೩. ಪಚ್ಚಯವಾರವಣ್ಣನಾ
೨೪೩. ಪತಿ-ಸದ್ದೋ ಪತಿಟ್ಠತ್ಥಂ ದೀಪೇತಿ ‘‘ಸಾರೇ ಪತಿಟ್ಠಿತೋ’’ತಿಆದೀಸು, ಅಯ-ಸದ್ದೋ ಗತಿಂ ದೀಪೇತಿ ‘‘ಏತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಅಯೋ’’ತಿ.
ಭೂತುಪಾದಾರೂಪಾನಿ ಸಹ ಸಙ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ವುತ್ತಂ ಉಪಾದಾರೂಪಾನಂ ವಿಯ ಭೂತರೂಪಾನಿ ನಿಸ್ಸಯೋ ಹೋತೀತಿ ಕತ್ವಾ. ಯದಿ ಏವಂ ಕಸ್ಮಾ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ಮಹಾಭೂತೇ ನಿಸ್ಸಾಯ ಚಿತ್ತಸಮುಟ್ಠಾನಂ ಉಪಾದಾರೂಪ’’ನ್ತಿ ಉಪಾದಾರೂಪಂಯೇವ ದಸ್ಸಿತನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ.
೨೫೫. ಪಟಿಚ್ಚವಾರೇ ಸಹಜಾತೇತಿ ಪಟಿಚ್ಚವಾರೇ ಸಹಜಾತಪಚ್ಚಯವಣ್ಣನಾಯಂ, ಕಮ್ಮಉತುಜಾನನ್ತಿ ಕಮ್ಮಜಾನಂ ಉತುಜಾನಞ್ಚ ವಸೇನ ಅತ್ಥೋ ವುತ್ತೋತಿ ಯೋಜನಾ. ತಥಾ ಹಿ ತತ್ಥ ವುತ್ತಂ ‘‘ದ್ವಿಸನ್ತತಿಸಮುಟ್ಠಾನಭೂತವಸೇನ ವುತ್ತ’’ನ್ತಿ (ಪಟ್ಠಾ. ಅಟ್ಠ. ೧.೫೭). ಕಮ್ಮೇ ಚಾತಿ ಕಮ್ಮೇ ಜನಕಕಮ್ಮಪಚ್ಚಯೇ ಗಹಿತೇ. ಏಕನ್ತಾನೇಕನ್ತಕಮ್ಮಜಾನನ್ತಿ ಏಕನ್ತೇನ ಕಮ್ಮಜಾನಂ ನ ಏಕನ್ತಕಮ್ಮಜಾನಞ್ಚ. ತತ್ಥ ಅಸಞ್ಞಭವೇ ಏಕನ್ತಕಮ್ಮಜಂ ನಾಮ ಜೀವಿತಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಇತರಂ ಉಪಾದಾರೂಪಂ ಭೂತರೂಪಞ್ಚ ನ ಏಕನ್ತಕಮ್ಮಜಂ, ತದುಭಯಮ್ಪಿ ತತ್ಥ ಏಕಜ್ಝಂ ಕತ್ವಾ ವುತ್ತಂ, ‘‘ಮಹಾಭೂತೇ ಪಟಿಚ್ಚ ಕಟತ್ತಾರೂಪ’’ನ್ತಿ ಇದಂ ಪನ ಕಮ್ಮಸಮುಟ್ಠಾನವಸೇನೇವ ವುತ್ತನ್ತಿ. ಸೋ ನಾಧಿಪ್ಪೇತೋತಿ ಯೋ ಯಥಾದಸ್ಸಿತೋ ಪಟಿಚ್ಚವಾರೇ ಸಹಜಾತಪಚ್ಚಯೇ ಅತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ, ಸೋ ಇಧ ನ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ. ಕಸ್ಮಾತಿ ಚೇ, ಆಹ ‘‘ಕಟತ್ತಾ…ಪೇ… ಗಹಿತತ್ತಾ’’ತಿ. ತಂ ಪಹಾಯಾತಿ ತಂ ಪಟಿಚ್ಚವಾರೇ ವುತ್ತಮತ್ಥಂ ಪಹಾಯ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ. ಯಥಾಗಹಿತಸ್ಸಾತಿ ‘‘ಅಸಞ್ಞ…ಪೇ… ಕಟತ್ತಾರೂಪಂ ಉಪಾದಾರೂಪ’’ನ್ತಿ ಪಾಳಿಯಂ ಏವ ಗಹಿತಸ್ಸ. ಪಟಿಚ್ಚ ಪಚ್ಚಯಾತಿ ಇದಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ವಾರಾನಂ ಉಪಲಕ್ಖಣಂ. ಪಟಿಚ್ಚವಾರೇ ಆಗತನಯೇನ ಮಹಾಭೂತೇ ಪಟಿಚ್ಚ, ಪಚ್ಚಯವಾರೇ ಆಗತನಯೇನ ಮಹಾಭೂತೇ ಪಚ್ಚಯಾ ಮಹಾಭೂತಾನಂ ಉಪ್ಪತ್ತಿ ನ ನಿವಾರೇತಬ್ಬಾ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಉಪಾದಾರೂಪಸಙ್ಖಾತಂ ಕಟತ್ತಾರೂಪ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ಉಪಾದಾರೂಪಗ್ಗಹಣೇನ ಕಟತ್ತಾರೂಪಂ ಅವಿಸೇಸೇತ್ವಾ ಉಪಾದಾರೂಪಾನಂ ನಿವತ್ತೇತಬ್ಬಾನಂ ಉತುಚಿತ್ತಾಹಾರಸಮುಟ್ಠಾನಾನಂ ಅತ್ಥಿತಾಯ ಕಟತ್ತಾ…ಪೇ… ವಿಸೇಸನಂ ದಟ್ಠಬ್ಬನ್ತಿ ಏವಮೇತ್ಥ ಯೋಜನಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.
೨೮೬-೨೮೭. ಏಕಚ್ಚಸ್ಸ ರೂಪಸ್ಸಾತಿ ಅಹೇತುಕಚಿತ್ತಸಮುಟ್ಠಾನಸ್ಸ. ಇತೋ ಪರೇಸುಪಿ ಏಕಚ್ಚರೂಪಗ್ಗಹಣೇ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಚಕ್ಖಾದಿಧಮ್ಮವಸೇನಾತಿ ಚಕ್ಖಾಯತನಾದಿರೂಪಧಮ್ಮವಸೇನ. ಚಿತ್ತಸಮುಟ್ಠಾನಾದಿಕೋಟ್ಠಾಸವಸೇನಾತಿ ಚಿತ್ತಜಾದಿರೂಪಧಮ್ಮಭಾಗವಸೇನ. ಸಬ್ಬಂ ಲಬ್ಭತೀತಿ ಸತಿಪಿ ಇಮಸ್ಸ ನಯಸ್ಸ ನಹೇತುಮೂಲಕತ್ತೇ ನೋನತ್ಥಿನೋವಿಗತೇಸು ಏಕನ್ತಿ ಗಣನಂ ಸಬ್ಬಂ ರೂಪಂ ಸಬ್ಬಸ್ಸ ರೂಪಸ್ಸ ವಸೇನ ಗಣನಾ ಲಬ್ಭತಿ ಚತುಸನ್ತತಿವಸೇನ ವತ್ತಮಾನೇಸು ಪಞ್ಚವೀಸತಿಯಾ ರೂಪಧಮ್ಮೇಸು ವಜ್ಜಿತಬ್ಬಸ್ಸ ಅಭಾವಾ.
ಪಚ್ಚಯವಾರವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.