೧೦. ರಾಜಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೫೩೭-೫೩೯. ರಾಜಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ಪನ ‘‘ಅಜ್ಜಣ್ಹೋ’’ತಿ ಪಾಠೇ ‘‘ಅಜ್ಜುಣ್ಹೋ’’ತಿಪಿ ಪಠನ್ತಿ. ಭೋಗೋತಿ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬೋ. ಯಂ ವುತ್ತಂ ಮಾತಿಕಾಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ಇಮಿನಾ ಚೀವರಚೇತಾಪನ್ನೇನ ಚೀವರಂ ಚೇತಾಪೇತ್ವಾ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಚೀವರೇನ ಅಚ್ಛಾದೇಹೀತಿ ಇದಂ ಆಗಮನಸುದ್ಧಿಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ. ಸಚೇ ಹಿ ‘ಇದಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ದೇಹೀ’ತಿ ಪೇಸೇಯ್ಯ, ಆಗಮನಸ್ಸ ಅಸುದ್ಧತ್ತಾ ಅಕಪ್ಪಿಯವತ್ಥುಂ ಆರಬ್ಭ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕೋಪಿ ನಿದ್ದಿಸಿತಬ್ಬೋ ನ ಭವೇಯ್ಯಾ’’ತಿ, ತತ್ಥ ಆಗಮನಸ್ಸ ಸುದ್ಧಿಯಾ ವಾ ಅಸುದ್ಧಿಯಾ ವಾ ವಿಸೇಸಪ್ಪಯೋಜನಂ ನ ದಿಸ್ಸತಿ. ಸತಿಪಿ ಹಿ ಆಗಮನಸ್ಸ ಅಸುದ್ಧಭಾವೇ ದೂತೋ ಅತ್ತನೋ ಕುಸಲತಾಯ ಕಪ್ಪಿಯವೋಹಾರೇನ ವದತಿ, ‘‘ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕೋ ನ ನಿದ್ದಿಸಿತಬ್ಬೋ’’ತಿ ಇದಂ ನತ್ಥಿ, ನ ಚ ದೂತೇನ ಕಪ್ಪಿಯವೋಹಾರವಸೇನ ವುತ್ತೇ ದಾಯಕೇನ ಇದಂ ಕಥಂ ಪೇಸಿತನ್ತಿ ಈದಿಸೀ ವಿಚಾರಣಾ ಉಪಲಬ್ಭತಿ, ಅವಿಚಾರೇತ್ವಾ ಚ ತಂ ನ ಸಕ್ಕಾ ಜಾನಿತುಂ, ಯದಿ ಪನ ಆಗಮನಸ್ಸ ಅಸುದ್ಧತ್ತಾ ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕೋ ನಿದ್ದಿಸಿತಬ್ಬೋ ನ ಭವೇಯ್ಯ, ಚೀವರಾನಂ ಅತ್ಥಾಯ ದೂತಸ್ಸ ಹತ್ಥೇ ಅಕಪ್ಪಿಯವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಪೇಸಿತೇ ಸಬ್ಬತ್ಥ ದಾಯಕೇನ ಕಥಂ ಪೇಸಿತನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾವ ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕೋ ನಿದ್ದಿಸಿತಬ್ಬೋ ಭವೇಯ್ಯ. ತಸ್ಮಾ ಅಸತಿಪಿ ಆಗಮನಸುದ್ಧಿಯಂ ಸಚೇ ಸೋ ದೂತೋ ಅತ್ತನೋ ಕುಸಲತಾಯ ಕಪ್ಪಿಯವೋಹಾರವಸೇನ ವದತಿ, ದೂತಸ್ಸೇವ ವಚನಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಯದಿ ಹಿ ಆಗಮನಸುದ್ಧಿಯೇವೇತ್ಥ ಪಮಾಣಂ, ಮೂಲಸಾಮಿಕೇನ ಕಪ್ಪಿಯವೋಹಾರವಸೇನ ಪೇಸಿತಸ್ಸ ದೂತಸ್ಸ ಅಕಪ್ಪಿಯವೋಹಾರವಸೇನ ವದತೋಪಿ ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕೋ ನಿದ್ದಿಸಿತಬ್ಬೋ ಭವೇಯ್ಯ, ತಸ್ಮಾ ಸಬ್ಬತ್ಥ ದೂತವಚನಮೇವ ಪಮಾಣನ್ತಿ ಗಹೇತಬ್ಬಂ.

ಇಮಿನಾ ಚೀವರಚೇತಾಪನ್ನೇನಾತಿಆದಿನಾ ಪನ ಇಮಮತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ – ಕಪ್ಪಿಯ ವಸೇನ ಆಗತಮ್ಪಿ ಚೀವರಮೂಲಂ ಈದಿಸೇನ ದೂತವಚನೇನ ಅಕಪ್ಪಿಯಂ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ತಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬನ್ತಿ. ತೇನೇವಾಹ – ‘‘ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಸೋ ದೂತೋ ಏವಮಸ್ಸ ವಚನೀಯೋ’’ತಿಆದಿ. ಸುವಣ್ಣಂ, ರಜತಂ, ಕಹಾಪಣೋ, ಮಾಸಕೋತಿ ಇಮಾನಿ ಹಿ ಚತ್ತಾರಿ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯವತ್ಥೂನಿ, ಮುತ್ತಾ, ಮಣಿ, ವೇಳುರಿಯೋ, ಸಙ್ಖೋ, ಸಿಲಾ, ಪವಾಳಂ, ಲೋಹಿತಙ್ಕೋ, ಮಸಾರಗಲ್ಲಂ, ಸತ್ತ ಧಞ್ಞಾನಿ, ದಾಸಿದಾಸಂ, ಖೇತ್ತಂ, ವತ್ಥು, ಪುಪ್ಫಾರಾಮಫಲಾರಾಮಾದಯೋತಿ ಇಮಾನಿ ದುಕ್ಕಟವತ್ಥೂನಿ ಚ ಅತ್ತನೋ ವಾ ಚೇತಿಯಸಙ್ಘಗಣಪುಗ್ಗಲಾನಂ ವಾ ಅತ್ಥಾಯ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತುಂ ನ ವಟ್ಟನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ತಂ ಸಾದಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ‘‘ನ ಖೋ ಮಯಂ, ಆವುಸೋ, ಚೀವರಚೇತಾಪನ್ನಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ‘‘ಚೀವರಞ್ಚ ಖೋ ಮಯಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾಮಾ’’ತಿ ಇದಂ ಪನ ಅತ್ತಾನಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಆಭತತ್ತಾ ವತ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ತಸ್ಮಾ ವುತ್ತಂ. ‘‘ವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಕರೋ ನಿದ್ದಿಸಿತಬ್ಬೋ’’ತಿ ಇದಂ ‘‘ಅತ್ಥಿ ಪನಾಯಸ್ಮತೋ ಕೋಚಿ ವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಕರೋ’’ತಿ ಕಪ್ಪಿಯವಚನೇನ ವುತ್ತತ್ತಾ ಅನುಞ್ಞಾತಂ. ಸಚೇ ಪನ ದೂತೋ ‘‘ಕೋ ಇಮಂ ಗಣ್ಹಾತೀ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಕಸ್ಸ ದೇಮೀ’’ತಿ ವಾ ವದತಿ, ನ ನಿದ್ದಿಸಿತಬ್ಬೋ. ‘‘ಆರಾಮಿಕೋ ವಾ ಉಪಾಸಕೋ ವಾ’’ತಿ ಇದಂ ಸಾರುಪ್ಪತಾಯ ವುತ್ತಂ, ಠಪೇತ್ವಾ ಪನ ಪಞ್ಚ ಸಹಧಮ್ಮಿಕೇ ಯೋ ಕೋಚಿ ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕೋ ವಟ್ಟತಿ. ‘‘ಏಸೋ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖೂನಂ ವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಕರೋ’’ತಿ ಇದಂ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಕಪ್ಪಿಯವಚನದಸ್ಸನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ. ಏವಮೇವ ಹಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ‘‘ಏತಸ್ಸ ದೇಹೀ’’ತಿಆದಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಸೋ ವಾ ಚೇತಾಪೇಸ್ಸತಿ ವಾತಿ ಏತ್ಥ ಏಕೋ ವಾ-ಸದ್ದೋ ಪದಪೂರಣೋ, ‘‘ಸಞ್ಞತ್ತೋ ಸೋ ಮಯಾ’’ತಿಆದಿ ಪನ ದೂತೇನ ಏವಂ ಆರೋಚಿತೇಯೇವ ತಂ ಚೋದೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ನೇವಾಸ್ಸ ಹತ್ಥೇ ದತ್ವಾ ಗತಮತ್ತಕಾರಣೇನಾತಿ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ.

ಏತಾನಿ ಹಿ ವಚನಾನಿ…ಪೇ… ನ ವತ್ತಬ್ಬೋತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಏವಂ ವದನ್ತೋ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಸ್ಸ ಕತತ್ತಾ ವತ್ತಭೇದೇ ದುಕ್ಕಟಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಚೋದನಾ ಪನ ಹೋತಿಯೇವಾ’’ತಿ ಮಹಾಗಣ್ಠಿಪದೇ ಮಜ್ಝಿಮಗಣ್ಠಿಪದೇ ಚ ವುತ್ತಂ. ಉದ್ದಿಟ್ಠಚೋದನಾಪರಿಚ್ಛೇದಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾತಿ ‘‘ದುತಿಯಮ್ಪಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ’’ತಿಆದಿನಾ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ. ಪುಚ್ಛಿಯಮಾನೋತಿ ಏತ್ಥ ಪುಚ್ಛಿಯಮಾನೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ ಗಹೇತಬ್ಬೋತಿ ಆಹ ‘‘ಕರಣತ್ಥೇ ಪಚ್ಚತ್ತವಚನ’’ನ್ತಿ. ಆಗತಕಾರಣಂ ಭಞ್ಜತೀತಿ ಆಗತಕಾರಣಂ ವಿನಾಸೇತಿ.

ಏತ್ಥ ಕೇಚಿ ವದನ್ತಿ ‘‘ಆಗತಕಾರಣಂ ನಾಮ ಚೀವರಗ್ಗಹಣಂ, ತಂ ಭಞ್ಜತೀತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಪುನ ತಂ ಚೀವರಂ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಆಕಾರೇನ ಗಹೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ. ಕೇಚಿ ಪನ ‘‘ಆಗತಕಾರಣಂ ನಾಮ ಕಾಯವಾಚಾಹಿ ಚೋದನಾ, ತಂ ಭಞ್ಜತೀತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಪುನ ತಂ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಆಕಾರೇನ ಚೋದೇತುಂ ನ ಲಭತಿ. ಸಚೇ ಸಯಮೇವ ದೇತಿ, ಮೂಲಸಾಮಿಕೋ ವಾ ದಾಪೇತಿ, ಗಹೇತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ಅಪರೇ ಪನ ‘‘ಆಗತಕಾರಣಂ ನಾಮ ಠಾನಂ, ತಂ ಭಞ್ಜತೀತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಯಥಾ ‘ಅತ್ಥೋ ಮೇ, ಆವುಸೋ, ಚೀವರೇನಾ’ತಿ ಏಕಾಯ ಚೋದನಾಯ ದ್ವೇ ಠಾನಾನಿ ಭಞ್ಜತಿ, ಏವಮಿಧಾಪಿ ಸಚೇ ಆಸನೇ ನಿಸೀದತಿ, ಏಕಾಯ ನಿಸಜ್ಜಾಯ ದ್ವೇ ಠಾನಾನಿ ಭಞ್ಜತಿ. ಆಮಿಸಂ ಚೇ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ, ಏಕೇನ ಪಟಿಗ್ಗಹಣೇನ ದ್ವೇ ಠಾನಾನಿ ಭಞ್ಜತಿ. ಧಮ್ಮಂ ಚೇ ಭಾಸತಿ, ಧಮ್ಮದೇಸನಾಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ವುತ್ತಪರಿಚ್ಛೇದಾಯ ಏಕಾಯ ವಾಚಾಯ ದ್ವೇ ಠಾನಾನಿ ಭಞ್ಜತೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ಇಮೇಸಂ ಪನ ಸಬ್ಬೇಸಮ್ಪಿ ವಾದಂ ‘‘ಅಯುತ್ತ’’ನ್ತಿ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ತೀಸುಪಿ ಗಣ್ಠಿಪದೇಸು ಇದಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ಆಗತಕಾರಣಂ ನಾಮ ಠಾನಮೇವ, ತಸ್ಮಾ ‘ನ ಕತ್ತಬ್ಬ’ನ್ತಿ ವಾರಿತಸ್ಸ ಕತತ್ತಾ ನಿಸಜ್ಜಾದೀಸು ಕತೇಸು ಛಸು ಠಾನೇಸು ಏಕಂ ಠಾನಂ ಭಞ್ಜತೀ’’ತಿ.

ತತ್ರ ತತ್ರ ಠಾನೇ ತಿಟ್ಠತೀತಿ ಇದಂ ಚೋದಕಸ್ಸ ಠಿತಟ್ಠಾನತೋ ಅಪಕ್ಕಮ್ಮ ತತ್ರ ತತ್ರ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಠಾನಂಯೇವ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ‘‘ಸಾಮಂ ವಾ ಗನ್ತಬ್ಬಂ, ದೂತೋ ವಾ ಪಾಹೇತಬ್ಬೋ’’ತಿ ಇದಂ ಸಭಾವತೋ ಚೋದೇತುಂ ಅನಿಚ್ಛನ್ತೇನಪಿ ಕಾತಬ್ಬಮೇವಾತಿ ವದನ್ತಿ. ಮುಖಂ ವಿವರಿತ್ವಾ ಸಯಮೇವ ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕತ್ತಂ ಉಪಗತೋತಿ ಮುಖವೇವಟಿಕಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕೋ. ಅವಿಚಾರೇತುಕಾಮತಾಯಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪಕ್ಖೇ ‘‘ನತ್ಥಮ್ಹಾಕಂ ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕೋ’’ತಿ ಇದಂ ‘‘ತಾದಿಸಂ ಕರೋನ್ತೋ ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕೋ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ವುತ್ತಂ.

‘‘ಮೇಣ್ಡಕಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ವುತ್ತನಯೇನ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಇದಾನಿ ತಂ ಮೇಣ್ಡಕಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ವುತ್ತಞ್ಹೇತ’’ನ್ತಿಆದಿಮಾಹ. ಇದಮೇವ ಹಿ ‘‘ಸನ್ತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸದ್ಧಾ ಪಸನ್ನಾ’’ತಿಆದಿವಚನಂ ಭೇಸಜ್ಜಕ್ಖನ್ಧಕೇ ಮೇಣ್ಡಕವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ (ಮಹಾವ. ೨೯೯) ವುತ್ತತ್ತಾ ‘‘ಮೇಣ್ಡಕಸಿಕ್ಖಾಪದ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಹಿ ಮೇಣ್ಡಕೇನ ನಾಮ ಸೇಟ್ಠಿನಾ –

‘‘ಸನ್ತಿ, ಭನ್ತೇ, ಮಗ್ಗಾ ಕನ್ತಾರಾ ಅಪ್ಪೋದಕಾ ಅಪ್ಪಭಕ್ಖಾ, ನ ಸುಕರಾ ಅಪಾಥೇಯ್ಯೇನ ಗನ್ತುಂ, ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪಾಥೇಯ್ಯಂ ಅನುಜಾನಾತೂ’’ತಿ –

ಯಾಚಿತೇನ ಭಗವತಾ –

‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಾಥೇಯ್ಯಂ ಪರಿಯೇಸಿತುಂ. ತಣ್ಡುಲೋ ತಣ್ಡುಲತ್ಥಿಕೇನ, ಮುಗ್ಗೋ ಮುಗ್ಗತ್ಥಿಕೇನ, ಮಾಸೋ ಮಾಸತ್ಥಿಕೇನ, ಲೋಣಂ ಲೋಣತ್ಥಿಕೇನ, ಗುಳೋ ಗುಳತ್ಥಿಕೇನ, ತೇಲಂ ತೇಲತ್ಥಿಕೇನ, ಸಪ್ಪಿ ಸಪ್ಪಿತ್ಥಿಕೇನಾ’’ತಿ –

ವತ್ವಾ ಇದಂ ವುತ್ತಂ –

‘‘ಸನ್ತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮನುಸ್ಸಾ ಸದ್ಧಾ ಪಸನ್ನಾ, ತೇ ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕಾನಂ ಹತ್ಥೇ ಹಿರಞ್ಞಂ ಉಪನಿಕ್ಖಿಪನ್ತಿ ‘ಇಮಿನಾ ಅಯ್ಯಸ್ಸ ಯಂ ಕಪ್ಪಿಯಂ, ತಂ ದೇಥಾ’ತಿ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಂ ತತೋ ಕಪ್ಪಿಯಂ, ತಂ ಸಾದಿತುಂ, ನ ತ್ವೇವಾಹಂ ಭಿಕ್ಖವೇ ಕೇನಚಿ ಪರಿಯಾಯೇನ ಜಾತರೂಪರಜತಂ ಸಾದಿತಬ್ಬಂ ಪರಿಯೇಸಿತಬ್ಬನ್ತಿ ವದಾಮೀ’’ತಿ.

ಹಿರಞ್ಞಂ ಉಪನಿಕ್ಖಿಪನ್ತೀತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಆರೋಚನಂ ಅತ್ಥಿಯೇವಾತಿ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಅಞ್ಞಥಾ ಅನಿದ್ದಿಟ್ಠಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕತ್ತಂ ಭಜತೀತಿ ನ ಚೋದೇತಬ್ಬೋ ಸಿಯಾ. ಯದಿ ಮೂಲಂ ಸನ್ಧಾಯ ಚೋದೇತಿ, ತಂ ಸಾದಿತಮೇವ ಸಿಯಾತಿ ಆಹ ‘‘ಮೂಲಂ ಅಸಾದಿಯನ್ತೇನಾ’’ತಿ.

‘‘ಅಞ್ಞಾತಕಅಪ್ಪವಾರಿತೇಸು ವಿಯ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಇದಂ ಅತ್ತನಾ ಚೋದನಾಠಾನಞ್ಚ ನ ಕಾತಬ್ಬನ್ತಿ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ. ಅಞ್ಞಂ ಪನ ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕಂ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಲೋಕಚಾರಿತ್ತವಸೇನ ಅನುಯುಞ್ಜಿತ್ವಾಪಿ ಕಪ್ಪಿಯವತ್ಥುಂ ಆಹರಾಪೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ ಅತ್ತಾನಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಸ್ಸ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಕತ್ತಾ’’ತಿ ಕೇಚಿ ವದನ್ತಿ, ತಂ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ಅಞ್ಞಾತಕಅಪ್ಪವಾರಿತೇಸು ವಿಯ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಸಯಮೇವ ಚೀವರಂ ಆನೇತ್ವಾ ದೇನ್ತಿ, ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ನೋ ಚೇ, ಕಿಞ್ಚಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಾ’’ತಿ ದಳ್ಹಂ ಕತ್ವಾ ವುತ್ತತ್ತಾ ನ ಗಹೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಖನ್ತಿ. ನ ಹಿ ಅಞ್ಞಾತಕಅಪ್ಪವಾರಿತಂ ಸಯಂ ಅವಿಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞೇನ ವಿಞ್ಞಾಪೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ನ ಚ ಯತ್ಥ ಅಞ್ಞಂ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಆಹರಾಪೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ತತ್ಥ ಸಯಂ ಗನ್ತ್ವಾ ನ ಆಹರಾಪೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಸಕ್ಕಾ ವತ್ಥುಂ. ಯದಿ ಚೇತ್ಥ ಅಞ್ಞೇನ ಆಹರಾಪೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ‘‘ಅಞ್ಞಾತಕಅಪ್ಪವಾರಿತೇಸು ವಿಯ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿಆದಿವಚನಮೇವ ನಿರತ್ಥಕಂ ಸಿಯಾ. ‘‘ದೂತೇನಾ’’ತಿ ಇಮಸ್ಸ ಬ್ಯಭಿಚಾರಂ ದಸ್ಸೇತಿ ‘‘ಸಯಂ ಆಹರಿತ್ವಾಪೀ’’ತಿ. ದದನ್ತೇಸೂತಿ ಇಮಿನಾ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಪಿಣ್ಡಪಾತಾದೀನಂ ಅತ್ಥಾಯಾತಿ ಇಮಿನಾ ಪನ ‘‘ಚೀವರಚೇತಾಪನ್ನ’’ನ್ತಿ ಇಮಸ್ಸ ಬ್ಯಭಿಚಾರಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಏಸೇವ ನಯೋ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಪಿಣ್ಡಪಾತಾದೀನಂ ಅತ್ಥಾಯ ದಿನ್ನೇಪಿ ಠಾನಚೋದನಾದಿ ಸಬ್ಬಂ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಕಾತಬ್ಬಂ.

ಪಟಿಗ್ಗಹಣೇಪಿ ಪರಿಭೋಗೇಪಿ ಆಪತ್ತೀತಿ ಪಟಿಗ್ಗಹಣೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ, ಪರಿಭೋಗೇ ದುಕ್ಕಟಂ. ಸ್ವೇವ ಸಾಪತ್ತಿಕೋತಿ ದುಕ್ಕಟಾಪತ್ತಿಂ ಸನ್ಧಾಯ ವದತಿ. ಇದಞ್ಚ ಅಟ್ಠಕಥಾಪಮಾಣೇನೇವ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ‘‘ಪರಸ್ಸ ನಿದ್ದೋಸಭಾವದಸ್ಸನತ್ಥಂ ಸ್ವೇವ ಸಾಪತ್ತಿಕೋ ಸದೋಸೋತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತೀ’’ತಿಪಿ ವದನ್ತಿ. ‘‘ಚೋದೇತೀತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಪನ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಚೋದೇತೀತಿ ಕತ್ವಾ ಸ್ವೇವ ಸಾಪತ್ತಿಕೋತಿ ಇದಂ ದುಕ್ಕಟಂಯೇವ ಸನ್ಧಾಯ ವತ್ತುಂ ಯುತ್ತ’’ನ್ತಿ ತೀಸುಪಿ ಗಣ್ಠಿಪದೇಸು ವುತ್ತಂ. ಪಟಿಗ್ಗಹಣೇಪಿ ಪರಿಭೋಗೇಪಿ ಆಪತ್ತಿಯೇವಾತಿ ದುಕ್ಕಟಮೇವ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ತಳಾಕಸ್ಸಪಿ ಖೇತ್ತಸಙ್ಗಹಿತತ್ತಾ ತಸ್ಸ ಪಟಿಗ್ಗಹಣೇಪಿ ಆಪತ್ತಿ ವುತ್ತಾ. ಚತ್ತಾರೋ ಪಚ್ಚಯೇ ಸಙ್ಘೋ ಪರಿಭುಞ್ಜತೂತಿ ದೇತೀತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ ಚತ್ತಾರೋ ಪಚ್ಚಯೇ ಪರಿಭುಞ್ಚತು, ತಳಾಕಂ ದಮ್ಮೀ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಚತುಪಚ್ಚಯಪರಿಭೋಗತ್ಥಂ ತಳಾಕಂ ದಮ್ಮೀ’’ತಿ ವಾ ವದತಿ, ವಟ್ಟತಿಯೇವ. ‘‘ಇತೋ ತಳಾಕತೋ ಉಪ್ಪನ್ನೇ ಚತ್ತಾರೋ ಪಚ್ಚಯೇ ದಮ್ಮೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಪನ ವತ್ತಬ್ಬಮೇವ ನತ್ಥಿ.

ಅಮ್ಹಾಕಂ ಏಕಂ ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕಂ ಠಪೇಥಾತಿ ವುತ್ತೇತಿ ಇದಂ ಈದಿಸಂಯೇವ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಕಪ್ಪಿಯಕ್ಕಮೇನ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತೇಸು ಖೇತ್ತತಳಾಕಾದೀಸು ಪನ ಅವುತ್ತೇಪಿ ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕಂ ಠಪೇತುಂ ಲಬ್ಭತಿಯೇವ. ಯಸ್ಮಾ ಪರಸನ್ತಕಂ ನಾಸೇತುಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ನ ಸಸ್ಸಕಾಲೇ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ‘‘ಜನಪದಸ್ಸ ಸಾಮಿಕೋತಿ ಇಮಿನಾವ ಯೋ ತಂ ಜನಪದಂ ವಿಚಾರೇತಿ, ತೇನಪಿ ಅಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ದಿನ್ನಂ ವಟ್ಟತಿಯೇವಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ಉದಕವಾಹಕನ್ತಿ ಉದಕಮಾತಿಕಂ. ಕಪ್ಪಿಯವೋಹಾರೇಪೀತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ವಿಧಾನಂ ವಕ್ಖಾಮಾ’’ತಿ ಪಾಠಸೇಸೋ. ಉದಕವಸೇನಾತಿ ಉದಕಪರಿಭೋಗತ್ಥಂ. ಸುದ್ಧಚಿತ್ತಾನನ್ತಿ ಕೇವಲಂ ಉದಕಪರಿಭೋಗತ್ಥಮೇವಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಅಲಜ್ಜಿನಾ ಕಾರಾಪಿತೇ ವತ್ತಬ್ಬಮೇವ ನತ್ಥೀತಿ ಆಹ ‘‘ಲಜ್ಜೀಭಿಕ್ಖುನಾ’’ತಿ. ಪಕತಿಭಾಗೋ ನಾಮ ಇಮಸ್ಮಿಂ ರಟ್ಠೇ ಚತುಅಮ್ಬಣಮತ್ತಂ. ಅಕಟ್ಠಪುಬ್ಬಂ ನವಸಸ್ಸಂ ನಾಮ. ಅಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಭಾಗೇತಿ ‘‘ಏತ್ತಕೇ ಭೂಮಿಭಾಗೇ ಏತ್ತಕೋ ಭಾಗೋ ದಾತಬ್ಬೋ’’ತಿ ಏವಂ ಅಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಭಾಗೇ.

ರಜ್ಜುಯಾ ವಾ ದಣ್ಡೇನ ವಾತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಪಾದೇಹಿಪಿ ಮಿನಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ಖಲೇ ವಾ ಠತ್ವಾ ರಕ್ಖತೀತಿ ಏತ್ಥ ಪನ ಥೇನೇತ್ವಾ ಗಣ್ಹನ್ತೇ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಮಾ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ನಿವಾರೇನ್ತೋ ರಕ್ಖತಿ ನಾಮ. ಸಚೇ ಪನ ಅವಿಚಾರೇತ್ವಾ ಕೇವಲಂ ತುಣ್ಹೀಭೂತೋವ ರಕ್ಖಣತ್ಥಾಯ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ತಿಟ್ಠತಿ, ವಟ್ಟತಿ. ಸಚೇಪಿ ತಸ್ಮಿಂ ತುಣ್ಹೀಭೂತೇ ಚೋರಿಕಾಯ ಹರನ್ತಿ, ‘‘ಮಯಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಆರೋಚೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಏವಂ ವತ್ತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ವದನ್ತಿ. ನೀಹರಾಪೇತಿ ಪಟಿಸಾಮೇತೀತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ‘‘ಸಚೇ ಪರಿಯಾಯೇನ ವದತಿ, ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ಅಪುಬ್ಬಸ್ಸ ಅನುಪ್ಪಾದಿತತ್ತಾ ಅಞ್ಞೇಸಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಆಹ ‘‘ತಸ್ಸೇವ ತಂ ಅಕಪ್ಪಿಯ’’ನ್ತಿ.

ನನು ಚ ದುಬ್ಬಿಚಾರಿತಮತ್ತೇನ ತಸ್ಸೇವ ತಂ ಅಕಪ್ಪಿಯಂ, ನ ಸಬ್ಬೇಸಂ ರೂಪಿಯಸಂವೋಹಾರೇ ಚತುತ್ಥಪತ್ತೋ ವಿಯ. ವುತ್ತಞ್ಹಿ ತತ್ಥ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೫೮೯) ‘‘ಯೋ ಪನ ರೂಪಿಯಂ ಅಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘ಥೇರಸ್ಸ ಪತ್ತಂ ಕಿಣಿತ್ವಾ ದೇಹೀ’ತಿ ಪಹಿತಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಕಮ್ಮಾರಕುಲಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪತ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘ಇಮೇ ಕಹಾಪಣೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಇಮಂ ದೇಹೀ’ತಿ ಕಹಾಪಣೇ ದಾಪೇತ್ವಾ ಗಹಿತೋ, ಅಯಂ ಪತ್ತೋ ಏತಸ್ಸೇವ ಭಿಕ್ಖುನೋ ನ ವಟ್ಟತಿ ದುಬ್ಬಿಚಾರಿತತ್ತಾ, ಅಞ್ಞೇಸಂ ಪನ ವಟ್ಟತಿ ಮೂಲಸ್ಸ ಅಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತತ್ತಾ’’ತಿ. ತಸ್ಮಾ ಯಂ ತೇ ಆಹರನ್ತಿ, ಸಬ್ಬೇಸಂ ಅಕಪ್ಪಿಯಂ. ಕಸ್ಮಾ? ಕಹಾಪಣಾನಂ ವಿಚಾರಿತತ್ತಾತಿ ಇದಂ ಕಸ್ಮಾ ವುತ್ತನ್ತಿ? ಏತ್ಥ ಕೇಚಿ ವದನ್ತಿ ‘‘ಕಹಾಪಣೇ ಸಾದಿಯಿತ್ವಾ ವಿಚಾರಿತಂ ಸನ್ಧಾಯ ಏವಂ ವುತ್ತ’’ನ್ತಿ. ಸಙ್ಘಿಕತ್ತಾ ಚ ನಿಸ್ಸಜ್ಜಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾ, ತಸ್ಮಾ ಸಬ್ಬೇಸಂ ನ ಕಪ್ಪತೀತಿ ತೇಸಂ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಕೇಚಿ ಪನ ‘‘ಅಸಾದಿಯಿತ್ವಾಪಿ ಕಹಾಪಣಾನಂ ವಿಚಾರಿತತ್ತಾ ರೂಪಿಯಸಂವೋಹಾರೋ ಕತೋ ಹೋತಿ, ಸಙ್ಘಿಕತ್ತಾ ಚ ನಿಸ್ಸಜ್ಜಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾ, ತಸ್ಮಾ ಸಬ್ಬೇಸಂ ನ ಕಪ್ಪತೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ಗಣ್ಠಿಪದೇಸು ಪನ ತೀಸುಪಿ ಇದಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ಚತುತ್ಥಪತ್ತೋ ಗಿಹಿಸನ್ತಕಾನಂಯೇವ ಕಹಾಪಣಾನಂ ವಿಚಾರಿತತ್ತಾ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಕಪ್ಪತಿ, ಇಧ ಪನ ಸಙ್ಘಿಕಾನಂ ವಿಚಾರಿತತ್ತಾ ಸಬ್ಬೇಸಂ ನ ಕಪ್ಪತೀ’’ತಿ. ಸಬ್ಬೇಸಮ್ಪಿ ವಾದೋ ತೇನ ತೇನ ಪರಿಯಾಯೇನ ಯುಜ್ಜತಿಯೇವ.

ಚತುಸಾಲದ್ವಾರೇತಿ ಭೋಜನಸಾಲಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಪರಿಯಾಯೇನ ಕಥಿತತ್ತಾತಿ ‘‘ಗಣ್ಹಾ’’ತಿ ಅವತ್ವಾ ‘‘ಸೀಮಾ ಗತಾ’’ತಿ ಪರಿಯಾಯೇನ ಕಥಿತತ್ತಾ. ಪಕತಿಭೂಮಿಕರಣತ್ಥಂ ‘‘ಹೇಟ್ಠಾ ಗಹಿತಂ ಪಂಸು’’ನ್ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ದಾಸಂ ದಮ್ಮೀತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಮನುಸ್ಸಂ ದಮ್ಮೀತಿ ವುತ್ತೇ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ಕುಕ್ಕುಟಸೂಕರಾ…ಪೇ… ವಟ್ಟತೀತಿ ಏತ್ಥ ಕುಕ್ಕುಟಸೂಕರೇಸು ದೀಯಮಾನೇಸು ‘‘ಇಮೇಹಿ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅತ್ಥೋ ನತ್ಥಿ, ಸುಖಂ ಜೀವನ್ತು, ಅರಞ್ಞೇ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಥಾ’’ತಿ ವತ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ‘‘ಖೇತ್ತವತ್ಥುಪಟಿಗ್ಗಹಣಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತೀ’’ತಿಆದಿವಚನತೋ (ದೀ. ನಿ. ೧.೧೦, ೧೯೪) ಖೇತ್ತಾದೀನಂ ಪಟಿಗ್ಗಹಣೇ ಅಯಂ ಸಬ್ಬೋ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ವುತ್ತೋ. ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನಾ ನಿದ್ದಿಟ್ಠಭಾವೋ, ದೂತೇನ ಅಪ್ಪಿತತಾ, ತತುತ್ತರಿ ವಾಯಾಮೋ, ತೇನ ವಾಯಾಮೇನ ಪಟಿಲಾಭೋತಿ ಇಮಾನೇತ್ಥ ಚತ್ತಾರಿ ಅಙ್ಗಾನಿ.

ರಾಜಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ನಿಟ್ಠಿತೋ ಚೀವರವಗ್ಗೋ ಪಠಮೋ.