໑໐. ມຫາປເທສສຸຕ຺ຕໍ

໑໘໐. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ໂຠຄນຄເຣ ວິຫຣຕິ ອານນ຺ທເຈຕິເຍ [ອານນ຺ເທ ເຈຕິເຍ (ທີ. ນິ. ໒.໑໘໖) ມຫາວ. ໓໐໓ ປນ ອຎ຺ຎຖາ ອາຄຕໍ]. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ. ‘‘ຠທນ຺ເຕ’’ຕິ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາປເທເສ ເທເສສ຺ສາມິ, ຕໍ ສຸຓາຖ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຖ; ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ກຕເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຫາປເທສາ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ສມ຺ມຸຂາ ເມຕໍ, ອາວຸໂສ, ຠຄວໂຕ ສຸຕໍ ສມ຺ມຸຂາ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ – ອຍໍ ຘມ຺ໂມ, ອຍໍ ວິນໂຍ, ອິທໍ ສຕ຺ຖຸສາສນ’ນ຺ຕິ. ຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠາສິຕໍ ເນວ ອຠິນນ຺ທິຕພ຺ພໍ ນປ຺ປຏິກ຺ໂກສິຕພ຺ພໍ. ອນຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອປ຺ປຏິກ຺ໂກສິຕ຺ວາ ຕານິ ປທພ຺ຍຎ຺ຊນານິ ສາຘຸກໍ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ສຸຕ຺ເຕ ໂອຕາເຣຕພ຺ພານິ [ໂອສາເຣຕພ຺ພານິ], ວິນເຍ ສນ຺ທສ຺ເສຕພ຺ພານິ. ຕານິ ເຈ ສຸຕ຺ເຕ ໂອຕາຣິຍມານານິ [ໂອສາຣິຍມານານິ] ວິນເຍ ສນ຺ທສ຺ສິຍມານານິ ນ ເຈວ ສຸຕ຺ເຕ ໂອຕຣນ຺ຕິ [ໂອສຣນ຺ຕິ (ທີ. ນິ. ໒.໑໘໘)] ນ ວິນເຍ ສນ຺ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ນິຏ຺ຐເມຕ຺ຖ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ – ‘ອທ຺ຘາ, ອິທໍ ນ ເຈວ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ວຈນໍ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ; ອິມສ຺ສ ຈ ຠິກ຺ຂຸໂນ ທຸຄ຺ຄຫິຕ’ນ຺ຕິ. ອິຕິ ເຫຕໍ [ອິຕິ ຫິທໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)], ຠິກ຺ຂເວ, ຉຑ຺ເຑຍ຺ຍາຖ.

[ເອຕ຺ຕໂກ ປາໂຐ ທີຆນິກາເຍ ນ ທິສ຺ສຕິ, ເປຍ຺ຍາລມຸເຂນ ທສ຺ສິໂຕ ຠເວຍ຺ຍ] ‘‘ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ສມ຺ມຸຂາ ເມຕໍ, ອາວຸໂສ, ຠຄວໂຕ ສຸຕໍ ສມ຺ມຸຂາ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ – ອຍໍ ຘມ຺ໂມ, ອຍໍ ວິນໂຍ, ອິທໍ ສຕ຺ຖຸສາສນ’ນ຺ຕິ. ຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠາສິຕໍ ເນວ ອຠິນນ຺ທິຕພ຺ພໍ ນປ຺ປຏິກ຺ໂກສິຕພ຺ພໍ. ອນຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອປ຺ປຏິກ຺ໂກສິຕ຺ວາ ຕານິ ປທພ຺ຍຎ຺ຊນານິ ສາຘຸກໍ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ສຸຕ຺ເຕ ໂອຕາເຣຕພ຺ພານິ, ວິນເຍ ສນ຺ທສ຺ເສຕພ຺ພານິ [ເອຕ຺ຕໂກ ປາໂຐ ທີຆນິກາເຍ ນ ທິສ຺ສຕິ, ເປຍ຺ຍາລມຸເຂນ ທສ຺ສິໂຕ ຠເວຍ຺ຍ]. ຕານິ ເຈ ສຸຕ຺ເຕ ໂອຕາຣິຍມານານິ ວິນເຍ ສນ຺ທສ຺ສິຍມານານິ ສຸຕ຺ເຕ ເຈວ ໂອຕຣນ຺ຕິ ວິນເຍ ຈ ສນ຺ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ນິຏ຺ຐເມຕ຺ຖ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ – ‘ອທ຺ຘາ, ອິທໍ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ວຈນໍ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ; ອິມສ຺ສ ຈ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສຸຄ຺ຄຫິຕ’ນ຺ຕິ. ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຐມໍ ມຫາປເທສໍ ຘາເຣຍ຺ຍາຖ.

‘‘ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ອສຸກສ຺ມິໍ ນາມ ອາວາເສ ສງ຺ໂຆ ວິຫຣຕິ ສເຖໂຣ ສປາໂມກ຺ໂຂ. ຕສ຺ສ ເມ ສງ຺ຆສ຺ສ ສມ຺ມຸຂາ ສຸຕໍ ສມ຺ມຸຂາ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ – ອຍໍ ຘມ຺ໂມ, ອຍໍ ວິນໂຍ, ອິທໍ ສຕ຺ຖຸສາສນ’ນ຺ຕິ. ຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠາສິຕໍ ເນວ ອຠິນນ຺ທິຕພ຺ພໍ ນປ຺ປຏິກ຺ໂກສິຕພ຺ພໍ. ອນຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອປ຺ປຏິກ຺ໂກສິຕ຺ວາ ຕານິ ປທພ຺ຍຎ຺ຊນານິ ສາຘຸກໍ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ສຸຕ຺ເຕ ໂອຕາເຣຕພ຺ພານິ, ວິນເຍ ສນ຺ທສ຺ເສຕພ຺ພານິ. ຕານິ ເຈ ສຸຕ຺ເຕ ໂອຕາຣິຍມານານິ ວິນເຍ ສນ຺ທສ຺ສິຍມານານິ ນ ເຈວ ສຸຕ຺ເຕ ໂອຕຣນ຺ຕິ ນ ວິນເຍ ສນ຺ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ນິຏ຺ຐເມຕ຺ຖ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ – ‘ອທ຺ຘາ, ອິທໍ ນ ເຈວ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ວຈນໍ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ; ຕສ຺ສ ຈ ສງ຺ຆສ຺ສ ທຸຄ຺ຄຫິຕ’ນ຺ຕິ. ອິຕິ ເຫຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຉຑ຺ເຑຍ຺ຍາຖ.

‘‘ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ອສຸກສ຺ມິໍ ນາມ ອາວາເສ ສງ຺ໂຆ ວິຫຣຕິ ສເຖໂຣ ສປາໂມກ຺ໂຂ. ຕສ຺ສ ເມ ສງ຺ຆສ຺ສ ສມ຺ມຸຂາ ສຸຕໍ ສມ຺ມຸຂາ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ – ອຍໍ ຘມ຺ໂມ, ອຍໍ ວິນໂຍ, ອິທໍ ສຕ຺ຖຸສາສນ’ນ຺ຕິ. ຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠາສິຕໍ ເນວ ອຠິນນ຺ທິຕພ຺ພໍ ນປ຺ປຏິກ຺ໂກສິຕພ຺ພໍ. ອນຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອປ຺ປຏິກ຺ໂກສິຕ຺ວາ ຕານິ ປທພ຺ຍຎ຺ຊນານິ ສາຘຸກໍ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ສຸຕ຺ເຕ ໂອຕາເຣຕພ຺ພານິ, ວິນເຍ ສນ຺ທສ຺ເສຕພ຺ພານິ. ຕານິ ເຈ ສຸຕ຺ເຕ ໂອຕາຣິຍມານານິ, ວິນເຍ ສນ຺ທສ຺ສິຍມານານິ ສຸຕ຺ເຕ ເຈວ ໂອຕຣນ຺ຕິ ວິນເຍ ຈ ສນ຺ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ນິຏ຺ຐເມຕ຺ຖ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ – ‘ອທ຺ຘາ, ອິທໍ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ວຈນໍ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ; ຕສ຺ສ ຈ ສງ຺ຆສ຺ສ ສຸຄ຺ຄຫິຕ’ນ຺ຕິ. ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸຕິຍໍ ມຫາປເທສໍ ຘາເຣຍ຺ຍາຖ.

‘‘ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ອສຸກສ຺ມິໍ ນາມ ອາວາເສ ສມ຺ພຫຸລາ ເຖຣາ ຠິກ຺ຂູ ວິຫຣນ຺ຕິ ພຫຸສ຺ສຸຕາ ອາຄຕາຄມາ ຘມ຺ມຘຣາ ວິນຍຘຣາ ມາຕິກາຘຣາ. ເຕສໍ ເມ ເຖຣານໍ ສມ຺ມຸຂາ ສຸຕໍ ສມ຺ມຸຂາ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ – ອຍໍ ຘມ຺ໂມ, ອຍໍ ວິນໂຍ, ອິທໍ ສຕ຺ຖຸສາສນ’ນ຺ຕິ. ຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠາສິຕໍ ເນວ ອຠິນນ຺ທິຕພ຺ພໍ ນປ຺ປຏິກ຺ໂກສິຕພ຺ພໍ. ອນຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອປ຺ປຏິກ຺ໂກສິຕ຺ວາ ຕານິ ປທພ຺ຍຎ຺ຊນານິ ສາຘຸກໍ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ສຸຕ຺ເຕ ໂອຕາເຣຕພ຺ພານິ, ວິນເຍ ສນ຺ທສ຺ເສຕພ຺ພານິ. ຕານິ ເຈ ສຸຕ຺ເຕ ໂອຕາຣິຍມານານິ ວິນເຍ ສນ຺ທສ຺ສິຍມານານິ ນ ເຈວ ສຸຕ຺ເຕ ໂອຕຣນ຺ຕິ ນ ວິນເຍ ສນ຺ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ນິຏ຺ຐເມຕ຺ຖ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ – ‘ອທ຺ຘາ, ອິທໍ ນ ເຈວ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ວຈນໍ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ; ເຕສຎ຺ຈ ເຖຣານໍ ທຸຄ຺ຄຫິຕ’ນ຺ຕິ. ອິຕິ ເຫຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຉຑ຺ເຑຍ຺ຍາຖ.

‘‘ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ອສຸກສ຺ມິໍ ນາມ ອາວາເສ ສມ຺ພຫຸລາ ເຖຣາ ຠິກ຺ຂູ ວິຫຣນ຺ຕິ ພຫຸສ຺ສຸຕາ ອາຄຕາຄມາ ຘມ຺ມຘຣາ ວິນຍຘຣາ ມາຕິກາຘຣາ. ເຕສໍ ເມ ເຖຣານໍ ສມ຺ມຸຂາ ສຸຕໍ ສມ຺ມຸຂາ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ – ອຍໍ ຘມ຺ໂມ, ອຍໍ ວິນໂຍ, ອິທໍ ສຕ຺ຖຸສາສນ’ນ຺ຕິ. ຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠາສິຕໍ ເນວ ອຠິນນ຺ທິຕພ຺ພໍ ນປ຺ປຏິກ຺ໂກສິຕພ຺ພໍ. ອນຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອປ຺ປຏິກ຺ໂກສິຕ຺ວາ ຕານິ ປທພ຺ຍຎ຺ຊນານິ ສາຘຸກໍ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ສຸຕ຺ເຕ ໂອຕາເຣຕພ຺ພານິ, ວິນເຍ ສນ຺ທສ຺ເສຕພ຺ພານິ. ຕານິ ເຈ ສຸຕ຺ເຕ ໂອຕາຣິຍມານານິ ວິນເຍ ສນ຺ທສ຺ສິຍມານານິ ສຸຕ຺ເຕ ເຈວ ໂອຕຣນ຺ຕິ ວິນເຍ ຈ ສນ຺ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ນິຏ຺ຐເມຕ຺ຖ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ – ‘ອທ຺ຘາ, ອິທໍ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ວຈນໍ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ; ເຕສຎ຺ຈ ເຖຣານໍ ສຸຄ຺ຄຫິຕ’ນ຺ຕິ. ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຕິຍໍ ມຫາປເທສໍ ຘາເຣຍ຺ຍາຖ.

‘‘ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ອສຸກສ຺ມິໍ ນາມ ອາວາເສ ເອໂກ ເຖໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ວິຫຣຕິ ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ອາຄຕາຄໂມ ຘມ຺ມຘໂຣ ວິນຍຘໂຣ ມາຕິກາຘໂຣ. ຕສ຺ສ ເມ ເຖຣສ຺ສ ສມ຺ມຸຂາ ສຸຕໍ ສມ຺ມຸຂາ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ – ອຍໍ ຘມ຺ໂມ, ອຍໍ ວິນໂຍ, ອິທໍ ສຕ຺ຖຸສາສນ’ນ຺ຕິ. ຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠາສິຕໍ ເນວ ອຠິນນ຺ທິຕພ຺ພໍ ນປ຺ປຏິກ຺ໂກສິຕພ຺ພໍ. ອນຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອປ຺ປຏິກ຺ໂກສິຕ຺ວາ ຕານິ ປທພ຺ຍຎ຺ຊນານິ ສາຘຸກໍ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ສຸຕ຺ເຕ ໂອຕາເຣຕພ຺ພານິ, ວິນເຍ ສນ຺ທສ຺ເສຕພ຺ພານິ. ຕານິ ເຈ ສຸຕ຺ເຕ ໂອຕາຣິຍມານານິ ວິນເຍ ສນ຺ທສ຺ສິຍມານານິ ນ ເຈວ ສຸຕ຺ເຕ ໂອຕຣນ຺ຕິ ນ ວິນເຍ ສນ຺ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ນິຏ຺ຐເມຕ຺ຖ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ – ‘ອທ຺ຘາ, ອິທໍ ນ ເຈວ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ວຈນໍ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ; ຕສ຺ສ ຈ ເຖຣສ຺ສ ທຸຄ຺ຄຫິຕ’ນ຺ຕິ. ອິຕິ ເຫຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຉຑ຺ເຑຍ຺ຍາຖ.

‘‘ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ອສຸກສ຺ມິໍ ນາມ ອາວາເສ ເອໂກ ເຖໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ວິຫຣຕິ ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ອາຄຕາຄໂມ ຘມ຺ມຘໂຣ ວິນຍຘໂຣ ມາຕິກາຘໂຣ. ຕສ຺ສ ເມ ເຖຣສ຺ສ ສມ຺ມຸຂາ ສຸຕໍ ສມ຺ມຸຂາ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ – ອຍໍ ຘມ຺ໂມ, ອຍໍ ວິນໂຍ, ອິທໍ ສຕ຺ຖຸສາສນ’ນ຺ຕິ. ຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠາສິຕໍ ເນວ ອຠິນນ຺ທິຕພ຺ພໍ ນປ຺ປຏິກ຺ໂກສິຕພ຺ພໍ. ອນຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອປ຺ປຏິກ຺ໂກສິຕ຺ວາ ຕານິ ປທພ຺ຍຎ຺ຊນານິ ສາຘຸກໍ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ສຸຕ຺ເຕ ໂອຕາເຣຕພ຺ພານິ, ວິນເຍ ສນ຺ທສ຺ເສຕພ຺ພານິ. ຕານິ ເຈ ສຸຕ຺ເຕ ໂອຕາຣິຍມານານິ ວິນເຍ ສນ຺ທສ຺ສິຍມານານິ ສຸຕ຺ເຕ ເຈວ ໂອຕຣນ຺ຕິ ວິນເຍ ຈ ສນ຺ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ນິຏ຺ຐເມຕ຺ຖ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ – ‘ອທ຺ຘາ, ອິທໍ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ວຈນໍ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ; ຕສ຺ສ ຈ ເຖຣສ຺ສ ສຸຄ຺ຄຫິຕ’ນ຺ຕິ. ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕຸຕ຺ຖໍ ມຫາປເທສໍ ຘາເຣຍ຺ຍາຖ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຫາປເທສາ’’ຕິ. ທສມໍ.

ສຎ຺ເຈຕນິຍວຄ຺ໂຄ ຕຕິໂຍ.