺ຈ ເຕ ຍນ຺ຕິ, ກຸເລ ວາ ອິຘ ຊາຍເຣ;

ອນຸປຸພ຺ເພນ ນິພ຺ພານໍ, ອຘິຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ປຓ຺ຑິຕາ’’ຕິ. ນວມໍ;

໑໐. ຄເວສີສຸຕ຺ຕໍ

໑໘໐. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ໂກສເລສຸ ຈາຣິກໍ ຈຣຕິ ມຫຕາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ. ອທ຺ທສາ ໂຂ ຠຄວາ ອທ຺ຘານມຄ຺ຄປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ປເທເສ ມຫນ຺ຕໍ ສາລວນໍ; ທິສ຺ວານ [ທິສ຺ວາ (ສີ. ປີ.)] ມຄ຺ຄາ ໂອກ຺ກມ຺ມ [ອຸກ຺ກມ຺ມ (ກຕ຺ຖຈິ)] ເຍນ ຕໍ ສາລວນໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕໍ ສາລວນໍ ອຊ຺ໂຌຄາເຫຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ປເທເສ ສິຕໍ ປາຕ຺ວາກາສິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມໂຕ ອານນ຺ທສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ ເຫຕຸ ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ ຠຄວໂຕ ສິຕສ຺ສ ປາຕຸກມ຺ມາຍ? ນ ອກາຣເຓນ ຕຖາຄຕາ ສິຕໍ ປາຕຸກໂຣນ຺ຕີ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ເຫຕຸ ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ ຠຄວໂຕ ສິຕສ຺ສ ປາຕຸກມ຺ມາຍ? ນ ອກາຣເຓນ ຕຖາຄຕາ ສິຕໍ ປາຕຸກໂຣນ຺ຕີ’’ຕິ.

‘‘ຠູຕປຸພ຺ພໍ, ອານນ຺ທ, ອິມສ຺ມິໍ ປເທເສ ນຄຣໍ ອໂຫສິ ອິທ຺ຘຎ຺ເຈວ ຜີຕຎ຺ຈ ພຫຸຊນໍ ອາກິຓ຺ຓມນຸສ຺ສໍ. ຕໍ ໂຂ ປນານນ຺ທ, ນຄຣໍ ກສ຺ສໂປ ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫາສິ. ກສ຺ສປສ຺ສ ໂຂ ປນານນ຺ທ, ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຄເວສີ ນາມ ອຸປາສໂກ ອໂຫສິ ສີເລສຸ ອປຣິປູຣກາຣີ. ຄເວສິນາ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ອຸປາສເກນ ປຎ຺ຈມຕ຺ຕານິ ອຸປາສກສຕານິ ປຏິເທສິຕານິ ສມາທປິຕານິ [ສມາທາປິຕານິ (?)] ອເຫສຸໍ ສີເລສຸ ອປຣິປູຣກາຣິໂນ. ອຖ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຄເວສິສ຺ສ ອຸປາສກສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘ອຫໍ ໂຂ ອິເມສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອຸປາສກສຕານໍ ພຫູປກາໂຣ [ພຫຸກາໂຣ (ກຕ຺ຖຈິ)] ປຸພ຺ພງ຺ຄໂມ ສມາທເປຕາ [ສມາທາເປຕາ (?)], ອຫຎ຺ຈມ຺ຫິ ສີເລສຸ ອປຣິປູຣກາຣີ, ອິມານິ ຈ ປຎ຺ຈ ອຸປາສກສຕານິ ສີເລສຸ ອປຣິປູຣກາຣິໂນ. ອິຈ຺ເຈຕໍ ສມສມໍ, ນຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈິ ອຕິເຣກໍ; ຫນ຺ທາຫໍ ອຕິເຣກາຍາ’’’ຕິ.

‘‘ອຖ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຄເວສີ ອຸປາສໂກ ເຍນ ຕານິ ປຎ຺ຈ ອຸປາສກສຕານິ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕານິ ປຎ຺ຈ ອຸປາສກສຕານິ ເອຕທໂວຈ – ‘ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ມໍ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ສີເລສຸ ປຣິປູຣກາຣິໍ ຘາເຣຖາ’ຕິ! ອຖ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ເຕສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອຸປາສກສຕານໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘ອຍ຺ໂຍ ໂຂ ຄເວສີ ອມ຺ຫາກໍ ພຫູປກາໂຣ ປຸພ຺ພງ຺ຄໂມ ສມາທເປຕາ. ອຍ຺ໂຍ ຫິ ນາມ ຄເວສີ ສີເລສຸ ປຣິປູຣກາຣີ ຠວິສ຺ສຕິ. ກິມງ຺ຄໍ [ກິມງ຺ຄ (ສີ. ປີ.)] ປນ ມຍ’ນ຺ຕິ [ປນ ນ ມຍນ຺ຕິ (ສີ.) ອ. ນິ. ໔.໑໕໙; ຈູຬວ. ໓໓໐; ສໍ. ນິ. ໕.໑໐໒໐ ປາຬິຍາ ສໍສນ຺ເທຕພ຺ພໍ]! ອຖ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຕານິ ປຎ຺ຈ ອຸປາສກສຕານິ ເຍນ ຄເວສີ ອຸປາສໂກ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຄເວສິໍ ອຸປາສກໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ອຍ຺ໂຍ ຄເວສີ ອິມານິປິ ປຎ຺ຈ ອຸປາສກສຕານິ ສີເລສຸ ປຣິປູຣກາຣິໂນ ຘາເຣຕູ’ຕິ. ອຖ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຄເວສິສ຺ສ ອຸປາສກສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘ອຫໍ ໂຂ ອິເມສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອຸປາສກສຕານໍ ພຫູປກາໂຣ ປຸພ຺ພງ຺ຄໂມ ສມາທເປຕາ, ອຫຎ຺ຈມ຺ຫິ ສີເລສຸ ປຣິປູຣກາຣີ, ອິມານິປິ ປຎ຺ຈ ອຸປາສກສຕານິ ສີເລສຸ ປຣິປູຣກາຣິໂນ. ອິຈ຺ເຈຕໍ ສມສມໍ, ນຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈິ ອຕິເຣກໍ; ຫນ຺ທາຫໍ ອຕິເຣກາຍາ’’’ຕິ!

‘‘ອຖ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຄເວສີ ອຸປາສໂກ ເຍນ ຕານິ ປຎ຺ຈ ອຸປາສກສຕານິ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕານິ ປຎ຺ຈ ອຸປາສກສຕານິ ເອຕທໂວຈ – ‘ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ມໍ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິໍ ຘາເຣຖ ອາຣາຈາຣິ [ອນາຈາຣິໍ (ປີ.)] ວິຣຕໍ ເມຖຸນາ ຄາມຘມ຺ມາ’ຕິ. ອຖ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ເຕສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອຸປາສກສຕານໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘ອຍ຺ໂຍ ໂຂ ຄເວສີ ອມ຺ຫາກໍ ພຫູປກາໂຣ ປຸພ຺ພງ຺ຄໂມ ສມາທເປຕາ. ອຍ຺ໂຍ ຫິ ນາມ ຄເວສີ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ຠວິສ຺ສຕິ ອາຣາຈາຣີ ວິຣໂຕ ເມຖຸນາ ຄາມຘມ຺ມາ. ກິມງ຺ຄໍ ປນ ມຍ’ນ຺ຕິ! ອຖ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຕານິ ປຎ຺ຈ ອຸປາສກສຕານິ ເຍນ ຄເວສີ ອຸປາສໂກ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຄເວສິໍ ອຸປາສກໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ອຍ຺ໂຍ ຄເວສີ ອິມານິປິ ປຎ຺ຈ ອຸປາສກສຕານິ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິໂນ ຘາເຣຕຸ ອາຣາຈາຣິໂນ ວິຣຕາ ເມຖຸນາ ຄາມຘມ຺ມາ’ຕິ. ອຖ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຄເວສິສ຺ສ ອຸປາສກສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘ອຫໍ ໂຂ ອິເມສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອຸປາສກສຕານໍ ພຫູປກາໂຣ ປຸພ຺ພງ຺ຄໂມ ສມາທເປຕາ. ອຫຎ຺ຈມ຺ຫິ ສີເລສຸ ປຣິປູຣກາຣີ. ອິມານິປິ ປຎ຺ຈ ອຸປາສກສຕານິ ສີເລສຸ ປຣິປູຣກາຣິໂນ. ອຫຎ຺ຈມ຺ຫິ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ອາຣາຈາຣີ ວິຣໂຕ ເມຖຸນາ ຄາມຘມ຺ມາ. ອິມານິປິ ປຎ຺ຈ ອຸປາສກສຕານິ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິໂນ ອາຣາຈາຣິໂນ ວິຣຕາ ເມຖຸນາ ຄາມຘມ຺ມາ. ອິຈ຺ເຈຕໍ ສມສມໍ, ນຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈິ ອຕິເຣກໍ; ຫນ຺ທາຫໍ ອຕິເຣກາຍາ’’’ຕິ.

‘‘ອຖ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຄເວສີ ອຸປາສໂກ ເຍນ ຕານິ ປຎ຺ຈ ອຸປາສກສຕານິ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕານິ ປຎ຺ຈ ອຸປາສກສຕານິ ເອຕທໂວຈ – ‘ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ມໍ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ເອກຠຕ຺ຕິກໍ ຘາເຣຖ ຣຕ຺ຕູປຣຕໍ ວິຣຕໍ ວິກາລໂຠຊນາ’ຕິ. ອຖ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ເຕສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອຸປາສກສຕານໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘ອຍ຺ໂຍ ໂຂ ຄເວສີ ພຫູປກາໂຣ ປຸພ຺ພງ຺ຄໂມ ສມາທເປຕາ. ອຍ຺ໂຍ ຫິ ນາມ ຄເວສີ ເອກຠຕ຺ຕິໂກ ຠວິສ຺ສຕິ ຣຕ຺ຕູປຣໂຕ ວິຣໂຕ ວິກາລໂຠຊນາ. ກິມງ຺ຄໍ ປນ ມຍ’ນ຺ຕິ! ອຖ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຕານິ ປຎ຺ຈ ອຸປາສກສຕານິ ເຍນ ຄເວສີ ອຸປາສໂກ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຄເວສິໍ ອຸປາສກໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ອຍ຺ໂຍ ຄເວສີ ອິມານິປິ ປຎ຺ຈ ອຸປາສກສຕານິ ເອກຠຕ຺ຕິເກ ຘາເຣຕຸ ຣຕ຺ຕູປຣເຕ ວິຣເຕ ວິກາລໂຠຊນາ’ຕິ. ອຖ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຄເວສິສ຺ສ ອຸປາສກສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘ອຫໍ ໂຂ ອິເມສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອຸປາສກສຕານໍ ພຫູປກາໂຣ ປຸພ຺ພງ຺ຄໂມ ສມາທເປຕາ. ອຫຎ຺ຈມ຺ຫິ ສີເລສຸ ປຣິປູຣກາຣີ. ອິມານິປິ ປຎ຺ຈ ອຸປາສກສຕານິ ສີເລສຸ ປຣິປູຣກາຣິໂນ. ອຫຎ຺ຈມ຺ຫິ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ອາຣາຈາຣີ ວິຣໂຕ ເມຖຸນາ ຄາມຘມ຺ມາ. ອິມານິປິ ປຎ຺ຈ ອຸປາສກສຕານິ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິໂນ ອາຣາຈາຣິໂນ ວິຣຕາ ເມຖຸນາ ຄາມຘມ຺ມາ. ອຫຎ຺ຈມ຺ຫິ ເອກຠຕ຺ຕິໂກ ຣຕ຺ຕູປຣໂຕ ວິຣໂຕ ວິກາລໂຠຊນາ. ອິມານິປິ ປຎ຺ຈ ອຸປາສກສຕານິ ເອກຠຕ຺ຕິກາ ຣຕ຺ຕູປຣຕາ ວິຣຕາ ວິກາລໂຠຊນາ. ອິຈ຺ເຈຕໍ ສມສມໍ, ນຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈິ ອຕິເຣກໍ; ຫນ຺ທາຫໍ ອຕິເຣກາຍາ’’’ຕິ.

‘‘ອຖ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຄເວສີ ອຸປາສໂກ ເຍນ ກສ຺ສໂປ ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ກສ຺ສປໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຣຫນ຺ຕໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘໍ ເອຕທໂວຈ – ‘ລເຠຍ຺ຍາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ລເຠຍ຺ຍໍ ອຸປສມ຺ປທ’ນ຺ຕິ. ອລຕ຺ຖ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຄເວສີ ອຸປາສໂກ ກສ຺ສປສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ, ອລຕ຺ຖ ອຸປສມ຺ປທໍ. ອຈິຣູປສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຂ ປນານນ຺ທ, ຄເວສີ ຠິກ຺ຂຸ ເອໂກ ວູປກຏ຺ໂຐ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ອາຕາປີ ປຫິຕຕ຺ໂຕ ວິຫຣນ຺ໂຕ ນຈິຣສ຺ເສວ – ຍສ຺ສຕ຺ຖາຍ ກຸລປຸຕ຺ຕາ ສມ຺ມເທວ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊນ຺ຕິ, ຕທນຸຕ຺ຕຣໍ – ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍປຣິໂຍສານໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫາສິ. ‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’ຕິ ອພ຺ຠຎ຺ຎາສິ. ອຎ຺ຎຕໂຣ ຈ ປນານນ຺ທ, ຄເວສີ ຠິກ຺ຂຸ ອຣຫຕໍ ອໂຫສິ.

‘‘ອຖ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ເຕສ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອຸປາສກສຕານໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘ອຍ຺ໂຍ ໂຂ ຄເວສີ ອມ຺ຫາກໍ ພຫູປກາໂຣ ປຸພ຺ພງ຺ຄໂມ ສມາທເປຕາ. ອຍ຺ໂຍ ຫິ ນາມ ຄເວສີ ເກສມສ຺ສຸໍ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ ກາສາຍານິ ວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິສ຺ສຕິ. ກິມງ຺ຄໍ ປນ ມຍ’ນ຺ຕິ! ອຖ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຕານິ ປຎ຺ຈ ອຸປາສກສຕານິ ເຍນ ກສ຺ສໂປ ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ກສ຺ສປໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຣຫນ຺ຕໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘ລເຠຍ຺ຍາມ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ, ລເຠຍ຺ຍາມ ອຸປສມ຺ປທ’ນ຺ຕິ. ອລຠິໍສຸ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຕານິ ປຎ຺ຈ ອຸປາສກສຕານິ ກສ຺ສປສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ, ອລຠິໍສຸ ອຸປສມ຺ປທໍ.

‘‘ອຖ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຄເວສິສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເອຕທໂຫສິ – ‘ອຫໍ ໂຂ ອິມສ຺ສ ອນຸຕ຺ຕຣສ຺ສ ວິມຸຕ຺ຕິສຸຂສ຺ສ ນິກາມລາຠີ ໂຫມິ ອກິຈ຺ຉລາຠີ ອກສິຣລາຠີ. ອໂຫ ວຕິມານິປິ ປຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸສຕານິ ອິມສ຺ສ ອນຸຕ຺ຕຣສ຺ສ ວິມຸຕ຺ຕິສຸຂສ຺ສ ນິກາມລາຠິໂນ ອສ຺ສຸ ອກິຈ຺ຉລາຠິໂນ ອກສິຣລາຠິໂນ’ຕິ. ອຖ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຕານິ ປຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸສຕານິ ວູປກຏ຺ຐາ [ຠິກ຺ຂຸສຕານິ ເອເກກາ ວູປກຏ຺ຐາ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ອປ຺ປມຕ຺ຕາ ອາຕາປິໂນ ປຫິຕຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕາ ນຈິຣສ຺ເສວ – ຍສ຺ສຕ຺ຖາຍ ກຸລປຸຕ຺ຕາ ສມ຺ມເທວ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊນ຺ຕິ, ຕທນຸຕ຺ຕຣໍ – ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍປຣິໂຍສານໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິໍສຸ. ‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’ຕິ ອພ຺ຠຎ຺ຎິໍສຸ’’.

‘‘ອິຕິ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຕານິ ປຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸສຕານິ ຄເວສີປມຸຂານິ ອຸຕ຺ຕຣຸຕ຺ຕຣິ [ອຸຕ຺ຕຣຸຕ຺ຕຣິໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ປຓີຕປຓີຕໍ ວາຍມມານາ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ວິມຸຕ຺ຕິໍ ສຈ຺ຉາກໍສຸ. ຕສ຺ມາຕິຫ, ອານນ຺ທ, ເອວໍ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ‘ອຸຕ຺ຕຣຸຕ຺ຕຣິ ປຓີຕປຓີຕໍ ວາຍມມານາ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ວິມຸຕ຺ຕິໍ ສຈ຺ຉິກຣິສ຺ສາມາ’ຕິ. ເອວຎ຺ຫິ ໂວ, ອານນ຺ທ, ສິກ຺ຂິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ທສມໍ.

ອຸປາສກວຄ຺ໂຄ ຕຕິໂຍ.