໔. ຈຕຸຕ຺ຖປຓ຺ຓາສກໍ

(໑໖) ໑. ອິນ຺ທ຺ຣິຍວຄ຺ໂຄ

໑. ອິນ຺ທ຺ຣິຍສຸຕ຺ຕໍ

໑໕໑. ‘‘ຈຕ຺ຕາຣິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ. ກຕມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ? ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ວີຣິຍິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ສຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ – ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາຣິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານີ’’ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ສທ຺ຘາພລສຸຕ຺ຕໍ

໑໕໒. ‘‘ຈຕ຺ຕາຣິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ພລານິ. ກຕມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ? ສທ຺ຘາພລໍ, ວີຣິຍພລໍ, ສຕິພລໍ, ສມາຘິພລໍ – ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາຣິ ພລານີ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ປຎ຺ຎາພລສຸຕ຺ຕໍ

໑໕໓. ‘‘ຈຕ຺ຕາຣິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ພລານິ. ກຕມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ? ປຎ຺ຎາພລໍ, ວີຣິຍພລໍ, ອນວຊ຺ຊພລໍ, ສງ຺ຄຫພລໍ [ສງ຺ຄາຫພລໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] – ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາຣິ ພລານີ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ສຕິພລສຸຕ຺ຕໍ

໑໕໔. ‘‘ຈຕ຺ຕາຣິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ພລານິ. ກຕມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ? ສຕິພລໍ, ສມາຘິພລໍ, ອນວຊ຺ຊພລໍ, ສງ຺ຄຫພລໍ – ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາຣິ ພລານີ’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ປຏິສງ຺ຂານພລສຸຕ຺ຕໍ

໑໕໕. ‘‘ຈຕ຺ຕາຣິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ພລານິ. ກຕມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ? ປຏິສງ຺ຂານພລໍ, ຠາວນາພລໍ, ອນວຊ຺ຊພລໍ, ສງ຺ຄຫພລໍ – ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາຣິ ພລານີ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ກປ຺ປສຸຕ຺ຕໍ

໑໕໖. ‘‘ຈຕ຺ຕາຣິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກປ຺ປສ຺ສ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍານິ. ກຕມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ? ຍທາ, ຠິກ຺ຂເວ, ກປ຺ໂປ ສໍວຏ຺ຏຕິ, ຕໍ ນ ສຸກຣໍ ສງ຺ຂາຕຸໍ – ເອຕ຺ຕການິ ວສ຺ສານີຕິ ວາ, ເອຕ຺ຕການິ ວສ຺ສສຕານີຕິ ວາ, ເອຕ຺ຕການິ ວສ຺ສສຫສ຺ສານີຕິ ວາ, ເອຕ຺ຕການິ ວສ຺ສສຕສຫສ຺ສານີຕິ ວາ.

‘‘ຍທາ, ຠິກ຺ຂເວ, ກປ຺ໂປ ສໍວຏ຺ໂຏ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຕໍ ນ ສຸກຣໍ ສງ຺ຂາຕຸໍ – ເອຕ຺ຕການິ ວສ຺ສານີຕິ ວາ, ເອຕ຺ຕການິ ວສ຺ສສຕານີຕິ ວາ, ເອຕ຺ຕການິ ວສ຺ສສຫສ຺ສານີຕິ ວາ, ເອຕ຺ຕການິ ວສ຺ສສຕສຫສ຺ສານີຕິ ວາ.

‘‘ຍທາ, ຠິກ຺ຂເວ, ກປ຺ໂປ ວິວຏ຺ຏຕິ, ຕໍ ນ ສຸກຣໍ ສງ຺ຂາຕຸໍ – ເອຕ຺ຕການິ ວສ຺ສານີຕິ ວາ, ເອຕ຺ຕການິ ວສ຺ສສຕານີຕິ ວາ, ເອຕ຺ຕການິ ວສ຺ສສຫສ຺ສານີຕິ ວາ, ເອຕ຺ຕການິ ວສ຺ສສຕສຫສ຺ສານີຕິ ວາ.

‘‘ຍທາ, ຠິກ຺ຂເວ, ກປ຺ໂປ ວິວຏ຺ໂຏ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຕໍ ນ ສຸກຣໍ ສງ຺ຂາຕຸໍ – ເອຕ຺ຕການິ ວສ຺ສານີຕິ ວາ, ເອຕ຺ຕການິ ວສ຺ສສຕານີຕິ ວາ, ເອຕ຺ຕການິ ວສ຺ສສຫສ຺ສານີຕິ ວາ, ເອຕ຺ຕການິ ວສ຺ສສຕສຫສ຺ສານີຕິ ວາ. ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາຣິ ກປ຺ປສ຺ສ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍານີ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ໂຣຄສຸຕ຺ຕໍ

໑໕໗. ‘‘ທ຺ເວເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຣຄາ. ກຕເມ ທ຺ເວ? ກາຍິໂກ ຈ ໂຣໂຄ ເຈຕສິໂກ ຈ ໂຣໂຄ. ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕາ ກາຍິເກນ ໂຣເຄນ ເອກມ຺ປິ ວສ຺ສໍ ອາໂຣຄ຺ຍໍ ປຏິຊານມານາ, ທ຺ເວປິ ວສ຺ສານິ ອາໂຣຄ຺ຍໍ ປຏິຊານມານາ, ຕີຓິປິ ວສ຺ສານິ ອາໂຣຄ຺ຍໍ ປຏິຊານມານາ, ຈຕ຺ຕາຣິປິ ວສ຺ສານິ ອາໂຣຄ຺ຍໍ ປຏິຊານມານາ, ປຎ຺ຈປິ ວສ຺ສານິ ອາໂຣຄ຺ຍໍ ປຏິຊານມານາ, ທສປິ ວສ຺ສານິ ອາໂຣຄ຺ຍໍ ປຏິຊານມານາ, ວີສຕິປິ ວສ຺ສານິ ອາໂຣຄ຺ຍໍ ປຏິຊານມານາ, ຕິໍສມ຺ປິ ວສ຺ສານິ ອາໂຣຄ຺ຍໍ ປຏິຊານມານາ, ຈຕ຺ຕາຣີສມ຺ປິ ວສ຺ສານິ ອາໂຣຄ຺ຍໍ ປຏິຊານມານາ, ປຎ຺ຎາສມ຺ປິ ວສ຺ສານິ ອາໂຣຄ຺ຍໍ ປຏິຊານມານາ, ວສ຺ສສຕມ຺ປິ, ຠິຍ຺ໂຍປິ ອາໂຣຄ຺ຍໍ ປຏິຊານມານາ. ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕາ ສຸທຸລ຺ລຠາ [ທຸລ຺ລຠາ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ໂລກສ຺ມິໍ ເຍ ເຈຕສິເກນ ໂຣເຄນ ມຸຫຸຕ຺ຕມ຺ປິ ອາໂຣຄ຺ຍໍ ປຏິຊານນ຺ຕິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຂີຓາສເວຫິ.

‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ປພ຺ພຊິຕສ຺ສ ໂຣຄາ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ມຫິຈ຺ໂຉ ໂຫຕິ ວິຆາຕວາ ອສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ອິຕຣີຕຣຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປ຺ປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາເຣນ. ໂສ ມຫິຈ຺ໂຉ ສມາໂນ ວິຆາຕວາ ອສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ອິຕຣີຕຣຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປ຺ປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາເຣນ ປາປິກໍ ອິຈ຺ຉໍ ປຓິທຫຕິ ອນວຎ຺ຎປ຺ປຏິລາຠາຍ ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລກປ຺ປຏິລາຠາຍ. ໂສ ອຸຏ຺ຐຫຕິ ຆຏຕິ ວາຍມຕິ ອນວຎ຺ຎປ຺ປຏິລາຠາຍ ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລກປ຺ປຏິລາຠາຍ. ໂສ ສງ຺ຂາຍ ກຸລານິ ອຸປສງ຺ກມຕິ, ສງ຺ຂາຍ ນິສີທຕິ, ສງ຺ຂາຍ ຘມ຺ມໍ ຠາສຕິ, ສງ຺ຂາຍ ອຸຈ຺ຈາຣປສ຺ສາວໍ ສນ຺ຘາເຣຕິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ປພ຺ພຊິຕສ຺ສ ໂຣຄາ.

‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວໍ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ‘ນ ມຫິຈ຺ຉາ ຠວິສ຺ສາມ ວິຆາຕວນ຺ໂຕ ອສນ຺ຕຸຏ຺ຐາ ອິຕຣີຕຣຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປ຺ປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາເຣນ, ນ ປາປິກໍ ອິຈ຺ຉໍ ປຓິທຫິສ຺ສາມ ອນວຎ຺ຎປ຺ປຏິລາຠາຍ ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລກປ຺ປຏິລາຠາຍ, ນ ອຸຏ຺ຐຫິສ຺ສາມ ນ ຆເຏສ຺ສາມ ນ ວາຍມິສ຺ສາມ ອນວຎ຺ຎປ຺ປຏິລາຠາຍ ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລກປ຺ປຏິລາຠາຍ, ຂມາ ຠວິສ຺ສາມ ສີຕສ຺ສ ອຸຓ຺ຫສ຺ສ ຊິຆຈ຺ຉາຍ ປິປາສາຍ ຑໍສມກສວາຕາຕປສຣີສປສມ຺ຜສ຺ສານໍ ທຸຣຸຕ຺ຕານໍ ທຸຣາຄຕານໍ ວຈນປຖານໍ, ອຸປ຺ປນ຺ນານໍ ສາຣີຣິການໍ ເວທນານໍ ທຸກ຺ຂານໍ ຕິພ຺ພານໍ ຂຣານໍ ກຏຸການໍ ອສາຕານໍ ອມນາປານໍ ປາຓຫຣານໍ ອຘິວາສກຊາຕິກາ ຠວິສ຺ສາມາ’ຕິ. ເອວຎ຺ຫິ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ສິກ຺ຂິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ປຣິຫານິສຸຕ຺ຕໍ

໑໕໘. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອາວຸໂສ ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິ. ‘‘ອາວຸໂສ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມໂຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ໂຍ ຫິ ໂກຈິ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ວາ ຠິກ຺ຂຸນີ ວາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ເມ ອຕ຺ຕນິ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ນິຏ຺ຐເມຕ຺ຖ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ – ‘ປຣິຫາຍາມິ ກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ’. ປຣິຫານເມຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ຣາຄເວປຸລ຺ລຕ຺ຕໍ [ຣາຄເວປຸລ຺ລຕໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)], ໂທສເວປຸລ຺ລຕ຺ຕໍ, ໂມຫເວປຸລ຺ລຕ຺ຕໍ, ຄມ຺ຠີເຣສຸ ໂຂ ປນສ຺ສ ຐານາຐາເນສຸ ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸ ນ ກມຕິ. ໂຍ ຫິ ໂກຈິ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ວາ ຠິກ຺ຂຸນີ ວາ ອິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ເມ ອຕ຺ຕນິ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ນິຏ຺ຐເມຕ຺ຖ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ – ‘ປຣິຫາຍາມິ ກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ’. ປຣິຫານເມຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ.

‘‘ໂຍ ຫິ ໂກຈິ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ວາ ຠິກ຺ຂຸນີ ວາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ເມ ອຕ຺ຕນິ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ນິຏ຺ຐເມຕ຺ຖ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ – ‘ນ ປຣິຫາຍາມິ ກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ’. ອປຣິຫານເມຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ຣາຄຕນຸຕ຺ຕໍ [ຣາຄຕນຸຕ຺ຕນໍ (ກ.)], ໂທສຕນຸຕ຺ຕໍ, ໂມຫຕນຸຕ຺ຕໍ, ຄມ຺ຠີເຣສຸ ໂຂ ປນສ຺ສ ຐານາຐາເນສຸ ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸ ກມຕິ. ໂຍ ຫິ ໂກຈິ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ວາ ຠິກ຺ຂຸນີ ວາ ອິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ເມ ອຕ຺ຕນິ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ນິຏ຺ຐເມຕ຺ຖ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ – ‘ນ ປຣິຫາຍາມິ ກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ’. ອປຣິຫານເມຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ’’ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ຠິກ຺ຂຸນີສຸຕ຺ຕໍ

໑໕໙. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ໂກສມ຺ພິຍໍ ວິຫຣຕິ ໂຆສິຕາຣາເມ. ອຖ ໂຂ ອຎ຺ຎຕຣາ ຠິກ຺ຂຸນີ ອຎ຺ຎຕຣໍ ປຸຣິສໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ເອຫິ ຕ຺ວໍ, ອມ຺ໂຠ ປຸຣິສ, ເຍນຍ຺ໂຍ ອານນ຺ໂທ ເຕນຸປສງ຺ກມ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ມມ ວຈເນນ ອຍ຺ຍສ຺ສ ອານນ຺ທສ຺ສ ປາເທ ສິຣສາ ວນ຺ທ – ‘ອິຕ຺ຖນ຺ນາມາ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸນີ ອາພາຘິກິນີ ທຸກ຺ຂິຕາ ພາຬ຺ຫຄິລານາ. ສາ ອຍ຺ຍສ຺ສ ອານນ຺ທສ຺ສ ປາເທ ສິຣສາ ວນ຺ທຕີ’ຕິ. ເອວຎ຺ຈ ວເທຫິ – ‘ສາຘຸ ກິຣ, ຠນ຺ເຕ, ອຍ຺ໂຍ ອານນ຺ໂທ ເຍນ ຠິກ຺ຂຸນຸປສ຺ສໂຍ ເຍນ ສາ ຠິກ຺ຂຸນີ ເຕນຸປສງ຺ກມຕຸ ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍາ’’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ອຍ຺ເຍ’’ຕິ ໂຂ ໂສ ປຸຣິໂສ ຕສ຺ສາ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ເຍນາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ໂສ ປຸຣິໂສ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ອິຕ຺ຖນ຺ນາມາ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸນີ ອາພາຘິກິນີ ທຸກ຺ຂິຕາ ພາຬ຺ຫຄິລານາ. ສາ ອາຍສ຺ມໂຕ ອານນ຺ທສ຺ສ ປາເທ ສິຣສາ ວນ຺ທຕິ, ເອວຎ຺ຈ ວເທຕິ – ‘ສາຘຸ ກິຣ, ຠນ຺ເຕ, ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຍນ ຠິກ຺ຂຸນຸປສ຺ສໂຍ ເຍນ ສາ ຠິກ຺ຂຸນີ ເຕນຸປສງ຺ກມຕຸ ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍາ’’’ຕິ. ອຘິວາເສສິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຕຸຓ຺ຫີຠາເວນ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ເຍນ ຠິກ຺ຂຸນຸປສ຺ສໂຍ ເຍນ ສາ ຠິກ຺ຂຸນີ ເຕນຸປສງ຺ກມິ. ອທ຺ທສາ ໂຂ ສາ ຠິກ຺ຂຸນີ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ທູຣໂຕວ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ. ທິສ຺ວາ ສສີສໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ມຎ຺ຈເກ ນິປຊ຺ຊິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຍນ ສາ ຠິກ຺ຂຸນີ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທິ. ນິສຊ຺ຊ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ອາຫາຣສມ຺ຠູໂຕ ອຍໍ, ຠຄິນິ, ກາໂຍ ອາຫາຣໍ ນິສ຺ສາຍ. ອາຫາໂຣ ປຫາຕພ຺ໂພ. ຕຓ຺ຫາສມ຺ຠູໂຕ ອຍໍ, ຠຄິນິ, ກາໂຍ ຕຓ຺ຫໍ ນິສ຺ສາຍ. ຕຓ຺ຫາ ປຫາຕພ຺ພາ. ມານສມ຺ຠູໂຕ ອຍໍ, ຠຄິນິ, ກາໂຍ ມານໍ ນິສ຺ສາຍ. ມາໂນ ປຫາຕພ຺ໂພ. ເມຖຸນສມ຺ຠູໂຕ ອຍໍ, ຠຄິນິ, ກາໂຍ. ເມຖຸເນ ຈ ເສຕຸຆາໂຕ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ.

‘‘‘ອາຫາຣສມ຺ຠູໂຕ ອຍໍ, ຠຄິນິ, ກາໂຍ ອາຫາຣໍ ນິສ຺ສາຍ. ອາຫາໂຣ ປຫາຕພ຺ໂພ’ຕິ, ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ອິຘ, ຠຄິນິ, ຠິກ຺ຂຸ ປຏິສງ຺ຂາ ໂຍນິໂສ ອາຫາຣໍ ອາຫາເຣຕິ – ‘ເນວ ທວາຍ ນ ມທາຍ ນ ມຓ຺ຑນາຍ ນ ວິຠູສນາຍ, ຍາວເທວ ອິມສ຺ສ ກາຍສ຺ສ ຐິຕິຍາ ຍາປນາຍ ວິຫິໍສູປຣຕິຍາ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍານຸຄ຺ຄຫາຍ. ອິຕິ ປຸຣາຓຎ຺ຈ ເວທນໍ ປຏິຫງ຺ຂາມິ, ນວຎ຺ຈ ເວທນໍ ນ ອຸປ຺ປາເທສ຺ສາມິ. ຍາຕ຺ຣາ ຈ ເມ ຠວິສ຺ສຕິ ອນວຊ຺ຊຕາ ຈ ຜາສຸວິຫາໂຣ ຈາ’ຕິ. ໂສ ອປເຣນ ສມເຍນ ອາຫາຣໍ ນິສ຺ສາຍ ອາຫາຣໍ ປຊຫຕິ. ‘ອາຫາຣສມ຺ຠູໂຕ ອຍໍ, ຠຄິນິ, ກາໂຍ ອາຫາຣໍ ນິສ຺ສາຍ. ອາຫາໂຣ ປຫາຕພ຺ໂພ’ຕິ, ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘‘ຕຓ຺ຫາສມ຺ຠູໂຕ ອຍໍ, ຠຄິນິ, ກາໂຍ ຕຓ຺ຫໍ ນິສ຺ສາຍ. ຕຓ຺ຫາ ປຫາຕພ຺ພາ’ຕິ, ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ອິຘ, ຠຄິນິ, ຠິກ຺ຂຸ ສຸຓາຕິ – ‘ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ ກິຣ ຠິກ຺ຂຸ ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕີ’ຕິ. ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ກຸທາສ຺ສຸ ນາມ ອຫມ຺ປິ ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິສ຺ສາມີ’ຕິ! ໂສ ອປເຣນ ສມເຍນ ຕຓ຺ຫໍ ນິສ຺ສາຍ ຕຓ຺ຫໍ ປຊຫຕິ. ‘ຕຓ຺ຫາສມ຺ຠູໂຕ ອຍໍ, ຠຄິນິ, ກາໂຍ ຕຓ຺ຫໍ ນິສ຺ສາຍ. ຕຓ຺ຫາ ປຫາຕພ຺ພາ’ຕິ, ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘‘ມານສມ຺ຠູໂຕ ອຍໍ, ຠຄິນິ, ກາໂຍ ມານໍ ນິສ຺ສາຍ. ມາໂນ ປຫາຕພ຺ໂພ’ຕິ, ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ອິຘ, ຠຄິນິ, ຠິກ຺ຂຸ ສຸຓາຕິ – ‘ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ ກິຣ ຠິກ຺ຂຸ ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕີ’ຕິ. ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ໂສ ຫິ ນາມ ອາຍສ຺ມາ ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິສ຺ສຕິ; ກິມງ຺ຄໍ [ກິມງ຺ຄ (ສີ. ປີ.) ອ. ນິ. ໕.໑໘໐; ຈູຬວ. ໓໓໑; ສໍ. ນິ. ໕.໑໐໒໐] ປນາຫ’ນ຺ຕິ! ໂສ ອປເຣນ ສມເຍນ ມານໍ ນິສ຺ສາຍ ມານໍ ປຊຫຕິ. ‘ມານສມ຺ຠູໂຕ ອຍໍ, ຠຄິນິ, ກາໂຍ ມານໍ ນິສ຺ສາຍ. ມາໂນ ປຫາຕພ຺ໂພ’ຕິ, ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ເມຖຸນສມ຺ຠູໂຕ ອຍໍ, ຠຄິນິ, ກາໂຍ. ເມຖຸເນ ຈ ເສຕຸຆາໂຕ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ສາ ຠິກ຺ຂຸນີ ມຎ຺ຈກາ ວຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ເອກໍສໍ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ກຣິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມໂຕ ອານນ຺ທສ຺ສ ປາເທສຸ ສິຣສາ ນິປຕິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຈ຺ຈໂຍ ມໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຈ຺ຈຄມາ, ຍຖາພາລໍ ຍຖາມູຬ຺ຫໍ ຍຖາອກຸສລໍ, ຍາຫໍ ເອວມກາສິໍ. ຕສ຺ສາ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ອຍ຺ໂຍ ອານນ຺ໂທ ອຈ຺ຈຍໍ ອຈ຺ຈຍໂຕ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕຸ, ອາຍຕິໍ ສໍວຣາຍາ’’ຕິ. ‘‘ຕຄ຺ຆ ຕໍ [ຕຄ຺ຆ ຕ຺ວໍ (ສີ. ປີ. ກ.)], ຠຄິນິ, ອຈ຺ຈໂຍ ອຈ຺ຈຄມາ, ຍຖາພາລໍ ຍຖາມູຬ຺ຫໍ ຍຖາອກຸສລໍ, ຍາ ຕ຺ວໍ ເອວມກາສິ. ຍໂຕ ຈ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ຠຄິນິ, ອຈ຺ຈຍໍ ອຈ຺ຈຍໂຕ ທິສ຺ວາ ຍຖາຘມ຺ມໍ ປຏິກໂຣສິ, ຕໍ ເຕ ມຍໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາມ. ວຸທ຺ຘິ ເຫສາ, ຠຄິນິ, ອຣິຍສ຺ສ ວິນເຍ ໂຍ ອຈ຺ຈຍໍ ອຈ຺ຈຍໂຕ ທິສ຺ວາ ຍຖາຘມ຺ມໍ ປຏິກໂຣຕິ ອາຍຕິໍ ສໍວຣໍ ອາປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ສຸຄຕວິນຍສຸຕ຺ຕໍ

໑໖໐. ‘‘ສຸຄໂຕ ວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂລເກ ຕິຏ຺ຐມາໂນ ສຸຄຕວິນໂຍ ວາ ຕທສ຺ສ ພຫຸຊນຫິຕາຍ ພຫຸຊນສຸຂາຍ ໂລການຸກມ຺ປາຍ ອຕ຺ຖາຍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ເທວມນຸສ຺ສານໍ.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຄໂຕ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວິຊ຺ຊາຈຣຓສມ຺ປນ຺ໂນ ສຸຄໂຕ ໂລກວິທູ ອນຸຕ຺ຕໂຣ ປຸຣິສທມ຺ມສາຣຖິ ສຕ຺ຖາ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຄໂຕ.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຄຕວິນໂຍ? ໂສ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ອາທິກລ຺ຍາຓໍ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓໍ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓໍ ສາຕ຺ຖໍ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ, ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປກາເສຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຄຕວິນໂຍ. ເອວໍ ສຸຄໂຕ ວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂລເກ ຕິຏ຺ຐມາໂນ ສຸຄຕວິນໂຍ ວາ ຕທສ຺ສ ພຫຸຊນຫິຕາຍ ພຫຸຊນສຸຂາຍ ໂລການຸກມ຺ປາຍ ອຕ຺ຖາຍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ເທວມນຸສ຺ສານນ຺ຕິ.

‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມາ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ສມ຺ໂມສາຍ ອນ຺ຕຣຘານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ທຸຄ຺ຄຫິຕໍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕໍ ປຣິຍາປຸຓນ຺ຕິ ທຸນ຺ນິກ຺ຂິຕ຺ເຕຫິ ປທພ຺ຍຎ຺ຊເນຫິ. ທຸນ຺ນິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ປທພ຺ຍຎ຺ຊນສ຺ສ ອຕ຺ໂຖປິ ທຸນ຺ນໂຍ ໂຫຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຐໂມ ຘມ຺ໂມ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ສມ຺ໂມສາຍ ອນ຺ຕຣຘານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ທຸພ຺ພຈາ ໂຫນ຺ຕິ ໂທວຈສ຺ສກຣເຓຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄຕາ ອກ຺ຂມາ ອປ຺ປທກ຺ຂິຓຄ຺ຄາຫິໂນ ອນຸສາສນິໍ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸຕິໂຍ ຘມ຺ໂມ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ສມ຺ໂມສາຍ ອນ຺ຕຣຘານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ພຫຸສ຺ສຸຕາ ອາຄຕາຄມາ ຘມ຺ມຘຣາ ວິນຍຘຣາ ມາຕິກາຘຣາ, ເຕ ນ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕໍ ປຣໍ ວາເຈນ຺ຕິ. ເຕສໍ ອຈ຺ຈເຍນ ຉິນ຺ນມູລໂກ ສຸຕ຺ຕນ຺ໂຕ ໂຫຕິ ອປ຺ປຏິສຣໂຓ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຕິໂຍ ຘມ຺ໂມ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ສມ຺ໂມສາຍ ອນ຺ຕຣຘານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຖຣາ ຠິກ຺ຂູ ພາຫຸລິກາ ໂຫນ຺ຕິ ສາຖລິກາ, ໂອກ຺ກມເນ ປຸພ຺ພງ຺ຄມາ, ປວິເວເກ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕຘຸຣາ, ນ ວີຣິຍໍ ອາຣຠນ຺ຕິ ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ ອນຘິຄຕສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ອສຈ຺ຉິກຕສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ. ເຕສໍ ປຈ຺ຉິມາ ຊນຕາ ທິຏ຺ຐານຸຄຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ສາປິ ໂຫຕິ ພາຫຸລິກາ ສາຖລິກາ, ໂອກ຺ກມເນ ປຸພ຺ພງ຺ຄມາ, ປວິເວເກ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕຘຸຣາ, ນ ວີຣິຍໍ ອາຣຠຕິ ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ ອນຘິຄຕສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ອສຈ຺ຉິກຕສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕຸຕ຺ໂຖ ຘມ຺ໂມ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ສມ຺ໂມສາຍ ອນ຺ຕຣຘານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ມາ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ສມ຺ໂມສາຍ ອນ຺ຕຣຘານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’’ຕິ.

‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມາ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ຐິຕິຍາ ອສມ຺ໂມສາຍ ອນນ຺ຕຣຘານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ສຸຄ຺ຄຫິຕໍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕໍ ປຣິຍາປຸຓນ຺ຕິ ສຸນິກ຺ຂິຕ຺ເຕຫິ ປທພ຺ຍຎ຺ຊເນຫິ. ສຸນິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ປທພ຺ຍຎ຺ຊນສ຺ສ ອຕ຺ໂຖປິ ສຸນໂຍ ໂຫຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຐໂມ ຘມ຺ໂມ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ຐິຕິຍາ ອສມ຺ໂມສາຍ ອນນ຺ຕຣຘານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ສຸວຈາ ໂຫນ຺ຕິ ໂສວຈສ຺ສກຣເຓຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄຕາ ຂມາ ປທກ຺ຂິຓຄ຺ຄາຫິໂນ ອນຸສາສນິໍ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸຕິໂຍ ຘມ຺ໂມ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ຐິຕິຍາ ອສມ຺ໂມສາຍ ອນນ຺ຕຣຘານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ພຫຸສ຺ສຸຕາ ອາຄຕາຄມາ ຘມ຺ມຘຣາ ວິນຍຘຣາ ມາຕິກາຘຣາ, ເຕ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕໍ ປຣໍ ວາເຈນ຺ຕິ. ເຕສໍ ອຈ຺ຈເຍນ ນຈ຺ຉິນ຺ນມູລໂກ [ອຈ຺ຉິນ຺ນມູລໂກ (ສ຺ຍາ. ກໍ.) ອ. ນິ. ໕.໑໕໖] ສຸຕ຺ຕນ຺ໂຕ ໂຫຕິ ສປ຺ປຏິສຣໂຓ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຕິໂຍ ຘມ຺ໂມ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ຐິຕິຍາ ອສມ຺ໂມສາຍ ອນນ຺ຕຣຘານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຖຣາ ຠິກ຺ຂູ ນ ພາຫຸລິກາ ໂຫນ຺ຕິ ນ ສາຖລິກາ, ໂອກ຺ກມເນ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕຘຸຣາ, ປວິເວເກ ປຸພ຺ພງ຺ຄມາ, ວີຣິຍໍ ອາຣຠນ຺ຕິ ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ ອນຘິຄຕສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ອສຈ຺ຉິກຕສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ. ເຕສໍ ປຈ຺ຉິມາ ຊນຕາ ທິຏ຺ຐານຸຄຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ສາປິ ໂຫຕິ ນ ພາຫຸລິກາ ນ ສາຖລິກາ, ໂອກ຺ກມເນ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕຘຸຣາ, ປວິເວເກ ປຸພ຺ພງ຺ຄມາ, ວີຣິຍໍ ອາຣຠຕິ ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ ອນຘິຄຕສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ອສຈ຺ຉິກຕສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕຸຕ຺ໂຖ ຘມ຺ໂມ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ຐິຕິຍາ ອສມ຺ໂມສາຍ ອນນ຺ຕຣຘານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ມາ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ຐິຕິຍາ ອສມ຺ໂມສາຍ ອນນ຺ຕຣຘານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’’ຕິ. ທສມໍ.

ອິນ຺ທ຺ຣິຍວຄ຺ໂຄ ປຐໂມ.

ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –

ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ສທ຺ຘາ ປຎ຺ຎາ, ສຕິ ສງ຺ຂານປຎ຺ຈມໍ;

ກປ຺ໂປ ໂຣໂຄ ປຣິຫານິ, ຠິກ຺ຂຸນີ ສຸຄເຕນ ຈາຕິ.

(໑໗) ໒. ປຏິປທາວຄ຺ໂຄ

໑. ສໍຂິຕ຺ຕສຸຕ຺ຕໍ

໑໖໑. ‘‘ຈຕສ຺ໂສ ອິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຏິປທາ. ກຕມາ ຈຕສ຺ໂສ? ທຸກ຺ຂາ ປຏິປທາ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາ, ທຸກ຺ຂາ ປຏິປທາ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາ, ສຸຂາ ປຏິປທາ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາ, ສຸຂາ ປຏິປທາ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາ – ອິມາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕສ຺ໂສ ປຏິປທາ’’ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ວິຕ຺ຖາຣສຸຕ຺ຕໍ

໑໖໒. ‘‘ຈຕສ຺ໂສ ອິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຏິປທາ. ກຕມາ ຈຕສ຺ໂສ? ທຸກ຺ຂາ ປຏິປທາ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາ, ທຸກ຺ຂາ ປຏິປທາ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາ, ສຸຂາ ປຏິປທາ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາ, ສຸຂາ ປຏິປທາ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸກ຺ຂາ ປຏິປທາ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປກຕິຍາປິ ຕິພ຺ພຣາຄຊາຕິໂກ ໂຫຕິ, ອຠິກ຺ຂຓໍ ຣາຄຊໍ ທຸກ຺ຂໍ ໂທມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວເທຕິ. ປກຕິຍາປິ ຕິພ຺ພໂທສຊາຕິໂກ ໂຫຕິ, ອຠິກ຺ຂຓໍ ໂທສຊໍ ທຸກ຺ຂໍ ໂທມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວເທຕິ. ປກຕິຍາປິ ຕິພ຺ພໂມຫຊາຕິໂກ ໂຫຕິ, ອຠິກ຺ຂຓໍ ໂມຫຊໍ ທຸກ຺ຂໍ ໂທມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວເທຕິ. ຕສ຺ສິມານິ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ມຸທູນິ ປາຕຸຠວນ຺ຕິ – ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ວີຣິຍິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ສຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ໂສ ອິເມສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ມຸທຸຕ຺ຕາ ທນ຺ຘໍ ອານນ຺ຕຣິຍໍ ປາປຸຓາຕິ ອາສວານໍ ຂຍາຍ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸກ຺ຂາ ປຏິປທາ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸກ຺ຂາ ປຏິປທາ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປກຕິຍາປິ ຕິພ຺ພຣາຄຊາຕິໂກ ໂຫຕິ, ອຠິກ຺ຂຓໍ ຣາຄຊໍ ທຸກ຺ຂໍ ໂທມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວເທຕິ. ປກຕິຍາປິ ຕິພ຺ພໂທສຊາຕິໂກ ໂຫຕິ, ອຠິກ຺ຂຓໍ ໂທສຊໍ ທຸກ຺ຂໍ ໂທມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວເທຕິ. ປກຕິຍາປິ ຕິພ຺ພໂມຫຊາຕິໂກ ໂຫຕິ, ອຠິກ຺ຂຓໍ ໂມຫຊໍ ທຸກ຺ຂໍ ໂທມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວເທຕິ. ຕສ຺ສິມານິ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ອຘິມຕ຺ຕານິ ປາຕຸຠວນ຺ຕິ – ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ວີຣິຍິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ສຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ໂສ ອິເມສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ອຘິມຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຂິປ຺ປໍ ອານນ຺ຕຣິຍໍ ປາປຸຓາຕິ ອາສວານໍ ຂຍາຍ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸກ຺ຂາ ປຏິປທາ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຂາ ປຏິປທາ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປກຕິຍາປິ ນ ຕິພ຺ພຣາຄຊາຕິໂກ ໂຫຕິ, ນາຠິກ຺ຂຓໍ ຣາຄຊໍ ທຸກ຺ຂໍ ໂທມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວເທຕິ. ປກຕິຍາປິ ນ ຕິພ຺ພໂທສຊາຕິໂກ ໂຫຕິ, ນາຠິກ຺ຂຓໍ ໂທສຊໍ ທຸກ຺ຂໍ ໂທມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວເທຕິ. ປກຕິຍາປິ ນ ຕິພ຺ພໂມຫຊາຕິໂກ ໂຫຕິ, ນາຠິກ຺ຂຓໍ ໂມຫຊໍ ທຸກ຺ຂໍ ໂທມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວເທຕິ. ຕສ຺ສິມານິ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ມຸທູນິ ປາຕຸຠວນ຺ຕິ – ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ…ເປ… ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ໂສ ອິເມສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ມຸທຸຕ຺ຕາ ທນ຺ຘໍ ອານນ຺ຕຣິຍໍ ປາປຸຓາຕິ ອາສວານໍ ຂຍາຍ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຂາ ປຏິປທາ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຂາ ປຏິປທາ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປກຕິຍາປິ ນ ຕິພ຺ພຣາຄຊາຕິໂກ ໂຫຕິ, ນາຠິກ຺ຂຓໍ ຣາຄຊໍ ທຸກ຺ຂໍ ໂທມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວເທຕິ. ປກຕິຍາປິ ນ ຕິພ຺ພໂທສຊາຕິໂກ ໂຫຕິ, ນາຠິກ຺ຂຓໍ ໂທສຊໍ ທຸກ຺ຂໍ ໂທມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວເທຕິ. ປກຕິຍາປິ ນ ຕິພ຺ພໂມຫຊາຕິໂກ ໂຫຕິ, ນາຠິກ຺ຂຓໍ ໂມຫຊໍ ທຸກ຺ຂໍ ໂທມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວເທຕິ. ຕສ຺ສິມານິ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ອຘິມຕ຺ຕານິ ປາຕຸຠວນ຺ຕິ – ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ວີຣິຍິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ສຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ໂສ ອິເມສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ອຘິມຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຂິປ຺ປໍ ອານນ຺ຕຣິຍໍ ປາປຸຓາຕິ ອາສວານໍ ຂຍາຍ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຂາ ປຏິປທາ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາ. ອິມາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕສ຺ໂສ ປຏິປທາ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ອສຸຠສຸຕ຺ຕໍ

໑໖໓. ‘‘ຈຕສ຺ໂສ ອິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຏິປທາ. ກຕມາ ຈຕສ຺ໂສ? ທຸກ຺ຂາ ປຏິປທາ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາ, ທຸກ຺ຂາ ປຏິປທາ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາ, ສຸຂາ ປຏິປທາ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາ, ສຸຂາ ປຏິປທາ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸກ຺ຂາ ປຏິປທາ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອສຸຠານຸປສ຺ສີ ກາເຍ ວິຫຣຕິ, ອາຫາເຣ ປຏິກູລສຎ຺ຎີ [ປຏິກ຺ກູລສຎ຺ຎີ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)], ສພ຺ພໂລເກ ອນຠິຣຕິສຎ຺ຎີ [ອນຠິຣຕສຎ຺ຎີ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)], ສພ຺ພສງ຺ຂາເຣສຸ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສີ; ມຣຓສຎ຺ຎາ ໂຂ ປນສ຺ສ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສູປຏ຺ຐິຕາ ໂຫຕິ. ໂສ ອິມານິ ປຎ຺ຈ ເສຂພລານິ [ເສກ຺ຂພລານິ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣຕິ – ສທ຺ຘາພລໍ, ຫິຣິພລໍ, ໂອຕ຺ຕປ຺ປພລໍ, ວີຣິຍພລໍ, ປຎ຺ຎາພລໍ. ຕສ຺ສິມານິ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ມຸທູນິ ປາຕຸຠວນ຺ຕິ – ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ວີຣິຍິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ສຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ໂສ ອິເມສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ມຸທຸຕ຺ຕາ ທນ຺ຘໍ ອານນ຺ຕຣິຍໍ ປາປຸຓາຕິ ອາສວານໍ ຂຍາຍ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸກ຺ຂາ ປຏິປທາ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸກ຺ຂາ ປຏິປທາ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອສຸຠານຸປສ຺ສີ ກາເຍ ວິຫຣຕິ, ອາຫາເຣ ປຏິກູລສຎ຺ຎີ, ສພ຺ພໂລເກ ອນຠິຣຕິສຎ຺ຎີ, ສພ຺ພສງ຺ຂາເຣສຸ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສີ; ມຣຓສຎ຺ຎາ ໂຂ ປນສ຺ສ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສູປຏ຺ຐິຕາ ໂຫຕິ. ໂສ ອິມານິ ປຎ຺ຈ ເສຂພລານິ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣຕິ – ສທ຺ຘາພລໍ…ເປ… ປຎ຺ຎາພລໍ. ຕສ຺ສິມານິ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ອຘິມຕ຺ຕານິ ປາຕຸຠວນ຺ຕິ – ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ…ເປ… ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ໂສ ອິເມສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ອຘິມຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຂິປ຺ປໍ ອານນ຺ຕຣິຍໍ ປາປຸຓາຕິ ອາສວານໍ ຂຍາຍ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸກ຺ຂາ ປຏິປທາ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຂາ ປຏິປທາ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາ? ອິຘ ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ ວິວິຈ຺ຈ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສວິຕກ຺ກໍ ສວິຈາຣໍ ວິເວກຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ; ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ວູປສມາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສມ຺ປສາທນໍ ເຈຕໂສ ເອໂກທິຠາວໍ ອວິຕກ຺ກໍ ອວິຈາຣໍ ສມາຘິຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ; ປີຕິຍາ ຈ ວິຣາຄາ ອຸເປກ຺ຂໂກ ຈ ວິຫຣຕິ ສໂຕ ຈ ສມ຺ປຊາໂນ ສຸຂຎ຺ຈ ກາເຍນ ປຏິສໍເວເທຕິ ຍໍ ຕໍ ອຣິຍາ ອາຈິກ຺ຂນ຺ຕິ – ‘ອຸເປກ຺ຂໂກ ສຕິມາ ສຸຂວິຫາຣີ’ຕິ ຕຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ; ສຸຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ ປຸພ຺ເພວ ໂສມນສ຺ສໂທມນສ຺ສານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ອຸເປກ຺ຂາສຕິປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ໂສ ອິມານິ ປຎ຺ຈ ເສຂພລານິ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣຕິ – ສທ຺ຘາພລໍ…ເປ… ປຎ຺ຎາພລໍ. ຕສ຺ສິມານິ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ມຸທູນິ ປາຕຸຠວນ຺ຕິ – ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ…ເປ… ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ໂສ ອິເມສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ມຸທຸຕ຺ຕາ ທນ຺ຘໍ ອານນ຺ຕຣິຍໍ ປາປຸຓາຕິ ອາສວານໍ ຂຍາຍ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຂາ ປຏິປທາ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຂາ ປຏິປທາ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາ? [ກຖາ. ໘໑໕ ອາທໂຍ] ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ ວິວິຈ຺ຈ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສວິຕກ຺ກໍ ສວິຈາຣໍ ວິເວກຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ…ເປ… ທຸຕິຍໍ ຌານໍ…ເປ… ຕຕິຍໍ ຌານໍ…ເປ… ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ໂສ ອິມານິ ປຎ຺ຈ ເສຂພລານິ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣຕິ – ສທ຺ຘາພລໍ, ຫິຣິພລໍ, ໂອຕ຺ຕປ຺ປພລໍ, ວີຣິຍພລໍ, ປຎ຺ຎາພລໍ. ຕສ຺ສິມານິ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ອຘິມຕ຺ຕານິ ປາຕຸຠວນ຺ຕິ – ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ວີຣິຍິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ສຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ໂສ ອິເມສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ອຘິມຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຂິປ຺ປໍ ອານນ຺ຕຣິຍໍ ປາປຸຓາຕິ ອາສວານໍ ຂຍາຍ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຂາ ປຏິປທາ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາ. ອິມາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕສ຺ໂສ ປຏິປທາ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ປຐມຂມສຸຕ຺ຕໍ

໑໖໔. ‘‘ຈຕສ຺ໂສ ອິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຏິປທາ. ກຕມາ ຈຕສ຺ໂສ? ອກ຺ຂມາ ປຏິປທາ, ຂມາ ປຏິປທາ, ທມາ ປຏິປທາ, ສມາ ປຏິປທາ. ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອກ຺ຂມາ ປຏິປທາ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ [ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ອກ຺ໂກສນ຺ຕໍ ປຈ຺ຈກ຺ໂກສຕິ, ໂຣສນ຺ຕໍ ປຏິໂຣສຕິ, ຠຓ຺ຑນ຺ຕໍ ປຏິຠຓ຺ຑຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອກ຺ຂມາ ປຏິປທາ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຂມາ ປຏິປທາ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ອກ຺ໂກສນ຺ຕໍ ນ ປຈ຺ຈກ຺ໂກສຕິ, ໂຣສນ຺ຕໍ ນ ປຏິໂຣສຕິ, ຠຓ຺ຑນ຺ຕໍ ນ ປຏິຠຓ຺ຑຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຂມາ ປຏິປທາ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ທມາ ປຏິປທາ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຈກ຺ຂຸນາ ຣູປໍ ທິສ຺ວາ ນ ນິມິຕ຺ຕຄ຺ຄາຫີ ໂຫຕິ ນານຸພ຺ຍຎ຺ຊນຄ຺ຄາຫີ; ຍຕ຺ວາຘິກຣຓເມນໍ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອສໍວຸຕໍ ວິຫຣນ຺ຕໍ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສາ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອນ຺ວາສ຺ສເວຍ຺ຍຸໍ, ຕສ຺ສ ສໍວຣາຍ ປຏິປຊ຺ຊຕິ; ຣກ຺ຂຕິ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍໍ; ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິເຍ ສໍວຣໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ໂສເຕນ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ… ຆາເນນ ຄນ຺ຘໍ ຆາຍິຕ຺ວາ… ຊິວ຺ຫາຍ ຣສໍ ສາຍິຕ຺ວາ… ກາເຍນ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພໍ ຜຸສິຕ຺ວາ… ມນສາ ຘມ຺ມໍ ວິຎ຺ຎາຍ ນ ນິມິຕ຺ຕຄ຺ຄາຫີ ໂຫຕິ ນານຸພ຺ຍຎ຺ຊນຄ຺ຄາຫີ; ຍຕ຺ວາຘິກຣຓເມນໍ ມນິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອສໍວຸຕໍ ວິຫຣນ຺ຕໍ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສາ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອນ຺ວາສ຺ສເວຍ຺ຍຸໍ, ຕສ຺ສ ສໍວຣາຍ ປຏິປຊ຺ຊຕິ; ຣກ຺ຂຕິ ມນິນ຺ທ຺ຣິຍໍ; ມນິນ຺ທ຺ຣິເຍ ສໍວຣໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທມາ ປຏິປທາ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມາ ປຏິປທາ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ກາມວິຕກ຺ກໍ ນາຘິວາເສຕິ ປຊຫຕິ ວິໂນເທຕິ ສເມຕິ ພ຺ຍນ຺ຕີກໂຣຕິ ອນຠາວໍ ຄເມຕິ; ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ພ຺ຍາປາທວິຕກ຺ກໍ…ເປ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ວິຫິໍສາວິຕກ຺ກໍ… ອຸປ຺ປນ຺ນຸປ຺ປນ຺ເນ ປາປເກ ອກຸສເລ ຘມ຺ເມ ນາຘິວາເສຕິ ປຊຫຕິ ວິໂນເທຕິ ສເມຕິ ພ຺ຍນ຺ຕີກໂຣຕິ ອນຠາວໍ ຄເມຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມາ ປຏິປທາ. ອິມາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕສ຺ໂສ ປຏິປທາ’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ທຸຕິຍຂມສຸຕ຺ຕໍ

໑໖໕. ‘‘ຈຕສ຺ໂສ ອິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຏິປທາ. ກຕມາ ຈຕສ຺ໂສ? ອກ຺ຂມາ ປຏິປທາ, ຂມາ ປຏິປທາ, ທມາ ປຏິປທາ, ສມາ ປຏິປທາ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອກ຺ຂມາ ປຏິປທາ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ອກ຺ຂໂມ ໂຫຕິ ສີຕສ຺ສ ອຸຓ຺ຫສ຺ສ ຊິຆຈ຺ຉາຍ ປິປາສາຍ, ຑໍສມກສວາຕາຕປສຣີສປສມ຺ຜສ຺ສານໍ ທຸຣຸຕ຺ຕານໍ ທຸຣາຄຕານໍ ວຈນປຖານໍ ອຸປ຺ປນ຺ນານໍ ສາຣີຣິການໍ ເວທນານໍ ທຸກ຺ຂານໍ ຕິພ຺ພານໍ ຂຣານໍ ກຏຸການໍ ອສາຕານໍ ອມນາປານໍ ປາຓຫຣານໍ ອນຘິວາສກຊາຕິໂກ ໂຫຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອກ຺ຂມາ ປຏິປທາ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຂມາ ປຏິປທາ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ຂໂມ ໂຫຕິ ສີຕສ຺ສ ອຸຓ຺ຫສ຺ສ ຊິຆຈ຺ຉາຍ ປິປາສາຍ, ຑໍສມກສວາຕາຕປສຣີສປສມ຺ຜສ຺ສານໍ ທຸຣຸຕ຺ຕານໍ ທຸຣາຄຕານໍ ວຈນປຖານໍ ອຸປ຺ປນ຺ນານໍ ສາຣີຣິການໍ ເວທນານໍ ທຸກ຺ຂານໍ ຕິພ຺ພານໍ ຂຣານໍ ກຏຸການໍ ອສາຕານໍ ອມນາປານໍ ປາຓຫຣານໍ ອຘິວາສກຊາຕິໂກ ໂຫຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຂມາ ປຏິປທາ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ທມາ ປຏິປທາ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຈກ຺ຂຸນາ ຣູປໍ ທິສ຺ວາ ນ ນິມິຕ຺ຕຄ຺ຄາຫີ ໂຫຕິ…ເປ… ໂສເຕນ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ… ຆາເນນ ຄນ຺ຘໍ ຆາຍິຕ຺ວາ… ຊິວ຺ຫາຍ ຣສໍ ສາຍິຕ຺ວາ… ກາເຍນ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພໍ ຜຸສິຕ຺ວາ… ມນສາ ຘມ຺ມໍ ວິຎ຺ຎາຍ ນ ນິມິຕ຺ຕຄ຺ຄາຫີ ໂຫຕິ ນານຸພ຺ຍຎ຺ຊນຄ຺ຄາຫີ; ຍຕ຺ວາຘິກຣຓເມນໍ ມນິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອສໍວຸຕໍ ວິຫຣນ຺ຕໍ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສາ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອນ຺ວາສ຺ສເວຍ຺ຍຸໍ, ຕສ຺ສ ສໍວຣາຍ ປຏິປຊ຺ຊຕິ; ຣກ຺ຂຕິ ມນິນ຺ທ຺ຣິຍໍ; ມນິນ຺ທ຺ຣິເຍ ສໍວຣໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທມາ ປຏິປທາ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມາ ປຏິປທາ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ກາມວິຕກ຺ກໍ ນາຘິວາເສຕິ ປຊຫຕິ ວິໂນເທຕິ ສເມຕິ ພ຺ຍນ຺ຕີກໂຣຕິ ອນຠາວໍ ຄເມຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ພ຺ຍາປາທວິຕກ຺ກໍ…ເປ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ວິຫິໍສາວິຕກ຺ກໍ… ອຸປ຺ປນ຺ນຸປ຺ປນ຺ເນ ປາປເກ ອກຸສເລ ຘມ຺ເມ ນາຘິວາເສຕິ ປຊຫຕິ ວິໂນເທຕິ ສເມຕິ ພ຺ຍນ຺ຕີກໂຣຕິ ອນຠາວໍ ຄເມຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມາ ປຏິປທາ. ອິມາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕສ຺ໂສ ປຏິປທາ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ອຸຠຍສຸຕ຺ຕໍ

໑໖໖. ‘‘ຈຕສ຺ໂສ ອິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຏິປທາ. ກຕມາ ຈຕສ຺ໂສ? ທຸກ຺ຂາ ປຏິປທາ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາ, ທຸກ຺ຂາ ປຏິປທາ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາ, ສຸຂາ ປຏິປທາ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາ, ສຸຂາ ປຏິປທາ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາ.

‘‘ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍາຍໍ ປຏິປທາ ທຸກ຺ຂາ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາ, ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຏິປທາ ອຸຠເຍເນວ ຫີນາ ອກ຺ຂາຍຕິ. ຍມ຺ປາຍໍ ປຏິປທາ ທຸກ຺ຂາ, ອິມິນາປາຍໍ ຫີນາ ອກ຺ຂາຍຕິ; ຍມ຺ປາຍໍ ປຏິປທາ ທນ຺ຘາ, ອິມິນາປາຍໍ ຫີນາ ອກ຺ຂາຍຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຏິປທາ ອຸຠເຍເນວ ຫີນາ ອກ຺ຂາຍຕິ.

‘‘ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍາຍໍ ປຏິປທາ ທຸກ຺ຂາ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາ, ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຏິປທາ ທຸກ຺ຂຕ຺ຕາ ຫີນາ ອກ຺ຂາຍຕິ.

‘‘ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍາຍໍ ປຏິປທາ ສຸຂາ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາ, ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຏິປທາ ທນ຺ຘຕ຺ຕາ ຫີນາ ອກ຺ຂາຍຕິ.

‘‘ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍາຍໍ ປຏິປທາ ສຸຂາ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາ, ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຏິປທາ ອຸຠເຍເນວ ປຓີຕາ ອກ຺ຂາຍຕິ. ຍມ຺ປາຍໍ ປຏິປທາ ສຸຂາ, ອິມິນາປາຍໍ ປຓີຕາ ອກ຺ຂາຍຕິ; ຍມ຺ປາຍໍ ປຏິປທາ ຂິປ຺ປາ, ອິມິນາປາຍໍ ປຓີຕາ ອກ຺ຂາຍຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຏິປທາ ອຸຠເຍເນວ ປຓີຕາ ອກ຺ຂາຍຕິ. ອິມາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕສ຺ໂສ ປຏິປທາ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລານສຸຕ຺ຕໍ

໑໖໗. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເຍນາຍສ຺ມາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມຕາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາເນນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລານໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ຈຕສ຺ໂສ ອິມາ, ອາວຸໂສ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ປຏິປທາ. ກຕມາ ຈຕສ຺ໂສ? ທຸກ຺ຂາ ປຏິປທາ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາ, ທຸກ຺ຂາ ປຏິປທາ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາ, ສຸຂາ ປຏິປທາ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາ, ສຸຂາ ປຏິປທາ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາ. ອິມາ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຈຕສ຺ໂສ ປຏິປທາ. ອິມາສໍ, ອາວຸໂສ, ຈຕຸນ຺ນໍ ປຏິປທານໍ [ຈຕສ຺ສນ຺ນໍ ປຏິປທານໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ກຕມໍ ເຕ ປຏິປທໍ ອາຄມ຺ມ ອນຸປາທາຍ ອາສເວຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ?

‘‘ຈຕສ຺ໂສ ອິມາ, ອາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ປຏິປທາ. ກຕມາ ຈຕສ຺ໂສ? ທຸກ຺ຂາ ປຏິປທາ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາ, ທຸກ຺ຂາ ປຏິປທາ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາ, ສຸຂາ ປຏິປທາ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາ, ສຸຂາ ປຏິປທາ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາ. ອິມາ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຈຕສ຺ໂສ ປຏິປທາ. ອິມາສໍ, ອາວຸໂສ, ຈຕຸນ຺ນໍ ປຏິປທານໍ ຍາຍໍ ປຏິປທາ ທຸກ຺ຂາ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາ, ອິມໍ ເມ ປຏິປທໍ ອາຄມ຺ມ ອນຸປາທາຍ ອາສເວຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ສາຣິປຸຕ຺ຕສຸຕ຺ຕໍ

໑໖໘. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ເຍນາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມຕາ ສາຣິປຸຕ຺ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ຈຕສ຺ໂສ ອິມາ, ອາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ປຏິປທາ. ກຕມາ ຈຕສ຺ໂສ? ທຸກ຺ຂາ ປຏິປທາ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາ, ທຸກ຺ຂາ ປຏິປທາ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາ, ສຸຂາ ປຏິປທາ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາ, ສຸຂາ ປຏິປທາ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາ. ອິມາ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຈຕສ຺ໂສ ປຏິປທາ. ອິມາສໍ, ອາວຸໂສ, ຈຕຸນ຺ນໍ ປຏິປທານໍ ກຕມໍ ເຕ ປຏິປທໍ ອາຄມ຺ມ ອນຸປາທາຍ ອາສເວຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ?

‘‘ຈຕສ຺ໂສ ອິມາ, ອາວຸໂສ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ປຏິປທາ. ກຕມາ ຈຕສ຺ໂສ? ທຸກ຺ຂາ ປຏິປທາ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາ, ທຸກ຺ຂາ ປຏິປທາ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາ, ສຸຂາ ປຏິປທາ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາ, ສຸຂາ ປຏິປທາ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາ. ອິມາ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຈຕສ຺ໂສ ປຏິປທາ. ອິມາສໍ, ອາວຸໂສ, ຈຕຸນ຺ນໍ ປຏິປທານໍ ຍາຍໍ ປຏິປທາ ສຸຂາ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາ, ອິມໍ ເມ ປຏິປທໍ ອາຄມ຺ມ ອນຸປາທາຍ ອາສເວຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ສສງ຺ຂາຣສຸຕ຺ຕໍ

໑໖໙. ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິໍ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ. ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ສສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ. ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ອສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ. ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ອສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອສຸຠານຸປສ຺ສີ ກາເຍ ວິຫຣຕິ, ອາຫາເຣ ປຏິກູລສຎ຺ຎີ, ສພ຺ພໂລເກ ອນຠິຣຕິສຎ຺ຎີ, ສພ຺ພສງ຺ຂາເຣສຸ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສີ. ມຣຓສຎ຺ຎາ ໂຂ ປນສ຺ສ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສູປຏ຺ຐິຕາ ໂຫຕິ. ໂສ ອິມານິ ປຎ຺ຈ ເສຂພລານິ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣຕິ – ສທ຺ຘາພລໍ, ຫິຣິພລໍ, ໂອຕ຺ຕປ຺ປພລໍ, ວີຣິຍພລໍ, ປຎ຺ຎາພລໍ. ຕສ຺ສິມານິ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ອຘິມຕ຺ຕານິ ປາຕຸຠວນ຺ຕິ – ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ວີຣິຍິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ສຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ໂສ ອິເມສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ອຘິມຕ຺ຕຕ຺ຕາ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ສສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອສຸຠານຸປສ຺ສີ ກາເຍ ວິຫຣຕິ, ອາຫາເຣ ປຏິກູລສຎ຺ຎີ, ສພ຺ພໂລເກ ອນຠິຣຕິສຎ຺ຎີ, ສພ຺ພສງ຺ຂາເຣສຸ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສີ. ມຣຓສຎ຺ຎາ ໂຂ ປນສ຺ສ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສູປຏ຺ຐິຕາ ໂຫຕິ. ໂສ ອິມານິ ປຎ຺ຈ ເສຂພລານິ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣຕິ – ສທ຺ຘາພລໍ, ຫິຣິພລໍ, ໂອຕ຺ຕປ຺ປພລໍ, ວີຣິຍພລໍ, ປຎ຺ຎາພລໍ. ຕສ຺ສິມານິ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ມຸທູນິ ປາຕຸຠວນ຺ຕິ – ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ວີຣິຍິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ສຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ໂສ ອິເມສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ມຸທຸຕ຺ຕາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ສສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ສສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ອສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ…ເປ… ປຐມໍ ຌານໍ…ເປ… ທຸຕິຍໍ ຌານໍ…ເປ… ຕຕິຍໍ ຌານໍ…ເປ… ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ໂສ ອິມານິ ປຎ຺ຈ ເສຂພລານິ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣຕິ – ສທ຺ຘາພລໍ…ເປ… ປຎ຺ຎາພລໍ. ຕສ຺ສິມານິ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ອຘິມຕ຺ຕານິ ປາຕຸຠວນ຺ຕິ – ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ…ເປ… ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ໂສ ອິເມສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ອຘິມຕ຺ຕຕ຺ຕາ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ອສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ອສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ອສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ…ເປ… ປຐມໍ ຌານໍ…ເປ… ທຸຕິຍໍ ຌານໍ…ເປ… ຕຕິຍໍ ຌານໍ…ເປ… ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ໂສ ອິມານິ ປຎ຺ຈ ເສຂພລານິ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣຕິ – ສທ຺ຘາພລໍ, ຫິຣິພລໍ, ໂອຕ຺ຕປ຺ປພລໍ, ວີຣິຍພລໍ, ປຎ຺ຎາພລໍ. ຕສ຺ສິມານິ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ…ເປ… ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ໂສ ອິເມສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ມຸທຸຕ຺ຕາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ອສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ອສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິ’’ນ຺ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ຍຸຄນທ຺ຘສຸຕ຺ຕໍ

໑໗໐. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ໂກສມ຺ພິຍໍ ວິຫຣຕິ ໂຆສິຕາຣາເມ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອາວຸໂສ ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິ. ‘‘ອາວຸໂສ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມໂຕ ອານນ຺ທສ຺ສ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ໂຍ ຫິ ໂກຈິ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ວາ ຠິກ຺ຂຸນີ ວາ ມມ ສນ຺ຕິເກ ອຣຫຕ຺ຕປ຺ປຕ຺ຕິໍ [ອຣຫຕ຺ຕປ຺ປຕ຺ຕໍ (ກ.) ປຏິ. ມ. ໒.໑ ປຏິສມ຺ຠິທາມຄ຺ເຄປິ] ພ຺ຍາກໂຣຕິ, ສພ຺ໂພ ໂສ ຈຕູຫິ ມຄ຺ເຄຫິ, ເອເຕສໍ ວາ ອຎ຺ຎຕເຣນ.

‘‘ກຕເມຫິ ຈຕູຫິ? ອິຘ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ສມຖປຸພ຺ພງ຺ຄມໍ ວິປສ຺ສນໍ ຠາເວຕິ. ຕສ຺ສ ສມຖປຸພ຺ພງ຺ຄມໍ ວິປສ຺ສນໍ ຠາວຍໂຕ ມຄ຺ໂຄ ສຎ຺ຊາຍຕິ. ໂສ ຕໍ ມຄ຺ຄໍ ອາເສວຕິ ຠາເວຕິ ພຫຸລີກໂຣຕິ. ຕສ຺ສ ຕໍ ມຄ຺ຄໍ ອາເສວໂຕ ຠາວຍໂຕ ພຫຸລີກໂຣໂຕ ສໍໂຍຊນານິ ປຫີຍນ຺ຕິ, ອນຸສຍາ ພ຺ຍນ຺ຕີໂຫນ຺ຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ວິປສ຺ສນາປຸພ຺ພງ຺ຄມໍ ສມຖໍ ຠາເວຕິ. ຕສ຺ສ ວິປສ຺ສນາປຸພ຺ພງ຺ຄມໍ ສມຖໍ ຠາວຍໂຕ ມຄ຺ໂຄ ສຎ຺ຊາຍຕິ. ໂສ ຕໍ ມຄ຺ຄໍ ອາເສວຕິ ຠາເວຕິ ພຫຸລີກໂຣຕິ. ຕສ຺ສ ຕໍ ມຄ຺ຄໍ ອາເສວໂຕ ຠາວຍໂຕ ພຫຸລີກໂຣໂຕ ສໍໂຍຊນານິ ປຫີຍນ຺ຕິ, ອນຸສຍາ ພ຺ຍນ຺ຕີໂຫນ຺ຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ສມຖວິປສ຺ສນໍ ຍຸຄນທ຺ຘໍ ຠາເວຕິ. ຕສ຺ສ ສມຖວິປສ຺ສນໍ ຍຸຄນທ຺ຘໍ ຠາວຍໂຕ ມຄ຺ໂຄ ສຎ຺ຊາຍຕິ. ໂສ ຕໍ ມຄ຺ຄໍ ອາເສວຕິ ຠາເວຕິ ພຫຸລີກໂຣຕິ. ຕສ຺ສ ຕໍ ມຄ຺ຄໍ ອາເສວໂຕ ຠາວຍໂຕ ພຫຸລີກໂຣໂຕ ສໍໂຍຊນານິ ປຫີຍນ຺ຕິ, ອນຸສຍາ ພ຺ຍນ຺ຕີໂຫນ຺ຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ຘມ຺ມຸທ຺ຘຈ຺ຈວິຄ຺ຄຫິຕໍ ມານສໍ ໂຫຕິ. ໂຫຕິ ໂສ, ອາວຸໂສ, ສມໂຍ ຍໍ ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕເມວ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ສນ຺ນິສີທຕິ ເອໂກທິ ໂຫຕິ ສມາຘິຍຕິ. ຕສ຺ສ ມຄ຺ໂຄ ສຎ຺ຊາຍຕິ. ໂສ ຕໍ ມຄ຺ຄໍ ອາເສວຕິ ຠາເວຕິ ພຫຸລີກໂຣຕິ. ຕສ຺ສ ຕໍ ມຄ຺ຄໍ ອາເສວໂຕ ຠາວຍໂຕ ພຫຸລີກໂຣໂຕ ສໍໂຍຊນານິ ປຫີຍນ຺ຕິ, ອນຸສຍາ ພ຺ຍນ຺ຕີໂຫນ຺ຕິ.

‘‘ໂຍ ຫິ ໂກຈິ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ວາ ຠິກ຺ຂຸນີ ວາ ມມ ສນ຺ຕິເກ ອຣຫຕ຺ຕປ຺ປຕ຺ຕິໍ ພ຺ຍາກໂຣຕິ, ສພ຺ໂພ ໂສ ອິເມຫິ ຈຕູຫິ ມຄ຺ເຄຫິ, ເອເຕສໍ ວາ ອຎ຺ຎຕເຣນາ’’ຕິ. ທສມໍ.

ປຏິປທາວຄ຺ໂຄ ທຸຕິໂຍ.

ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –

ສໍຂິຕ຺ຕໍ ວິຕ຺ຖາຣາສຸຠໍ, ທ຺ເວ ຂມາ ອຸຠເຍນ ຈ;

ໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ, ສສງ຺ຂາຣໍ ຍຸຄນທ຺ເຘນ ຈາຕິ.

(໑໘) ໓. ສຎ຺ເຈຕນິຍວຄ຺ໂຄ

໑. ເຈຕນາສຸຕ຺ຕໍ

໑໗໑. [ກຖາ. ໕໓໙] ‘‘ກາເຍ ວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕິ ກາຍສຎ຺ເຈຕນາເຫຕຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ. ວາຈາຍ ວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕິ ວຈີສຎ຺ເຈຕນາເຫຕຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ. ມເນ ວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕິ ມໂນສຎ຺ເຈຕນາເຫຕຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາວ.

‘‘ສາມໍ ວາ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ກາຍສງ຺ຂາຣໍ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ, ຍໍປຈ຺ຈຍາສ຺ສ ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ. ປເຣ ວາສ຺ສ [ປເຣ ວາ ຕສ຺ສ (ກ.)] ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ກາຍສງ຺ຂາຣໍ ອຠິສງ຺ຂໂຣນ຺ຕິ, ຍໍປຈ຺ຈຍາສ຺ສ ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ. ສມ຺ປຊາໂນ ວາ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ກາຍສງ຺ຂາຣໍ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ, ຍໍປຈ຺ຈຍາສ຺ສ ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ. ອສມ຺ປຊາໂນ ວາ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ກາຍສງ຺ຂາຣໍ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ, ຍໍປຈ຺ຈຍາສ຺ສ ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ.

‘‘ສາມໍ ວາ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ວຈີສງ຺ຂາຣໍ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ, ຍໍປຈ຺ຈຍາສ຺ສ ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ; ປເຣ ວາສ຺ສ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ວຈີສງ຺ຂາຣໍ ອຠິສງ຺ຂໂຣນ຺ຕິ; ຍໍປຈ຺ຈຍາສ຺ສ ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ; ສມ຺ປຊາໂນ ວາ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ວຈີສງ຺ຂາຣໍ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ, ຍໍປຈ຺ຈຍາສ຺ສ ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ; ອສມ຺ປຊາໂນ ວາ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ວຈີສງ຺ຂາຣໍ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ, ຍໍປຈ຺ຈຍາສ຺ສ ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ.

‘‘ສາມໍ ວາ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມໂນສງ຺ຂາຣໍ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ, ຍໍປຈ຺ຈຍາສ຺ສ ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ; ປເຣ ວາສ຺ສ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມໂນສງ຺ຂາຣໍ ອຠິສງ຺ຂໂຣນ຺ຕິ, ຍໍປຈ຺ຈຍາສ຺ສ ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ; ສມ຺ປຊາໂນ ວາ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມໂນສງ຺ຂາຣໍ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ, ຍໍປຈ຺ຈຍາສ຺ສ ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ; ອສມ຺ປຊາໂນ ວາ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມໂນສງ຺ຂາຣໍ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ, ຍໍປຈ຺ຈຍາສ຺ສ ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ.

‘‘ອິເມສຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມສຸ ອວິຊ຺ຊາ ອນຸປຕິຕາ, ອວິຊ຺ຊາຍຕ຺ເວວ ອເສສວິຣາຄນິໂຣຘາ ໂສ ກາໂຍ ນ ໂຫຕິ ຍໍປຈ຺ຈຍາສ຺ສ ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ, ສາ ວາຈາ ນ ໂຫຕິ ຍໍປຈ຺ຈຍາສ຺ສ ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ, ໂສ ມໂນ ນ ໂຫຕິ ຍໍປຈ຺ຈຍາສ຺ສ ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ, ເຂຕ຺ຕໍ ຕໍ [ວຕ຺ຖຸໍ ຕໍ (ສພ຺ພຕ຺ຖ)] ນ ໂຫຕິ…ເປ… ວຕ຺ຖຸໍ ຕໍ ນ ໂຫຕິ…ເປ… ອາຍຕນໍ ຕໍ ນ ໂຫຕິ…ເປ… ອຘິກຣຓໍ ຕໍ ນ ໂຫຕິ ຍໍປຈ຺ຈຍາສ຺ສ ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາຠາ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ອຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາໂຠ, ຍສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາເຠ ອຕ຺ຕສຎ຺ເຈຕນາ ກມຕິ, ໂນ ປຣສຎ຺ເຈຕນາ. ອຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາໂຠ, ຍສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາເຠ ປຣສຎ຺ເຈຕນາ ກມຕິ, ໂນ ອຕ຺ຕສຎ຺ເຈຕນາ. ອຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາໂຠ, ຍສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາເຠ ອຕ຺ຕສຎ຺ເຈຕນາ ຈ ກມຕິ ປຣສຎ຺ເຈຕນາ ຈ. ອຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາໂຠ, ຍສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາເຠ ເນວຕ຺ຕສຎ຺ເຈຕນາ ກມຕິ, ໂນ ປຣສຎ຺ເຈຕນາ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາຠາ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອິມສ຺ສ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຠາສິຕສ຺ສ ເອວໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອາຊານາມິ – ‘ຕຕ຺ຣ, ຠນ຺ເຕ, ຍາຍໍ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາໂຠ ຍສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາເຠ ອຕ຺ຕສຎ຺ເຈຕນາ ກມຕິ ໂນ ປຣສຎ຺ເຈຕນາ, ອຕ຺ຕສຎ຺ເຈຕນາເຫຕຸ ເຕສໍ ສຕ຺ຕານໍ ຕມ຺ຫາ ກາຍາ ຈຸຕິ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຣ, ຠນ຺ເຕ, ຍາຍໍ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາໂຠ ຍສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາເຠ ປຣສຎ຺ເຈຕນາ ກມຕິ ໂນ ອຕ຺ຕສຎ຺ເຈຕນາ, ປຣສຎ຺ເຈຕນາເຫຕຸ ເຕສໍ ສຕ຺ຕານໍ ຕມ຺ຫາ ກາຍາ ຈຸຕິ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຣ, ຠນ຺ເຕ, ຍາຍໍ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາໂຠ ຍສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາເຠ ອຕ຺ຕສຎ຺ເຈຕນາ ຈ ກມຕິ ປຣສຎ຺ເຈຕນາ ຈ, ອຕ຺ຕສຎ຺ເຈຕນາ ຈ ປຣສຎ຺ເຈຕນາ ຈ ເຫຕຸ ເຕສໍ ສຕ຺ຕານໍ ຕມ຺ຫາ ກາຍາ ຈຸຕິ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຣ, ຠນ຺ເຕ, ຍາຍໍ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາໂຠ ຍສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາເຠ ເນວ ອຕ຺ຕສຎ຺ເຈຕນາ ກມຕິ ໂນ ປຣສຎ຺ເຈຕນາ, ກຕເມ ເຕນ ເທວາ ທຏ຺ຐພ຺ພາ’’’ຕິ? ‘‘ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນູປຄາ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເທວາ ເຕນ ທຏ຺ຐພ຺ພາ’’ຕິ.

‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ເຫຕຸ ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ, ເຍນ ມິເຘກຈ຺ເຈ ສຕ຺ຕາ ຕມ຺ຫາ ກາຍາ ຈຸຕາ ອາຄາມິໂນ ໂຫນ຺ຕິ ອາຄນ຺ຕາໂຣ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕໍ? ໂກ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ເຫຕຸ ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ, ເຍນ ມິເຘກຈ຺ເຈ ສຕ຺ຕາ ຕມ຺ຫາ ກາຍາ ຈຸຕາ ອນາຄາມິໂນ ໂຫນ຺ຕິ ອນາຄນ຺ຕາໂຣ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ອິຘ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານິ ສໍໂຍຊນານິ ອປ຺ປຫີນານິ ໂຫນ຺ຕິ, ໂສ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ໂສ ຕທສ຺ສາເທຕິ, ຕໍ ນິກາເມຕິ, ເຕນ ຈ ວິຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ; ຕຕ຺ຖ ຐິໂຕ ຕທຘິມຸຕ຺ໂຕ ຕພ຺ພຫຸລວິຫາຣີ ອປຣິຫີໂນ ກາລໍ ກຸຣຸມາໂນ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນູປຄານໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ໂສ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ອາຄາມີ ໂຫຕິ ອາຄນ຺ຕາ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕໍ.

‘‘ອິຘ ປນ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານິ ສໍໂຍຊນານິ ປຫີນານິ ໂຫນ຺ຕິ, ໂສ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ໂສ ຕທສ຺ສາເທຕິ, ຕໍ ນິກາເມຕິ, ເຕນ ຈ ວິຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ; ຕຕ຺ຖ ຐິໂຕ ຕທຘິມຸຕ຺ໂຕ ຕພ຺ພຫຸລວິຫາຣີ ອປຣິຫີໂນ ກາລໍ ກຸຣຸມາໂນ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນູປຄານໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ໂສ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ອນາຄາມີ ໂຫຕິ ອນາຄນ຺ຕາ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕໍ.

‘‘ອຍໍ ໂຂ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເຫຕຸ ອຍໍ ປຈ຺ຈໂຍ, ເຍນ ມິເຘກຈ຺ເຈ ສຕ຺ຕາ ຕມ຺ຫາ ກາຍາ ຈຸຕາ ອາຄາມິໂນ ໂຫນ຺ຕິ ອາຄນ຺ຕາໂຣ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕໍ. ອຍໍ ປນ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເຫຕຸ ອຍໍ ປຈ຺ຈໂຍ, ເຍນ ມິເຘກຈ຺ເຈ ສຕ຺ຕາ ຕມ຺ຫາ ກາຍາ ຈຸຕາ ອນາຄາມິໂນ ໂຫນ຺ຕິ ອນາຄນ຺ຕາໂຣ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ວິຠຕ຺ຕິສຸຕ຺ຕໍ

໑໗໒. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອາວຸໂສ ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິ. ‘‘ອາວຸໂສ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມໂຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ອທ຺ຘມາສູປສມ຺ປນ຺ເນນ ເມ, ອາວຸໂສ, ອຕ຺ຖປຏິສມ຺ຠິທາ ສຈ຺ຉິກຕາ ໂອຘິໂສ ພ຺ຍຎ຺ຊນໂສ. ຕມຫໍ ອເນກປຣິຍາເຍນ ອາຈິກ຺ຂາມິ ເທເສມິ ປຎ຺ຎາເປມິ ປຏ຺ຐເປມິ ວິວຣາມິ ວິຠຊາມິ ອຸຕ຺ຕານີກໂຣມິ. ຍສ຺ສ ໂຂ ປນສ຺ສ ກງ຺ຂາ ວາ ວິມຕິ ວາ, ໂສ ມໍ ປຎ຺ເຫນ. ອຫໍ ເວຍ຺ຍາກຣເຓນ ສມ຺ມຸຂີຠູໂຕ ໂນ ສຕ຺ຖາ ໂຍ ໂນ ຘມ຺ມານໍ ສຸກຸສໂລ.

‘‘ອທ຺ຘມາສູປສມ຺ປນ຺ເນນ ເມ, ອາວຸໂສ, ຘມ຺ມປຏິສມ຺ຠິທາ ສຈ຺ຉິກຕາ ໂອຘິໂສ ພ຺ຍຎ຺ຊນໂສ. ຕມຫໍ ອເນກປຣິຍາເຍນ ອາຈິກ຺ຂາມິ ເທເສມິ ປຎ຺ຎາເປມິ ປຏ຺ຐເປມິ ວິວຣາມິ ວິຠຊາມິ ອຸຕ຺ຕານີກໂຣມິ. ຍສ຺ສ ໂຂ ປນສ຺ສ ກງ຺ຂາ ວາ ວິມຕິ ວາ, ໂສ ມໍ ປຎ຺ເຫນ. ອຫໍ ເວຍ຺ຍາກຣເຓນ ສມ຺ມຸຂີຠູໂຕ ໂນ ສຕ຺ຖາ ໂຍ ໂນ ຘມ຺ມານໍ ສຸກຸສໂລ.

‘‘ອທ຺ຘມາສູປສມ຺ປນ຺ເນນ ເມ, ອາວຸໂສ, ນິຣຸຕ຺ຕິປຏິສມ຺ຠິທາ ສຈ຺ຉິກຕາ ໂອຘິໂສ ພ຺ຍຎ຺ຊນໂສ. ຕມຫໍ ອເນກປຣິຍາເຍນ ອາຈິກ຺ຂາມິ ເທເສມິ ປຎ຺ຎາເປມິ ປຏ຺ຐເປມິ ວິວຣາມິ ວິຠຊາມິ ອຸຕ຺ຕານີກໂຣມິ. ຍສ຺ສ ໂຂ ປນສ຺ສ ກງ຺ຂາ ວາ ວິມຕິ ວາ, ໂສ ມໍ ປຎ຺ເຫນ. ອຫໍ ເວຍ຺ຍາກຣເຓນ ສມ຺ມຸຂີຠູໂຕ ໂນ ສຕ຺ຖາ ໂຍ ໂນ ຘມ຺ມານໍ ສຸກຸສໂລ.

‘‘ອທ຺ຘມາສູປສມ຺ປນ຺ເນນ ເມ, ອາວຸໂສ, ປຏິຠານປຏິສມ຺ຠິທາ ສຈ຺ຉິກຕາ ໂອຘິໂສ ພ຺ຍຎ຺ຊນໂສ. ຕມຫໍ ອເນກປຣິຍາເຍນ ອາຈິກ຺ຂາມິ ເທເສມິ ປຎ຺ຎາເປມິ ປຏ຺ຐເປມິ ວິວຣາມິ ວິຠຊາມິ ອຸຕ຺ຕານີກໂຣມິ. ຍສ຺ສ ໂຂ ປນສ຺ສ ກງ຺ຂາ ວາ ວິມຕິ ວາ, ໂສ ມໍ ປຎ຺ເຫນ. ອຫໍ ເວຍ຺ຍາກຣເຓນ ສມ຺ມຸຂີຠູໂຕ ໂນ ສຕ຺ຖາ ໂຍ ໂນ ຘມ຺ມານໍ ສຸກຸສໂລ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ມຫາໂກຏ຺ຐິກສຸຕ຺ຕໍ

໑໗໓. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫາໂກຏ຺ຐິໂກ ເຍນາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມຕາ ສາຣິປຸຕ຺ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫາໂກຏ຺ຐິໂກ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ຉນ຺ນໍ, ອາວຸໂສ, ຜສ຺ສາຍຕນານໍ ອເສສວິຣາຄນິໂຣຘາ ອຕ຺ຖຎ຺ຎໍ ກິຎ຺ຈີ’’ຕິ?

‘‘ມາ ເຫວໍ, ອາວຸໂສ’’.

‘‘ຉນ຺ນໍ, ອາວຸໂສ, ຜສ຺ສາຍຕນານໍ ອເສສວິຣາຄນິໂຣຘາ ນຕ຺ຖຎ຺ຎໍ ກິຎ຺ຈີ’’ຕິ?

‘‘ມາ ເຫວໍ, ອາວຸໂສ’’.

‘‘ຉນ຺ນໍ, ອາວຸໂສ, ຜສ຺ສາຍຕນານໍ ອເສສວິຣາຄນິໂຣຘາ ອຕ຺ຖິ ຈ ນຕ຺ຖິ ຈ ອຎ຺ຎໍ ກິຎ຺ຈີ’’ຕິ?

‘‘ມາ ເຫວໍ, ອາວຸໂສ’’.

‘‘ຉນ຺ນໍ, ອາວຸໂສ, ຜສ຺ສາຍຕນານໍ ອເສສວິຣາຄນິໂຣຘາ ເນວຕ຺ຖິ ໂນ ນຕ຺ຖຎ຺ຎໍ ກິຎ຺ຈີ’’ຕິ?

‘‘ມາ ເຫວໍ, ອາວຸໂສ’’.

‘‘‘ຉນ຺ນໍ, ອາວຸໂສ, ຜສ຺ສາຍຕນານໍ ອເສສວິຣາຄນິໂຣຘາ ອຕ຺ຖຎ຺ຎໍ ກິຎ຺ຈີ’ຕິ, ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ‘ມາ ເຫວໍ, ອາວຸໂສ’ຕິ ວເທສິ. ‘ຉນ຺ນໍ, ອາວຸໂສ, ຜສ຺ສາຍຕນານໍ ອເສສວິຣາຄນິໂຣຘາ ນຕ຺ຖຎ຺ຎໍ ກິຎ຺ຈີ’ຕິ, ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ – ‘ມາ ເຫວໍ, ອາວຸໂສ’ຕິ ວເທສິ. ‘ຉນ຺ນໍ, ອາວຸໂສ, ຜສ຺ສາຍຕນານໍ ອເສສວິຣາຄນິໂຣຘາ ອຕ຺ຖິ ຈ ນຕ຺ຖິ ຈ ອຎ຺ຎໍ ກິຎ຺ຈີ’ຕິ, ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ – ‘ມາ ເຫວໍ, ອາວຸໂສ’ຕິ ວເທສິ. ‘ຉນ຺ນໍ, ອາວຸໂສ, ຜສ຺ສາຍຕນານໍ ອເສສວິຣາຄນິໂຣຘາ ເນວຕ຺ຖິ ໂນ ນຕ຺ຖຎ຺ຎໍ ກິຎ຺ຈີ’ຕິ, ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ – ‘ມາ ເຫວໍ, ອາວຸໂສ’ຕິ ວເທສິ. ຍຖາ ກຖໍ ປນ, ອາວຸໂສ, ອິມສ຺ສ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ’’ຕິ?

‘‘‘ຉນ຺ນໍ, ອາວຸໂສ, ຜສ຺ສາຍຕນານໍ ອເສສວິຣາຄນິໂຣຘາ ອຕ຺ຖຎ຺ຎໍ ກິຎ຺ຈີ’ຕິ, ອິຕິ ວທໍ ອປ຺ປປຎ຺ຈໍ ປປຎ຺ເຈຕິ. ‘ຉນ຺ນໍ, ອາວຸໂສ, ຜສ຺ສາຍຕນານໍ ອເສສວິຣາຄນິໂຣຘາ ນຕ຺ຖຎ຺ຎໍ ກິຎ຺ຈີ’ຕິ, ອິຕິ ວທໍ ອປ຺ປປຎ຺ຈໍ ປປຎ຺ເຈຕິ. ‘ຉນ຺ນໍ, ອາວຸໂສ, ຜສ຺ສາຍຕນານໍ ອເສສວິຣາຄນິໂຣຘາ ອຕ຺ຖິ ຈ ນຕ຺ຖິ ຈ ອຎ຺ຎໍ ກິຎ຺ຈີ’ຕິ, ອິຕິ ວທໍ ອປ຺ປປຎ຺ຈໍ ປປຎ຺ເຈຕິ. ‘ຉນ຺ນໍ, ອາວຸໂສ, ຜສ຺ສາຍຕນານໍ ອເສສວິຣາຄນິໂຣຘາ ເນວຕ຺ຖິ ໂນ ນຕ຺ຖຎ຺ຎໍ ກິຎ຺ຈີ’ຕິ, ອິຕິ ວທໍ ອປ຺ປປຎ຺ຈໍ ປປຎ຺ເຈຕິ. ຍາວຕາ, ອາວຸໂສ, ຉນ຺ນໍ ຜສ຺ສາຍຕນານໍ ຄຕິ ຕາວຕາ ປປຎ຺ຈສ຺ສ ຄຕິ; ຍາວຕາ ປປຎ຺ຈສ຺ສ ຄຕິ ຕາວຕາ ຉນ຺ນໍ ຜສ຺ສາຍຕນານໍ ຄຕິ. ຉນ຺ນໍ, ອາວຸໂສ, ຜສ຺ສາຍຕນານໍ ອເສສວິຣາຄນິໂຣຘາ ປປຎ຺ຈນິໂຣໂຘ ປປຎ຺ຈວູປສໂມ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ອານນ຺ທສຸຕ຺ຕໍ

໑໗໔. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຍນາຍສ຺ມາ ມຫາໂກຏ຺ຐິໂກ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມຕາ ມຫາໂກຏ຺ຐິເກນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ມຫາໂກຏ຺ຐິກໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ຉນ຺ນໍ, ອາວຸໂສ, ຜສ຺ສາຍຕນານໍ ອເສສວິຣາຄນິໂຣຘາ ອຕ຺ຖຎ຺ຎໍ ກິຎ຺ຈີ’’ຕິ?

‘‘ມາ ເຫວໍ, ອາວຸໂສ’’.

‘‘ຉນ຺ນໍ, ອາວຸໂສ, ຜສ຺ສາຍຕນານໍ ອເສສວິຣາຄນິໂຣຘາ ນຕ຺ຖຎ຺ຎໍ ກິຎ຺ຈີ’’ຕິ?

‘‘ມາ ເຫວໍ, ອາວຸໂສ’’.

‘‘ຉນ຺ນໍ, ອາວຸໂສ, ຜສ຺ສາຍຕນານໍ ອເສສວິຣາຄນິໂຣຘາ ອຕ຺ຖິ ຈ ນຕ຺ຖິ ຈ ອຎ຺ຎໍ ກິຎ຺ຈີ’’ຕິ?

‘‘ມາ ເຫວໍ, ອາວຸໂສ’’.

‘‘ຉນ຺ນໍ, ອາວຸໂສ, ຜສ຺ສາຍຕນານໍ ອເສສວິຣາຄນິໂຣຘາ ເນວຕ຺ຖິ ໂນ ນຕ຺ຖຎ຺ຎໍ ກິຎ຺ຈີ’’ຕິ?

‘‘ມາ ເຫວໍ, ອາວຸໂສ’’.

‘‘‘ຉນ຺ນໍ, ອາວຸໂສ, ຜສ຺ສາຍຕນານໍ ອເສສວິຣາຄນິໂຣຘາ ອຕ຺ຖຎ຺ຎໍ ກິຎ຺ຈີ’ຕິ, ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ – ‘ມາ ເຫວໍ, ອາວຸໂສ’ຕິ ວເທສິ. ‘ຉນ຺ນໍ, ອາວຸໂສ, ຜສ຺ສາຍຕນານໍ ອເສສວິຣາຄນິໂຣຘາ ນຕ຺ຖຎ຺ຎໍ ກິຎ຺ຈີ’ຕິ, ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ – ‘ມາ ເຫວໍ, ອາວຸໂສ’ຕິ ວເທສິ. ‘ຉນ຺ນໍ, ອາວຸໂສ, ຜສ຺ສາຍຕນານໍ ອເສສວິຣາຄນິໂຣຘາ ອຕ຺ຖິ ຈ ນຕ຺ຖິ ຈ ອຎ຺ຎໍ ກິຎ຺ຈີ’ຕິ, ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ – ‘ມາ ເຫວໍ, ອາວຸໂສ’ຕິ ວເທສິ. ‘ຉນ຺ນໍ, ອາວຸໂສ, ຜສ຺ສາຍຕນານໍ ອເສສວິຣາຄນິໂຣຘາ ເນວຕ຺ຖິ ໂນ ນຕ຺ຖຎ຺ຎໍ ກິຎ຺ຈີ’ຕິ, ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ – ‘ມາ ເຫວໍ, ອາວຸໂສ’ຕິ ວເທສິ. ຍຖາ ກຖໍ ປນາວຸໂສ, ອິມສ຺ສ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ’’ຕິ?