೪. ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
೬೨೭. ಚತುತ್ಥೇ ಸಿಬ್ಬನರಜನಕಪ್ಪಪರಿಯೋಸಾನೇನ ನಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾತಿ ಸೂಚಿಕಮ್ಮನಿಟ್ಠಾನೇನ ಸಕಿಮ್ಪಿ ವಣ್ಣಭೇದಮತ್ತರಜನೇನ ಕಪ್ಪಬಿನ್ದುಕರಣೇನ ಚ ನಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ. ಸಮಯೇತಿ ವಸ್ಸಾನಸಮಯೇ.
೬೨೮. ಕುಚ್ಛಿಸಮಯೋತಿ ಅನ್ತೋಸಮಯೋ. ‘‘ಅಯಮೇಕೋ ಅಡ್ಢಮಾಸೋ ಪರಿಯೇಸನಕ್ಖೇತ್ತಞ್ಚೇವ ಕರಣಕ್ಖೇತ್ತಞ್ಚ. ಏತಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಅನ್ತರೇ ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಂ ಅಲದ್ಧಂ ಪರಿಯೇಸಿತುಂ ಲದ್ಧಂ ಕಾತುಞ್ಚ ವಟ್ಟತಿ, ನಿವಾಸೇತುಂ ಅಧಿಟ್ಠಾತುಞ್ಚ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಪೋತ್ಥಕೇಸು ಪಾಠೋ ದಿಸ್ಸತಿ, ಸೋ ಅಪಾಠೋ. ಏವಂ ಪನೇತ್ಥ ಪಾಠೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ ‘‘ಅಯಮೇಕೋ ಅಡ್ಢಮಾಸೋ ಪರಿಯೇಸನಕ್ಖೇತ್ತಂ. ಏತಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಅನ್ತರೇ ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಂ ಅಲದ್ಧಂ ಪರಿಯೇಸಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಲದ್ಧಂ ಕಾತುಂ ನಿವಾಸೇತುಂ ಅಧಿಟ್ಠಾತುಞ್ಚ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ. ನ ಹಿ ಗಿಮ್ಹಾನಂ ಪಚ್ಛಿಮಮಾಸಸ್ಸ ಪಠಮೋ ಅಡ್ಢಮಾಸೋ ಕರಣಕ್ಖೇತ್ತಂ ಹೋತಿ. ‘‘ಅಡ್ಢಮಾಸೋ ಸೇಸೋ ಗಿಮ್ಹಾನನ್ತಿ ಕತ್ವಾ ನಿವಾಸೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವಚನತೋ ಪನ ಗಿಮ್ಹಾನಂ ಪಚ್ಛಿಮಮಾಸಸ್ಸ ಪಚ್ಛಿಮೋ ಅಡ್ಢಮಾಸೋ ಕರಣಕ್ಖೇತ್ತಞ್ಚೇವ ನಿವಾಸನಕ್ಖೇತ್ತಞ್ಚ ಹೋತಿ. ತೇನೇವ ಮಾತಿಕಾಟ್ಠಕಥಾಯಂ (ಕಙ್ಖಾ. ಅಟ್ಠ. ವಹಿಸಕಸಾಟಿಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ) ‘‘ಗಿಮ್ಹಾನಂ ಪಚ್ಛಿಮೋ ಮಾಸೋ ಪರಿಯೇಸನಕ್ಖೇತ್ತಂ, ಪಚ್ಛಿಮೋ ಅಡ್ಢಮಾಸೋ ಕರಣನಿವಾಸನಕ್ಖೇತ್ತಮ್ಪೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ತಸ್ಮಾ ಪಾಳಿಯಾ ಮಾತಿಕಾಟ್ಠಕಥಾಯ ಚ ಅವಿರೋಧಂ ಇಚ್ಛನ್ತೇನ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಪಾಠೋ ಗಹೇತಬ್ಬೋ.
‘‘ವಿಞ್ಞತ್ತಿಂ ಕತ್ವಾ ನಿಪ್ಫಾದೇನ್ತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಾತಕವಿಞ್ಞತ್ತಿಸಿಕ್ಖಾಪದೇನ ಅನಾಪತ್ತೀ’’ತಿ ವದನ್ತೇನ ‘‘ಪಿಟ್ಠಿಸಮಯತ್ತಾ ಇಮಿನಾ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇನ ಆಪತ್ತೀ’’ತಿ ದೀಪಿತಾ ಹೋತಿ. ನ ಹಿ ಞಾತಕಪವಾರಿತಟ್ಠಾನತೋ ಪಿಟ್ಠಿಸಮಯೇ ಸತುಪ್ಪಾದಕರಣಮತ್ತೇನಪಿ ಸಮ್ಭವನ್ತೀ ಆಪತ್ತಿ ತತೋ ಗರುಕತರಾಯ ವಿಞ್ಞತ್ತಿಯಾ ನ ಹೋತೀತಿ ಸಕ್ಕಾ ವತ್ತುಂ. ತೇನೇವ ಭದನ್ತಬುದ್ಧದತ್ತಾಚರಿಯೇನ ವುತ್ತಂ –
‘‘ಕತ್ವಾ ಪನ ಸತುಪ್ಪಾದಂ, ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಚೀವರಂ;
ನಿಪ್ಫಾದೇನ್ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ, ಸಮಯೇ ಪಿಟ್ಠಿಸಮ್ಮತೇ.
‘‘ಹೋತಿ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಾಪತ್ತಿ, ಞಾತಕಾಞಾತಕಾದಿನೋ;
ತೇಸುಯೇವ ಚ ವಿಞ್ಞತ್ತಿಂ, ಕತ್ವಾ ನಿಪ್ಫಾದನೇ ತಥಾ’’ತಿ.
ಕೇನಸ್ಸ ಹೋತಿ ಆಪತ್ತೀತಿ ಅಸ್ಸ ಮಾತರಂ ಚೀವರಂ ಯಾಚನ್ತಸ್ಸ ಕೇನ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇನ ಆಪತ್ತೀತಿ ಪುಚ್ಛತಿ. ‘‘ಪರಿಣತಂ ವಿಞ್ಞಾಪೇನ್ತಸ್ಸ ಪರಿಣಾಮನಸಿಕ್ಖಾಪದೇನ ಆಪತ್ತೀ’’ತಿ ಚೋದನಾಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತಿ ನೋ ಚ ಸಙ್ಘೇ ಪರಿಣತನ್ತಿ. ಅಥ ಅಞ್ಞಾತಕವಿಞ್ಞತ್ತಿಸಿಕ್ಖಾಪದೇನಾತಿ ಚೇ, ಏತಮ್ಪಿ ನತ್ಥೀತಿ ಆಹ ‘‘ಅನಾಪತ್ತಿ ಚ ಞಾತಕೇ’’ತಿ. ‘‘ಞಾತಕೇ ವಿಞ್ಞಾಪೇನ್ತಸ್ಸಾ’’ತಿ ಪಾಠಸೇಸೋ. ಇಮಮತ್ಥಂ ಸನ್ಧಾಯಾತಿ ಪಿಟ್ಠಿಸಮಯೇ ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕತ್ಥಂ ಞಾತಕಪವಾರಿತಟ್ಠಾನೇ ಸತುಪ್ಪಾದಕರಣೇನ ಆಪತ್ತಿಂ, ಅಞ್ಞಾತಕವಿಞ್ಞತ್ತಿಸಿಕ್ಖಾಪದೇನ ಅನಾಪತ್ತಿಞ್ಚ ಸನ್ಧಾಯ.
ಅಞ್ಞಾತಕಅಪ್ಪವಾರಿತಟ್ಠಾನತೋ…ಪೇ… ದುಕ್ಕಟನ್ತಿ ಇದಂ ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಂ ಅದಿನ್ನಪುಬ್ಬೇ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ತೇನೇವೇತ್ಥ ವತ್ತಭೇದೇ ದುಕ್ಕಟಂ ವುತ್ತಂ, ದಿನ್ನಪುಬ್ಬೇಸು ಪನ ವತ್ತಭೇದೋ ನತ್ಥಿ. ತೇನೇವಾಹ – ‘‘ಯೇ ಮನುಸ್ಸಾ…ಪೇ… ವತ್ತಭೇದೋ ನತ್ಥೀ’’ತಿ. ಇದನ್ತಿ ಯಥಾವುತ್ತನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ವಿಞ್ಞತ್ತಿಂ ಕತ್ವಾ ನಿಪ್ಫಾದೇನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಅಞ್ಞಾತಕಅಪ್ಪವಾರಿತಟ್ಠಾನತೋ ವಿಞ್ಞತ್ತಿಂ ಕತ್ವಾ ನಿಪ್ಫಾದೇನ್ತಸ್ಸ. ಪಕತಿಯಾ ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕದಾಯಕಾ ನಾಮ ಸಙ್ಘವಸೇನ ವಾ ಪುಗ್ಗಲವಸೇನ ವಾ ಅಪವಾರೇತ್ವಾ ಅನುಸಂವಚ್ಛರಂ ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಾನಂ ದಾಯಕಾ. ಅಞ್ಞಾತಕವಿಞ್ಞತ್ತಿಸಿಕ್ಖಾಪದೇನ ಅನಾಪತ್ತೀತಿ ಏತ್ಥ ಇಮಿನಾಪಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇನ ಅನಾಪತ್ತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಕುಚ್ಛಿಸಮಯೇ ಹಿ ಅತ್ತನೋ ಞಾತಕಪವಾರಿತಟ್ಠಾನತೋ ‘‘ದೇಥ ಮೇ ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ವಿಞ್ಞಾಪೇನ್ತಸ್ಸಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿ. ತೇನೇವಾಹ – ‘‘ನ ವತ್ತಬ್ಬಾ ದೇಥ ಮೇತಿ ಇದಞ್ಹಿ ಪರಿಯೇಸನಕಾಲೇ ಅಞ್ಞಾತಕಅಪ್ಪವಾರಿತೇ ಏವ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತ’’ನ್ತಿ. ಮಾತಿಕಾಟ್ಠಕಥಾಯಞ್ಹಿ (ಕಙ್ಖಾ. ಅಟ್ಠ. ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ) ವುತ್ತಂ ‘‘ಅತ್ತನೋ ಞಾತಕಪವಾರಿತಟ್ಠಾನತೋ ಪನ ‘ದೇಥ ಮೇ ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಚೀವರ’ನ್ತಿಆದಿಕಾಯ ವಿಞ್ಞತ್ತಿಯಾಪಿ ಪರಿಯೇಸಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ.
೬೨೯. ‘‘ಆಕಾಸತೋ ಪತಿತಉದಕೇನೇವಾತಿ ವಚನತೋ ಛದನಕೋಟಿಯಾ ಪತಿತಉದಕೇನ ನಹಾಯನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತೀ’’ತಿ ತೀಸುಪಿ ಗಣ್ಠಿಪದೇಸು ವುತ್ತಂ.
೬೩೦. ಛ ಮಾಸೇ ಪರಿಹಾರಂ ಲಭತೀತಿ ಏತೇನ ಅನ್ತೋವಸ್ಸೇಪಿ ಯಾವ ವಸ್ಸಾನಸ್ಸ ಪಚ್ಛಿಮದಿವಸಾ ಅಕತಾ ಪರಿಹಾರಂ ಲಭತೀತಿ ದೀಪಿತಂ ಹೋತಿ. ಯಸ್ಮಾ ಮೂಲಚೀವರಂ ಕರೋನ್ತೇನ ಹೇಮನ್ತಸ್ಸ ಪಚ್ಛಿಮುಪೋಸಥದಿವಸೇಯೇವ ಕಾತಬ್ಬಂ, ತಸ್ಮಾ ಗಿಮ್ಹಾನತೋ ಏಕೂನತಿಂಸದಿವಸೇ ಪರಿಹಾರಂ ಲಭತಿ, ಏವಂ ಸನ್ತೇಪಿ ಅಪ್ಪಕಂ ಊನಮಧಿಕಂ ವಾ ಗಣನೂಪಗಂ ನ ಹೋತೀತಿ ಕತ್ವಾ ‘‘ತತೋ ಪರಮ್ಪಿ…ಪೇ… ಏಕಮಾಸ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ಏಕಾಹದ್ವೀಹಾದಿವಸೇನ…ಪೇ… ಲದ್ಧಾ ಚೇವ ನಿಟ್ಠಿತಾ ಚಾತಿ ಇಮಿನಾ ಏಕಾಹಾನಾಗತಾಯ ವಸ್ಸೂಪನಾಯಿಕಾಯ ಲದ್ಧಾ ಚೇವ ನಿಟ್ಠಿತಾ ಚ, ದ್ವೀಹಾನಾಗತಾಯ…ಪೇ… ದಸಾಹಾನಾಗತಾಯ ವಸ್ಸೂಪನಾಯಿಕಾಯ ಲದ್ಧಾ ಚೇವ ನಿಟ್ಠಿತಾ ಚ, ಅನ್ತೋವಸ್ಸೇ ವಾ ಲದ್ಧಾ ಚೇವ ನಿಟ್ಠಿತಾ ಚಾತಿ ಅಯಮತ್ಥೋ ದಸ್ಸಿತೋ. ತತ್ಥ ಆಸಾಳ್ಹಿಮಾಸಸ್ಸ ಜುಣ್ಹಪಕ್ಖಪುಣ್ಣಮಿಯಂ ಲದ್ಧಾ ಚೇವ ನಿಟ್ಠಿತಾ ಚ ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಾ ‘‘ಏಕಾಹಾನಾಗತಾಯ ವಸ್ಸೂಪನಾಯಿಕಾಯ ಲದ್ಧಾ ಚೇವ ನಿಟ್ಠಿತಾ ಚಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಏತೇನೇವ ನಯೇನ ಜುಣ್ಹಪಕ್ಖಸ್ಸ ಛಟ್ಠಿಯಂ ಲದ್ಧಾ ಚೇವ ನಿಟ್ಠಿತಾ ಚ ‘‘ದಸಾಹಾನಾಗತಾಯ ವಸ್ಸೂಪನಾಯಿಕಾಯ ಲದ್ಧಾ ಚೇವ ನಿಟ್ಠಿತಾ ಚಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಯಾವ ಪಠಮಕತ್ತಿಕತೇಮಾಸಪುಣ್ಣಮೀ, ತಾವ ಅನ್ತೋತೇಮಾಸೇ ಲದ್ಧಾ ಚೇವ ನಿಟ್ಠಿತಾ ಚ ‘‘ಅನ್ತೋವಸ್ಸೇ ಲದ್ಧಾ ಚೇವ ನಿಟ್ಠಿತಾ ಚಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಪಠಮಕತ್ತಿಕತೇಮಾಸಪುಣ್ಣಮಿತೋ ಪರಞ್ಹಿ ಲದ್ಧಾ ಚೇವ ನಿಟ್ಠಿತಾ ಚ ಯಾವ ಚೀವರಕಾಲೋ ನಾತಿಕ್ಕಮತಿ, ತಾವ ಅನಧಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಠಪೇತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ನ ತತ್ರಾಯಂ ವಿಚಾರಣಾ ಸಮ್ಭವತಿ.
ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಅನ್ತೋದಸಾಹೇ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬಾತಿ ಅವಿಸೇಸೇನ ವುತ್ತೇಪಿ ವಸ್ಸಾನತೋ ಪುಬ್ಬೇ ಏಕಾಹದ್ವೀಹಾದಿವಸೇನ ಅನಾಗತಾಯ ವಸ್ಸೂಪನಾಯಿಕಾಯ ಲದ್ಧಾ ತೇಹಿ ದಿವಸೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ದಸಾಹಂ ಅನತಿಕ್ಕಮನ್ತೇನ ವಸ್ಸೂಪನಾಯಿಕದಿವಸತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅಧಿಟ್ಠಾನಕ್ಖೇತ್ತಂ ಸಮ್ಪತ್ತಾಯೇವ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬಾ, ನ ತತೋ ಪುಬ್ಬೇ ಅಧಿಟ್ಠಾನಸ್ಸ ಅಖೇತ್ತತ್ತಾ. ಅನ್ತೋವಸ್ಸೇ ಪನ ಲದ್ಧಾ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಅನ್ತೋವಸ್ಸೇ ಲದ್ಧದಿವಸತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ದಸಾಹಂ ಅನತಿಕ್ಕಾಮೇತ್ವಾ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬಾ.
ನನು ಚ ವಸ್ಸಾನತೋ ಪುಬ್ಬೇ ಅನಧಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ದಸಾಹಂ ಅತಿಕ್ಕಾಮೇತುಂ ವಟ್ಟತಿಯೇವ, ತಸ್ಮಾ ಅಧಿಟ್ಠಾನಸ್ಸ ಅಖೇತ್ತಭೂತೇಪಿ ದಿವಸೇ ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಅನ್ತೋದಸಾಹೇ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಕಸ್ಮಾ ವುತ್ತಂ? ಯಥಾ ‘‘ಅನ್ತೋವಸ್ಸೇ ಲದ್ಧಾಪಿ ಯಾವ ನ ನಿಟ್ಠಾತಿ, ತಾವ ಅನಧಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ದಸಾಹಂ ಅತಿಕ್ಕಾಮೇತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಅಕತಾಯ ಅನಧಿಟ್ಠಾನಕ್ಖೇತ್ತಸದಿಸಾಪಿ ಅತಿಕ್ಕನ್ತದಿವಸಾ ದಸಾಹಂ ಅತಿಕ್ಕಾಮೇತ್ವಾ ನಿಟ್ಠಿತಾಯ ಗಣನೂಪಗಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ನಿಟ್ಠಿತದಿವಸೇಯೇವ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬಾ, ಏವಮಿಧಾಪಿ ವಸ್ಸಾನತೋ ಪುಬ್ಬೇ ಅನಧಿಟ್ಠಾನಕ್ಖೇತ್ತಭೂತಾಪಿ ದಿವಸಾ ಲದ್ಧದಿವಸತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಗಣನೂಪಗಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ. ಯದಿ ಏವಂ ‘‘ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಅನ್ತೋದಸಾಹೇ’’ತಿ ಅವಿಸೇಸೇನ ವುತ್ತತ್ತಾ ದಸಾಹಾನಾಗತಾಯ ವಸ್ಸೂಪನಾಯಿಕಾಯ ಛಟ್ಠಿಯಂ ಲದ್ಧಾ ಪುಣ್ಣಮಿಯಂ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬಾತಿ ಆಪಜ್ಜತೀತಿ? ನಾಪಜ್ಜತಿ ‘‘ಚಾತುಮಾಸಂ ಅಧಿಟ್ಠಾತು’’ನ್ತಿ ವಚನೇನೇವ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತತ್ತಾ. ಏವಂ ಸನ್ತೇ ‘‘ದಸಾಹಾನಾಗತಾಯಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಕಿಂ ಪಯೋಜನನ್ತಿ ಚೇ? ವಸ್ಸಾನತೋ ಪುಬ್ಬೇಯೇವ ದಸಾಹೇ ಅತಿಕ್ಕನ್ತೇ ವಸ್ಸೂಪನಾಯಿಕದಿವಸೇ ನಿಟ್ಠಿತಾ ತದಹೇವ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬಾತಿ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ವುತ್ತನ್ತಿ ಇದಮೇತ್ಥ ಪಯೋಜನಂ. ತೇನೇವಾಹ – ‘‘ದಸಾಹಾತಿಕ್ಕಮೇ ನಿಟ್ಠಿತಾ ತದಹೇವ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬಾ’’ತಿ.
ದಸಾಹೇ ಅಪ್ಪಹೋನ್ತೇ ಚೀವರಕಾಲಂ ನಾತಿಕ್ಕಮೇತಬ್ಬಾತಿ ತೇಮಾಸಬ್ಭನ್ತರೇ ದಸಾಹೇ ಅಪ್ಪಹೋನ್ತೇ ಲದ್ಧಾ ಚೇವ ನಿಟ್ಠಿತಾ ಚ ಚೀವರಕಾಲಂ ನಾತಿಕ್ಕಮೇತಬ್ಬಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ ‘‘ಪಠಮಕತ್ತಿಕತೇಮಾಸಪುಣ್ಣಮಿತೋ ಪುಬ್ಬೇ ಸತ್ತಮಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಲದ್ಧಾ ಚೇವ ನಿಟ್ಠಿತಾ ಚ ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಾ ದಸಾಹೇ ಅನತಿಕ್ಕನ್ತೇಯೇವ ಚೀವರಕಾಲಂ ಓತಿಣ್ಣತ್ತಾ ತತ್ಥ ಅನಧಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾಪಿ ಠಪೇತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ. ಇಮಿನಾ ಚ ಇಮಂ ದೀಪೇತಿ – ಅಕತಾ ಚೇ ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಾ, ವಸ್ಸಾನಂ ಚಾತುಮಾಸಂ ಅಕತತ್ತಾಯೇವ ಪರಿಹಾರಂ ಲಭತಿ, ಕತಾಯ ಪನ ದಸಾಹಪರಮಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಅವಿಕೋಪೇತ್ವಾ ಪರಿಹಾರೋ ವತ್ತಬ್ಬೋತಿ.
ಯದಾ ವಾ ತದಾ ವಾ ಅಧಿಟ್ಠಾತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಚಾತುಮಾಸಬ್ಭನ್ತರೇ ದಸಾಹೇ ಅತಿಕ್ಕನ್ತೇಪಿ ನತ್ಥಿ ದೋಸೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ‘‘ಕದಾ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬಾ…ಪೇ… ಯದಿ ನಪ್ಪಹೋತಿ, ಯಾವ ಕತ್ತಿಕಪುಣ್ಣಮಾ ಪರಿಹಾರಂ ಲಭತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾಪಿ ಕುರುನ್ದಿವಚನೇನ ಅಕತಾಯ ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಾಯ ಚಾತುಮಾಸಂ ಪರಿಹಾರೋ, ಕತಾಯ ದಸಾಹಮೇವ ಪರಿಹಾರೋತಿ ಅಯಮತ್ಥೋ ದೀಪಿತೋಯೇವಾತಿ ಆಹ ‘‘ಅಪಿಚಾ’’ತಿಆದಿ.
ಪಾಳಿಯಂ ಅಚ್ಛಿನ್ನಚೀವರಸ್ಸ ನಟ್ಠಚೀವರಸ್ಸಾತಿಆದಿನಾ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯೇನ ಅನಾಪತ್ತಿ ವುತ್ತಾ, ಉದಾಹು ನಗ್ಗಸ್ಸ ನಹಾಯತೋ ದುಕ್ಕಟೇನ ಅನಾಪತ್ತಿ ವುತ್ತಾತಿ? ಕಿಮೇತ್ಥ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬಂ. ಸಬ್ಬಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು ಹಿ ಯತ್ಥ ಯತ್ಥ ಮೂಲಸಿಕ್ಖಾಪದೇನ ಆಪತ್ತಿಪ್ಪಸಙ್ಗೋ, ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಅನಾಪತ್ತಿದಸ್ಸನತ್ಥಂ ಅನಾಪತ್ತಿವಾರೋ ಆರಭೀಯತೀತಿ ಇಧಾಪಿ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯೇನ ಅನಾಪತ್ತಿದಸ್ಸನತ್ಥನ್ತಿ ಯುತ್ತಂ ವತ್ತುಂ. ನ ಹಿ ಮೂಲಾಪತ್ತಿಯಾ ಅನಾಪತ್ತಿಂ ಅದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಅನ್ತರಾ ವುತ್ತಾಯ ಏವ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಅನಾಪತ್ತಿದಸ್ಸನತ್ಥಂ ಅನಾಪತ್ತಿವಾರೋ ಆರಭೀಯತೀತಿ. ತೇನೇವ ತೀಸುಪಿ ಗಣ್ಠಿಪದೇಸು ಇದಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ಅಚ್ಛಿನ್ನಚೀವರಸ್ಸ ನಟ್ಠಚೀವರಸ್ಸ ಚಾತಿ ಏತ್ಥ ಅಚ್ಛಿನ್ನಸೇಸಚೀವರಸ್ಸ ನಟ್ಠಸೇಸಚೀವರಸ್ಸ ಚ ಅಸಮಯೇ ನಿವಾಸೇನ್ತಸ್ಸ ಪರಿಯೇಸನ್ತಸ್ಸ ಚ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಆಪದಾಸೂತಿ ಏತ್ಥ ಅನಿವತ್ಥಂ ಚೋರಾ ಹರನ್ತೀತಿ ಅಸಮಯೇ ನಿವಾಸೇನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತೀ’’ತಿ. ಮಾತಿಕಾಟ್ಠಕಥಾಯಮ್ಪಿ (ಕಙ್ಖಾ. ಅಟ್ಠ. ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ) ವುತ್ತಂ ‘‘ಅಚ್ಛಿನ್ನಚೀವರಸ್ಸ ವಾ ನಟ್ಠಚೀವರಸ್ಸ ವಾ ಅನಿವತ್ಥಂ ಚೋರಾ ಹರನ್ತೀತಿ ಏವಂ ಆಪದಾಸು ವಾ ನಿವಾಸಯತೋ ಉಮ್ಮತ್ತಕಾದೀನಞ್ಚ ಅನಾಪತ್ತೀ’’ತಿ. ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಪನ ನಗ್ಗಸ್ಸ ನಹಾಯತೋ ದುಕ್ಕಟೇನೇವ ಅನಾಪತ್ತಿಂ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ಅಚ್ಛಿನ್ನಚೀವರಸ್ಸಾತಿ ಏತಂ ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಮೇವ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ತೇಸಞ್ಹಿ ನಗ್ಗಾನಂ ಕಾಯೋವಸ್ಸಾಪನೇ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಏತ್ಥ ಚ ಮಹಗ್ಘವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ನಹಾಯನ್ತಸ್ಸ ಚೋರುಪದ್ದವೋ ಆಪದಾ ನಾಮಾ’’ತಿ ಯಂ ವುತ್ತಂ, ತತ್ಥ ಕಾರಣಂ ಪರಿಯೇಸಿತಬ್ಬಂ.
ಅಥ ಉಭಯೇನಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿದಸ್ಸನತ್ಥಂ ‘‘ಅಚ್ಛಿನ್ನಚೀವರಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿ ಆರದ್ಧನ್ತಿ ಏವಮಧಿಪ್ಪಾಯೋ ಸಿಯಾ, ಏವಮ್ಪಿ ‘‘ಅಚ್ಛಿನ್ನಚೀವರಸ್ಸಾತಿ ಏತಂ ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಮೇವ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ವಿಸೇಸೇತ್ವಾ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಏವಞ್ಹಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಸಿಯಾ ‘‘ಅಚ್ಛಿನ್ನಸೇಸಚೀವರಸ್ಸ ನಟ್ಠಸೇಸಚೀವರಸ್ಸ ವಾ ಅಸಮಯೇ ನಿವಾಸೇನ್ತಸ್ಸ ಪರಿಯೇಸನ್ತಸ್ಸ ಚ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯೇನ ಅನಾಪತ್ತಿ, ಅಚ್ಛಿನ್ನವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಸ್ಸ ನಟ್ಠವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಸ್ಸ ವಾ ನಗ್ಗಸ್ಸ ನಹಾಯತೋ ದುಕ್ಕಟೇನ ಅನಾಪತ್ತಿ, ಆಪದಾಸು ಅನಿವತ್ಥಂ ಚೋರಾ ಹರನ್ತೀತಿ ಅಸಮಯೇ ನಿವಾಸಯತೋ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯೇನ ಅನಾಪತ್ತಿ, ಮಹಗ್ಘವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ನಹಾಯನ್ತಸ್ಸ ಚೋರಾ ಹರನ್ತಿ, ನಗ್ಗಸ್ಸ ನಹಾಯತೋ ದುಕ್ಕಟೇನ ಅನಾಪತ್ತೀ’’ತಿ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವ.
ಅಙ್ಗೇಸು ಪನ ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಾಯ ಅತ್ತುದ್ದೇಸಿಕತಾ, ಅಸಮಯೇ ಪರಿಯೇಸನತಾ, ತಾಯ ಚ ಪಟಿಲಾಭೋತಿ ಇಮಾನಿ ತಾವ ಪರಿಯೇಸನಾಪತ್ತಿಯಾ ತೀಣಿ ಅಙ್ಗಾನಿ. ಸಚೀವರತಾ, ಆಪದಾಭಾವೋ, ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಾಯ ಸಕಭಾವೋ, ಅಸಮಯೇ ನಿವಾಸನನ್ತಿ ಇಮಾನಿ ನಿವಾಸನಾಪತ್ತಿಯಾ ಚತ್ತಾರಿ ಅಙ್ಗಾನಿ.
ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.