໑. ປຐມປຓ຺ຓາສກໍ

໑. ເສຂພລວຄ຺ໂຄ

໑. ສໍຂິຕ຺ຕສຸຕ຺ຕໍ

໑. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ. ‘‘ຠທນ຺ເຕ’’ຕິ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ປຎ຺ຈິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເສຂພລານິ [ເສກ຺ຂພລານິ (ກ.)]. ກຕມານິ ປຎ຺ຈ? ສທ຺ຘາພລໍ, ຫິຣີພລໍ [ຫິຣິພລໍ (ສີ. ປີ.)], ໂອຕ຺ຕປ຺ປພລໍ, ວີຣິຍພລໍ [ວິຣິຍພລໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)], ປຎ຺ຎາພລໍ – ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ເສຂພລານິ.

‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວໍ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ‘ສທ຺ຘາພເລນ ສມນ຺ນາຄຕາ ຠວິສ຺ສາມ ເສຂພເລນ, ຫິຣີພເລນ ສມນ຺ນາຄຕາ ຠວິສ຺ສາມ ເສຂພເລນ, ໂອຕ຺ຕປ຺ປພເລນ ສມນ຺ນາຄຕາ ຠວິສ຺ສາມ ເສຂພເລນ, ວີຣິຍພເລນ ສມນ຺ນາຄຕາ ຠວິສ຺ສາມ ເສຂພເລນ, ປຎ຺ຎາພເລນ ສມນ຺ນາຄຕາ ຠວິສ຺ສາມ ເສຂພເລນາ’ຕິ. ເອວຎ຺ຫິ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ສິກ຺ຂິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອຕ຺ຕມນາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທຸນ຺ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ວິຕ຺ຖຕສຸຕ຺ຕໍ

໒. ‘‘ປຎ຺ຈິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເສຂພລານິ. ກຕມານິ ປຎ຺ຈ? ສທ຺ຘາພລໍ, ຫິຣີພລໍ, ໂອຕ຺ຕປ຺ປພລໍ, ວີຣິຍພລໍ, ປຎ຺ຎາພລໍ. ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສທ຺ຘາພລໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ສທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ສທ຺ທຫຕິ ຕຖາຄຕສ຺ສ ໂພຘິໍ – ‘ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວິຊ຺ຊາຈຣຓສມ຺ປນ຺ໂນ ສຸຄໂຕ ໂລກວິທູ ອນຸຕ຺ຕໂຣ ປຸຣິສທມ຺ມສາຣຖິ ສຕ຺ຖາ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ’ຕິ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສທ຺ຘາພລໍ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຫິຣີພລໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ຫິຣິມາ ໂຫຕິ, ຫິຣີຍຕິ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ມໂນທຸຈ຺ຈຣິເຕນ, ຫິຣີຍຕິ ປາປການໍ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ສມາປຕ຺ຕິຍາ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຫິຣີພລໍ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂອຕ຺ຕປ຺ປພລໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ໂອຕ຺ຕປ຺ປີ ໂຫຕິ, ໂອຕ຺ຕປ຺ປຕິ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ມໂນທຸຈ຺ຈຣິເຕນ, ໂອຕ຺ຕປ຺ປຕິ ປາປການໍ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ສມາປຕ຺ຕິຍາ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂອຕ຺ຕປ຺ປພລໍ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ວີຣິຍພລໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ ວິຫຣຕິ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ປຫານາຍ, ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອຸປສມ຺ປທາຍ, ຖາມວາ ທຬ຺ຫປຣກ຺ກໂມ ອນິກ຺ຂິຕ຺ຕຘຸໂຣ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ວີຣິຍພລໍ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຎາພລໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ປຎ຺ຎວາ ໂຫຕິ ອຸທຍຕ຺ຖຄາມິນິຍາ ປຎ຺ຎາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອຣິຍາຍ ນິພ຺ເພຘິກາຍ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍຄາມິນິຍາ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຎາພລໍ. ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ເສຂພລານິ.

‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວໍ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ‘ສທ຺ຘາພເລນ ສມນ຺ນາຄຕາ ຠວິສ຺ສາມ ເສຂພເລນ, ຫິຣີພເລນ… ໂອຕ຺ຕປ຺ປພເລນ … ວີຣິຍພເລນ… ປຎ຺ຎາພເລນ ສມນ຺ນາຄຕາ ຠວິສ຺ສາມ ເສຂພເລນາ’ຕິ. ເອວຎ຺ຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສິກ຺ຂິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ທຸກ຺ຂສຸຕ຺ຕໍ

໓. ‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ຂໍ ວິຫຣຕິ ສວິຆາຕໍ ສອຸປາຍາສໍ ສປຣິຬາຫໍ, ກາຍສ຺ສ ຈ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ທຸຄ຺ຄຕິ ປາຏິກງ຺ຂາ. ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອສ຺ສທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ອຫິຣິໂກ ໂຫຕິ, ອໂນຕ຺ຕປ຺ປີ ໂຫຕິ, ກຸສີໂຕ ໂຫຕິ, ທຸປ຺ປຎ຺ໂຎ ໂຫຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ຂໍ ວິຫຣຕິ ສວິຆາຕໍ ສອຸປາຍາສໍ ສປຣິຬາຫໍ, ກາຍສ຺ສ ຈ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ທຸຄ຺ຄຕິ ປາຏິກງ຺ຂາ.

‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຸຂໍ ວິຫຣຕິ ອວິຆາຕໍ ອນຸປາຍາສໍ ອປຣິຬາຫໍ, ກາຍສ຺ສ ຈ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິ ປາຏິກງ຺ຂາ. ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ຫິຣີມາ ໂຫຕິ, ໂອຕ຺ຕປ຺ປີ ໂຫຕິ, ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ ໂຫຕິ, ປຎ຺ຎວາ ໂຫຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຸຂໍ ວິຫຣຕິ ອວິຆາຕໍ ອນຸປາຍາສໍ ອປຣິຬາຫໍ, ກາຍສ຺ສ ຈ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິ ປາຏິກງ຺ຂາ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ຍຖາຠຕສຸຕ຺ຕໍ

໔. ‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ຍຖາຠຕໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ເອວໍ ນິຣເຍ. ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອສ຺ສທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ອຫິຣິໂກ ໂຫຕິ, ອໂນຕ຺ຕປ຺ປີ ໂຫຕິ, ກຸສີໂຕ ໂຫຕິ, ທຸປ຺ປຎ຺ໂຎ ໂຫຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ຍຖາຠຕໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ເອວໍ ນິຣເຍ.

‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ຍຖາຠຕໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ເອວໍ ສຄ຺ເຄ. ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ຫິຣີມາ ໂຫຕິ, ໂອຕ຺ຕປ຺ປີ ໂຫຕິ, ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ ໂຫຕິ, ປຎ຺ຎວາ ໂຫຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ຍຖາຠຕໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ເອວໍ ສຄ຺ເຄ’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ສິກ຺ຂາສຸຕ຺ຕໍ

໕. ‘‘ໂຍ ຫິ ໂກຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ວາ ຠິກ຺ຂຸນີ ວາ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ຫີນາຍາວຕ຺ຕຕິ, ຕສ຺ສ ທິຏ຺ເຐວ [ທິຏ຺ເຐ ເຈວ (ສີ.)] ຘມ຺ເມ ປຎ຺ຈ ສຫຘມ຺ມິກາ ວາທານຸປາຕາ [ວາທານຸວາທາ (ອ. ນິ. ໘.໑໒; ອ. ນິ. ໓.໕໘)] ຄາຣຍ຺ຫາ ຐານາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ສທ຺ຘາປິ ນາມ ເຕ ນາໂຫສິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ຫິຣີປິ ນາມ ເຕ ນາໂຫສິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ໂອຕ຺ຕປ຺ປມ຺ປິ ນາມ ເຕ ນາໂຫສິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ວີຣິຍມ຺ປິ ນາມ ເຕ ນາໂຫສິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ປຎ຺ຎາປິ ນາມ ເຕ ນາໂຫສິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ. ໂຍ ຫິ ໂກຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ວາ ຠິກ຺ຂຸນີ ວາ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ຫີນາຍາວຕ຺ຕຕິ, ຕສ຺ສ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ອິເມ ປຎ຺ຈ ສຫຘມ຺ມິກາ ວາທານຸປາຕາ ຄາຣຍ຺ຫາ ຐານາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

‘‘ໂຍ ຫິ ໂກຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ວາ ຠິກ຺ຂຸນີ ວາ ສຫາປິ ທຸກ຺ເຂນ ສຫາປິ ໂທມນສ຺ເສນ ອສ຺ສຸມຸໂຂ [ອສ຺ສຸມຸໂຂປິ (ສ຺ຍາ.)] ຣຸທມາໂນ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣຕິ, ຕສ຺ສ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ປຎ຺ຈ ສຫຘມ຺ມິກາ ປາສໍສາ ຐານາ [ປາສໍສໍ ຐານໍ (ສ຺ຍາ.)] ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ສທ຺ຘາປິ ນາມ ເຕ ອໂຫສິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ຫິຣີປິ ນາມ ເຕ ອໂຫສິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ໂອຕ຺ຕປ຺ປມ຺ປິ ນາມ ເຕ ອໂຫສິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ວີຣິຍມ຺ປິ ນາມ ເຕ ອໂຫສິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ປຎ຺ຎາປິ ນາມ ເຕ ອໂຫສິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ. ໂຍ ຫິ ໂກຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ວາ ຠິກ຺ຂຸນີ ວາ ສຫາປິ ທຸກ຺ເຂນ ສຫາປິ ໂທມນສ຺ເສນ ອສ຺ສຸມຸໂຂ ຣຸທມາໂນ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣຕິ, ຕສ຺ສ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ອິເມ ປຎ຺ຈ ສຫຘມ຺ມິກາ ປາສໍສາ ຐານາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕີ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ສມາປຕ຺ຕິສຸຕ຺ຕໍ

໖. ‘‘ນ ຕາວ, ຠິກ຺ຂເວ, ອກຸສລສ຺ສ ສມາປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ ຍາວ ສທ຺ຘາ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕາ ໂຫຕິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ. ຍໂຕ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສທ຺ຘາ ອນ຺ຕຣຫິຕາ ໂຫຕິ, ອສທ຺ຘິຍໍ ປຣິຍຸຏ຺ຐາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ; ອຖ ອກຸສລສ຺ສ ສມາປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ.

‘‘ນ ຕາວ, ຠິກ຺ຂເວ, ອກຸສລສ຺ສ ສມາປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ ຍາວ ຫິຣີ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕາ ໂຫຕິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ. ຍໂຕ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຫິຣີ ອນ຺ຕຣຫິຕາ ໂຫຕິ, ອຫິຣິກໍ ປຣິຍຸຏ຺ຐາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ; ອຖ ອກຸສລສ຺ສ ສມາປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ.

‘‘ນ ຕາວ, ຠິກ຺ຂເວ, ອກຸສລສ຺ສ ສມາປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ ຍາວ ໂອຕ຺ຕປ຺ປໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕໍ ໂຫຕິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ. ຍໂຕ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂອຕ຺ຕປ຺ປໍ ອນ຺ຕຣຫິຕໍ ໂຫຕິ, ອໂນຕ຺ຕປ຺ປໍ ປຣິຍຸຏ຺ຐາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ; ອຖ ອກຸສລສ຺ສ ສມາປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ.

‘‘ນ ຕາວ, ຠິກ຺ຂເວ, ອກຸສລສ຺ສ ສມາປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ ຍາວ ວີຣິຍໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕໍ ໂຫຕິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ. ຍໂຕ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວີຣິຍໍ ອນ຺ຕຣຫິຕໍ ໂຫຕິ, ໂກສຊ຺ຊໍ ປຣິຍຸຏ຺ຐາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ; ອຖ ອກຸສລສ຺ສ ສມາປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ.

‘‘ນ ຕາວ, ຠິກ຺ຂເວ, ອກຸສລສ຺ສ ສມາປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ ຍາວ ປຎ຺ຎາ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕາ ໂຫຕິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ. ຍໂຕ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຎາ ອນ຺ຕຣຫິຕາ ໂຫຕິ, ທຸປ຺ປຎ຺ຎາ [ທຸປ຺ປຎ຺ຎໍ (ກ.)] ປຣິຍຸຏ຺ຐາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ; ອຖ ອກຸສລສ຺ສ ສມາປຕ຺ຕິ ໂຫຕີ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ກາມສຸຕ຺ຕໍ

໗. ‘‘ເຍຠຸຍ຺ເຍນ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕາ ກາເມສຸ ລຬິຕາ [ປລາຬິຕາ (ສີ.)]. ອສິຕພ຺ຍາຠງ຺ຄິໍ [ອສິຕພ຺ຍາຠງ຺ຄິ ເຈປິ (?)], ຠິກ຺ຂເວ, ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ໂອຫາຍ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິໂຕ ໂຫຕິ, ‘ສທ຺ຘາປພ຺ພຊິໂຕ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ’ຕິ ອລໍ ວຈນາຍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ລພ຺ຠາ [ລພ຺ຠາ ຫິ (ສ຺ຍາ.)], ຠິກ຺ຂເວ, ໂຍພ຺ພເນນ ກາມາ ເຕ ຈ ໂຂ ຍາທິສາ ວາ ຕາທິສາ ວາ. ເຍ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຫີນາ ກາມາ ເຍ ຈ ມຊ຺ຌິມາ ກາມາ ເຍ ຈ ປຓີຕາ ກາມາ, ສພ຺ເພ ກາມາ ‘ກາມາ’ຕ຺ເວວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຫໂຣ ກຸມາໂຣ ມນ຺ໂທ ອຸຕ຺ຕານເສຍ຺ຍໂກ ຘາຕິຍາ ປມາທມນ຺ວາຍ ກຏ຺ຐໍ ວາ ກຐລໍ [ກຖລໍ (ກ.)] ວາ ມຸເຂ ອາຫເຣຍ຺ຍ. ຕເມນໍ ຘາຕິ ສີຆໍ ສີຆໍ [ສີຆສີຆໍ (ສີ.)] ມນສິ ກເຣຍ຺ຍ; ສີຆໍ ສີຆໍ ມນສິ ກຣິຕ຺ວາ ສີຆໍ ສີຆໍ ອາຫເຣຍ຺ຍ. ໂນ ເຈ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍ ສີຆໍ ສີຆໍ ອາຫຣິຕຸໍ, ວາເມນ ຫຕ຺ເຖນ ສີສໍ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ທກ຺ຂິເຓນ ຫຕ຺ເຖນ ວງ຺ກງ຺ຄຸລິໍ ກຣິຕ຺ວາ ສໂລຫິຕມ຺ປິ ອາຫເຣຍ຺ຍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ‘ອຕ຺ເຖສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຸມາຣສ຺ສ ວິເຫສາ; ເນສາ ນຕ຺ຖີ’ຕິ ວທາມິ. ກຣຓີຍຎ຺ຈ ໂຂ ເອຕໍ [ເອວໍ (ກ.)], ຠິກ຺ຂເວ, ຘາຕິຍາ ອຕ຺ຖກາມາຍ ຫິເຕສິນິຍາ ອນຸກມ຺ປິກາຍ, ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍ. ຍໂຕ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂສ ກຸມາໂຣ ວຸທ຺ໂຘ ໂຫຕິ ອລໍປຎ຺ໂຎ, ອນເປກ຺ຂາ ທານິ [ອນເປກ຺ຂາ ປນ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ.)], ຠິກ຺ຂເວ, ຘາຕິ ຕສ຺ມິໍ ກຸມາເຣ ໂຫຕິ – ‘ອຕ຺ຕຄຸຕ຺ໂຕ ທານິ ກຸມາໂຣ ນາລໍ ປມາທາຍາ’ຕິ.

‘‘ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍາວກີວຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສທ຺ຘາຍ ອກຕໍ ໂຫຕິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ຫິຣິຍາ ອກຕໍ ໂຫຕິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ໂອຕ຺ຕປ຺ເປນ ອກຕໍ ໂຫຕິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ວີຣິເຍນ ອກຕໍ ໂຫຕິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ປຎ຺ຎາຍ ອກຕໍ ໂຫຕິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ອນຸຣກ຺ຂິຕພ຺ໂພ ຕາວ ເມ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ໂຫຕິ. ຍໂຕ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ສທ຺ຘາຍ ກຕໍ ໂຫຕິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ຫິຣິຍາ ກຕໍ ໂຫຕິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ໂອຕ຺ຕປ຺ເປນ ກຕໍ ໂຫຕິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ວີຣິເຍນ ກຕໍ ໂຫຕິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ປຎ຺ຎາຍ ກຕໍ ໂຫຕິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ອນເປກ຺ໂຂ ທານາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ [ປນາຫໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ.)], ຕສ຺ມິໍ ຠິກ຺ຂຸສ຺ມິໍ ໂຫມິ – ‘ອຕ຺ຕຄຸຕ຺ໂຕ ທານິ ຠິກ຺ຂຸ ນາລໍ ປມາທາຍາ’’’ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ຈວນສຸຕ຺ຕໍ

໘. ‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ຈວຕິ, ນປ຺ປຕິຏ຺ຐາຕິ ສທ຺ຘມ຺ເມ. ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ອສທ຺ໂຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຈວຕິ, ນປ຺ປຕິຏ຺ຐາຕິ ສທ຺ຘມ຺ເມ. ອຫິຣິໂກ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຈວຕິ, ນປ຺ປຕິຏ຺ຐາຕິ ສທ຺ຘມ຺ເມ. ອໂນຕ຺ຕປ຺ປີ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຈວຕິ, ນປ຺ປຕິຏ຺ຐາຕິ ສທ຺ຘມ຺ເມ. ກຸສີໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຈວຕິ, ນປ຺ປຕິຏ຺ຐາຕິ ສທ຺ຘມ຺ເມ. ທຸປ຺ປຎ຺ໂຎ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຈວຕິ, ນປ຺ປຕິຏ຺ຐາຕິ ສທ຺ຘມ຺ເມ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ຈວຕິ, ນປ຺ປຕິຏ຺ຐາຕິ ສທ຺ຘມ຺ເມ.

‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ນ ຈວຕິ, ປຕິຏ຺ຐາຕິ ສທ຺ຘມ຺ເມ. ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ສທ຺ໂຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ນ ຈວຕິ, ປຕິຏ຺ຐາຕິ ສທ຺ຘມ຺ເມ. ຫິຣີມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ນ ຈວຕິ, ປຕິຏ຺ຐາຕິ ສທ຺ຘມ຺ເມ. ໂອຕ຺ຕປ຺ປີ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ນ ຈວຕິ, ປຕິຏ຺ຐາຕິ ສທ຺ຘມ຺ເມ. ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ນ ຈວຕິ, ປຕິຏ຺ຐາຕິ ສທ຺ຘມ຺ເມ. ປຎ຺ຎວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ນ ຈວຕິ, ປຕິຏ຺ຐາຕິ ສທ຺ຘມ຺ເມ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ນ ຈວຕິ, ປຕິຏ຺ຐາຕິ ສທ຺ຘມ຺ເມ’’ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ປຐມອຄາຣວສຸຕ຺ຕໍ

໙. ‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອຄາຣໂວ ອປ຺ປຕິສ຺ໂສ ຈວຕິ, ນປ຺ປຕິຏ຺ຐາຕິ ສທ຺ຘມ຺ເມ. ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ອສ຺ສທ຺ໂຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຄາຣໂວ ອປ຺ປຕິສ຺ໂສ ຈວຕິ, ນປ຺ປຕິຏ຺ຐາຕິ ສທ຺ຘມ຺ເມ. ອຫິຣິໂກ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຄາຣໂວ ອປ຺ປຕິສ຺ໂສ ຈວຕິ, ນປ຺ປຕິຏ຺ຐາຕິ ສທ຺ຘມ຺ເມ. ອໂນຕ຺ຕປ຺ປີ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຄາຣໂວ ອປ຺ປຕິສ຺ໂສ ຈວຕິ, ນປ຺ປຕິຏ຺ຐາຕິ ສທ຺ຘມ຺ເມ. ກຸສີໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຄາຣໂວ ອປ຺ປຕິສ຺ໂສ ຈວຕິ, ນປ຺ປຕິຏ຺ຐາຕິ ສທ຺ຘມ຺ເມ. ທຸປ຺ປຎ຺ໂຎ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຄາຣໂວ ອປ຺ປຕິສ຺ໂສ ຈວຕິ, ນປ຺ປຕິຏ຺ຐາຕິ ສທ຺ຘມ຺ເມ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອຄາຣໂວ ອປ຺ປຕິສ຺ໂສ ຈວຕິ, ນປ຺ປຕິຏ຺ຐາຕິ ສທ຺ຘມ຺ເມ.

‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ສຄາຣໂວ ສປ຺ປຕິສ຺ໂສ ນ ຈວຕິ, ປຕິຏ຺ຐາຕິ ສທ຺ຘມ຺ເມ. ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ສທ຺ໂຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສຄາຣໂວ ສປ຺ປຕິສ຺ໂສ ນ ຈວຕິ, ປຕິຏ຺ຐາຕິ ສທ຺ຘມ຺ເມ. ຫິຣິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສຄາຣໂວ ສປ຺ປຕິສ຺ໂສ ນ ຈວຕິ, ປຕິຏ຺ຐາຕິ ສທ຺ຘມ຺ເມ. ໂອຕ຺ຕປ຺ປີ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສຄາຣໂວ ສປ຺ປຕິສ຺ໂສ ນ ຈວຕິ, ປຕິຏ຺ຐາຕິ ສທ຺ຘມ຺ເມ. ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສຄາຣໂວ ສປ຺ປຕິສ຺ໂສ ນ ຈວຕິ, ປຕິຏ຺ຐາຕິ ສທ຺ຘມ຺ເມ. ປຎ຺ຎວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສຄາຣໂວ ສປ຺ປຕິສ຺ໂສ ນ ຈວຕິ, ປຕິຏ຺ຐາຕິ ສທ຺ຘມ຺ເມ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ສຄາຣໂວ ສປ຺ປຕິສ຺ໂສ ນ ຈວຕິ, ປຕິຏ຺ຐາຕິ ສທ຺ຘມ຺ເມ’’ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ທຸຕິຍອຄາຣວສຸຕ຺ຕໍ

໑໐. ‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອຄາຣໂວ ອປ຺ປຕິສ຺ໂສ ອຠພ຺ໂພ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ວຸທ຺ຘິໍ ວິຣູຬ຺ຫິໍ ເວປຸລ຺ລໍ ອາປຊ຺ຊິຕຸໍ. ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ອສ຺ສທ຺ໂຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຄາຣໂວ ອປ຺ປຕິສ຺ໂສ ອຠພ຺ໂພ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ວຸທ຺ຘິໍ ວິຣູຬ຺ຫິໍ ເວປຸລ຺ລໍ ອາປຊ຺ຊິຕຸໍ. ອຫິຣິໂກ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຄາຣໂວ ອປ຺ປຕິສ຺ໂສ ອຠພ຺ໂພ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ວຸທ຺ຘິໍ ວິຣູຬ຺ຫິໍ ເວປຸລ຺ລໍ ອາປຊ຺ຊິຕຸໍ. ອໂນຕ຺ຕປ຺ປີ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຄາຣໂວ ອປ຺ປຕິສ຺ໂສ ອຠພ຺ໂພ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ວຸທ຺ຘິໍ ວິຣູຬ຺ຫິໍ ເວປຸລ຺ລໍ ອາປຊ຺ຊິຕຸໍ. ກຸສີໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຄາຣໂວ ອປ຺ປຕິສ຺ໂສ ອຠພ຺ໂພ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ວຸທ຺ຘິໍ ວິຣູຬ຺ຫິໍ ເວປຸລ຺ລໍ ອາປຊ຺ຊິຕຸໍ. ທຸປ຺ປຎ຺ໂຎ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຄາຣໂວ ອປ຺ປຕິສ຺ໂສ ອຠພ຺ໂພ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ວຸທ຺ຘິໍ ວິຣູຬ຺ຫິໍ ເວປຸລ຺ລໍ ອາປຊ຺ຊິຕຸໍ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອຄາຣໂວ ອປ຺ປຕິສ຺ໂສ ອຠພ຺ໂພ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ວຸທ຺ຘິໍ ວິຣູຬ຺ຫິໍ ເວປຸລ຺ລໍ ອາປຊ຺ຊິຕຸໍ.

‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ສຄາຣໂວ ສປ຺ປຕິສ຺ໂສ ຠພ຺ໂພ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ວຸທ຺ຘິໍ ວິຣູຬ຺ຫິໍ ເວປຸລ຺ລໍ ອາປຊ຺ຊິຕຸໍ. ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ສທ຺ໂຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສຄາຣໂວ ສປ຺ປຕິສ຺ໂສ ຠພ຺ໂພ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ວຸທ຺ຘິໍ ວິຣູຬ຺ຫິໍ ເວປຸລ຺ລໍ ອາປຊ຺ຊິຕຸໍ. ຫິຣີມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ…ເປ… ໂອຕ຺ຕປ຺ປີ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ…ເປ… ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ…ເປ… ປຎ຺ຎວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສຄາຣໂວ ສປ຺ປຕິສ຺ໂສ ຠພ຺ໂພ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ວຸທ຺ຘິໍ ວິຣູຬ຺ຫິໍ ເວປຸລ຺ລໍ ອາປຊ຺ຊິຕຸໍ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ສຄາຣໂວ ສປ຺ປຕິສ຺ໂສ ຠພ຺ໂພ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ວຸທ຺ຘິໍ ວິຣູຬ຺ຫິໍ ເວປຸລ຺ລໍ ອາປຊ຺ຊິຕຸ’’ນ຺ຕິ. ທສມໍ.

ເສຂພລວຄ຺ໂຄ ປຐໂມ.

ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –

ສໍຂິຕ຺ຕໍ ວິຕ຺ຖຕໍ ທຸກ຺ຂາ, ຠຕໍ ສິກ຺ຂາຍ ປຎ຺ຈມໍ;

ສມາປຕ຺ຕິ ຈ ກາເມສຸ, ຈວນາ ທ຺ເວ ອຄາຣວາຕິ.

໒. ພລວຄ຺ໂຄ

໑. ອນນຸສ຺ສຸຕສຸຕ຺ຕໍ

໑໑. ‘‘ປຸພ຺ພາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນນຸສ຺ສຸເຕສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອຠິຎ຺ຎາໂວສານປາຣມິປ຺ປຕ຺ໂຕ ປຏິຊານາມິ. ປຎ຺ຈິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ຕຖາຄຕພລານິ, ເຍຫິ ພເລຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຕຖາຄໂຕ ອາສຠໍ ຐານໍ ປຏິຊານາຕິ, ປຣິສາສຸ ສີຫນາທໍ ນທຕິ, ພ຺ຣຫ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕຕິ. ກຕມານິ ປຎ຺ຈ? ສທ຺ຘາພລໍ, ຫິຣີພລໍ, ໂອຕ຺ຕປ຺ປພລໍ, ວີຣິຍພລໍ, ປຎ຺ຎາພລໍ – ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ຕຖາຄຕສ຺ສ ຕຖາຄຕພລານິ ເຍຫິ ພເລຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຕຖາຄໂຕ ອາສຠໍ ຐານໍ ປຏິຊານາຕິ, ປຣິສາສຸ ສີຫນາທໍ ນທຕິ, ພ຺ຣຫ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕຕີ’’ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ກູຏສຸຕ຺ຕໍ

໑໒. ‘‘ປຎ຺ຈິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເສຂພລານິ. ກຕມານິ ປຎ຺ຈ? ສທ຺ຘາພລໍ, ຫິຣີພລໍ, ໂອຕ຺ຕປ຺ປພລໍ, ວີຣິຍພລໍ, ປຎ຺ຎາພລໍ – ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ເສຂພລານິ. ອິເມສໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ເສຂພລານໍ ເອຕໍ ອຄ຺ຄໍ ເອຕໍ ສງ຺ຄາຫິກໍ ເອຕໍ ສງ຺ຆາຕນິຍໍ, ຍທິທໍ ປຎ຺ຎາພລໍ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກູຏາຄາຣສ຺ສ ເອຕໍ ອຄ຺ຄໍ ເອຕໍ ສງ຺ຄາຫິກໍ ເອຕໍ ສງ຺ຆາຕນິຍໍ, ຍທິທໍ ກູຏໍ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເມສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ເສຂພລານໍ ເອຕໍ ອຄ຺ຄໍ ເອຕໍ ສງ຺ຄາຫິກໍ ເອຕໍ ສງ຺ຆາຕນິຍໍ, ຍທິທໍ ປຎ຺ຎາພລໍ.

‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວໍ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ‘ສທ຺ຘາພເລນ ສມນ຺ນາຄຕາ ຠວິສ຺ສາມ ເສຂພເລນ, ຫິຣີພເລນ… ໂອຕ຺ຕປ຺ປພເລນ… ວີຣິຍພເລນ… ປຎ຺ຎາພເລນ ສມນ຺ນາຄຕາ ຠວິສ຺ສາມ ເສຂພເລນາ’ຕິ. ເອວຎ຺ຫິ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ສິກ຺ຂິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ສໍຂິຕ຺ຕສຸຕ຺ຕໍ

໑໓. ‘‘ປຎ຺ຈິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ພລານິ. ກຕມານິ ປຎ຺ຈ? ສທ຺ຘາພລໍ, ວີຣິຍພລໍ, ສຕິພລໍ, ສມາຘິພລໍ, ປຎ຺ຎາພລໍ – ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ພລານີ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ວິຕ຺ຖຕສຸຕ຺ຕໍ

໑໔. ‘‘ປຎ຺ຈິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ພລານິ. ກຕມານິ ປຎ຺ຈ? ສທ຺ຘາພລໍ, ວີຣິຍພລໍ, ສຕິພລໍ, ສມາຘິພລໍ, ປຎ຺ຎາພລໍ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສທ຺ຘາພລໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ສທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ສທ຺ທຫຕິ ຕຖາຄຕສ຺ສ ໂພຘິໍ – ‘ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວິຊ຺ຊາຈຣຓສມ຺ປນ຺ໂນ ສຸຄໂຕ ໂລກວິທູ ອນຸຕ຺ຕໂຣ ປຸຣິສທມ຺ມສາຣຖິ ສຕ຺ຖາ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ’ຕິ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສທ຺ຘາພລໍ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ວີຣິຍພລໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ ວິຫຣຕິ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ປຫານາຍ, ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອຸປສມ຺ປທາຍ ຖາມວາ ທຬ຺ຫປຣກ຺ກໂມ ອນິກ຺ຂິຕ຺ຕຘຸໂຣ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ວີຣິຍພລໍ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕິພລໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ສຕິມາ ໂຫຕິ ປຣເມນ ສຕິເນປກ຺ເກນ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ຈິຣກຕມ຺ປິ ຈິຣຠາສິຕມ຺ປິ ສຣິຕາ ອນຸສ຺ສຣິຕາ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕິພລໍ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມາຘິພລໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ ວິວິຈ຺ຈ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສວິຕກ຺ກໍ ສວິຈາຣໍ ວິເວກຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ; ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ວູປສມາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສມ຺ປສາທນໍ ເຈຕໂສ ເອໂກທິຠາວໍ ອວິຕກ຺ກໍ ອວິຈາຣໍ ສມາຘິຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ; ປີຕິຍາ ຈ ວິຣາຄາ ອຸເປກ຺ຂໂກ ຈ ວິຫຣຕິ ສໂຕ ຈ ສມ຺ປຊາໂນ ສຸຂຎ຺ຈ ກາເຍນ ປຏິສໍເວເທຕິ ຍໍ ຕໍ ອຣິຍາ ອາຈິກ຺ຂນ຺ຕິ – ‘ອຸເປກ຺ຂໂກ ສຕິມາ ສຸຂວິຫາຣີ’ຕິ ຕຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ; ສຸຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ ປຸພ຺ເພວ ໂສມນສ຺ສໂທມນສ຺ສານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ອຸເປກ຺ຂາສຕິປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມາຘິພລໍ.

໕. ທຏ຺ຐພ຺ພສຸຕ຺ຕໍ

໑໕. ‘‘ປຎ຺ຈິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ພລານິ. ກຕມານິ ປຎ຺ຈ? ສທ຺ຘາພລໍ, ວີຣິຍພລໍ, ສຕິພລໍ, ສມາຘິພລໍ, ປຎ຺ຎາພລໍ. ກຕ຺ຖ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສທ຺ຘາພລໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ? ຈຕູສຸ ໂສຕາປຕ຺ຕິຍງ຺ເຄສຸ. ເອຕ຺ຖ ສທ຺ຘາພລໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ກຕ຺ຖ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ວີຣິຍພລໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ? ຈຕູສຸ ສມ຺ມປ຺ປຘາເນສຸ. ເອຕ຺ຖ ວີຣິຍພລໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ກຕ຺ຖ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕິພລໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ? ຈຕູສຸ ສຕິປຏ຺ຐາເນສຸ. ເອຕ຺ຖ ສຕິພລໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ກຕ຺ຖ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມາຘິພລໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ? ຈຕູສຸ ຌາເນສຸ. ເອຕ຺ຖ ສມາຘິພລໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ກຕ຺ຖ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຎາພລໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ? ຈຕູສຸ ອຣິຍສຈ຺ເຈສຸ. ເອຕ຺ຖ ປຎ຺ຎາພລໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ພລານີ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ປຸນກູຏສຸຕ຺ຕໍ

໑໖. ‘‘ປຎ຺ຈິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ພລານິ. ກຕມານິ ປຎ຺ຈ? ສທ຺ຘາພລໍ, ວີຣິຍພລໍ, ສຕິພລໍ, ສມາຘິພລໍ, ປຎ຺ຎາພລໍ – ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ພລານິ. ອິເມສໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ພລານໍ ເອຕໍ ອຄ຺ຄໍ ເອຕໍ ສງ຺ຄາຫິກໍ ເອຕໍ ສງ຺ຆາຕນິຍໍ, ຍທິທໍ ປຎ຺ຎາພລໍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກູຏາຄາຣສ຺ສ ເອຕໍ ອຄ຺ຄໍ ເອຕໍ ສງ຺ຄາຫິກໍ ເອຕໍ ສງ຺ຆາຕນິຍໍ, ຍທິທໍ ກູຏໍ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເມສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ພລານໍ ເອຕໍ ອຄ຺ຄໍ ເອຕໍ ສງ຺ຄາຫິກໍ ເອຕໍ ສງ຺ຆາຕນິຍໍ, ຍທິທໍ ປຎ຺ຎາພລ’’ນ຺ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ປຐມຫິຕສຸຕ຺ຕໍ

໑໗. ‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອຕ຺ຕຫິຕາຍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ໂນ ປຣຫິຕາຍ. ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຕ຺ຕນາ ສີລສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ໂນ ປຣໍ ສີລສມ຺ປທາຍ ສມາທເປຕິ; ອຕ຺ຕນາ ສມາຘິສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ໂນ ປຣໍ ສມາຘິສມ຺ປທາຍ ສມາທເປຕິ; ອຕ຺ຕນາ ປຎ຺ຎາສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ໂນ ປຣໍ ປຎ຺ຎາສມ຺ປທາຍ ສມາທເປຕິ; ອຕ຺ຕນາ ວິມຸຕ຺ຕິສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ໂນ ປຣໍ ວິມຸຕ຺ຕິສມ຺ປທາຍ ສມາທເປຕິ; ອຕ຺ຕນາ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ໂນ ປຣໍ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນສມ຺ປທາຍ ສມາທເປຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອຕ຺ຕຫິຕາຍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ໂນ ປຣຫິຕາຍາ’’ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ທຸຕິຍຫິຕສຸຕ຺ຕໍ

໑໘. ‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ປຣຫິຕາຍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ໂນ ອຕ຺ຕຫິຕາຍ. ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຕ຺ຕນາ ນ ສີລສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ປຣໍ ສີລສມ຺ປທາຍ ສມາທເປຕິ; ອຕ຺ຕນາ ນ ສມາຘິສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ປຣໍ ສມາຘິສມ຺ປທາຍ ສມາທເປຕິ; ອຕ຺ຕນາ ນ ປຎ຺ຎາສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ປຣໍ ປຎ຺ຎາສມ຺ປທາຍ ສມາທເປຕິ; ອຕ຺ຕນາ ນ ວິມຸຕ຺ຕິສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ປຣໍ ວິມຸຕ຺ຕິສມ຺ປທາຍ ສມາທເປຕິ; ອຕ຺ຕນາ ນ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ປຣໍ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນສມ຺ປທາຍ ສມາທເປຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ປຣຫິຕາຍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ໂນ ອຕ຺ຕຫິຕາຍາ’’ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ຕຕິຍຫິຕສຸຕ຺ຕໍ

໑໙. ‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ເນວ ອຕ຺ຕຫິຕາຍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ໂນ ປຣຫິຕາຍ. ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຕ຺ຕນາ ນ ສີລສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ໂນ ປຣໍ ສີລສມ຺ປທາຍ ສມາທເປຕິ; ອຕ຺ຕນາ ນ ສມາຘິສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ໂນ ປຣໍ ສມາຘິສມ຺ປທາຍ ສມາທເປຕິ; ອຕ຺ຕນາ ນ ປຎ຺ຎາສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ໂນ ປຣໍ ປຎ຺ຎາສມ຺ປທາຍ ສມາທເປຕິ; ອຕ຺ຕນາ ນ ວິມຸຕ຺ຕິສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ໂນ ປຣໍ ວິມຸຕ຺ຕິສມ຺ປທາຍ ສມາທເປຕິ; ອຕ຺ຕນາ ນ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ໂນ ປຣໍ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນສມ຺ປທາຍ ສມາທເປຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ເນວ ອຕ຺ຕຫິຕາຍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ໂນ ປຣຫິຕາຍາ’’ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ຈຕຸຕ຺ຖຫິຕສຸຕ຺ຕໍ

໒໐. ‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອຕ຺ຕຫິຕາຍ ຈ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ ປຣຫິຕາຍ ຈ. ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຕ຺ຕນາ ຈ ສີລສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ປຣຎ຺ຈ ສີລສມ຺ປທາຍ ສມາທເປຕິ; ອຕ຺ຕນາ ຈ ສມາຘິສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ປຣຎ຺ຈ ສມາຘິສມ຺ປທາຍ ສມາທເປຕິ, ອຕ຺ຕນາ ຈ ປຎ຺ຎາສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ປຣຎ຺ຈ ປຎ຺ຎາສມ຺ປທາຍ ສມາທເປຕິ; ອຕ຺ຕນາ ຈ ວິມຸຕ຺ຕິສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ປຣຎ຺ຈ ວິມຸຕ຺ຕິສມ຺ປທາຍ ສມາທເປຕິ; ອຕ຺ຕນາ ຈ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ປຣຎ຺ຈ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນສມ຺ປທາຍ ສມາທເປຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອຕ຺ຕຫິຕາຍ ຈ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ ປຣຫິຕາຍ ຈາ’’ຕິ. ທສມໍ.

ພລວຄ຺ໂຄ ທຸຕິໂຍ.

ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –

ອນນຸສ຺ສຸຕກູຏຎ຺ຈ, ສໍຂິຕ຺ຕໍ ວິຕ຺ຖເຕນ ຈ;

ທຏ຺ຐພ຺ພຎ຺ຈ ປຸນ ກູຏໍ, ຈຕ຺ຕາໂຣປິ ຫິເຕນ ຈາຕິ.

໓. ປຎ຺ຈງ຺ຄິກວຄ຺ໂຄ

໑. ປຐມອຄາຣວສຸຕ຺ຕໍ

໒໑. ‘‘ໂສ ວຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຄາຣໂວ ອປ຺ປຕິສ຺ໂສ ອສຠາຄວຸຕ຺ຕິໂກ ‘ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີສຸ ອາຠິສມາຈາຣິກໍ ຘມ຺ມໍ ປຣິປູເຣສ຺ສຕີ’ຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ‘ອາຠິສມາຈາຣິກໍ ຘມ຺ມໍ ອປຣິປູເຣຕ຺ວາ ເສຂໍ [ເສກ຺ຂໍ (ກ.)] ຘມ຺ມໍ ປຣິປູເຣສ຺ສຕີ’ຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ‘ເສຂໍ ຘມ຺ມໍ ອປຣິປູເຣຕ຺ວາ ສີລານິ ປຣິປູເຣສ຺ສຕີ’ຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ‘ສີລານິ ອປຣິປູເຣຕ຺ວາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໍ ປຣິປູເຣສ຺ສຕີ’ຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ‘ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໍ ອປຣິປູເຣຕ຺ວາ ສມ຺ມາສມາຘິໍ ປຣິປູເຣສ຺ສຕີ’ຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ.

‘‘ໂສ ວຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສຄາຣໂວ ສປ຺ປຕິສ຺ໂສ ສຠາຄວຸຕ຺ຕິໂກ ‘ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີສຸ ອາຠິສມາຈາຣິກໍ ຘມ຺ມໍ ປຣິປູເຣສ຺ສຕີ’ຕິ ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ‘ອາຠິສມາຈາຣິກໍ ຘມ຺ມໍ ປຣິປູເຣຕ຺ວາ ເສຂໍ ຘມ຺ມໍ ປຣິປູເຣສ຺ສຕີ’ຕິ ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ‘ເສຂໍ ຘມ຺ມໍ ປຣິປູເຣຕ຺ວາ ສີລານິ ປຣິປູເຣສ຺ສຕີ’ຕິ ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ‘ສີລານິ ປຣິປູເຣຕ຺ວາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໍ ປຣິປູເຣສ຺ສຕີ’ຕິ ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ‘ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໍ ປຣິປູເຣຕ຺ວາ ສມ຺ມາສມາຘິໍ ປຣິປູເຣສ຺ສຕີ’ຕິ ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕີ’’ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ທຸຕິຍອຄາຣວສຸຕ຺ຕໍ

໒໒. ‘‘ໂສ ວຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຄາຣໂວ ອປ຺ປຕິສ຺ໂສ ອສຠາຄວຸຕ຺ຕິໂກ ‘ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີສຸ ອາຠິສມາຈາຣິກໍ ຘມ຺ມໍ ປຣິປູເຣສ຺ສຕີ’ຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ‘ອາຠິສມາຈາຣິກໍ ຘມ຺ມໍ ອປຣິປູເຣຕ຺ວາ ເສຂໍ ຘມ຺ມໍ ປຣິປູເຣສ຺ສຕີ’ຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ‘ເສຂໍ ຘມ຺ມໍ ອປຣິປູເຣຕ຺ວາ ສີລກ຺ຂນ຺ຘໍ ປຣິປູເຣສ຺ສຕີ’ຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ‘ສີລກ຺ຂນ຺ຘໍ ອປຣິປູເຣຕ຺ວາ ສມາຘິກ຺ຂນ຺ຘໍ ປຣິປູເຣສ຺ສຕີ’ຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ‘ສມາຘິກ຺ຂນ຺ຘໍ ອປຣິປູເຣຕ຺ວາ ປຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ຘໍ ປຣິປູເຣສ຺ສຕີ’ຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ.

‘‘ໂສ ວຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສຄາຣໂວ ສປ຺ປຕິສ຺ໂສ ສຠາຄວຸຕ຺ຕິໂກ ‘ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີສຸ ອາຠິສມາຈາຣິກໍ ຘມ຺ມໍ ປຣິປູເຣສ຺ສຕີ’ຕິ ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ‘ອາຠິສມາຈາຣິກໍ ຘມ຺ມໍ ປຣິປູເຣຕ຺ວາ ເສຂໍ ຘມ຺ມໍ ປຣິປູເຣສ຺ສຕີ’ຕິ ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ເສຂໍ ຘມ຺ມໍ ປຣິປູເຣຕ຺ວາ ສີລກ຺ຂນ຺ຘໍ ປຣິປູເຣສ຺ສຕີ’ຕິ ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ‘ສີລກ຺ຂນ຺ຘໍ ປຣິປູເຣຕ຺ວາ ສມາຘິກ຺ຂນ຺ຘໍ ປຣິປູເຣສ຺ສຕີ’ຕິ ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ‘ສມາຘິກ຺ຂນ຺ຘໍ ປຣິປູເຣຕ຺ວາ ປຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ຘໍ ປຣິປູເຣສ຺ສຕີ’ຕິ ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕີ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ອຸປກ຺ກິເລສສຸຕ຺ຕໍ

໒໓. ‘‘ປຎ຺ຈິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຊາຕຣູປສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລສາ, ເຍຫິ ອຸປກ຺ກິເລເສຫິ ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐໍ ຊາຕຣູປໍ ນ ເຈວ ມຸທຸ ໂຫຕິ ນ ຈ ກມ຺ມນິຍໍ ນ ຈ ປຠສ຺ສຣໍ ປຠງ຺ຄຸ ຈ ນ ຈ ສມ຺ມາ ອຸເປຕິ ກມ຺ມາຍ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ອໂຍ, ໂລຫໍ, ຕິປຸ, ສີສໍ, ສຊ຺ຌໍ [ສຊ຺ຌຸ (ສີ.)] – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ຊາຕຣູປສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລສາ, ເຍຫິ ອຸປກ຺ກິເລເສຫິ ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐໍ ຊາຕຣູປໍ ນ ເຈວ ມຸທຸ ໂຫຕິ ນ ຈ ກມ຺ມນິຍໍ ນ ຈ ປຠສ຺ສຣໍ ປຠງ຺ຄຸ ຈ ນ ຈ ສມ຺ມາ ອຸເປຕິ ກມ຺ມາຍ. ຍໂຕ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຊາຕຣູປໍ ອິເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ ອຸປກ຺ກິເລເສຫິ ວິມຸຕ຺ຕໍ [ວິປ຺ປມຸຕ຺ຕໍ (ສີ.)] ໂຫຕິ, ຕໍ ໂຫຕິ ຊາຕຣູປໍ ມຸທຸ ຈ ກມ຺ມນິຍຎ຺ຈ ປຠສ຺ສຣຎ຺ຈ ນ ຈ ປຠງ຺ຄຸ ສມ຺ມາ ອຸເປຕິ ກມ຺ມາຍ. ຍສ຺ສາ ຍສ຺ສາ ຈ [ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ (ສ຺ຍາ. ປີ.)] ປິຬນ຺ຘນວິກຕິຍາ ອາກງ຺ຂຕິ – ຍທິ ມຸທ຺ທິກາຍ ຍທິ ກຸຓ຺ຑລາຍ ຍທິ ຄີເວຍ຺ຍກາຍ [ຄີເວຍ຺ຍເກນ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ., ອ. ນິ. ໓.໑໐໒)] ຍທິ ສຸວຓ຺ຓມາລາຍ – ຕຎ຺ຈສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ອນຸໂຠຕິ.

‘‘ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈິເມ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລສາ, ເຍຫິ ອຸປກ຺ກິເລເສຫິ ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐໍ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ເຈວ ມຸທຸ ໂຫຕິ ນ ຈ ກມ຺ມນິຍໍ ນ ຈ ປຠສ຺ສຣໍ ປຠງ຺ຄຸ ຈ ນ ຈ ສມ຺ມາ ສມາຘິຍຕິ ອາສວານໍ ຂຍາຍ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ກາມຈ຺ຉນ຺ໂທ, ພ຺ຍາປາໂທ, ຖິນມິທ຺ຘໍ [ຖີນມິທ຺ຘໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)], ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ, ວິຈິກິຈ຺ຉາ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລສາ ເຍຫິ ອຸປກ຺ກິເລເສຫິ ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐໍ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ເຈວ ມຸທຸ ໂຫຕິ ນ ຈ ກມ຺ມນິຍໍ ນ ຈ ປຠສ຺ສຣໍ ປຠງ຺ຄຸ ຈ ນ ຈ ສມ຺ມາ ສມາຘິຍຕິ ອາສວານໍ ຂຍາຍ. ຍໂຕ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈິຕ຺ຕໍ ອິເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ ອຸປກ຺ກິເລເສຫິ ວິມຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ຕໍ ໂຫຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ມຸທຸ ຈ ກມ຺ມນິຍຎ຺ຈ ປຠສ຺ສຣຎ຺ຈ ນ ຈ ປຠງ຺ຄຸ ສມ຺ມາ ສມາຘິຍຕິ ອາສວານໍ ຂຍາຍ. ຍສ຺ສ ຍສ຺ສ ຈ ອຠິຎ຺ຎາສຈ຺ຉິກຣຓີຍສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນິນ຺ນາເມຕິ ອຠິຎ຺ຎາສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ເຣວ ສກ຺ຂິຠພ຺ພຕໍ ປາປຸຓາຕິ ສຕິ ສຕິ ອາຍຕເນ.

‘‘ໂສ ສເຈ ອາກງ຺ຂຕິ – ‘ອເນກວິຫິຕໍ ອິທ຺ຘິວິຘໍ ປຈ຺ຈນຸຠເວຍ຺ຍໍ – ເອໂກປິ ຫຸຕ຺ວາ ພຫຸຘາ ອສ຺ສໍ, ພຫຸຘາປິ ຫຸຕ຺ວາ ເອໂກ ອສ຺ສໍ; ອາວິຠາວໍ, ຕິໂຣຠາວໍ; ຕິໂຣກຸຏ຺ຏໍ ຕິໂຣປາກາຣໍ ຕິໂຣປພ຺ພຕໍ ອສຊ຺ຊມາໂນ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍໍ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອາກາເສ; ປຖວິຍາປິ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊນິມຸຊ຺ຊໍ ກເຣຍ຺ຍໍ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອຸທເກ; ອຸທເກປິ ອຠິຊ຺ຊມາໂນ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍໍ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ປຖວິຍໍ; ອາກາເສປິ ປລ຺ລງ຺ເກນ ກເມຍ຺ຍໍ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ປກ຺ຂີ ສກຸໂຓ; ອິເມປິ ຈນ຺ທິມສູຣິເຍ [ຈນ຺ທິມສຸຣິເຍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ເອວໍມຫິທ຺ຘິເກ ເອວໍມຫານຸຠາເວ ປາຓິນາ ປຣິມເສຍ຺ຍໍ [ປຣາມເສຍ຺ຍໍ (ກ.)] ປຣິມຊ຺ເຊຍ຺ຍໍ ຍາວ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກາປິ ກາເຍນ ວສໍ ວຕ຺ເຕຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ເຣວ ສກ຺ຂິຠພ຺ພຕໍ ປາປຸຓາຕິ ສຕິ ສຕິ ອາຍຕເນ.

‘‘ໂສ ສເຈ ອາກງ຺ຂຕິ – ‘ທິພ຺ພາຍ ໂສຕຘາຕຸຍາ ວິສຸທ຺ຘາຍ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສິກາຍ ອຸໂຠ ສທ຺ເທ ສຸເຓຍ຺ຍໍ – ທິພ຺ເພ ຈ ມານຸເສ ຈ ເຍ ທູເຣ ສນ຺ຕິເກ ຈາ’ຕິ, ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ເຣວ ສກ຺ຂິຠພ຺ພຕໍ ປາປຸຓາຕິ ສຕິ ສຕິ ອາຍຕເນ.

‘‘ໂສ ສເຈ ອາກງ຺ຂຕິ – ‘ປຣສຕ຺ຕານໍ ປຣປຸຄ຺ຄລານໍ ເຈຕສາ ເຈໂຕ ປຣິຈ຺ຈ ປຊາເນຍ຺ຍໍ – ສຣາຄໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ສຣາຄໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊາເນຍ຺ຍໍ, ວີຕຣາຄໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ວີຕຣາຄໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊາເນຍ຺ຍໍ, ສໂທສໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ສໂທສໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊາເນຍ຺ຍໍ, ວີຕໂທສໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ວີຕໂທສໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊາເນຍ຺ຍໍ, ສໂມຫໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ສໂມຫໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊາເນຍ຺ຍໍ, ວີຕໂມຫໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ວີຕໂມຫໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊາເນຍ຺ຍໍ, ສໍຂິຕ຺ຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ສໍຂິຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊາເນຍ຺ຍໍ, ວິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ວິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊາເນຍ຺ຍໍ, ມຫຄ຺ຄຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ມຫຄ຺ຄຕໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊາເນຍ຺ຍໍ, ອມຫຄ຺ຄຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ອມຫຄ຺ຄຕໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊາເນຍ຺ຍໍ, ສອຸຕ຺ຕຣໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ສອຸຕ຺ຕຣໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊາເນຍ຺ຍໍ, ອນຸຕ຺ຕຣໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊາເນຍ຺ຍໍ, ສມາຫິຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາຫິຕໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊາເນຍ຺ຍໍ, ອສມາຫິຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ອສມາຫິຕໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊາເນຍ຺ຍໍ, ວິມຸຕ຺ຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊາເນຍ຺ຍໍ, ອວິມຸຕ຺ຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ອວິມຸຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊາເນຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ເຣວ ສກ຺ຂິຠພ຺ພຕໍ ປາປຸຓາຕິ ສຕິ ສຕິ ອາຍຕເນ.

‘‘ໂສ ສເຈ ອາກງ຺ຂຕິ – ‘ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສເຣຍ຺ຍໍ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ [ເສຍ຺ຍຖີທໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] – ເອກມ຺ປິ ຊາຕິໍ ທ຺ເວປິ ຊາຕິໂຍ ຕິສ຺ໂສປິ ຊາຕິໂຍ ຈຕສ຺ໂສປິ ຊາຕິໂຍ ປຎ຺ຈປິ ຊາຕິໂຍ ທສປິ ຊາຕິໂຍ ວີສມ຺ປິ ຊາຕິໂຍ ຕິໍສມ຺ປິ ຊາຕິໂຍ ຈຕ຺ຕາຣີສມ຺ປິ ຊາຕິໂຍ ປຎ຺ຎາສມ຺ປິ ຊາຕິໂຍ ຊາຕິສຕມ຺ປິ ຊາຕິສຫສ຺ສມ຺ປິ ຊາຕິສຕສຫສ຺ສມ຺ປິ ອເນເກປິ ສໍວຏ຺ຏກປ຺ເປ ອເນເກປິ ວິວຏ຺ຏກປ຺ເປ ອເນເກປິ ສໍວຏ຺ຏວິວຏ຺ຏກປ຺ເປ – ອມຸຕ຺ຣາສິໍ ເອວໍນາໂມ ເອວໍໂຄຕ຺ໂຕ ເອວໍວຓ຺ໂຓ ເອວມາຫາໂຣ ເອວໍສຸຂທຸກ຺ຂປ຺ປຏິສໍເວທີ ເອວມາຍຸປຣິຍນ຺ໂຕ, ໂສ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ອມຸຕ຺ຣ ອຸທປາທິໍ; ຕຕ຺ຣາປາສິໍ ເອວໍນາໂມ ເອວໍໂຄຕ຺ໂຕ ເອວໍວຓ຺ໂຓ ເອວມາຫາໂຣ ເອວໍສຸຂທຸກ຺ຂປ຺ປຏິສໍເວທີ ເອວມາຍຸປຣິຍນ຺ໂຕ, ໂສ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ອິຘູປປນ຺ໂນຕິ, ອິຕິ ສາກາຣໍ ສອຸທ຺ເທສໍ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ເຣວ ສກ຺ຂິຠພ຺ພຕໍ ປາປຸຓາຕິ ສຕິ ສຕິ ອາຍຕເນ.

‘‘ໂສ ສເຈ ອາກງ຺ຂຕິ – ‘ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ ສຕ຺ເຕ ປສ຺ເສຍ຺ຍໍ ຈວມາເນ ອຸປປຊ຺ຊມາເນ ຫີເນ ປຓີເຕ ສຸວຓ຺ເຓ ທຸພ຺ພຓ຺ເຓ, ສຸຄເຕ ທຸຄ຺ຄເຕ ຍຖາກມ຺ມູປເຄ ສຕ຺ເຕ ປຊາເນຍ຺ຍໍ – ອິເມ ວຕ ໂຠນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕາ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ມໂນທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ອຣິຍານໍ ອຸປວາທກາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກມ຺ມສມາທານາ, ເຕ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປນ຺ນາ; ອິເມ ວາ ປນ ໂຠນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕາ ກາຍສຸຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ວຈີສຸຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ມໂນສຸຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ອຣິຍານໍ ອນຸປວາທກາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກມ຺ມສມາທານາ, ເຕ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປນ຺ນາຕິ, ອິຕິ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ ສຕ຺ເຕ ປສ຺ເສຍ຺ຍໍ ຈວມາເນ ອຸປປຊ຺ຊມາເນ ຫີເນ ປຓີເຕ ສຸວຓ຺ເຓ ທຸພ຺ພຓ຺ເຓ, ສຸຄເຕ ທຸຄ຺ຄເຕ ຍຖາກມ຺ມູປເຄ ສຕ຺ເຕ ປຊາເນຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ເຣວ ສກ຺ຂິຠພ຺ພຕໍ ປາປຸຓາຕິ ສຕິ ສຕິ ອາຍຕເນ.

‘‘ໂສ ສເຈ ອາກງ຺ຂຕິ – ‘ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ເຣວ ສກ຺ຂິຠພ຺ພຕໍ ປາປຸຓາຕິ ສຕິ ສຕິ ອາຍຕເນ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ທຸສ຺ສີລສຸຕ຺ຕໍ

໒໔. [ອ. ນິ. ໕.໑໖໘; ໖.໕໐; ໗.໖໕] ‘‘ທຸສ຺ສີລສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ສີລວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິໂສ ໂຫຕິ ສມ຺ມາສມາຘິ; ສມ຺ມາສມາຘິມ຺ຫິ ອສຕິ ສມ຺ມາສມາຘິວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິສໍ ໂຫຕິ ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນໍ; ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສເນ ອສຕິ ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິໂສ ໂຫຕິ ນິພ຺ພິທາວິຣາໂຄ; ນິພ຺ພິທາວິຣາເຄ ອສຕິ ນິພ຺ພິທາວິຣາຄວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິສໍ ໂຫຕິ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນໍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣຸກ຺ໂຂ ສາຂາປລາສວິປນ຺ໂນ. ຕສ຺ສ ປປຏິກາປິ ນ ປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕໂຈປິ ນ ປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ເຜຄ຺ຄຸປິ ນ ປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ສາໂຣປິ ນ ປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ; ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸສ຺ສີລສ຺ສ ສີລວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິໂສ ໂຫຕິ ສມ຺ມາສມາຘິ; ສມ຺ມາສມາຘິມ຺ຫິ ອສຕິ ສມ຺ມາສມາຘິວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິສໍ ໂຫຕິ ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນໍ; ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສເນ ອສຕິ ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິໂສ ໂຫຕິ ນິພ຺ພິທາວິຣາໂຄ; ນິພ຺ພິທາວິຣາເຄ ອສຕິ ນິພ຺ພິທາວິຣາຄວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິສໍ ໂຫຕິ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນໍ.

‘‘ສີລວໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ສີລສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ ສມ຺ມາສມາຘິ; ສມ຺ມາສມາຘິມ຺ຫິ ສຕິ ສມ຺ມາສມາຘິສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນໍ; ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສເນ ສຕິ ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ ນິພ຺ພິທາວິຣາໂຄ; ນິພ຺ພິທາວິຣາເຄ ສຕິ ນິພ຺ພິທາວິຣາຄສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນໍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣຸກ຺ໂຂ ສາຂາປລາສສມ຺ປນ຺ໂນ. ຕສ຺ສ ປປຏິກາປິ ປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕໂຈປິ ປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ເຜຄ຺ຄຸປິ ປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ສາໂຣປິ ປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ; ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສີລວໂຕ ສີລສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ ສມ຺ມາສມາຘິ; ສມ຺ມາສມາຘິມ຺ຫິ ສຕິ ສມ຺ມາສມາຘິສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນໍ; ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສເນ ສຕິ ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ ນິພ຺ພິທາວິຣາໂຄ; ນິພ຺ພິທາວິຣາເຄ ສຕິ ນິພ຺ພິທາວິຣາຄສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນ’’ນ຺ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ອນຸຄ຺ຄຫິຕສຸຕ຺ຕໍ

໒໕. ‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອງ຺ເຄຫິ ອນຸຄ຺ຄຫິຕາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຜລາ ຈ ໂຫຕິ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຜລານິສໍສາ ຈ, ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິຜລາ ຈ ໂຫຕິ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິຜລານິສໍສາ ຈ.

‘‘ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ສີລານຸຄ຺ຄຫິຕາ ຈ ໂຫຕິ, ສຸຕານຸຄ຺ຄຫິຕາ ຈ ໂຫຕິ, ສາກຈ຺ຉານຸຄ຺ຄຫິຕາ ຈ ໂຫຕິ, ສມຖານຸຄ຺ຄຫິຕາ ຈ ໂຫຕິ, ວິປສ຺ສນານຸຄ຺ຄຫິຕາ ຈ ໂຫຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ອງ຺ເຄຫິ ອນຸຄ຺ຄຫິຕາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຜລາ ຈ ໂຫຕິ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຜລານິສໍສາ ຈ, ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິຜລາ ຈ ໂຫຕິ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິຜລານິສໍສາ ຈາ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ວິມຸຕ຺ຕາຍຕນສຸຕ຺ຕໍ

໒໖. ‘‘ປຎ຺ຈິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິມຸຕ຺ຕາຍຕນານິ ຍຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອປ຺ປມຕ຺ຕສ຺ສ ອາຕາປິໂນ ປຫິຕຕ຺ຕສ຺ສ ວິຫຣໂຕ ອວິມຸຕ຺ຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕິ, ອປຣິກ຺ຂີຓາ ວາ ອາສວາ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອນນຸປ຺ປຕ຺ຕໍ ວາ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ໂຍຄກ຺ເຂມໍ ອນຸປາປຸຓາຕິ.

‘‘ກຕມານິ ປຎ຺ຈ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ສຕ຺ຖາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ອຎ຺ຎຕໂຣ ວາ ຄຣຸຏ຺ຐານິໂຍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ. ຍຖາ ຍຖາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສຕ຺ຖາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ອຎ຺ຎຕໂຣ ວາ ຄຣຸຏ຺ຐານິໂຍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ, ຕຖາ ຕຖາ ໂສ ຕສ຺ມິໍ ຘມ຺ເມ ອຕ຺ຖປຏິສໍເວທີ ຈ ໂຫຕິ ຘມ຺ມປຏິສໍເວທີ ຈ. ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖປຏິສໍເວທິໂນ ຘມ຺ມປຏິສໍເວທິໂນ ປາໂມຊ຺ຊໍ [ປາມຸຊ຺ຊໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ.) ທີ. ນິ. ໓.໓໒໒] ຊາຍຕິ. ປມຸທິຕສ຺ສ ປີຕິ ຊາຍຕິ. ປີຕິມນສ຺ສ ກາໂຍ ປສ຺ສມ຺ຠຕິ. ປສ຺ສທ຺ຘກາໂຍ ສຸຂໍ ເວເທຕິ [ເວທິຍຕິ (ສີ.)]. ສຸຂິໂນ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາຘິຍຕິ. ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຐມໍ ວິມຸຕ຺ຕາຍຕນໍ ຍຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອປ຺ປມຕ຺ຕສ຺ສ ອາຕາປິໂນ ປຫິຕຕ຺ຕສ຺ສ ວິຫຣໂຕ ອວິມຸຕ຺ຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕິ, ອປຣິກ຺ຂີຓາ ວາ ອາສວາ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອນນຸປ຺ປຕ຺ຕໍ ວາ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ໂຍຄກ຺ເຂມໍ ອນຸປາປຸຓາຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ນ ເຫວ ໂຂ ສຕ຺ຖາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ອຎ຺ຎຕໂຣ ວາ ຄຣຸຏ຺ຐານິໂຍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ, ອປິ ຈ ໂຂ ຍຖາສຸຕໍ ຍຖາປຣິຍຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ປເຣສໍ ເທເສຕິ. ຍຖາ ຍຖາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຍຖາສຸຕໍ ຍຖາປຣິຍຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ປເຣສໍ ເທເສຕິ ຕຖາ ຕຖາ ໂສ ຕສ຺ມິໍ ຘມ຺ເມ ອຕ຺ຖປຏິສໍເວທີ ຈ ໂຫຕິ ຘມ຺ມປຏິສໍເວທີ ຈ. ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖປຏິສໍເວທິໂນ ຘມ຺ມປຏິສໍເວທິໂນ ປາໂມຊ຺ຊໍ ຊາຍຕິ. ປມຸທິຕສ຺ສ ປີຕິ ຊາຍຕິ. ປີຕິມນສ຺ສ ກາໂຍ ປສ຺ສມ຺ຠຕິ. ປສ຺ສທ຺ຘກາໂຍ ສຸຂໍ ເວເທຕິ. ສຸຂິໂນ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາຘິຍຕິ. ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸຕິຍໍ ວິມຸຕ຺ຕາຍຕນໍ ຍຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອປ຺ປມຕ຺ຕສ຺ສ ອາຕາປິໂນ ປຫິຕຕ຺ຕສ຺ສ ວິຫຣໂຕ ອວິມຸຕ຺ຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕິ, ອປຣິກ຺ຂີຓາ ວາ ອາສວາ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອນນຸປ຺ປຕ຺ຕໍ ວາ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ໂຍຄກ຺ເຂມໍ ອນຸປາປຸຓາຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ນ ເຫວ ໂຂ ສຕ຺ຖາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ອຎ຺ຎຕໂຣ ວາ ຄຣຸຏ຺ຐານິໂຍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ, ນາປິ ຍຖາສຸຕໍ ຍຖາປຣິຍຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ປເຣສໍ ເທເສຕິ, ອປິ ຈ ໂຂ ຍຖາສຸຕໍ ຍຖາປຣິຍຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ສຊ຺ຌາຍໍ ກໂຣຕິ. ຍຖາ ຍຖາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຍຖາສຸຕໍ ຍຖາປຣິຍຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ສຊ຺ຌາຍໍ ກໂຣຕິ ຕຖາ ຕຖາ ໂສ ຕສ຺ມິໍ ຘມ຺ເມ ອຕ຺ຖປຏິສໍເວທີ ຈ ໂຫຕິ ຘມ຺ມປຏິສໍເວທີ ຈ. ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖປຏິສໍເວທິໂນ ຘມ຺ມປຏິສໍເວທິໂນ ປາໂມຊ຺ຊໍ ຊາຍຕິ. ປມຸທິຕສ຺ສ ປີຕິ ຊາຍຕິ. ປີຕິມນສ຺ສ ກາໂຍ ປສ຺ສມ຺ຠຕິ. ປສ຺ສທ຺ຘກາໂຍ ສຸຂໍ ເວເທຕິ. ສຸຂິໂນ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາຘິຍຕິ. ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຕິຍໍ ວິມຸຕ຺ຕາຍຕນໍ ຍຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອປ຺ປມຕ຺ຕສ຺ສ ອາຕາປິໂນ…ເປ… ໂຍຄກ຺ເຂມໍ ອນຸປາປຸຓາຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ນ ເຫວ ໂຂ ສຕ຺ຖາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ອຎ຺ຎຕໂຣ ວາ ຄຣຸຏ຺ຐານິໂຍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ, ນາປິ ຍຖາສຸຕໍ ຍຖາປຣິຍຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ປເຣສໍ ເທເສຕິ, ນາປິ ຍຖາສຸຕໍ ຍຖາປຣິຍຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ສຊ຺ຌາຍໍ ກໂຣຕິ; ອປິ ຈ ໂຂ ຍຖາສຸຕໍ ຍຖາປຣິຍຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມໍ ເຈຕສາ ອນຸວິຕກ຺ເກຕິ ອນຸວິຈາເຣຕິ ມນສານຸເປກ຺ຂຕິ. ຍຖາ ຍຖາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຍຖາສຸຕໍ ຍຖາປຣິຍຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມໍ ເຈຕສາ ອນຸວິຕກ຺ເກຕິ ອນຸວິຈາເຣຕິ ມນສານຸເປກ຺ຂຕິ ຕຖາ ຕຖາ ໂສ ຕສ຺ມິໍ ຘມ຺ເມ ອຕ຺ຖປຏິສໍເວທີ ຈ ໂຫຕິ ຘມ຺ມປຏິສໍເວທີ ຈ. ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖປຏິສໍເວທິໂນ ຘມ຺ມປຏິສໍເວທິໂນ ປາໂມຊ຺ຊໍ ຊາຍຕິ. ປມຸທິຕສ຺ສ ປີຕິ ຊາຍຕິ. ປີຕິມນສ຺ສ ກາໂຍ ປສ຺ສມ຺ຠຕິ. ປສ຺ສທ຺ຘກາໂຍ ສຸຂໍ ເວເທຕິ. ສຸຂິໂນ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາຘິຍຕິ. ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕຸຕ຺ຖໍ ວິມຸຕ຺ຕາຍຕນໍ ຍຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອປ຺ປມຕ຺ຕສ຺ສ ອາຕາປິໂນ ປຫິຕຕ຺ຕສ຺ສ ວິຫຣໂຕ ອວິມຸຕ຺ຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕິ, ອປຣິກ຺ຂີຓາ ວາ ອາສວາ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອນນຸປ຺ປຕ຺ຕໍ ວາ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ໂຍຄກ຺ເຂມໍ ອນຸປາປຸຓາຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ນ ເຫວ ໂຂ ສຕ຺ຖາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ອຎ຺ຎຕໂຣ ວາ ຄຣຸຏ຺ຐານິໂຍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ, ນາປິ ຍຖາສຸຕໍ ຍຖາປຣິຍຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ປເຣສໍ ເທເສຕິ, ນາປິ ຍຖາສຸຕໍ ຍຖາປຣິຍຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ສຊ຺ຌາຍໍ ກໂຣຕິ, ນາປິ ຍຖາສຸຕໍ ຍຖາປຣິຍຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມໍ ເຈຕສາ ອນຸວິຕກ຺ເກຕິ ອນຸວິຈາເຣຕິ ມນສານຸເປກ຺ຂຕິ; ອປິ ຈ ຂ຺ວສ຺ສ ອຎ຺ຎຕຣໍ ສມາຘິນິມິຕ຺ຕໍ ສຸຄ຺ຄຫິຕໍ ໂຫຕິ ສຸມນສິກຕໍ ສູປຘາຣິຕໍ ສຸປ຺ປຏິວິທ຺ຘໍ ປຎ຺ຎາຍ. ຍຖາ ຍຖາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຎ຺ຎຕຣໍ ສມາຘິນິມິຕ຺ຕໍ ສຸຄ຺ຄຫິຕໍ ໂຫຕິ ສຸມນສິກຕໍ ສູປຘາຣິຕໍ ສຸປ຺ປຏິວິທ຺ຘໍ ປຎ຺ຎາຍ ຕຖາ ຕຖາ ໂສ ຕສ຺ມິໍ ຘມ຺ເມ ອຕ຺ຖປຏິສໍເວທີ ຈ ໂຫຕິ ຘມ຺ມປຏິສໍເວທີ ຈ. ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖປຏິສໍເວທິໂນ ຘມ຺ມປຏິສໍເວທິໂນ ປາໂມຊ຺ຊໍ ຊາຍຕິ. ປມຸທິຕສ຺ສ ປີຕິ ຊາຍຕິ. ປີຕິມນສ຺ສ ກາໂຍ ປສ຺ສມ຺ຠຕິ. ປສ຺ສທ຺ຘກາໂຍ ສຸຂໍ ເວເທຕິ. ສຸຂິໂນ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາຘິຍຕິ. ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈມໍ ວິມຸຕ຺ຕາຍຕນໍ ຍຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອປ຺ປມຕ຺ຕສ຺ສ ອາຕາປິໂນ ປຫິຕຕ຺ຕສ຺ສ ວິຫຣໂຕ ອວິມຸຕ຺ຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕິ, ອປຣິກ຺ຂີຓາ ວາ ອາສວາ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອນນຸປ຺ປຕ຺ຕໍ ວາ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ໂຍຄກ຺ເຂມໍ ອນຸປາປຸຓາຕິ.

‘‘ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ວິມຸຕ຺ຕາຍຕນານິ ຍຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອປ຺ປມຕ຺ຕສ຺ສ ອາຕາປິໂນ ປຫິຕຕ຺ຕສ຺ສ ວິຫຣໂຕ ອວິມຸຕ຺ຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕິ, ອປຣິກ຺ຂີຓາ ວາ ອາສວາ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອນນຸປ຺ປຕ຺ຕໍ ວາ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ໂຍຄກ຺ເຂມໍ ອນຸປາປຸຓາຕີ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ສມາຘິສຸຕ຺ຕໍ

໒໗. ‘‘ສມາຘິໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠາເວຖ ອປ຺ປມາຓໍ ນິປກາ ປຕິສ຺ສຕາ. ສມາຘິໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠາວຍຕໍ ອປ຺ປມາຓໍ ນິປການໍ ປຕິສ຺ສຕານໍ ປຎ຺ຈ ຎາຓານິ ປຈ຺ຈຕ຺ຕຎ຺ເຎວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ກຕມານິ ປຎ຺ຈ? ‘ອຍໍ ສມາຘິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນສຸໂຂ ເຈວ ອາຍຕິຎ຺ຈ ສຸຂວິປາໂກ’ຕິ ປຈ຺ຈຕ຺ຕຎ຺ເຎວ ຎາຓໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ‘ອຍໍ ສມາຘິ ອຣິໂຍ ນິຣາມິໂສ’ຕິ ປຈ຺ຈຕ຺ຕຎ຺ເຎວ ຎາຓໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ‘ອຍໍ ສມາຘິ ອກາປຸຣິສເສວິໂຕ’ຕິ [ມຫາປຸຣິສເສວິໂຕຕິ (ກ.)] ປຈ຺ຈຕ຺ຕຎ຺ເຎວ ຎາຓໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ‘ອຍໍ ສມາຘິ ສນ຺ໂຕ ປຓີໂຕ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘລທ຺ໂຘ ເອໂກທິຠາວາຘິຄໂຕ, ນ ສງ຺ຂາຣນິຄ຺ຄຍ຺ຫວາຣິຕຄໂຕ’ຕິ [ນ ຈ ສສງ຺ຂາຣນິຄ຺ຄຍ຺ຫວາຣິຕປ຺ປຕິໂຕຕິ (ສີ.), ນ ຈ ສສງ຺ຂາຣນິຄ຺ຄຍ຺ຫວາຣິຕປຕ຺ໂຕຕິ (ສ຺ຍາ.), ນ ຈ ສສງ຺ຂາຣນິຄ຺ຄຍ຺ຫວາຣິວາວໂຏຕິ (ກ.), ນ ສສງ຺ຂາຣນິຄ຺ຄຍ຺ຫວາຣິຍາຘິຄໂຕຕິ (?) ທີ. ນິ. ໓.໓໕໕; ອ. ນິ. ໓.໑໐໒; ໙.໒໗] ປຈ຺ຈຕ຺ຕຎ຺ເຎວ ຎາຓໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ‘ສໂຕ ໂຂ ປນາຫໍ ອິມໍ ສມາປຊ຺ຊາມິ ສໂຕ ວຸຏ຺ຐຫາມີ’ຕິ [ໂສ ໂຂ ປນາຫໍ ອິມໍ ສມາຘິໍ ສໂຕວ ສມາປຊ຺ຊາມິ, ສໂຕ ອຸຏ຺ຐຫາມີຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ປຈ຺ຈຕ຺ຕຎ຺ເຎວ ຎາຓໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ.

‘‘ສມາຘິໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠາເວຖ ອປ຺ປມາຓໍ ນິປກາ ປຕິສ຺ສຕາ. ສມາຘິໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠາວຍຕໍ ອປ຺ປມາຓໍ ນິປການໍ ປຕິສ຺ສຕານໍ ອິມານິ ປຎ຺ຈ ຎາຓານິ ປຈ຺ຈຕ຺ຕຎ຺ເຎວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ປຎ຺ຈງ຺ຄິກສຸຕ຺ຕໍ

໒໘. ‘‘ອຣິຍສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈງ຺ຄິກສ຺ສ ສມ຺ມາສມາຘິສ຺ສ ຠາວນໍ ເທເສສ຺ສາມິ. ຕໍ ສຸຓາຖ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຖ; ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສ຺ສ ປຎ຺ຈງ຺ຄິກສ຺ສ ສມ຺ມາສມາຘິສ຺ສ ຠາວນາ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ…ເປ… ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ໂສ ອິມເມວ ກາຍໍ ວິເວກເຊນ ປີຕິສຸເຂນ ອຠິສນ຺ເທຕິ ປຣິສນ຺ເທຕິ ປຣິປູເຣຕິ ປຣິປ຺ຜຣຕິ; ນາສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ ສພ຺ພາວໂຕ ກາຍສ຺ສ ວິເວກເຊນ ປີຕິສຸເຂນ ອປ຺ຜຸຏໍ ໂຫຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທກ຺ໂຂ ນ຺ຫາປໂກ [ນຫາປໂກ (ສີ. ປີ.)] ວາ ນ຺ຫາປກນ຺ເຕວາສີ ວາ ກໍສຖາເລ ນ຺ຫານີຍຈຸຓ຺ຓານິ [ນຫານີຍຈຸຓ຺ຓານິ (ສີ. ປີ.)] ອາກິຣິຕ຺ວາ ອຸທເກນ ປຣິປ຺ໂຜສກໍ ປຣິປ຺ໂຜສກໍ ສນ຺ເນຍ຺ຍ. ສາຍໍ ນ຺ຫານີຍປິຓ຺ຑິ [ສາສ຺ສ ນຫານີຍປິຓ຺ຑີ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ສ຺ເນຫານຸຄຕາ ສ຺ເນຫປເຣຕາ ສນ຺ຕຣພາຫິຣາ ຜຸຏາ ສ຺ເນເຫນ, ນ ຈ ປຄ຺ຆຣິນີ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອິມເມວ ກາຍໍ ວິເວກເຊນ ປີຕິສຸເຂນ ອຠິສນ຺ເທຕິ ປຣິສນ຺ເທຕິ ປຣິປູເຣຕິ ປຣິປ຺ຜຣຕິ; ນາສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ ສພ຺ພາວໂຕ ກາຍສ຺ສ ວິເວກເຊນ ປີຕິສຸເຂນ ອປ຺ຜຸຏໍ ໂຫຕິ. ອຣິຍສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈງ຺ຄິກສ຺ສ ສມ຺ມາສມາຘິສ຺ສ ອຍໍ ປຐມາ ຠາວນາ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ວູປສມາ…ເປ… ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ໂສ ອິມເມວ ກາຍໍ ສມາຘິເຊນ ປີຕິສຸເຂນ ອຠິສນ຺ເທຕິ ປຣິສນ຺ເທຕິ ປຣິປູເຣຕິ ປຣິປ຺ຜຣຕິ; ນາສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ ສພ຺ພາວໂຕ ກາຍສ຺ສ ສມາຘິເຊນ ປີຕິສຸເຂນ ອປ຺ຜຸຏໍ ໂຫຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸທກຣຫໂທ ຄມ຺ຠີໂຣ ອຸພ຺ຠິໂທທໂກ [ອຸພ຺ຠິໂຕທໂກ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)]. ຕສ຺ສ ເນວສ຺ສ ປຸຣຕ຺ຖິມາຍ ທິສາຍ ອຸທກສ຺ສ ອາຍມຸຂໍ, ນ ປຈ຺ຉິມາຍ ທິສາຍ ອຸທກສ຺ສ ອາຍມຸຂໍ, ນ ອຸຕ຺ຕຣາຍ ທິສາຍ ອຸທກສ຺ສ ອາຍມຸຂໍ, ນ ທກ຺ຂິຓາຍ ທິສາຍ ອຸທກສ຺ສ ອາຍມຸຂໍ, ເທໂວ ຈ ກາເລນ ກາລໍ ສມ຺ມາ ຘາຣໍ ນານຸປ຺ປເວຈ຺ເຉຍ຺ຍ [ເທໂວ ຈ ນ ກາເລນ… ອນຸປເວຈ຺ເຉຍ຺ຍ (ທີ. ນິ. ໑.໒໒໗ ອາທໂຍ; ມ. ນິ. ໒.໒໕໑ ອາທໂຍ]. ອຖ ໂຂ ຕມ຺ຫາວ ອຸທກຣຫທາ ສີຕາ ວາຣິຘາຣາ ອຸພ຺ຠິຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕເມວ ອຸທກຣຫທໍ ສີເຕນ ວາຣິນາ ອຠິສນ຺ເທຍ຺ຍ ປຣິສນ຺ເທຍ຺ຍ ປຣິປູເຣຍ຺ຍ ປຣິປ຺ຜເຣຍ຺ຍ; ນາສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ ສພ຺ພາວໂຕ ອຸທກຣຫທສ຺ສ ສີເຕນ ວາຣິນາ ອປ຺ຜຸຏໍ ອສ຺ສ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອິມເມວ ກາຍໍ ສມາຘິເຊນ ປີຕິສຸເຂນ ອຠິສນ຺ເທຕິ ປຣິສນ຺ເທຕິ ປຣິປູເຣຕິ ປຣິປ຺ຜຣຕິ; ນາສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ ສພ຺ພາວໂຕ ກາຍສ຺ສ ສມາຘິເຊນ ປີຕິສຸເຂນ ອປ຺ຜຸຏໍ ໂຫຕິ. ອຣິຍສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈງ຺ຄິກສ຺ສ ສມ຺ມາສມາຘິສ຺ສ ອຍໍ ທຸຕິຍາ ຠາວນາ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ປີຕິຍາ ຈ ວິຣາຄາ…ເປ… ຕຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ໂສ ອິມເມວ ກາຍໍ ນິປ຺ປີຕິເກນ ສຸເຂນ ອຠິສນ຺ເທຕິ ປຣິສນ຺ເທຕິ ປຣິປູເຣຕິ ປຣິປ຺ຜຣຕິ; ນາສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ ສພ຺ພາວໂຕ ກາຍສ຺ສ ນິປ຺ປີຕິເກນ ສຸເຂນ ອປ຺ຜຸຏໍ ໂຫຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປ຺ປລິນິຍໍ ວາ ປທຸມິນິຍໍ ວາ ປຸຓ຺ຑຣີກິນິຍໍ ວາ ອປ຺ເປກຈ຺ຈານິ ອຸປ຺ປລານິ ວາ ປທຸມານິ ວາ ປຸຓ຺ຑຣີການິ ວາ ອຸທເກ ຊາຕານິ ອຸທເກ ສໍວຑ຺ຒານິ ອຸທການຸຄ຺ຄຕານິ ອນ຺ໂຕ ນິມຸຄ຺ຄໂປສີນິ. ຕານິ ຍາວ ຈຄ຺ຄາ ຍາວ ຈ ມູລາ ສີເຕນ ວາຣິນາ ອຠິສນ຺ນານິ ປຣິສນ຺ນານິ ປຣິປູຣານິ ປຣິປ຺ຜຸຏານິ; ນາສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ ສພ຺ພາວຕໍ ອຸປ຺ປລານໍ ວາ ປທຸມານໍ ວາ ປຸຓ຺ຑຣີການໍ ວາ ສີເຕນ ວາຣິນາ ອປ຺ຜຸຏໍ ອສ຺ສ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອິມເມວ ກາຍໍ ນິປ຺ປີຕິເກນ ສຸເຂນ ອຠິສນ຺ເທຕິ ປຣິສນ຺ເທຕິ ປຣິປູເຣຕິ ປຣິປ຺ຜຣຕິ; ນາສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ ສພ຺ພາວໂຕ ກາຍສ຺ສ ນິປ຺ປີຕິເກນ ສຸເຂນ ອປ຺ຜຸຏໍ ໂຫຕິ. ອຣິຍສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈງ຺ຄິກສ຺ສ ສມ຺ມາສມາຘິສ຺ສ ອຍໍ ຕຕິຍາ ຠາວນາ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສຸຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ …ເປ… ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ໂສ ອິມເມວ ກາຍໍ ປຣິສຸທ຺ເຘນ ເຈຕສາ ປຣິໂຍທາເຕນ ຜຣິຕ຺ວາ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ; ນາສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ ສພ຺ພາວໂຕ ກາຍສ຺ສ ປຣິສຸທ຺ເຘນ ເຈຕສາ ປຣິໂຍທາເຕນ ອປ຺ຜຸຏໍ ໂຫຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຣິໂສ ໂອທາເຕນ ວຕ຺ເຖນ ສສີສໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ນິສິນ຺ໂນ ອສ຺ສ; ນາສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ ສພ຺ພາວໂຕ ກາຍສ຺ສ ໂອທາເຕນ ວຕ຺ເຖນ ອປ຺ຜຸຏໍ ອສ຺ສ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອິມເມວ ກາຍໍ ປຣິສຸທ຺ເຘນ ເຈຕສາ ປຣິໂຍທາເຕນ ຜຣິຕ຺ວາ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ; ນາສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ ສພ຺ພາວໂຕ ກາຍສ຺ສ ປຣິສຸທ຺ເຘນ ເຈຕສາ ປຣິໂຍທາເຕນ ອປ຺ຜຸຏໍ ໂຫຕິ. ອຣິຍສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈງ຺ຄິກສ຺ສ ສມ຺ມາສມາຘິສ຺ສ ອຍໍ ຈຕຸຕ຺ຖາ ຠາວນາ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓານິມິຕ຺ຕໍ ສຸຄ຺ຄຫິຕໍ ໂຫຕິ ສຸມນສິກຕໍ ສູປຘາຣິຕໍ ສຸປ຺ປຏິວິທ຺ຘໍ ປຎ຺ຎາຍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຎ຺ໂຎວ ອຎ຺ຎໍ [ອຎ຺ໂຎ ວາ ອຎ຺ຎໍ ວາ (ສີ.), ອຎ຺ໂຎ ວາ ອຎ຺ຎໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ.), ອຎ຺ໂຎ ອຎ຺ຎໍ (?)] ປຈ຺ຈເວກ຺ເຂຍ຺ຍ, ຐິໂຕ ວາ ນິສິນ຺ນໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ເຂຍ຺ຍ, ນິສິນ຺ໂນ ວາ ນິປນ຺ນໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ເຂຍ຺ຍ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓານິມິຕ຺ຕໍ ສຸຄ຺ຄຫິຕໍ ໂຫຕິ ສຸມນສິກຕໍ ສູປຘາຣິຕໍ ສຸປ຺ປຏິວິທ຺ຘໍ ປຎ຺ຎາຍ. ອຣິຍສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈງ຺ຄິກສ຺ສ ສມ຺ມາສມາຘິສ຺ສ ອຍໍ ປຎ຺ຈມາ [ປຎ຺ຈມີ (ສີ.)] ຠາວນາ. ເອວໍ ຠາວິເຕ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ [ເອວໍ ຠາວິເຕ ໂຂ ຠິກ຺ຂເວ (ສີ.)] ອຣິເຍ ປຎ຺ຈງ຺ຄິເກ ສມ຺ມາສມາຘິມ຺ຫິ ເອວໍ ພຫຸລີກເຕ ຍສ຺ສ ຍສ຺ສ ອຠິຎ຺ຎາສຈ຺ຉິກຣຓີຍສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນິນ຺ນາເມຕິ ອຠິຎ຺ຎາສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ, ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ເຣວ ສກ຺ຂິຠພ຺ພຕໍ ປາປຸຓາຕິ ສຕິ ສຕິ ອາຍຕເນ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸທກມຓິໂກ ອາຘາເຣ ຐປິໂຕ ປູໂຣ ອຸທກສ຺ສ ສມຕິຕ຺ຕິໂກ ກາກເປຍ຺ໂຍ. ຕເມນໍ ພລວາ ປຸຣິໂສ ຍໂຕ ຍໂຕ ອາວຊ຺ເຊຍ຺ຍ [ອາວຏ຺ເຏຍ຺ຍ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)], ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ອຸທກ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ຠາວິເຕ ອຣິເຍ ປຎ຺ຈງ຺ຄິເກ ສມ຺ມາສມາຘິມ຺ຫິ ເອວໍ ພຫຸລີກເຕ ຍສ຺ສ ຍສ຺ສ ອຠິຎ຺ຎາສຈ຺ຉິກຣຓີຍສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນິນ຺ນາເມຕິ ອຠິຎ຺ຎາສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ, ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ເຣວ ສກ຺ຂິຠພ຺ພຕໍ ປາປຸຓາຕິ ສຕິ ສຕິ ອາຍຕເນ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສເມ ຠູມິຠາເຄ ໂປກ຺ຂຣຓີ ຈຕຸຣໍສາ ອາລິພທ຺ຘາ ປູຣາ ອຸທກສ຺ສ ສມຕິຕ຺ຕິກາ ກາກເປຍ຺ຍາ. ຕເມນໍ ພລວາ ປຸຣິໂສ ຍໂຕ ຍໂຕ ອາລິໍ ມຸຎ຺ເຈຍ຺ຍ, ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ອຸທກ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ຠາວິເຕ ອຣິເຍ ປຎ຺ຈງ຺ຄິເກ ສມ຺ມາສມາຘິມ຺ຫິ ເອວໍ ພຫຸລີກເຕ ຍສ຺ສ ຍສ຺ສ ອຠິຎ຺ຎາສຈ຺ຉິກຣຓີຍສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ…ເປ… ສຕິ ສຕິ ອາຍຕເນ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຠູມິຍໍ ຈຕຸມຫາປເຖ [ຈາຕຸມ຺ມຫາປເຖ (ສີ. ປີ.), ຈຕຸມ຺ມຫາປເຖ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ອາຊຎ຺ຎຣໂຖ ຍຸຕ຺ໂຕ ອສ຺ສ ຐິໂຕ ໂອຘສ຺ຕປໂຕໂທ. ຕເມນໍ ທກ຺ໂຂ ໂຍຄ຺ຄາຈຣິໂຍ ອສ຺ສທມ຺ມສາຣຖິ ອຠິຣຸຫິຕ຺ວາ ວາເມນ ຫຕ຺ເຖນ ຣສ຺ມິໂຍ ຄເຫຕ຺ວາ ທກ຺ຂິເຓນ ຫຕ຺ເຖນ ປໂຕທໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເຍນິຈ຺ຉກໍ ຍທິຈ຺ຉກໍ ສາເຣຍ຺ຍປິ ປຈ຺ຈາສາເຣຍ຺ຍປິ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ຠາວິເຕ ອຣິເຍ ປຎ຺ຈງ຺ຄິເກ ສມ຺ມາສມາຘິມ຺ຫິ ເອວໍ ພຫຸລີກເຕ ຍສ຺ສ ຍສ຺ສ ອຠິຎ຺ຎາສຈ຺ຉິກຣຓີຍສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນິນ຺ນາເມຕິ ອຠິຎ຺ຎາສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ, ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ເຣວ ສກ຺ຂິຠພ຺ພຕໍ ປາປຸຓາຕິ ສຕິ ສຕິ ອາຍຕເນ.

‘‘ໂສ ສເຈ ອາກງ຺ຂຕິ – ‘ອເນກວິຫິຕໍ ອິທ຺ຘິວິຘໍ ປຈ຺ຈນຸຠເວຍ຺ຍໍ – ເອໂກປິ ຫຸຕ຺ວາ ພຫຸຘາ ອສ຺ສໍ…ເປ… ຍາວ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກາປິ ກາເຍນ ວສໍ ວຕ຺ເຕຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ເຣວ ສກ຺ຂິຠພ຺ພຕໍ ປາປຸຓາຕິ ສຕິ ສຕິ ອາຍຕເນ.

‘‘ໂສ ສເຈ ອກງ຺ຂຕິ – ‘ປຣສຕ຺ຕານໍ ປຣປຸຄ຺ຄລານໍ ເຈຕສາ ເຈໂຕ ປຣິຈ຺ຈ ປຊາເນຍ຺ຍໍ – ສຣາຄໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ສຣາຄໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊາເນຍ຺ຍໍ, ວີຕຣາຄໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ວີຕຣາຄໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊາເນຍ຺ຍໍ, ສໂທສໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ… ວີຕໂທສໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ… ສໂມຫໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ… ວີຕໂມຫໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ… ສໍຂິຕ຺ຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ… ວິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ… ມຫຄ຺ຄຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ… ອມຫຄ຺ຄຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ… ສອຸຕ຺ຕຣໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ… ອນຸຕ຺ຕຣໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ… ສມາຫິຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ… ອສມາຫິຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ… ວິມຸຕ຺ຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ… ອວິມຸຕ຺ຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ອວິມຸຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊາເນຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ເຣວ ສກ຺ຂິຠພ຺ພຕໍ ປາປຸຓາຕິ ສຕິ ສຕິ ອາຍຕເນ.

‘‘ໂສ ສເຈ ອາກງ຺ຂຕິ – ‘ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສເຣຍ຺ຍໍ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ເອກມ຺ປິ ຊາຕິໍ, ທ຺ເວປິ ຊາຕິໂຍ…ເປ… ອິຕິ ສາກາຣໍ ສອຸທ຺ເທສໍ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ເຣວ ສກ຺ຂິຠພ຺ພຕໍ ປາປຸຓາຕິ ສຕິ ສຕິ ອາຍຕເນ.

‘‘ໂສ ສເຈ ອາກງ຺ຂຕິ – ‘ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ…ເປ… ຍຖາກມ຺ມູປເຄ ສຕ຺ເຕ ປຊາເນຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ເຣວ ສກ຺ຂິຠພ຺ພຕໍ ປາປຸຓາຕິ ສຕິ ສຕິ ອາຍຕເນ.

໙. ຈງ຺ກມສຸຕ຺ຕໍ

໒໙. ‘‘ປຎ຺ຈິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈງ຺ກເມ ອານິສໍສາ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ອທ຺ຘານກ຺ຂໂມ ໂຫຕິ, ປຘານກ຺ຂໂມ ໂຫຕິ, ອປ຺ປາພາໂຘ ໂຫຕິ, ອສິຕໍ ປີຕໍ ຂາຍິຕໍ ສາຍິຕໍ ສມ຺ມາ ປຣິຓາມໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຈງ຺ກມາຘິຄໂຕ ສມາຘິ ຈິຣຏ຺ຐິຕິໂກ ໂຫຕິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ຈງ຺ກເມ ອານິສໍສາ’’ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ນາຄິຕສຸຕ຺ຕໍ

໓໐. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ໂກສເລສຸ ຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ ມຫຕາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ເຍນ ອິຈ຺ຉານງ຺ຄລໍ ນາມ ໂກສລານໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄາໂມ ຕທວສຣິ. ຕຕ຺ຣ ສຸທໍ ຠຄວາ ອິຈ຺ຉານງ຺ຄເລ ວິຫຣຕິ ອິຈ຺ຉານງ຺ຄລວນສຓ຺ເຑ. ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ອິຈ຺ຉານງ຺ຄລກາ [ອິຈ຺ຉານງ຺ຄລິກາ (ສີ.) ອ. ນິ. ໖.໔໒; ອ. ນິ. ໘.໘໖] ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ – ‘‘ສມໂຓ ຂລຸ ໂຠ ໂຄຕໂມ ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ສກ຺ຍກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕ ອິຈ຺ຉານງ຺ຄລໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ; ອິຈ຺ຉານງ຺ຄເລ ວິຫຣຕິ ອິຈ຺ຉານງ຺ຄລວນສຓ຺ເຑ. ຕໍ ໂຂ ປນ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ເອວໍ ກລ຺ຍາໂຓ ກິຕ຺ຕິສທ຺ໂທ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄໂຕ – ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວິຊ຺ຊາຈຣຓສມ຺ປນ຺ໂນ ສຸຄໂຕ ໂລກວິທູ ອນຸຕ຺ຕໂຣ ປຸຣິສທມ຺ມສາຣຖິ, ສຕ຺ຖາ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາຕິ. ໂສ ອິມໍ ໂລກໍ ສເທວກໍ ສມາຣກໍ ສພ຺ຣຫ຺ມກໍ ສສ຺ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓິໍ ປຊໍ ສເທວມນຸສ຺ສໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ປເວເທຕິ. ໂສ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ອາທິກລ຺ຍາຓໍ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓໍ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓໍ ສາຕ຺ຖໍ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ, ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປກາເສຕິ. ສາຘຸ ໂຂ ປນ ຕຖາຣູປານໍ ອຣຫຕໍ ທສ຺ສນໍ ໂຫຕີ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ອິຈ຺ຉານງ຺ຄລກາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ ຕສ຺ສາ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຈ຺ຈເຍນ ປຫູຕໍ ຂາທນີຍໍ ໂຠຊນີຍໍ ອາທາຍ ເຍນ ອິຈ຺ຉານງ຺ຄລວນສຓ຺ໂຑ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ພຫິທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐເກ ອຏ຺ຐໍສຸ ອຸຈ຺ຈາສທ຺ທມຫາສທ຺ທາ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ນາຄິໂຕ ຠຄວໂຕ ອຸປຏ຺ຐາໂກ ໂຫຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ນາຄິຕໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ເກ ປນ ໂຂ, ນາຄິຕ, ອຸຈ຺ຈາສທ຺ທມຫາສທ຺ທາ, ເກວຏ຺ຏາ ມຎ຺ເຎ ມຈ຺ຉວິໂລເປ’’ຕິ? ‘‘ເອເຕ, ຠນ຺ເຕ, ອິຈ຺ຉານງ຺ຄລກາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ ປຫູຕໍ ຂາທນີຍໍ ໂຠຊນີຍໍ ອາທາຍ ພຫິທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐເກ ຐິຕາ ຠຄວນ຺ຕຎ຺ເຎວ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆຎ຺ຈາ’’ຕິ. ‘‘ມາຫໍ, ນາຄິຕ, ຍເສນ ສມາຄມໍ, ມາ ຈ ມຍາ ຍໂສ. ໂຍ ໂຂ, ນາຄິຕ, ນຍິມສ຺ສ ເນກ຺ຂມ຺ມສຸຂສ຺ສ ປວິເວກສຸຂສ຺ສ ອຸປສມສຸຂສ຺ສ ສມ຺ໂພຘສຸຂສ຺ສ ນິກາມລາຠີ ອສ຺ສ ອກິຈ຺ຉລາຠີ ອກສິຣລາຠີ, ຍສ຺ສາຫໍ ເນກ຺ຂມ຺ມສຸຂສ຺ສ ປວິເວກສຸຂສ຺ສ ອຸປສມສຸຂສ຺ສ ສມ຺ໂພຘສຸຂສ຺ສ ນິກາມລາຠີ ອກິຈ຺ຉລາຠີ ອກສິຣລາຠີ. ໂສ ຕໍ [ໂສຫໍ (ກ.), ໂສ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ມີຬ຺ຫສຸຂໍ ມິທ຺ຘສຸຂໍ ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລກສຸຂໍ ສາທິເຍຍ຺ຍາ’’ຕິ.

‘‘ອຘິວາເສຕຸ ທານິ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ, ອຘິວາເສຕຸ ສຸຄໂຕ; ອຘິວາສນກາໂລ ທານິ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວໂຕ. ເຍນ ເຍເນວ ທານິ ຠຄວາ ຄມິສ຺ສຕິ ຕໍນິນ຺ນາວ ຄມິສ຺ສນ຺ຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ ເນຄມາ ເຈວ ຊານປທາ ຈ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠນ຺ເຕ, ຖຸລ຺ລຜຸສິຕເກ ເທເວ ວສ຺ສນ຺ເຕ ຍຖານິນ຺ນໍ ອຸທການິ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ; ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ເຍນ ເຍເນວ ທານິ ຠຄວາ ຄມິສ຺ສຕິ, ຕໍນິນ຺ນາວ ຄມິສ຺ສນ຺ຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ ເນຄມາ ເຈວ ຊານປທາ ຈ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຕຖາ ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວໂຕ ສີລປຎ຺ຎາຓ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ມາຫໍ, ນາຄິຕ, ຍເສນ ສມາຄມໍ, ມາ ຈ ມຍາ ຍໂສ. ໂຍ ໂຂ, ນາຄິຕ, ນຍິມສ຺ສ ເນກ຺ຂມ຺ມສຸຂສ຺ສ ປວິເວກສຸຂສ຺ສ ອຸປສມສຸຂສ຺ສ ສມ຺ໂພຘສຸຂສ຺ສ ນິກາມລາຠີ ອສ຺ສ ອກິຈ຺ຉລາຠີ ອກສິຣລາຠີ, ຍສ຺ສາຫໍ ເນກ຺ຂມ຺ມສຸຂສ຺ສ ປວິເວກສຸຂສ຺ສ ອຸປສມສຸຂສ຺ສ ສມ຺ໂພຘສຸຂສ຺ສ ນິກາມລາຠີ ອກິຈ຺ຉລາຠີ ອກສິຣລາຠີ. ໂສ ຕໍ ມີຬ຺ຫສຸຂໍ ມິທ຺ຘສຸຂໍ ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລກສຸຂໍ ສາທິເຍຍ຺ຍ. ອສິຕປີຕຂາຍິຕສາຍິຕສ຺ສ ໂຂ, ນາຄິຕ, ອຸຈ຺ຈາຣປສ຺ສາໂວ – ເອໂສ ຕສ຺ສ ນິສ຺ສນ຺ໂທ. ປິຍານໍ ໂຂ, ນາຄິຕ, ວິປຣິຓາມຎ຺ຎຖາຠາວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ – ເອໂສ ຕສ຺ສ ນິສ຺ສນ຺ໂທ. ອສຸຠນິມິຕ຺ຕານຸໂຍຄໍ ອນຸຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ໂຂ, ນາຄິຕ, ສຸຠນິມິຕ຺ເຕ ປາຏິກຸລ຺ຍຕາ [ປຏິກ຺ກູລຕາ (ສີ.), ປຏິກ຺ກູລ຺ຍຕາ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ສຓ຺ຐາຕິ – ເອໂສ ຕສ຺ສ ນິສ຺ສນ຺ໂທ. ຉສຸ ໂຂ, ນາຄິຕ, ຜສ຺ສາຍຕເນສຸ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ ຜສ຺ເສ ປາຏິກຸລ຺ຍຕາ ສຓ຺ຐາຕິ – ເອໂສ ຕສ຺ສ ນິສ຺ສນ຺ໂທ. ປຎ຺ຈສຸ ໂຂ, ນາຄິຕ, ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ເຘສຸ ອຸທຍພ຺ພຍານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ ອຸປາທາເນ ປາຏິກຸລ຺ຍຕາ ສຓ຺ຐາຕິ – ເອໂສ ຕສ຺ສ ນິສ຺ສນ຺ໂທ’’ຕິ. ທສມໍ.

ປຎ຺ຈງ຺ຄິກວຄ຺ໂຄ ຕຕິໂຍ.

ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –

ທ຺ເວ ອຄາຣວຸປກ຺ກິເລສາ, ທຸສ຺ສີລານຸຄ຺ຄຫິເຕນ ຈ;

ວິມຸຕ຺ຕິສມາຘິປຎ຺ຈງ຺ຄິກາ, ຈງ຺ກມໍ ນາຄິເຕນ ຈາຕິ.

໔. ສຸມນວຄ຺ໂຄ

໑. ສຸມນສຸຕ຺ຕໍ

໓໑. ເອກໍ ສມຍໍ…ເປ… ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ອຖ ໂຂ ສຸມນາ ຣາຊກຸມາຣີ ປຎ຺ຈຫິ ຣຖສເຕຫິ ປຎ຺ຈຫິ ຣາຊກຸມາຣິສເຕຫິ ປຣິວຸຕາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ ສຸມນາ ຣາຊກຸມາຣີ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ອິຘສ຺ສຸ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວໂຕ ທ຺ເວ ສາວກາ ສມສທ຺ຘາ ສມສີລາ ສມປຎ຺ຎາ – ເອໂກ ທາຍໂກ, ເອໂກ ອທາຍໂກ. ເຕ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ. ເທວຠູຕານໍ ປນ ເນສໍ [ເຕສໍ (ສີ.)], ຠນ຺ເຕ, ສິຍາ ວິເສໂສ, ສິຍາ ນານາກຣຓ’’ນ຺ຕິ?

‘‘ສິຍາ, ສຸມເນ’’ຕິ ຠຄວາ ອໂວຈ – ‘‘ໂຍ ໂສ, ສຸມເນ, ທາຍໂກ ໂສ ອມຸໍ ອທາຍກໍ ເທວຠູໂຕ ສມາໂນ ປຎ຺ຈຫິ ຐາເນຫິ ອຘິຄຓ຺ຫາຕິ – ທິພ຺ເພນ ອາຍຸນາ, ທິພ຺ເພນ ວຓ຺ເຓນ, ທິພ຺ເພນ ສຸເຂນ, ທິພ຺ເພນ ຍເສນ, ທິພ຺ເພນ ອາຘິປເຕຍ຺ເຍນ. ໂຍ ໂສ, ສຸມເນ, ທາຍໂກ ໂສ ອມຸໍ ອທາຍກໍ ເທວຠູໂຕ ສມາໂນ ອິເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ ຐາເນຫິ ອຘິຄຓ຺ຫາຕິ’’.

‘‘ສເຈ ປນ ເຕ, ຠນ຺ເຕ, ຕໂຕ ຈຸຕາ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ມນຸສ຺ສຠູຕານໍ ປນ ເນສໍ, ຠນ຺ເຕ, ສິຍາ ວິເສໂສ, ສິຍາ ນານາກຣຓ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ສິຍາ, ສຸມເນ’’ຕິ ຠຄວາ ອໂວຈ – ‘‘ໂຍ ໂສ, ສຸມເນ, ທາຍໂກ ໂສ ອມຸໍ ອທາຍກໍ ມນຸສ຺ສຠູໂຕ ສມາໂນ ປຎ຺ຈຫິ ຐາເນຫິ ອຘິຄຓ຺ຫາຕິ – ມານຸສເກນ ອາຍຸນາ, ມານຸສເກນ ວຓ຺ເຓນ, ມານຸສເກນ ສຸເຂນ, ມານຸສເກນ ຍເສນ, ມານຸສເກນ ອາຘິປເຕຍ຺ເຍນ. ໂຍ ໂສ, ສຸມເນ, ທາຍໂກ ໂສ ອມຸໍ ອທາຍກໍ ມນຸສ຺ສຠູໂຕ ສມາໂນ ອິເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ ຐາເນຫິ ອຘິຄຓ຺ຫາຕິ’’.

‘‘ສເຈ ປນ ເຕ, ຠນ຺ເຕ, ອຸໂຠ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊນ຺ຕິ, ປພ຺ພຊິຕານໍ ປນ ເນສໍ, ຠນ຺ເຕ, ສິຍາ ວິເສໂສ, ສິຍາ ນານາກຣຓ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ສິຍາ, ສຸມເນ’’ຕິ ຠຄວາ ອໂວຈ – ‘‘ໂຍ ໂສ, ສຸມເນ, ທາຍໂກ ໂສ ອມຸໍ ອທາຍກໍ ປພ຺ພຊິໂຕ ສມາໂນ ປຎ຺ຈຫິ ຐາເນຫິ ອຘິຄຓ຺ຫາຕິ – ຍາຈິໂຕວ ພຫຸລໍ ຈີວຣໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ ອປ຺ປໍ ອຍາຈິໂຕ, ຍາຈິໂຕວ ພຫຸລໍ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ ອປ຺ປໍ ອຍາຈິໂຕ, ຍາຈິໂຕວ ພຫຸລໍ ເສນາສນໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ ອປ຺ປໍ ອຍາຈິໂຕ, ຍາຈິໂຕວ ພຫຸລໍ ຄິລານປ຺ປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ ອປ຺ປໍ ອຍາຈິໂຕ. ເຍຫິ ໂຂ ປນ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີຫິ ສທ຺ຘິໍ ວິຫຣຕິ ຕ຺ຍສ຺ສ ມນາເປເນວ ພຫຸລໍ ກາຍກມ຺ເມນ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ ອປ຺ປໍ ອມນາເປນ, ມນາເປເນວ ພຫຸລໍ ວຈີກມ຺ເມນ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ ອປ຺ປໍ ອມນາເປນ, ມນາເປເນວ ພຫຸລໍ ມໂນກມ຺ເມນ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ ອປ຺ປໍ ອມນາເປນ, ມນາປໍເຍວ ພຫຸລໍ ອຸປຫາຣໍ ອຸປຫຣນ຺ຕິ ອປ຺ປໍ ອມນາປໍ. ໂຍ ໂສ, ສຸມເນ, ທາຍໂກ ໂສ ອມຸໍ ອທາຍກໍ ປພ຺ພຊິໂຕ ສມາໂນ ອິເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ ຐາເນຫິ ອຘິຄຓ຺ຫາຕີ’’ຕິ.

‘‘ສເຈ ປນ ເຕ, ຠນ຺ເຕ, ອຸໂຠ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓນ຺ຕິ, ອຣຫຕ຺ຕປ຺ປຕ຺ຕານໍ ປນ ເນສໍ, ຠນ຺ເຕ, ສິຍາ ວິເສໂສ, ສິຍາ ນານາກຣຓ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ເອຕ຺ຖ ໂຂ ປເນສາຫໍ, ສຸມເນ, ນ ກິຎ຺ຈິ ນານາກຣຓໍ ວທາມິ, ຍທິທໍ ວິມຸຕ຺ຕິຍາ ວິມຸຕ຺ຕິ’’ນ຺ຕິ [ວິມຸຕ຺ຕນ຺ຕິ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)].

‘‘ອຈ຺ຉຣິຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ອພ຺ຠຸຕໍ, ຠນ຺ເຕ! ຍາວຎ຺ຈິທໍ, ຠນ຺ເຕ, ອລເມວ ທານານິ ທາຕຸໍ ອລໍ ປຸຎ຺ຎານິ ກາຕຸໍ; ຍຕ຺ຣ ຫິ ນາມ ເທວຠູຕສ຺ສາປິ ອຸປກາຣານິ ປຸຎ຺ຎານິ, ມນຸສ຺ສຠູຕສ຺ສາປິ ອຸປກາຣານິ ປຸຎ຺ຎານິ, ປພ຺ພຊິຕສ຺ສາປິ ອຸປກາຣານິ ປຸຎ຺ຎານີ’’ຕິ. ‘‘ເອວເມຕໍ, ສຸມເນ! ອລຎ຺ຫິ, ສຸມເນ, ທານານິ ທາຕຸໍ ອລໍ ປຸຎ຺ຎານິ ກາຕຸໍ! ເທວຠູຕສ຺ສາປິ ອຸປກາຣານິ ປຸຎ຺ຎານິ, ມນຸສ຺ສຠູຕສ຺ສາປິ ອຸປກາຣານິ ປຸຎ຺ຎານິ, ປພ຺ພຊິຕສ຺ສາປິ ອຸປກາຣານິ ປຸຎ຺ຎານີ’’ຕິ.

ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອິທໍ ວຕ຺ວານ [ອິທໍ ວຕ຺ວາ (ສີ. ປີ.) ເອວມຸປຣິປິ] ສຸຄໂຕ ອຖາປຣໍ ເອຕທໂວຈ ສຕ຺ຖາ –

‘‘ຍຖາປິ ຈນ຺ໂທ ວິມໂລ, ຄຈ຺ຉໍ ອາກາສຘາຕຸຍາ;

ສພ຺ເພ ຕາຣາຄເຓ ໂລເກ, ອາຠາຍ ອຕິໂຣຈຕິ.

‘‘ຕເຖວ ສີລສມ຺ປນ຺ໂນ, ສທ຺ໂຘ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ;

ສພ຺ເພ ມຈ຺ຉຣິໂນ ໂລເກ, ຈາເຄນ ອຕິໂຣຈຕິ.