೩. ಪಜಹನವಾರವಣ್ಣನಾ

೧೩೨-೧೯೭. ಅಪ್ಪಜಹನಸಬ್ಭಾವಾತಿ ಅಪ್ಪಹಾನಸ್ಸ, ಅಪ್ಪಹೀಯಮಾನಸ್ಸ ವಾ ಸಬ್ಭಾವಾ. ತಸ್ಮಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ಯೋ ಕಾಮರಾಗಾನುಸಯಂ ಪಜಹತಿ, ನ ಸೋ ಮಾನಾನುಸಯಂ ನಿರವಸೇಸತೋ ಪಜಹತಿ, ಯೋ ಚ ಮಾನಾನುಸಯಂ ನಿರವಸೇಸತೋ ಪಜಹತಿ, ನ ಸೋ ಕಾಮರಾಗಾನುಸಯಂ ಪಜಹತಿ ಪಗೇವ ಪಹೀನತ್ತಾ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಯೋ ವಾ ಪನ ಮಾನಾನುಸಯಂ ಪಜಹತಿ, ಸೋ ಕಾಮರಾಗಾನುಸಯಂ ಪಜಹತೀತಿ? ನೋ’’ತಿ ವುತ್ತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಯದಿ ಏವಂ ಪಠಮಪುಚ್ಛಾಯಂ ಕಥನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಯಸ್ಮಾ ಪನ…ಪೇ… ವುತ್ತ’’ನ್ತಿ. ತತ್ಥ ಪಹಾನಕರಣಮತ್ತಮೇವಾತಿ ಪಹಾನಕಿರಿಯಾಸಮ್ಭವಮತ್ತಮೇವ, ನ ನಿರವಸೇಸಪ್ಪಹಾನನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ತೇ ಠಪೇತ್ವಾತಿ ದಿಟ್ಠಿವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾನುಸಯಾದೀನಂ ನಿರವಸೇಸಪಜಹನಕೇ ಅಟ್ಠಮಕಾದಿಕೇ ಠಪೇತ್ವಾ. ಅವಸೇಸಾತಿ ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಅನುಸಯಸ್ಸ ನಿರವಸೇಸಪ್ಪಜಹನಕೇಹಿ ಅವಸಿಟ್ಠಾ. ತೇಸು ಯೇಸಂ ಏಕಚ್ಚೇ ಅನುಸಯಾ ಪಹೀನಾ, ತೇಪಿ ಅಪ್ಪಜಹನಸಬ್ಭಾವೇನೇವ ನಪ್ಪಜಹನ್ತೀತಿ ವುತ್ತಾ. ನ ಚ ಯಥಾವಿಜ್ಜಮಾನೇನಾತಿ ಮಗ್ಗಕಿಚ್ಚಭಾವೇನ ವಿಜ್ಜಮಾನಪ್ಪಕಾರೇನ ಪಹಾನೇನ ವಜ್ಜಿತಾ ರಹಿತಾ ಏವ ವುತ್ತಾತಿ ಯೋಜನಾ.

ಕೇಸಞ್ಚೀತಿ ಸೋತಾಪನ್ನಸಕದಾಗಾಮಿಮಗ್ಗಸಮಙ್ಗಿಸಕದಾಗಾಮೀನಂ. ಪುನ ಕೇಸಞ್ಚೀತಿ ಅನಾಗಾಮಿಅಗ್ಗಮಗ್ಗಸಮಙ್ಗಿಅರಹನ್ತಾನಂ. ಉಭಯನ್ತಿ ಕಾಮರಾಗವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾನುಸಯದ್ವಯಂ. ಸೇಸಾನನ್ತಿ ‘‘ಸೇಸಾ’’ತಿ ವುತ್ತಾನಂ ಯಥಾವುತ್ತಪುಗ್ಗಲಾನಂ. ತೇಸನ್ತಿ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಾನಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ಅನುಸಯಾನಂ. ಉಭಯಾಪ್ಪಜಹನಸ್ಸಾತಿ ಕಾಮರಾಗವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾನುಸಯಾಪ್ಪಜಹನಸ್ಸ. ಕಾರಣಂ ನ ಹೋತೀತಿ ಯೇಸಂ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾನುಸಯೋ ಪಹೀನೋ, ತೇಸಂ ತಸ್ಸ ಪಹೀನತಾ, ಯೇಸಂ ಯಥಾವುತ್ತಂ ಉಭಯಪ್ಪಹೀನಂ, ತೇಸಂ ತದಪ್ಪಜಹನಸ್ಸ ಕಾರಣಂ ನ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ತೇಸಂ ಪಹೀನತ್ತಾ ‘ನಪ್ಪಜಹನ್ತೀ’ತಿ ನ ಸಕ್ಕಾ ವತ್ತು’’ನ್ತಿ. ಅಥ ಪನ ನ ತತ್ಥ ಕಾರಣಂ ವುತ್ತಂ, ಯೇನ ಕಾರಣವಚನೇನ ಯಥಾವುತ್ತದೋಸಾಪತ್ತಿ ಸಿಯಾ, ಕೇವಲಂ ಪನ ಸನ್ನಿಟ್ಠಾನೇನ ತೇಸಂ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಗಹಿತತಾದಸ್ಸನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ಕಾಮರಾಗಾನುಸಯಞ್ಚ ನಪ್ಪಜಹನ್ತೀ’’ತಿ, ಏವಮ್ಪಿ ಪುಚ್ಛಿತಸ್ಸ ಸಂಸಯತ್ಥಸ್ಸ ಕಾರಣಂ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ತಥಾ ಚ ಸತಿ ‘‘ಸೇಸಪುಗ್ಗಲಾ ತಸ್ಸ ಅನುಸಯಸ್ಸ ಪಹೀನತ್ತಾ ನಪ್ಪಜಹನ್ತೀ’’ತಿ ಕಾರಣಂ ವತ್ತಬ್ಬಮೇವಾತಿ ಚೋದನಂ ಸನ್ಧಾಯಾಹ ‘‘ನ ವತ್ತಬ್ಬ’’ನ್ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ನ ವತ್ತಬ್ಬನ್ತಿ ವುತ್ತನಯೇನ ಕಾರಣಂ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಕಾರಣಭಾವಸ್ಸೇವ ಅಭಾವತೋ. ‘‘ಉಭಯಾಪ್ಪಜಹನಸ್ಸ ಕಾರಣಂ ನ ಹೋತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ಯಥಾ ಪನ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಯೋ ಕಾಮರಾಗಾನುಸಯಂ…ಪೇ… ವತ್ತಬ್ಬತ್ತಾ’’ತಿ ಆಹ. ತೇನ ಪಹೀನಾಪ್ಪಹೀನವಸೇನ ಕಾರಣಂ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ಪಹೀನಾನಂಯೇವ ಪನ ವಸೇನ ವತ್ತಬ್ಬನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸಂಸಯತ್ಥಸಙ್ಗಹಿತೇತಿ ಸಂಸಯತ್ಥೇನ ಪದೇನ ಸಙ್ಗಹಿತೇ. ಸನ್ನಿಟ್ಠಾನಪದಸಙ್ಗಹಿತಂ ಪನ ಪಹೀಯಮಾನತ್ತಾ ‘‘ನಪ್ಪಜಹತೀ’’ತಿ ನ ಸಕ್ಕಾ ವತ್ತುನ್ತಿ.

ಪಜಹನವಾರವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.