໖. ອຸມ຺ມຄ຺ຄສຸຕ຺ຕໍ

໑໘໖. ອຖ ໂຂ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ເກນ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ໂລໂກ ນີຍຕິ, ເກນ ໂລໂກ ປຣິກສ຺ສຕິ, ກສ຺ສ ຈ ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວສໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ?

‘‘ສາຘຸ ສາຘຸ, ຠິກ຺ຂຸ! ຠທ຺ທໂກ ໂຂ ເຕ, ຠິກ຺ຂຸ, ອຸມ຺ມຄ຺ໂຄ [ອຸມ຺ມງ຺ໂຄ (ສ຺ຍາ. ກ.)], ຠທ຺ທກໍ ປຏິຠານໍ, ກລ຺ຍາຓີ [ກລ຺ຍາຓາ (ກ.)] ປຣິປຸຈ຺ຉາ. ເອວຎ຺ຫິ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ປຸຈ຺ຉສິ – ‘ເກນ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ໂລໂກ ນີຍຕິ, ເກນ ໂລໂກ ປຣິກສ຺ສຕິ, ກສ຺ສ ຈ ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວສໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’’ຕິ? ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຈິຕ຺ເຕນ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ໂລໂກ ນີຍຕິ, ຈິຕ຺ເຕນ ປຣິກສ຺ສຕິ, ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວສໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ.

‘‘ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸຕ຺ຕຣິ ປຎ຺ຫໍ ອປຸຈ຺ຉິ – ‘‘‘ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ຘມ຺ມຘໂຣ, ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ຘມ຺ມຘໂຣ’ຕິ, ຠນ຺ເຕ, ວຸຈ຺ຈຕິ. ກິຕ຺ຕາວຕາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ຘມ຺ມຘໂຣ ໂຫຕີ’’ຕິ?

‘‘ສາຘຸ ສາຘຸ, ຠິກ຺ຂຸ! ຠທ຺ທໂກ ໂຂ ເຕ, ຠິກ຺ຂຸ ອຸມ຺ມຄ຺ໂຄ, ຠທ຺ທກໍ ປຏິຠານໍ, ກລ຺ຍາຓີ ປຣິປຸຈ຺ຉາ. ເອວຎ຺ຫິ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ປຸຈ຺ຉສິ – ‘ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ຘມ຺ມຘໂຣ, ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ຘມ຺ມຘໂຣຕິ, ຠນ຺ເຕ, ວຸຈ຺ຈຕິ. ກິຕ຺ຕາວຕາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ຘມ຺ມຘໂຣ ໂຫຕີ’’’ຕິ? ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ພຫູ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ມຍາ ຘມ຺ມາ ເທສິຕາ [ພຫຸ ໂຂ ຠິກ຺ຂຸ ມຍາ ຘມ຺ໂມ ເທສິໂຕ (ກ.)] – ສຸຕ຺ຕໍ, ເຄຍ຺ຍໍ, ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ, ຄາຖາ, ອຸທານໍ, ອິຕິວຸຕ຺ຕກໍ, ຊາຕກໍ, ອພ຺ຠຸຕຘມ຺ມໍ, ເວທລ຺ລໍ. ຈຕຸປ຺ປທາຍ ເຈປິ, ຠິກ຺ຂຸ, ຄາຖາຍ ອຕ຺ຖມຎ຺ຎາຍ ຘມ຺ມມຎ຺ຎາຍ ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ຘມ຺ມຘໂຣຕິ ອລໍ ວຈນາຍາ’’ຕິ.

‘‘ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸຕ຺ຕຣິ ປຎ຺ຫໍ ອປຸຈ຺ຉິ – ‘‘‘ສຸຕວາ ນິພ຺ເພຘິກປຎ຺ໂຎ, ສຸຕວາ ນິພ຺ເພຘິກປຎ຺ໂຎ’ຕິ, ຠນ຺ເຕ, ວຸຈ຺ຈຕິ. ກິຕ຺ຕາວຕາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ສຸຕວາ ນິພ຺ເພຘິກປຎ຺ໂຎ ໂຫຕີ’’ຕິ?

‘‘ສາຘຸ ສາຘຸ, ຠິກ຺ຂຸ! ຠທ຺ທໂກ ໂຂ ເຕ, ຠິກ຺ຂຸ, ອຸມ຺ມຄ຺ໂຄ, ຠທ຺ທກໍ ປຏິຠານໍ, ກລ຺ຍາຓີ ປຣິປຸຈ຺ຉາ. ເອວຎ຺ຫິ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ປຸຈ຺ຉສິ – ‘ສຸຕວາ ນິພ຺ເພຘິກປຎ຺ໂຎ, ສຸຕວາ ນິພ຺ເພຘິກປຎ຺ໂຎຕິ, ຠນ຺ເຕ, ວຸຈ຺ຈຕິ. ກິຕ຺ຕາວຕາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ສຸຕວາ ນິພ຺ເພຘິກປຎ຺ໂຎ ໂຫຕີ’’’ຕິ? ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ອິຘ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ສຸຕໍ ໂຫຕິ, ປຎ຺ຎາຍ ຈສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ອຕິວິຊ຺ຌ ປສ຺ສຕິ; ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍ’ຕິ ສຸຕໍ ໂຫຕິ, ປຎ຺ຎາຍ ຈສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ອຕິວິຊ຺ຌ ປສ຺ສຕິ; ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘ’ຕິ ສຸຕໍ ໂຫຕິ, ປຎ຺ຎາຍ ຈສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ອຕິວິຊ຺ຌ ປສ຺ສຕິ; ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ສຸຕໍ ໂຫຕິ, ປຎ຺ຎາຍ ຈສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ອຕິວິຊ຺ຌ ປສ຺ສຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ສຸຕວາ ນິພ຺ເພຘິກປຎ຺ໂຎ ໂຫຕີ’’ຕິ.

‘‘ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸຕ຺ຕຣິ ປຎ຺ຫໍ ອປຸຈ຺ຉິ – ‘‘‘ປຓ຺ຑິໂຕ ມຫາປຎ຺ໂຎ, ປຓ຺ຑິໂຕ ມຫາປຎ຺ໂຎ’ຕິ, ຠນ຺ເຕ, ວຸຈ຺ຈຕິ. ກິຕ຺ຕາວຕາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ປຓ຺ຑິໂຕ ມຫາປຎ຺ໂຎ ໂຫຕີ’’ຕິ?

‘‘ສາຘຸ ສາຘຸ ຠິກ຺ຂຸ! ຠທ຺ທໂກ ໂຂ ເຕ, ຠິກ຺ຂຸ, ອຸມ຺ມຄ຺ໂຄ, ຠທ຺ທກໍ ປຏິຠານໍ, ກລ຺ຍາຓີ ປຣິປຸຈ຺ຉາ. ເອວຎ຺ຫິ ຕ຺ວໍ ຠິກ຺ຂຸ ປຸຈ຺ຉສິ – ‘ປຓ຺ຑິໂຕ ມຫາປຎ຺ໂຎ, ປຓ຺ຑິໂຕ ມຫາປຎ຺ໂຎຕິ, ຠນ຺ເຕ, ວຸຈ຺ຈຕິ. ກິຕ຺ຕາວຕາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ປຓ຺ຑິໂຕ ມຫາປຎ຺ໂຎ ໂຫຕີ’’’ຕິ? ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ອິຘ, ຠິກ຺ຂຸ, ປຓ຺ຑິໂຕ ມຫາປຎ຺ໂຎ ເນວຕ຺ຕພ຺ຍາພາຘາຍ ເຈເຕຕິ ນ ປຣພ຺ຍາພາຘາຍ ເຈເຕຕິ ນ ອຸຠຍພ຺ຍາພາຘາຍ ເຈເຕຕິ ອຕ຺ຕຫິຕປຣຫິຕອຸຠຍຫິຕສພ຺ພໂລກຫິຕເມວ ຈິນ຺ຕຍມາໂນ ຈິນ຺ເຕຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ປຓ຺ຑິໂຕ ມຫາປຎ຺ໂຎ ໂຫຕີ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.