೨. ಸಾನುಸಯವಾರವಣ್ಣನಾ

೬೬-೧೩೧. ‘‘ಸಾನುಸಯೋ, ಪಜಹತಿ, ಪರಿಜಾನಾತೀ’’ತಿ ಪುಗ್ಗಲೋ ವುತ್ತೋತಿ ‘‘ಕಾಮರಾಗೇನ ಸಾನುಸಯೋ, ಕಾಮರಾಗಂ ಪಜಹತಿ, ಕಾಮರಾಗಂ ಪರಿಜಾನಾತೀ’’ತಿಆದೀಸು ಅನುಸಯಸಮಙ್ಗಿಭಾವೇನ ಪಹಾನಪರಿಞ್ಞಾಕಿರಿಯಾಯ ಕತ್ತುಭಾವೇನ ಚ ಪುಗ್ಗಲೋ ವುತ್ತೋ, ನ ಧಮ್ಮೋ. ಭವವಿಸೇಸೇನ ವಾತಿ ಕೇವಲೇನ ಭವವಿಸೇಸೇನ ವಾ. ಇತರೇಸೂತಿ ಪಟಿಘಾನುಸಯಾದೀಸು. ಭವಾನುಸಯವಿಸೇಸೇನ ವಾತಿ ಕಾಮಭವಾದಿಭವವಿಸಿಟ್ಠಾನುಸಯವಿಸೇಸೇನ ವಾ. ಸಾನುಸಯತಾನಿರನುಸಯತಾದಿಕಾತಿ ಏತ್ಥ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಪಹಾನಾಪಹಾನಪರಿಞ್ಞಾಪರಿಞ್ಞಾ ಸಙ್ಗಯ್ಹನ್ತಿ. ನನು ಚ ಭವವಿಸೇಸೇ ಕೇಸಞ್ಚಿ ಅನುಸಯಾನಂ ಅಪ್ಪಹಾನನ್ತಿ? ನ ತಂ ಅನುಸಯಕತಂ, ಅಥ ಖೋ ಪಚ್ಚಯವೇಕಲ್ಲತೋ ಅನೋಕಾಸತಾಯ ಚಾತಿ ನಾಯಂ ವಿರೋಧೋ. ದ್ವೀಸು ವೇದನಾಸೂತಿ ಸುಖಉಪೇಕ್ಖಾಸು ವೇದನಾಸು ದುಕ್ಖಾಯ ವೇದನಾಯ ಕಾಮರಾಗಾನುಸಯೇನ ನಿರನುಸಯೋತಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ. ಇದಮ್ಪಿ ನತ್ಥಿ ಪುಗ್ಗಲವಸೇನ ವುಚ್ಚಮಾನತ್ತಾ. ತೇನಾಹ ‘‘ನ ಹಿ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ…ಪೇ… ಅನುಸಯಾನ’’ನ್ತಿ. ಯದಿಪಿ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಅನುಸಯನೋಕಾಸೋ ಅನೋಕಾಸೋ, ತಸ್ಸ ಪನ ಸಾನುಸಯತಾದಿಹೇತು ಹೋತೀತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಅನುಸಯಸ್ಸ ಪನಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ನಿರನುಸಯತಾದೀನನ್ತಿ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಅಪ್ಪಹಾನಾಪರಿಞ್ಞಾ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ಪರಿಜಾನನಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮನನ್ತಿ ಪರಿಞ್ಞಾವಾರೇಪಿ ‘‘ಅಪಾದಾನೇ ನಿಸ್ಸಕ್ಕವಚನ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ.

ಅನುಸಯನಟ್ಠಾನತೋತಿ ಅನುಸಯನಟ್ಠಾನಹೇತು. ‘‘ಅನನುಸಯನಟ್ಠಾನತೋ’’ತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ನಿಮಿತ್ತಾಪಾದಾನಭಾವದಸ್ಸನತ್ಥನ್ತಿ ಸಾನುಸಯವಾರೇ ನಿಮಿತ್ತಭಾವದಸ್ಸನತ್ಥಂ, ಪಜಹನಪರಿಞ್ಞಾವಾರೇಸು ಅಪಾದಾನಭಾವದಸ್ಸನತ್ಥಞ್ಚಾತಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ. ಪಜಹತೀತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ರೂಪಧಾತುಯಾ ಅರೂಪಧಾತುಯಾ ತತೋ ಮಾನಾನುಸಯಂ ಪಜಹತೀ’’ತಿ ಪಾಳಿಪದಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ, ನ ಪಜಹತೀತಿ ಏತ್ಥ ಪನ ‘‘ದುಕ್ಖಾಯ ವೇದನಾಯ ತತೋ ಕಾಮರಾಗಾನುಸಯಂ ನಪ್ಪಜಹತೀ’’ತಿ. ಏವಮಾದೀಸೂತಿ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಪರಿಞ್ಞಾವಾರಮ್ಪಿ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ಭುಮ್ಮನಿದ್ದೇಸೇನೇವ ಹೇತುಅತ್ಥೇನೇವ ನಿದ್ದಿಟ್ಠಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಚತುತ್ಥಪಞ್ಹವಿಸ್ಸಜ್ಜನೇನಾತಿ ‘‘ಯತೋ ವಾ ಪನ ಮಾನಾನುಸಯೇನ ಸಾನುಸಯೋ, ತತೋ ಕಾಮರಾಗಾನುಸಯೇನ ಸಾನುಸಯೋ’’ತಿ ಏತಸ್ಸ ಪಞ್ಹಸ್ಸ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನೇನ. ತತ್ಥ ಹಿ ‘‘ರೂಪಧಾತುಯಾ ಅರೂಪಧಾತುಯಾ’’ತಿಆದಿನಾ ಸರೂಪತೋ ಅನುಸಯನಟ್ಠಾನಾನಿ ದಸ್ಸಿತಾನಿ. ತದತ್ಥೇತಿ ತಂ ಅನುಸಯನಟ್ಠಾನದಸ್ಸನಂ ಅತ್ಥೋ ಏತಸ್ಸಾತಿ ತದತ್ಥೋ, ತಸ್ಮಿಂ ತದತ್ಥೇ. ‘‘ಅನುಸಯಸ್ಸ ಉಪ್ಪತ್ತಿಟ್ಠಾನದಸ್ಸನತ್ಥಂ ಅಯಂ ವಾರೋ ಆರದ್ಧೋ’’ತಿಆದಿನಾ ‘‘ಯತೋ’’ತಿ ಏತೇನ ಅನುಸಯನಟ್ಠಾನಂ ವುತ್ತನ್ತಿ ಇಮಮತ್ಥಂ ವಿಭಾವೇತ್ವಾ. ಪಮಾದಲಿಖಿತಂ ವಿಯ ದಿಸ್ಸತಿ ಉಪ್ಪನ್ನ-ಸದ್ದೇನ ವತ್ತಮಾನುಪ್ಪನ್ನೇ ವುಚ್ಚಮಾನೇ. ಯಥಾ ಪನ ಉಪ್ಪಜ್ಜನವಾರೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ-ಸದ್ದೇನ ಉಪ್ಪತ್ತಿಯೋಗದೀಪಕತ್ತಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿರಹಾ ವುಚ್ಚನ್ತಿ, ಏವಮಿಧಾಪಿ ಉಪ್ಪತ್ತಿಅರಹೇ ವುಚ್ಚಮಾನೇ ನ ಕೋಚಿ ವಿರೋಧೋ. ಯಂ ಪನ ವಕ್ಖತಿ ‘‘ನ ಹಿ ಅಪರಿಯಾಪನ್ನಾನಂ ಅನುಸಯುಪ್ಪತ್ತಿರಹಟ್ಠಾನತಾ’’ತಿ, ಸೋಪಿ ನ ದೋಸೋ. ಯತ್ಥ ಯತ್ಥ ಹಿ ಅನುಸಯಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿರಹಾ, ತದೇವ ಏಕಜ್ಝಂ ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಸಬ್ಬತ್ಥಾ’’ತಿ ವುತ್ತನ್ತಿ. ತಥೇವ ದಿಸ್ಸತೀತಿ ತಂ ಪಮಾದಲಿಖಿತಂ ವಿಯ ದಿಸ್ಸತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಯತೋ ಉಪ್ಪನ್ನೇನ ಭವಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಯತೋ ಅನುಸಯನಟ್ಠಾನತೋ ಕಾಮಗಾರಾನುಸಯೇನ ಉಪ್ಪನ್ನೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ತೇನ ಕಾಮರಾಗಾನುಸಯೇನ ಉಪ್ಪತ್ತಿರಹಟ್ಠಾನೇ ನಿಸ್ಸಕ್ಕವಚನಂ ಕತಂ ‘‘ಯತೋ’’ತಿ. ತಥಾತಿ ಏತ್ಥ ತಥಾ-ಸದ್ದೋ ಯಥಾ ‘‘ಯತೋ ಉಪ್ಪನ್ನೇನಾ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಉಪ್ಪತ್ತಿರಹಟ್ಠಾನತೋ ಅನುಸಯಸ್ಸ ಉಪ್ಪತ್ತಿರಹತಾ ವುತ್ತಾ, ತಥಾ ‘‘ಉಪ್ಪಜ್ಜನಕೇನಾ’’ತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ಸಾ ಏವ ವುಚ್ಚತೀತಿ ದೀಪೇತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಸಬ್ಬಧಮ್ಮೇಸು…ಪೇ… ಆಪನ್ನೇನಾ’’ತಿ. ತತ್ಥ ‘‘ಉಪ್ಪಜ್ಜನಕೋ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಅನುಪ್ಪಜ್ಜನಕೋ ನ ಹೋತೀತಿ ಅಯಮತ್ಥೋ ವಿಞ್ಞಾಯತಿ, ತಥಾ ಚ ಸತಿ ತೇನ ಅನುಪ್ಪತ್ತಿ ನಿಚ್ಛಿತಾತಿ ಉಪ್ಪನ್ನಸಭಾವತಾ ಚ ಪಕಾಸಿತಾ ಹೋತೀತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಸಬ್ಬಧಮ್ಮೇಸು…ಪೇ… ಅಪನೇತೀ’’ತಿ. ‘‘ಯೋ ಯತೋ ಕಾಮರಾಗಾನುಸಯೇನ ನಿರನುಸಯೋ, ಸೋ ತತೋ ಮಾನಾನುಸಯೇನ ನಿರನುಸಯೋ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಾಯ ‘‘ಯತೋ ತತೋ’’ತಿ ಆಗತತ್ತಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನೇ ‘‘ಸಬ್ಬತ್ಥಾ’’ತಿ ಪದಸ್ಸ ನಿಸ್ಸಕ್ಕವಸೇನೇವ ಸಕ್ಕಾ ಯೋಜೇತುನ್ತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಸಬ್ಬತ್ಥಾತಿ…ಪೇ… ನ ನ ಸಮ್ಭವತೀ’’ತಿ ಆಹ. ಭುಮ್ಮತೋ ಅಞ್ಞತ್ಥಾಪಿ ಸದ್ದವಿದೂ ಇಚ್ಛನ್ತಿ, ಯತೋ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಪಾದಕಂ ‘‘ಸಬ್ಬತ್ಥಪಾದಕ’’ನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ಇಧ ಪನ ನಿಸ್ಸಕ್ಕವಸೇನ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ಸಾನುಸಯವಾರವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.