೨. ಊನಪಞ್ಚಬನ್ಧನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೬೧೦. ದುತಿಯಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ಹತ್ಥೇಸು ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರತೀತಿ ಪಾಳಿಪದಸ್ಸ ಹತ್ಥೇಸು ಲಭಿತಬ್ಬಪಿಣ್ಡತ್ಥಾಯ ಚರತೀತಿ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

೬೧೨-೬೧೩. ‘‘ತಸ್ಸ ಸೋ ಅಪತ್ತೋತಿ ವಚನತೋ ಸೋ ಪತ್ತೋ ಅಧಿಟ್ಠಾನಮ್ಪಿ ವಿಜಹತಿ ಅಪತ್ತತ್ತಾ. ಅಪತ್ತಭಾವತೋಯೇವ ಹಿ ‘ಪಞ್ಚಬನ್ಧನಂ ಪತ್ತಂ ಚೇತಾಪೇತೀ’ತಿ ಪಾಳಿಯಂ ನ ವುತ್ತ’’ನ್ತಿ ತೀಸುಪಿ ಗಣ್ಠಿಪದೇಸು ವುತ್ತಂ. ಕೇಚಿ ಪನ ‘‘ಅಪತ್ತೋತಿ ಇದಂ ‘ಅಞ್ಞಂ ಪತ್ತಂ ವಿಞ್ಞಾಪೇತುಂ ವಟ್ಟತೀ’ತಿ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ, ಸೋ ಪನ ಪತ್ತೋ ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ ನ ವಿಜಹತೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ, ತಂ ಯುತ್ತಂ ವಿಯ ದಿಸ್ಸತಿ ‘‘ಯಸ್ಸ ಪಞ್ಚ ಏಕಾಯೇವ ವಾ ದಸಙ್ಗುಲಾ, ಸೋ ಬದ್ಧೋಪಿ ಅಬದ್ಧೋಪಿ ಅಪತ್ತೋಯೇವಾ’’ತಿ ವಕ್ಖಮಾನತ್ತಾ. ನ ಹಿ ಮುಖವಟ್ಟಿಯಾ ಪಞ್ಚಸು ಠಾನೇಸು ದ್ವಙ್ಗುಲಮತ್ತಾಹಿ ರಾಜೀಹಿ ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ ವಿಜಹತೀತಿ ಸಕ್ಕಾ ವತ್ತುಂ, ಏಕಾಯ ಪನ ರಾಜಿಯಾ ದಸಙ್ಗುಲಾಯ ಸಚೇ ತತ್ಥ ವುತ್ತಪ್ಪಮಾಣೋ ಛಿದ್ದೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಛಿದ್ದೇನೇವ ಅಧಿಟ್ಠಾನವಿಜಹನಂ ಸಿಯಾತಿ ಯುತ್ತಂ ವತ್ತುಂ. ಬನ್ಧನೋಕಾಸೇ ಸತಿ ಅಸತಿ ವಾ ಬನ್ಧನವಿರಹಿತೋ ಪತ್ತೋ ಅಬನ್ಧನೋತಿ ವುತ್ತೋ, ಬನ್ಧನೋಕಾಸವಿರಹಿತೋಯೇವ ಪನ ಅಬನ್ಧನೋಕಾಸೋತಿ ವುತ್ತೋ.

ತಿಪುಸುತ್ತಕೇನ ವಾ ಬನ್ಧಿತ್ವಾತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಬನ್ಧಿತಬ್ಬೋ’’ತಿ ಪಾಠೋ ಗಹೇತಬ್ಬೋ. ಪುರಾಣಪೋತ್ಥಕೇಪಿ ಹಿ ಅಯಮೇವ ಪಾಠೋ ದಿಸ್ಸತಿ. ಸುದ್ಧೇಹಿ…ಪೇ… ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ಇದಂ ಉಣ್ಹಭೋಜನೇ ಪಕ್ಖಿತ್ತೇ ವಿಲೀಯಮಾನತ್ತಾ ವುತ್ತಂ. ಫಾಣಿತಂ ಝಾಪೇತ್ವಾ ಪಾಸಾಣಚುಣ್ಣೇನ ಬನ್ಧಿತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಪಾಸಾಣಚುಣ್ಣೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಫಾಣಿತಂ ಪಚಿತ್ವಾ ತಥಾಪಕ್ಕೇನ ಪಾಸಾಣಚುಣ್ಣೇನ ಬನ್ಧಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

೬೧೫. ಅನುಕಮ್ಪಾಯ ನ ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟನ್ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಯಸ್ಸ ಸೋ ಪತ್ತೋ ನ ರುಚ್ಚತಿ, ತಸ್ಸಪಿ ಅಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತಿ. ತೇನೇವ ಮಾತಿಕಾಟ್ಠಕಥಾಯಂ (ಕಙ್ಖಾ. ಅಟ್ಠ. ಊನಪಞ್ಚಬನ್ಧನಸೀಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ) ವುತ್ತಂ ‘‘ಸಚೇ ಥೇರಸ್ಸ ಪತ್ತೋ ನ ರುಚ್ಚತಿ, ಅಪ್ಪಿಚ್ಛತಾಯ ವಾ ನ ಗಣ್ಹಾತಿ, ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ. ಪತ್ತಪರಿಯನ್ತೋತಿ ಪರಿಯನ್ತಪತ್ತೋ, ಅವಸಾನಪತ್ತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ಪತ್ತಂ ಗಾಹಾಪೇನ್ತೇನ ಅಲಜ್ಜಿಂ ಅಗಾಹಾಪೇತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ ಭಿಕ್ಖವೇ ಆಧಾರಕನ್ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಪೀಠಾದೀಸು ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಆಧಾರಂ ಠಪೇತ್ವಾ ತತ್ಥ ಪತ್ತಂ ಠಪೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ ಆಧಾರಠಪನೋಕಾಸಸ್ಸ ಅನಿಯಮಿತತ್ತಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ಅಪರಿಭೋಗೇನಾತಿ ಅಯುತ್ತಪರಿಭೋಗೇನ.

೬೧೬. ಪಾಳಿಯಂ ‘‘ಅಬನ್ಧನೇನ ಪತ್ತೇನ ಅಬನ್ಧನಂ ಪತ್ತಂ. ಏಕಬನ್ಧನಂ ಪತ್ತಂ… ದ್ವಿಬನ್ಧನಂ ಪತ್ತಂ… ತಿಬನ್ಧನಂ… ಚತುಬನ್ಧನಂ… ಅಬನ್ಧನೋಕಾಸಂ… ಏಕ… ದ್ವಿ… ತಿ… ಚತುಬನ್ಧನೋಕಾಸಂ ಪತ್ತಂ ಚೇತಾಪೇತೀ’’ತಿ ಏವಂ ಏಕೇಕೇನ ಪತ್ತೇನ ದಸಧಾ ದಸವಿಧಂ ಪತ್ತಂ ಚೇತಾಪನವಸೇನ ಏಕನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಪಾಚಿತ್ತಿಯಸತಂ ವುತ್ತಂ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ಪಮಾಣಯುತ್ತಂ ಅಗ್ಗಹಿತಕಾಳವಣ್ಣಮ್ಪಿ ಪತ್ತಂ ವಿಞ್ಞಾಪೇನ್ತಸ್ಸ ಆಪತ್ತಿಯೇವಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಅಧಿಟ್ಠಾನುಪಗಪತ್ತಸ್ಸ ಊನಪಞ್ಚಬನ್ಧನತಾ, ಅತ್ತುದ್ದೇಸಿಕತಾ, ಅಕತವಿಞ್ಞತ್ತಿ, ತಾಯ ಚ ಪಟಿಲಾಭೋತಿ ಇಮಾನೇತ್ಥ ಚತ್ತಾರಿ ಅಙ್ಗಾನಿ.

ಊನಪಞ್ಚಬನ್ಧನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.