໖. ເທວທູຕສຸຕ຺ຕໍ

໓໖. ‘‘ຕີຓິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທວທູຕານິ. ກຕມານິ ຕີຓິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ກາເຍນ ທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ຈຣຕິ, ວາຈາຍ ທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ຈຣຕິ, ມນສາ ທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ຈຣຕິ. ໂສ ກາເຍນ ທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ຈຣິຕ຺ວາ, ວາຈາຍ ທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ຈຣິຕ຺ວາ, ມນສາ ທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ຈຣິຕ຺ວາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ຕເມນໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິຣຍປາລາ ນານາພາຫາສຸ ຄເຫຕ຺ວາ ຍມສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ທສ຺ເສນ຺ຕິ – ‘ອຍໍ, ເທວ, ປຸຣິໂສ ອມຕ຺ເຕຍ຺ໂຍ ອເປຕ຺ເຕຍ຺ໂຍ ອສາມຎ຺ໂຎ ອພ຺ຣຫ຺ມຎ຺ໂຎ, ນ ກຸເລ ເຊຏ຺ຐາປຈາຍີ. ອິມສ຺ສ ເທໂວ ທຓ຺ຑໍ ປເຓຕູ’’’ຕິ.

‘‘ຕເມນໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍໂມ ຣາຊາ ປຐມໍ ເທວທູຕໍ ສມນຸຍຸຎ຺ຊຕິ ສມນຸຄາຫຕິ ສມນຸຠາສຕິ – ‘ອມ຺ໂຠ, ປຸຣິສ, ນ ຕ຺ວໍ ອທ຺ທສ ມນຸສ຺ເສສຸ ປຐມໍ ເທວທູຕໍ ປາຕຸຠູຕ’ນ຺ຕິ? ໂສ ເອວມາຫ – ‘ນາທ຺ທສໍ, ຠນ຺ເຕ’’’ຕິ.

‘‘ຕເມນໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍໂມ ຣາຊາ ເອວມາຫ – ‘ອມ຺ໂຠ ປຸຣິສ, ນ ຕ຺ວໍ ອທ຺ທສ ມນຸສ຺ເສສຸ ອິຕ຺ຖິໍ ວາ ປຸຣິສໍ ວາ ອາສີຕິກໍ ວາ ນາວຸຕິກໍ ວາ ວສ຺ສສຕິກໍ ວາ [ປສ຺ສ ມ. ນິ. ໓.໒໖໓] ຊາຕິຍາ ຊິຓ຺ຓໍ ໂຄປານສິວງ຺ກໍ ໂຠຄ຺ຄໍ ທຓ຺ຑປຣາຍຓໍ [ທຓ຺ຑປຣາຍນໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ປເວຘມານໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ອາຕຸຣໍ ຄຕໂຍພ຺ພນໍ ຂຓ຺ຑທນ຺ຕໍ ປລິຕເກສໍ ວິລູນໍ ຂລ຺ລິຕສິຣໍ [ຂລິຕໍ ສິໂຣ (ສີ. ປີ.), ຂລິຕສິຣໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ.) ມ. ນິ. ໓.໒໖໓] ວລິຕໍ ຕິລກາຫຕຄຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ? ໂສ ເອວມາຫ – ‘ອທ຺ທສໍ, ຠນ຺ເຕ’’’ຕິ.

‘‘ຕເມນໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍໂມ ຣາຊາ ເອວມາຫ – ‘ອມ຺ໂຠ, ປຸຣິສ, ຕສ຺ສ ເຕ ວິຎ຺ຎຸສ຺ສ ສໂຕ ມຫລ຺ລກສ຺ສ ນ ເອຕທໂຫສິ – ອຫມ຺ປິ ໂຂມ຺ຫິ ຊຣາຘມ຺ໂມ ຊຣໍ ອນຕີໂຕ, ຫນ຺ທາຫໍ ກລ຺ຍາຓໍ ກໂຣມິ, ກາເຍນ ວາຈາຍ ມນສາ’ຕິ? ໂສ ເອວມາຫ – ‘ນາສກ຺ຂິສ຺ສໍ, ຠນ຺ເຕ. ປມາທສ຺ສໍ, ຠນ຺ເຕ’’’ຕິ.

‘‘ຕເມນໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍໂມ ຣາຊາ ເອວມາຫ – ‘ອມ຺ໂຠ, ປຸຣິສ, ປມາທຕາຍ [ປມາທວຕາຍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.) ມ. ນິ. ໓.໒໖໒] ນ ກລ຺ຍາຓມກາສິ ກາເຍນ ວາຈາຍ ມນສາ. ຕຄ຺ຆ ຕ຺ວໍ [ຕໍ (ກ.)], ອມ຺ໂຠ ປຸຣິສ, ຕຖາ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ ຍຖາ ຕໍ [ເຕ (ກ.)] ປມຕ຺ຕໍ. ຕໍ ໂຂ ປນ ເຕ ເອຕໍ [ຕໍ ໂຂ ປເນຕໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ປາປກມ຺ມໍ [ປາປໍ ກມ຺ມໍ (ສີ.)] ເນວ ມາຕຣາ ກຕໍ, ນ ປິຕຣາ ກຕໍ, ນ ຠາຕຣາ ກຕໍ, ນ ຠຄິນິຍາ ກຕໍ, ນ ມິຕ຺ຕາມຈ຺ເຈຫິ ກຕໍ, ນ ຎາຕິສາໂລຫິເຕຫິ ກຕໍ, ນ ເທວຕາຫິ ກຕໍ, ນ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມເຓຫິ ກຕໍ; ອຖ ໂຂ ຕຍາເວຕໍ ປາປກມ຺ມໍ ກຕໍ, ຕ຺ວຎ຺ເຎເວຕສ຺ສ ວິປາກໍ ປຏິສໍເວທິສ຺ສສີ’’’ຕິ.

‘‘ຕເມນໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍໂມ ຣາຊາ ປຐມໍ ເທວທູຕໍ ສມນຸຍຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ສມນຸຄາຫິຕ຺ວາ ສມນຸຠາສິຕ຺ວາ, ທຸຕິຍໍ ເທວທູຕໍ ສມນຸຍຸຎ຺ຊຕິ ສມນຸຄາຫຕິ ສມນຸຠາສຕິ – ‘ອມ຺ໂຠ ປຸຣິສ, ນ ຕ຺ວໍ ອທ຺ທສ ມນຸສ຺ເສສຸ ທຸຕິຍໍ ເທວທູຕໍ ປາຕຸຠູຕ’ນ຺ຕິ? ໂສ ເອວມາຫ – ‘ນາທ຺ທສໍ, ຠນ຺ເຕ’ຕິ. ‘‘ຕເມນໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍໂມ ຣາຊາ ເອວມາຫ – ‘ອມ຺ໂຠ ປຸຣິສ, ນ ຕ຺ວໍ ອທ຺ທສ ມນຸສ຺ເສສຸ ອິຕ຺ຖິໍ ວາ ປຸຣິສໍ ວາ ອາພາຘິກໍ ທຸກ຺ຂິຕໍ ພາຬ຺ຫຄິລານໍ, ສເກ ມຸຕ຺ຕກຣີເສ ປລິປນ຺ນໍ ເສມານໍ, ອຎ຺ເຎຫິ ວຸຏ຺ຐາປິຍມານໍ, ອຎ຺ເຎຫິ ສໍເວສິຍມານ’ນ຺ຕິ? ໂສ ເອວມາຫ – ‘ອທ຺ທສໍ, ຠນ຺ເຕ’’’ຕິ.

‘‘ຕເມນໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍໂມ ຣາຊາ ເອວມາຫ – ‘ອມ຺ໂຠ ປຸຣິສ, ຕສ຺ສ ເຕ ວິຎ຺ຎຸສ຺ສ ສໂຕ ມຫລ຺ລກສ຺ສ ນ ເອຕທໂຫສິ – ອຫມ຺ປິ ໂຂມ຺ຫິ ພ຺ຍາຘິຘມ຺ໂມ ພ຺ຍາຘິໍ ອນຕີໂຕ, ຫນ຺ທາຫໍ ກລ຺ຍາຓໍ ກໂຣມິ ກາເຍນ ວາຈາຍ ມນສາ’ຕິ? ໂສ ເອວມາຫ – ‘ນາສກ຺ຂິສ຺ສໍ, ຠນ຺ເຕ. ປມາທສ຺ສໍ, ຠນ຺ເຕ’’’ຕິ.

‘‘ຕເມນໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍໂມ ຣາຊາ ເອວມາຫ – ‘ອມ຺ໂຠ ປຸຣິສ, ປມາທຕາຍ ນ ກລ຺ຍາຓມກາສິ ກາເຍນ ວາຈາຍ ມນສາ. ຕຄ຺ຆ ຕ຺ວໍ, ອມ຺ໂຠ ປຸຣິສ, ຕຖາ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ ຍຖາ ຕໍ ປມຕ຺ຕໍ. ຕໍ ໂຂ ປນ ເຕ ເອຕໍ ປາປກມ຺ມໍ ເນວ ມາຕຣາ ກຕໍ, ນ ປິຕຣາ ກຕໍ, ນ ຠາຕຣາ ກຕໍ, ນ ຠຄິນິຍາ ກຕໍ, ນ ມິຕ຺ຕາມຈ຺ເຈຫິ ກຕໍ, ນ ຎາຕິສາໂລຫິເຕຫິ ກຕໍ, ນ ເທວຕາຫິ ກຕໍ, ນ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມເຓຫິ ກຕໍ; ອຖ ໂຂ ຕຍາເວຕໍ ປາປກມ຺ມໍ ກຕໍ. ຕ຺ວຎ຺ເຎເວຕສ຺ສ ວິປາກໍ ປຏິສໍເວທິສ຺ສສີ’’’ຕິ.

‘‘ຕເມນໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍໂມ ຣາຊາ ທຸຕິຍໍ ເທວທູຕໍ ສມນຸຍຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ສມນຸຄາຫິຕ຺ວາ ສມນຸຠາສິຕ຺ວາ, ຕຕິຍໍ ເທວທູຕໍ ສມນຸຍຸຎ຺ຊຕິ ສມນຸຄາຫຕິ ສມນຸຠາສຕິ – ‘ອມ຺ໂຠ ປຸຣິສ, ນ ຕ຺ວໍ ອທ຺ທສ ມນຸສ຺ເສສຸ ຕຕິຍໍ ເທວທູຕໍ ປາຕຸຠູຕ’ນ຺ຕິ? ໂສ ເອວມາຫ – ‘ນາທ຺ທສໍ, ຠນ຺ເຕ’’’ຕິ.

‘‘ຕເມນໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍໂມ ຣາຊາ ເອວມາຫ – ‘ອມ຺ໂຠ ປຸຣິສ, ນ ຕ຺ວໍ ອທ຺ທສ ມນຸສ຺ເສສຸ ອິຕ຺ຖິໍ ວາ ປຸຣິສໍ ວາ ເອກາຫມຕໍ ວາ ທ຺ວີຫມຕໍ ວາ ຕີຫມຕໍ ວາ ອຸທ຺ຘຸມາຕກໍ ວິນີລກໍ ວິປຸພ຺ພກຊາຕ’ນ຺ຕິ? ໂສ ເອວມາຫ – ‘ອທ຺ທສໍ, ຠນ຺ເຕ’’’ຕິ.

‘‘ຕເມນໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍໂມ ຣາຊາ ເອວມາຫ – ‘ອມ຺ໂຠ ປຸຣິສ, ຕສ຺ສ ເຕ ວິຎ຺ຎຸສ຺ສ ສໂຕ ມຫລ຺ລກສ຺ສ ນ ເອຕທໂຫສິ – ອຫມ຺ປິ ໂຂມ຺ຫິ ມຣຓຘມ຺ໂມ ມຣຓໍ ອນຕີໂຕ, ຫນ຺ທາຫໍ ກລ຺ຍາຓໍ ກໂຣມິ ກາເຍນ ວາຈາຍ ມນສາ’ຕິ? ໂສ ເອວມາຫ – ‘ນາສກ຺ຂິສ຺ສໍ, ຠນ຺ເຕ. ປມາທສ຺ສໍ, ຠນ຺ເຕ’’’ຕິ.

‘‘ຕເມນໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍໂມ ຣາຊາ ຕຕິຍໍ ເທວທູຕໍ ສມນຸຍຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ສມນຸຄາຫິຕ຺ວາ ສມນຸຠາສິຕ຺ວາ ຕຸຓ຺ຫີ ໂຫຕິ. ຕເມນໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິຣຍປາລາ ປຎ຺ຈວິຘພນ຺ຘນໍ ນາມ ກາຣຓໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຕໍ ອໂຍຂິລໍ ຫຕ຺ເຖ ຄເມນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຕໍ ອໂຍຂິລໍ ທຸຕິຍສ຺ມິໍ ຫຕ຺ເຖ ຄເມນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຕໍ ອໂຍຂິລໍ ປາເທ ຄເມນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຕໍ ອໂຍຂິລໍ ທຸຕິຍສ຺ມິໍ ປາເທ ຄເມນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຕໍ ອໂຍຂິລໍ ມຊ຺ເຌ ອຸຣສ຺ມິໍ ຄເມນ຺ຕິ. ໂສ ຕຕ຺ຖ ທຸກ຺ຂາ ຕິພ຺ພາ [ຕິປ຺ປາ (ສີ.)] ຂຣາ ກຏຸກາ ເວທນາ ເວທິຍຕິ, ນ ຈ ຕາວ ກາລງ຺ກໂຣຕິ ຍາວ ນ ຕໍ ປາປກມ຺ມໍ ພ຺ຍນ຺ຕີໂຫຕິ.

‘‘ຕເມນໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິຣຍປາລາ ສໍເວເສຕ຺ວາ [ສໍກຑ຺ຒິຕ຺ວາ (ກ.)] ກຸຘາຣີຫິ ຕຈ຺ຉນ຺ຕິ. ໂສ ຕຕ຺ຖ ທຸກ຺ຂາ ຕິພ຺ພາ ຂຣາ ກຏຸກາ ເວທນາ ເວທິຍຕິ, ນ ຈ ຕາວ ກາລງ຺ກໂຣຕິ ຍາວ ນ ຕໍ ປາປກມ຺ມໍ ພ຺ຍນ຺ຕີໂຫຕິ.

‘‘ຕເມນໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິຣຍປາລາ ອຸທ຺ຘໍປາທໍ ອໂຘສິຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວາສີຫິ ຕຈ຺ຉນ຺ຕິ…ເປ… ຕເມນໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິຣຍປາລາ ຣເຖ ໂຍເຊຕ຺ວາ ອາທິຕ຺ຕາຍ ຠູມິຍາ ສມ຺ປຊ຺ຊລິຕາຍ ສໂຊຕິຠູຕາຍ [ສຎ຺ໂຊຕິຠູຕາຍ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ສາເຣນ຺ຕິປິ ປຈ຺ຈາສາເຣນ຺ຕິປິ…ເປ… ຕເມນໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິຣຍປາລາ ມຫນ຺ຕໍ ອງ຺ຄາຣປພ຺ພຕໍ ອາທິຕ຺ຕໍ ສມ຺ປຊ຺ຊລິຕໍ ສໂຊຕິຠູຕໍ ອາໂຣເປນ຺ຕິປິ ໂອໂຣເປນ຺ຕິປິ…ເປ… ຕເມນໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິຣຍປາລາ ອຸທ຺ຘໍປາທໍ ອໂຘສິຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຕຕ຺ຕາຍ ໂລຫກຸມ຺ຠິຍາ ປກ຺ຂິປນ຺ຕິ, ອາທິຕ຺ຕາຍ ສມ຺ປຊ຺ຊລິຕາຍ ສໂຊຕິຠູຕາຍ. ໂສ ຕຕ຺ຖ ເຜຓຸທ຺ເທຫກໍ ປຈ຺ຈມາໂນ ສກິມ຺ປິ ອຸທ຺ຘໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ສກິມ຺ປິ ອໂຘ ຄຈ຺ຉຕິ, ສກິມ຺ປິ ຕິຣິຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ໂສ ຕຕ຺ຖ ທຸກ຺ຂາ ຕິພ຺ພາ ຂຣາ ກຏຸກາ ເວທນາ ເວທິຍຕິ, ນ ຈ ຕາວ ກາລໍ ກໂຣຕິ ຍາວ ນ ຕໍ ປາປກມ຺ມໍ ພ຺ຍນ຺ຕີໂຫຕິ. ຕເມນໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິຣຍປາລາ ມຫານິຣເຍ ປກ຺ຂິປນ຺ຕິ. ໂສ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫານິຣໂຍ –

‘‘ຈຕຸກ຺ກຓ຺ໂຓ ຈຕຸທ຺ວາໂຣ, ວິຠຕ຺ໂຕ ຠາຄໂສ ມິໂຕ;

ອໂຍປາກາຣປຣິຍນ຺ໂຕ, ອຍສາ ປຏິກຸຊ຺ຊິໂຕ.

‘‘ຕສ຺ສ ອໂຍມຍາ ຠູມິ, ຊລິຕາ ເຕຊສາ ຍຸຕາ;

ສມນ຺ຕາ ໂຍຊນສຕໍ, ຜຣິຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ ສພ຺ພທາ’’ຕິ [ເປ. ວ. ໗໐-໗໑, ໒໔໐-໒໔໑].

‘‘ຠູຕປຸພ຺ພໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍມສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ເອຕທໂຫສິ – ‘ເຍ ກິຣ, ໂຠ, ໂລເກ ປາປການິ ກມ຺ມານິ ກໂຣນ຺ຕິ ເຕ ເອວຣູປາ ວິວິຘາ ກມ຺ມກາຣຓາ ກຣີຍນ຺ຕິ. ອໂຫ ວຕາຫໍ ມນຸສ຺ສຕ຺ຕໍ ລເຠຍ຺ຍໍ, ຕຖາຄໂຕ ຈ ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ, ຕຎ຺ຈາຫໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ປຍິຣຸປາເສຍ຺ຍໍ. ໂສ ຈ ເມ ຠຄວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຍ຺ຍ, ຕສ຺ສ ຈາຫໍ ຠຄວໂຕ ຘມ຺ມໍ ອາຊາເນຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ. ຕໍ ໂຂ ປນາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ນ ອຎ຺ຎສ຺ສ ສມຓສ຺ສ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ວາ ສຸຕ຺ວາ ເອວໍ ວທາມິ, ອປິ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍເທວ ເມ ສາມໍ ຎາຕໍ ສາມໍ ທິຏ຺ຐໍ ສາມໍ ວິທິຕໍ ຕເທວາຫໍ ວທາມີ’’ຕິ.

‘‘ໂຈທິຕາ ເທວທູເຕຫິ, ເຍ ປມຊ຺ຊນ຺ຕິ ມາຓວາ;

ເຕ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ໂສຈນ຺ຕິ, ຫີນກາຍູປຄາ ນຣາ.

‘‘ເຍ ຈ ໂຂ ເທວທູເຕຫິ, ສນ຺ໂຕ ສປ຺ປຸຣິສາ ອິຘ;

ໂຈທິຕາ ນປ຺ປມຊ຺ຊນ຺ຕິ, ອຣິຍຘມ຺ເມ ກຸທາຈນໍ.

‘‘ອຸປາທາເນ ຠຍໍ ທິສ຺ວາ, ຊາຕິມຣຓສມ຺ຠເວ;

ອນຸປາທາ ວິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຊາຕິມຣຓສງ຺ຂເຍ.

‘‘ເຕ ອປ຺ປມຕ຺ຕາ [ເຕ ໂຂປ຺ປມຕ຺ຕາ (ສີ.), ເຕ ເຂມປ຺ປຕ຺ຕາ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.) ມ. ນິ. ໓.໒໗໑] ສຸຂິໂນ [ສຸຂິຕາ (ສີ. ສ຺ຍາ.)], ທິຏ຺ຐຘມ຺ມາຠິນິພ຺ພຸຕາ;

ສພ຺ພເວຣຠຍາຕີຕາ, ສພ຺ພທຸກ຺ຂໍ ອຸປຈ຺ຈຄຸ’’ນ຺ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ;