໑໐. ນາຣທສຸຕ຺ຕໍ

໕໐. ເອກໍ ສມຍໍ ອາຍສ຺ມາ ນາຣໂທ ປາຏລິປຸຕ຺ເຕ ວິຫຣຕິ ກຸກ຺ກຸຏາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ມຸຓ຺ຑສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ຠທ຺ທາ ເທວີ ກາລງ຺ກຕາ ໂຫຕິ ປິຍາ ມນາປາ. ໂສ ຠທ຺ທາຍ ເທວິຍາ ກາລງ຺ກຕາຍ ປິຍາຍ ມນາປາຍ ເນວ ນ຺ຫາຍຕິ [ນຫາຍຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ນ ວິລິມ຺ປຕິ ນ ຠຕ຺ຕໍ ຠຸຎ຺ຊຕິ ນ ກມ຺ມນ຺ຕໍ ປໂຍເຊຕິ – ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວໍ [ຣຕ຺ຕິທິວໍ (ກ.)] ຠທ຺ທາຍ ເທວິຍາ ສຣີເຣ ອຊ຺ໂຌມຸຈ຺ຉິໂຕ. ອຖ ໂຂ ມຸຓ຺ໂຑ ຣາຊາ ປິຍກໍ ໂກສາຣກ຺ຂໍ [ໂສກາຣກ຺ຂໍ (ສ຺ຍາ.)] ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ເຕນ ຫິ, ສມ຺ມ ປິຍກ, ຠທ຺ທາຍ ເທວິຍາ ສຣີຣໍ ອາຍສາຍ ເຕລໂທຓິຍາ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎິສ຺ສາ ອາຍສາຍ ໂທຓິຍາ ປຏິກຸຊ຺ຊຖ, ຍຖາ ມຍໍ ຠທ຺ທາຍ ເທວິຍາ ສຣີຣໍ ຈິຣຕຣໍ ປສ຺ເສຍ຺ຍາມາ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ເທວາ’’ຕິ ໂຂ ປິຍໂກ ໂກສາຣກ຺ໂຂ ມຸຓ຺ຑສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ຠທ຺ທາຍ ເທວິຍາ ສຣີຣໍ ອາຍສາຍ ເຕລໂທຓິຍາ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎິສ຺ສາ ອາຍສາຍ ໂທຓິຍາ ປຏິກຸຊ຺ຊິ.

ອຖ ໂຂ ປິຍກສ຺ສ ໂກສາຣກ຺ຂສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ອິມສ຺ສ ໂຂ ມຸຓ຺ຑສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ຠທ຺ທາ ເທວີ ກາລງ຺ກຕາ ປິຍາ ມນາປາ. ໂສ ຠທ຺ທາຍ ເທວິຍາ ກາລງ຺ກຕາຍ ປິຍາຍ ມນາປາຍ ເນວ ນ຺ຫາຍຕິ ນ ວິລິມ຺ປຕິ ນ ຠຕ຺ຕໍ ຠຸຎ຺ຊຕິ ນ ກມ຺ມນ຺ຕໍ ປໂຍເຊຕິ – ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວໍ ຠທ຺ທາຍ ເທວິຍາ ສຣີເຣ ອຊ຺ໂຌມຸຈ຺ຉິໂຕ. ກໍ [ກິໍ (ກ.)] ນຸ ໂຂ ມຸຓ຺ໂຑ ຣາຊາ ສມຓໍ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວາ ປຍິຣຸປາເສຍ຺ຍ, ຍສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ໂສກສລ຺ລໍ ປຊເຫຍ຺ຍາ’’ຕິ!

ອຖ ໂຂ ປິຍກສ຺ສ ໂກສາຣກ຺ຂສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ອຍໍ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ນາຣໂທ ປາຏລິປຸຕ຺ເຕ ວິຫຣຕິ ກຸກ຺ກຸຏາຣາເມ. ຕໍ ໂຂ ປນາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ນາຣທໍ ເອວໍ ກລ຺ຍາໂຓ ກິຕ຺ຕິສທ຺ໂທ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄໂຕ – ‘ປຓ຺ຑິໂຕ ວິຍຕ຺ໂຕ [ວ຺ຍຕ຺ໂຕ (ສີ. ປີ.), ພ຺ຍຕ຺ໂຕ (ສ຺ຍາ. ກໍ., ທີ. ນິ. ໒.໔໐໗)] ເມຘາວີ ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ຈິຕ຺ຕກຖີ ກລ຺ຍາຓປຏິຠາໂນ ວຸທ຺ໂຘ ເຈວ [ພຸທ຺ໂຘ ເຈວ (ກ.)] ອຣຫາ ຈ’ [ອຣຫາ ຈາ’ຕິ (?)]. ຍໍນູນ ມຸຓ຺ໂຑ ຣາຊາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ນາຣທໍ ປຍິຣຸປາເສຍ຺ຍ, ອປ຺ເປວ ນາມ ມຸຓ຺ໂຑ ຣາຊາ ອາຍສ຺ມໂຕ ນາຣທສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ໂສກສລ຺ລໍ ປຊເຫຍ຺ຍາ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ປິຍໂກ ໂກສາຣກ຺ໂຂ ເຍນ ມຸຓ຺ໂຑ ຣາຊາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ມຸຓ຺ຑໍ ຣາຊານໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຍໍ ໂຂ, ເທວ, ອາຍສ຺ມາ ນາຣໂທ ປາຏລິປຸຕ຺ເຕ ວິຫຣຕິ ກຸກ຺ກຸຏາຣາເມ. ຕໍ ໂຂ ປນາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ນາຣທໍ ເອວໍ ກລ຺ຍາໂຓ ກິຕ຺ຕິສທ຺ໂທ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄໂຕ – ‘ປຓ຺ຑິໂຕ ວິຍຕ຺ໂຕ ເມຘາວີ ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ຈິຕ຺ຕກຖີ ກລ຺ຍາຓປຏິຠາໂນ ວຸທ຺ໂຘ ເຈວ ອຣຫາ ຈ’ [ອຣຫາ ຈາ’ຕິ (?)]. ຍທິ ປນ ເທໂວ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ນາຣທໍ ປຍິຣຸປາເສຍ຺ຍ, ອປ຺ເປວ ນາມ ເທໂວ ອາຍສ຺ມໂຕ ນາຣທສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ໂສກສລ຺ລໍ ປຊເຫຍ຺ຍາ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ສມ຺ມ ປິຍກ, ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ນາຣທໍ ປຏິເວເທຫິ. ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ມາທິໂສ ສມຓໍ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວາ ວິຊິເຕ ວສນ຺ຕໍ ປຸພ຺ເພ ອປ຺ປຏິສໍວິທິໂຕ ອຸປສງ຺ກມິຕພ຺ພໍ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍາ’’ຕິ! ‘‘ເອວໍ, ເທວາ’’ຕິ ໂຂ ປິຍໂກ ໂກສາຣກ຺ໂຂ ມຸຓ຺ຑສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ເຍນາຍສ຺ມາ ນາຣໂທ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ນາຣທໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ປິຍໂກ ໂກສາຣກ຺ໂຂ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ນາຣທໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ອິມສ຺ສ, ຠນ຺ເຕ, ມຸຓ຺ຑສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ຠທ຺ທາ ເທວີ ກາລງ຺ກຕາ ປິຍາ ມນາປາ. ໂສ ຠທ຺ທາຍ ເທວິຍາ ກາລງ຺ກຕາຍ ປິຍາຍ ມນາປາຍ ເນວ ນ຺ຫາຍຕິ ນ ວິລິມ຺ປຕິ ນ ຠຕ຺ຕໍ ຠຸຎ຺ຊຕິ ນ ກມ຺ມນ຺ຕໍ ປໂຍເຊຕິ – ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວໍ ຠທ຺ທາຍ ເທວິຍາ ສຣີເຣ ອຊ຺ໂຌມຸຈ຺ຉິໂຕ. ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕ, ອາຍສ຺ມາ ນາຣໂທ ມຸຓ຺ຑສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ຕຖາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕຸ ຍຖາ ມຸຓ຺ໂຑ ຣາຊາ ອາຍສ຺ມໂຕ ນາຣທສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ໂສກສລ຺ລໍ ປຊເຫຍ຺ຍາ’’ຕິ. ‘‘ຍສ຺ສທານິ, ປິຍກ, ມຸຓ຺ໂຑ ຣາຊາ ກາລໍ ມຎ຺ຎຕີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ປິຍໂກ ໂກສາຣກ຺ໂຂ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ນາຣທໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ເຍນ ມຸຓ຺ໂຑ ຣາຊາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ມຸຓ຺ຑໍ ຣາຊານໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກຕາວກາໂສ ໂຂ, ເທວ, ອາຍສ຺ມຕາ ນາຣເທນ. ຍສ຺ສທານິ ເທໂວ ກາລໍ ມຎ຺ຎຕີ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ສມ຺ມ ປິຍກ, ຠທ຺ຣານິ ຠທ຺ຣານິ ຍານານິ ໂຍຊາເປຫີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ເທວາ’’ຕິ ໂຂ ປິຍໂກ ໂກສາຣກ຺ໂຂ ມຸຓ຺ຑສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ຠທ຺ຣານິ ຠທ຺ຣານິ ຍານານິ ໂຍຊາເປຕ຺ວາ ມຸຓ຺ຑໍ ຣາຊານໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຍຸຕ຺ຕານິ ໂຂ ເຕ, ເທວ, ຠທ຺ຣານິ ຠທ຺ຣານິ ຍານານິ. ຍສ຺ສທານິ ເທໂວ ກາລໍ ມຎ຺ຎຕີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ມຸຓ຺ໂຑ ຣາຊາ ຠທ຺ຣໍ ຍານໍ [ຠທ຺ຣໍ ຠທ຺ຣໍ ຍານໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.), ຠທ຺ທໍ ຍານໍ (ປີ.)] ອຠິຣຸຫິຕ຺ວາ ຠທ຺ເຣຫິ ຠທ຺ເຣຫິ ຍາເນຫິ ເຍນ ກຸກ຺ກຸຏາຣາໂມ ເຕນ ປາຍາສິ ມຫຈ຺ຈາ [ມຫຈ຺ຈ (ພຫູສຸ)] ຣາຊານຸຠາເວນ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ນາຣທໍ ທສ຺ສນາຍ. ຍາວຕິກາ ຍານສ຺ສ ຠູມິ ຍາເນນ ຄນ຺ຕ຺ວາ, ຍານາ ປຈ຺ໂຈໂຣຫິຕ຺ວາ ປຕ຺ຕິໂກວ ອາຣາມໍ ປາວິສິ. ອຖ ໂຂ ມຸຓ຺ໂຑ ຣາຊາ ເຍນ ອາຍສ຺ມາ ນາຣໂທ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ນາຣທໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ມຸຓ຺ຑໍ ຣາຊານໍ ອາຍສ຺ມາ ນາຣໂທ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ປຎ຺ຈິມານິ, ມຫາຣາຊ, ອລພ຺ຠນີຍານິ ຐານານິ ສມເຓນ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓນ ວາ ເທເວນ ວາ ມາເຣນ ວາ ພ຺ຣຫ຺ມຸນາ ວາ ເກນຈິ ວາ ໂລກສ຺ມິໍ. ກຕມານິ ປຎ຺ຈ? ‘ຊຣາຘມ຺ມໍ ມາ ຊີຣີ’ຕິ ອລພ຺ຠນີຍໍ ຐານໍ ສມເຓນ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓນ ວາ ເທເວນ ວາ ມາເຣນ ວາ ພ຺ຣຫ຺ມຸນາ ວາ ເກນຈິ ວາ ໂລກສ຺ມິໍ. ‘ພ຺ຍາຘິຘມ຺ມໍ ມາ ພ຺ຍາຘີຍີ’ຕິ…ເປ… ‘ມຣຓຘມ຺ມໍ ມາ ມີຍີ’ຕິ… ‘ຂຍຘມ຺ມໍ ມາ ຂີຍີ’ຕິ… ‘ນສ຺ສນຘມ຺ມໍ ມາ ນສ຺ສີ’ຕິ ອລພ຺ຠນີຍໍ ຐານໍ ສມເຓນ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓນ ວາ ເທເວນ ວາ ມາເຣນ ວາ ພ຺ຣຫ຺ມຸນາ ວາ ເກນຈິ ວາ ໂລກສ຺ມິໍ.

‘‘ອສ຺ສຸຕວໂຕ, ມຫາຣາຊ, ປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ສ ຊຣາຘມ຺ມໍ ຊີຣຕິ. ໂສ ຊຣາຘມ຺ເມ ຊິຓ຺ເຓ ນ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ນ ໂຂ ມຍ຺ເຫເວກສ຺ສ ຊຣາຘມ຺ມໍ ຊີຣຕິ, ອຖ ໂຂ ຍາວຕາ ສຕ຺ຕານໍ ອາຄຕິ ຄຕິ ຈຸຕິ ອຸປປຕ຺ຕິ ສພ຺ເພສໍ ສຕ຺ຕານໍ ຊຣາຘມ຺ມໍ ຊີຣຕິ. ອຫຎ຺ເຈວ ໂຂ ປນ ຊຣາຘມ຺ເມ ຊິຓ຺ເຓ ໂສເຈຍ຺ຍໍ ກິລເມຍ຺ຍໍ ປຣິເທເວຍ຺ຍໍ, ອຸຣຕ຺ຕາຬິໍ ກນ຺ເທຍ຺ຍໍ, ສມ຺ໂມຫໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍໍ, ຠຕ຺ຕມ຺ປິ ເມ ນຈ຺ຉາເທຍ຺ຍ, ກາເຍປິ ທຸພ຺ພຓ຺ຓິຍໍ ໂອກ຺ກເມຍ຺ຍ, ກມ຺ມນ຺ຕາປິ ນປ຺ປວຕ຺ເຕຍ຺ຍຸໍ, ອມິຕ຺ຕາປິ ອຕ຺ຕມນາ ອສ຺ສຸ, ມິຕ຺ຕາປິ ທຸມ຺ມນາ ອສ຺ສູ’ຕິ. ໂສ ຊຣາຘມ຺ເມ ຊິຓ຺ເຓ ໂສຈຕິ ກິລມຕິ ປຣິເທວຕິ, ອຸຣຕ຺ຕາຬິໍ ກນ຺ທຕິ, ສມ຺ໂມຫໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ມຫາຣາຊ – ‘ອສ຺ສຸຕວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ວິທ຺ໂຘ ສວິເສນ ໂສກສລ຺ເລນ ອຕ຺ຕານໍເຍວ ປຣິຕາເປຕິ’’’.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ມຫາຣາຊ, ອສ຺ສຸຕວໂຕ ປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ສ ພ຺ຍາຘິຘມ຺ມໍ ພ຺ຍາຘີຍຕິ…ເປ… ມຣຓຘມ຺ມໍ ມີຍຕິ… ຂຍຘມ຺ມໍ ຂີຍຕິ… ນສ຺ສນຘມ຺ມໍ ນສ຺ສຕິ. ໂສ ນສ຺ສນຘມ຺ເມ ນຏ຺ເຐ ນ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ນ ໂຂ ມຍ຺ເຫເວກສ຺ສ ນສ຺ສນຘມ຺ມໍ ນສ຺ສຕິ, ອຖ ໂຂ ຍາວຕາ ສຕ຺ຕານໍ ອາຄຕິ ຄຕິ ຈຸຕິ ອຸປປຕ຺ຕິ ສພ຺ເພສໍ ສຕ຺ຕານໍ ນສ຺ສນຘມ຺ມໍ ນສ຺ສຕິ. ອຫຎ຺ເຈວ ໂຂ ປນ ນສ຺ສນຘມ຺ເມ ນຏ຺ເຐ ໂສເຈຍ຺ຍໍ ກິລເມຍ຺ຍໍ ປຣິເທເວຍ຺ຍໍ, ອຸຣຕ຺ຕາຬິໍ ກນ຺ເທຍ຺ຍໍ, ສມ຺ໂມຫໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍໍ, ຠຕ຺ຕມ຺ປິ ເມ ນຈ຺ຉາເທຍ຺ຍ, ກາເຍປິ ທຸພ຺ພຓ຺ຓິຍໍ ໂອກ຺ກເມຍ຺ຍ, ກມ຺ມນ຺ຕາປິ ນປ຺ປວຕ຺ເຕຍ຺ຍຸໍ, ອມິຕ຺ຕາປິ ອຕ຺ຕມນາ ອສ຺ສຸ, ມິຕ຺ຕາປິ ທຸມ຺ມນາ ອສ຺ສູ’ຕິ. ໂສ ນສ຺ສນຘມ຺ເມ ນຏ຺ເຐ ໂສຈຕິ ກິລມຕິ ປຣິເທວຕິ, ອຸຣຕ຺ຕາຬິໍ ກນ຺ທຕິ, ສມ຺ໂມຫໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ມຫາຣາຊ – ‘ອສ຺ສຸຕວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ວິທ຺ໂຘ ສວິເສນ ໂສກສລ຺ເລນ ອຕ຺ຕານໍເຍວ ປຣິຕາເປຕິ’’’.

‘‘ສຸຕວໂຕ ຈ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ອຣິຍສາວກສ຺ສ ຊຣາຘມ຺ມໍ ຊີຣຕິ. ໂສ ຊຣາຘມ຺ເມ ຊິຓ຺ເຓ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ນ ໂຂ ມຍ຺ເຫເວກສ຺ສ ຊຣາຘມ຺ມໍ ຊີຣຕິ, ອຖ ໂຂ ຍາວຕາ ສຕ຺ຕານໍ ອາຄຕິ ຄຕິ ຈຸຕິ ອຸປປຕ຺ຕິ ສພ຺ເພສໍ ສຕ຺ຕານໍ ຊຣາຘມ຺ມໍ ຊີຣຕິ. ອຫຎ຺ເຈວ ໂຂ ປນ ຊຣາຘມ຺ເມ ຊິຓ຺ເຓ ໂສເຈຍ຺ຍໍ ກິລເມຍ຺ຍໍ ປຣິເທເວຍ຺ຍໍ, ອຸຣຕ຺ຕາຬິໍ ກນ຺ເທຍ຺ຍໍ, ສມ຺ໂມຫໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍໍ, ຠຕ຺ຕມ຺ປິ ເມ ນຈ຺ຉາເທຍ຺ຍ, ກາເຍປິ ທຸພ຺ພຓ຺ຓິຍໍ ໂອກ຺ກເມຍ຺ຍ, ກມ຺ມນ຺ຕາປິ ນປ຺ປວຕ຺ເຕຍ຺ຍຸໍ, ອມິຕ຺ຕາປິ ອຕ຺ຕມນາ ອສ຺ສຸ, ມິຕ຺ຕາປິ ທຸມ຺ມນາ ອສ຺ສູ’ຕິ. ໂສ ຊຣາຘມ຺ເມ ຊິຓ຺ເຓ ນ ໂສຈຕິ ນ ກິລມຕິ ນ ປຣິເທວຕິ, ນ ອຸຣຕ຺ຕາຬິໍ ກນ຺ທຕິ, ນ ສມ຺ໂມຫໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ມຫາຣາຊ – ‘ສຸຕວາ ອຣິຍສາວໂກ ອພ຺ພຸຫິ ສວິສໍ ໂສກສລ຺ລໍ, ເຍນ ວິທ຺ໂຘ ອສ຺ສຸຕວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ອຕ຺ຕານໍເຍວ ປຣິຕາເປຕິ. ອໂສໂກ ວິສລ຺ໂລ ອຣິຍສາວໂກ ອຕ຺ຕານໍເຍວ ປຣິນິພ຺ພາເປຕິ’’’.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ມຫາຣາຊ, ສຸຕວໂຕ ອຣິຍສາວກສ຺ສ ພ຺ຍາຘິຘມ຺ມໍ ພ຺ຍາຘີຍຕິ…ເປ… ມຣຓຘມ຺ມໍ ມີຍຕິ… ຂຍຘມ຺ມໍ ຂີຍຕິ… ນສ຺ສນຘມ຺ມໍ ນສ຺ສຕິ. ໂສ ນສ຺ສນຘມ຺ເມ ນຏ຺ເຐ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ນ ໂຂ ມຍ຺ເຫເວກສ຺ສ ນສ຺ສນຘມ຺ມໍ ນສ຺ສຕິ, ອຖ ໂຂ ຍາວຕາ ສຕ຺ຕານໍ ອາຄຕິ ຄຕິ ຈຸຕິ ອຸປປຕ຺ຕິ ສພ຺ເພສໍ ສຕ຺ຕານໍ ນສ຺ສນຘມ຺ມໍ ນສ຺ສຕິ. ອຫຎ຺ເຈວ ໂຂ ປນ ນສ຺ສນຘມ຺ເມ ນຏ຺ເຐ ໂສເຈຍ຺ຍໍ ກິລເມຍ຺ຍໍ ປຣິເທເວຍ຺ຍໍ, ອຸຣຕ຺ຕາຬິໍ ກນ຺ເທຍ຺ຍໍ, ສມ຺ໂມຫໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍໍ, ຠຕ຺ຕມ຺ປິ ເມ ນຈ຺ຉາເທຍ຺ຍ, ກາເຍປິ ທຸພ຺ພຓ຺ຓິຍໍ ໂອກ຺ກເມຍ຺ຍ, ກມ຺ມນ຺ຕາປິ ນປ຺ປວຕ຺ເຕຍ຺ຍຸໍ, ອມິຕ຺ຕາປິ ອຕ຺ຕມນາ ອສ຺ສຸ, ມິຕ຺ຕາປິ ທຸມ຺ມນາ ອສ຺ສູ’ຕິ. ໂສ ນສ຺ສນຘມ຺ເມ ນຏ຺ເຐ ນ ໂສຈຕິ ນ ກິລມຕິ ນ ປຣິເທວຕິ, ນ ອຸຣຕ຺ຕາຬິໍ ກນ຺ທຕິ, ນ ສມ຺ໂມຫໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ມຫາຣາຊ – ‘ສຸຕວາ ອຣິຍສາວໂກ ອພ຺ພຸຫິ ສວິສໍ ໂສກສລ຺ລໍ, ເຍນ ວິທ຺ໂຘ ອສ຺ສຸຕວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ອຕ຺ຕານໍເຍວ ປຣິຕາເປຕິ. ອໂສໂກ ວິສລ຺ໂລ ອຣິຍສາວໂກ ອຕ຺ຕານໍເຍວ ປຣິນິພ຺ພາເປຕິ ’’’.

‘‘ອິມານິ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ປຎ຺ຈ ອລພ຺ຠນີຍານິ ຐານານິ ສມເຓນ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓນ ວາ ເທເວນ ວາ ມາເຣນ ວາ ພ຺ຣຫ຺ມຸນາ ວາ ເກນຈິ ວາ ໂລກສ຺ມິ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ນ ໂສຈນາຍ ປຣິເທວນາຍ,

ອຕ຺ໂຖຘ ລພ຺ຠາ ອປິ ອປ຺ປໂກປິ;

ໂສຈນ຺ຕເມນໍ ທຸຂິຕໍ ວິທິຕ຺ວາ,

ປຈ຺ຈຕ຺ຖິກາ ອຕ຺ຕມນາ ຠວນ຺ຕິ.

‘‘ຍໂຕ ຈ ໂຂ ປຓ຺ຑິໂຕ ອາປທາສຸ,

ນ ເວຘຕີ ອຕ຺ຖວິນິຈ຺ຉຍຎ຺ຎູ;

ປຈ຺ຈຕ຺ຖິກາສ຺ສ ທຸຂິຕາ ຠວນ຺ຕິ,

ທິສ຺ວາ ມຸຂໍ ອວິກາຣໍ ປຸຣາຓໍ.

‘‘ຊປ຺ເປນ ມນ຺ເຕນ ສຸຠາສິເຕນ,

ອນຸປ຺ປທາເນນ ປເວຓິຍາ ວາ;

ຍຖາ ຍຖາ ຍຕ຺ຖ ລເຠຖ ອຕ຺ຖໍ,

ຕຖາ ຕຖາ ຕຕ຺ຖ ປຣກ຺ກເມຍ຺ຍ.

‘‘ສເຈ ປຊາເນຍ຺ຍ ອລພ຺ຠເນຍ຺ໂຍ,

ມຍາວ ອຎ຺ເຎນ ວາ ເອສ ອຕ຺ໂຖ;

ອໂສຈມາໂນ ອຘິວາສເຍຍ຺ຍ,

ກມ຺ມໍ ທຬ຺ຫໍ ກິນ຺ຕິ ກໂຣມິ ທານີ’’ຕິ [ຊາ. ໑ ຊາຕເກປິ].

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ມຸຓ຺ໂຑ ຣາຊາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ນາຣທໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ໂກ ນາໂມ [ໂກ ນຸ ໂຂ (ສີ. ປີ.)] ອຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ຘມ຺ມປຣິຍາໂຍ’’ຕິ? ‘‘ໂສກສລ຺ລຫຣໂຓ ນາມ ອຍໍ, ມຫາຣາຊ, ຘມ຺ມປຣິຍາໂຍ’’ຕິ. ‘‘ຕຄ຺ຆ, ຠນ຺ເຕ, ໂສກສລ຺ລຫຣໂຓ [ຕຄ຺ຆ ຠນ຺ເຕ ໂສກສລ຺ລຫຣໂຓ, ຕຄ຺ຆ ຠນ຺ເຕ ໂສກສລ຺ລຫຣໂຓ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)]! ອິມຎ຺ຫິ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຘມ຺ມປຣິຍາຍໍ ສຸຕ຺ວາ ໂສກສລ຺ລໍ ປຫີນ’’ນ຺ຕິ.

ອຖ ໂຂ ມຸຓ຺ໂຑ ຣາຊາ ປິຍກໍ ໂກສາຣກ຺ຂໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ເຕນ ຫິ, ສມ຺ມ ປິຍກ, ຠທ຺ທາຍ ເທວິຍາ ສຣີຣໍ ຌາເປຖ; ຖູປຎ຺ຈສ຺ສາ ກໂຣຖ. ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ທານິ ມຍໍ ນ຺ຫາຍິສ຺ສາມ ເຈວ ວິລິມ຺ປິສ຺ສາມ ຠຕ຺ຕຎ຺ຈ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສາມ ກມ຺ມນ຺ເຕ ຈ ປໂຍເຊສ຺ສາມາ’’ຕິ. ທສມໍ.

ມຸຓ຺ຑຣາຊວຄ຺ໂຄ ປຎ຺ຈໂມ.