೨. ದುತಿಯಅನಿಯತಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೪೫೨. ‘‘ಏಕೋ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ‘‘ನಿಸಜ್ಜಂ ಕಪ್ಪೇತುಂ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ ನ ಘಟತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಯಂ ಏಕೋ…ಪೇ… ಸಮ್ಬನ್ಧೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ’’ತಿ. ಏತಂ ಪಚ್ಚತ್ತವಚನನ್ತಿ ‘‘ಏಕೋ’’ತಿ ಇದಂ ಪಚ್ಚತ್ತವಚನಂ.

೪೫೩. ಬಹಿ ಪರಿಕ್ಖಿತ್ತನ್ತಿ ಬಹಿ ಪಾಕಾರಾದಿನಾ ಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಂ. ಪರಿವೇಣಙ್ಗಣನ್ತಿ ಪರಿವೇಣಮಾಳಕಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಇತ್ಥೀಪಿ ಪುರಿಸೋಪೀತಿ ಏತ್ಥ ಪಠಮೇ ಕಸ್ಮಾ ಇತ್ಥಿಸತಮ್ಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿಂ ನ ಕರೋತಿ, ಇಧ ಏಕಾಪಿ ಕಸ್ಮಾ ಅನಾಪತ್ತಿಂ ಕರೋತೀತಿ? ವುಚ್ಚತೇ – ಪಠಮಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ‘‘ಸಕ್ಕಾ ಹೋತಿ ಮೇಥುನಂ ಧಮ್ಮಂ ಪಟಿಸೇವಿತು’’ನ್ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಮೇಥುನಧಮ್ಮವಸೇನ ಆಗತಂ, ನ ಚ ಮೇಥುನಸ್ಸ ಮಾತುಗಾಮೋ ದುತಿಯೋ ಹೋತಿ. ಇತ್ಥಿಯೋ ಹಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಿಸ್ಸಾ ವಜ್ಜಂ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇನ್ತಿ, ತೇನೇವ ವೇಸಾಲಿಯಂ ಮಹಾವನೇ ದ್ವಾರಂ ವಿವರಿತ್ವಾ ನಿಪನ್ನೇ ಭಿಕ್ಖುಮ್ಹಿ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಇತ್ಥಿಯೋ ಯಾವದತ್ಥಂ ಕತ್ವಾ ಪಕ್ಕಮಿಂಸು, ತಸ್ಮಾ ತತ್ಥ ‘‘ಇತ್ಥಿಸತಮ್ಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿಂ ನ ಕರೋತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಇದಂ ಪನ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ದುಟ್ಠುಲ್ಲವಾಚಾವಸೇನ ಆಗತಂ ‘‘ಅಲಞ್ಚ ಖೋ ಹೋತಿ ಮಾತುಗಾಮಂ ದುಟ್ಠುಲ್ಲಾಹಿ ವಾಚಾಹಿ ಓಭಾಸಿತು’’ನ್ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ. ದುಟ್ಠುಲ್ಲವಾಚಞ್ಚ ಸುತ್ವಾ ಮಾತುಗಾಮೋಪಿ ನ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತಿ. ತೇನೇವ ದುಟ್ಠುಲ್ಲವಾಚಾಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ಯಾ ತಾ ಇತ್ಥಿಯೋ ಹಿರಿಮನಾ, ತಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಉಜ್ಝಾಪೇಸುಂ, ತಸ್ಮಾ ಇಧ ‘‘ಇತ್ಥೀಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿಂ ಕರೋತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಇಧ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನತ್ತಾ ಇತ್ಥೀಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿಂ ಕರೋತಿ, ತತ್ಥ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನತ್ತಾ ಇತ್ಥಿಸತಮ್ಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿಂ ನ ಕರೋತೀತಿ ಚ ವದನ್ತಿ.

ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗವಸೇನ ಅನನ್ಧೋ ವುತ್ತೋ, ದುಟ್ಠುಲ್ಲವಾಚಾವಸೇನ ಅಬಧಿರೋ. ಅನ್ತೋದ್ವಾದಸಹತ್ಥೇ ಓಕಾಸೇತಿ ಸೋತಸ್ಸ ರಹಾಭಾವೋ ವುತ್ತೋ, ಏತೇನ ‘‘ಸೋತಸ್ಸ ರಹೋ ದ್ವಾದಸಹತ್ಥೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತಬ್ಬೋ’’ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ತಸ್ಮಾ ದ್ವಾದಸಹತ್ಥತೋ ಬಹಿ ನಿಸಿನ್ನೋ ಅನಾಪತ್ತಿಂ ನ ಕರೋತಿ ಸತಿಪಿ ಚಕ್ಖುಸ್ಸ ರಹಾಭಾವೇ ಸೋತಸ್ಸ ರಹಸಬ್ಭಾವತೋ. ಇಮಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನತ್ತಾ ಸೋತಸ್ಸ ರಹೋಯೇವ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ. ಪಾಳಿಯಂ ಪನ ‘‘ಚಕ್ಖುಸ್ಸ ರಹೋ’’ತಿ ಅತ್ಥುದ್ಧಾರವಸೇನ ವುತ್ತಂ. ಕೇನಚಿ ಪನ ‘‘ದ್ವೇಪಿ ರಹಾ ಇಧ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ತಂ ನ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ನ ಹಿ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನೇ ಓಕಾಸೇ ಚಕ್ಖುಸ್ಸ ರಹೋ ಸಮ್ಭವತಿ ದ್ವಾದಸಹತ್ಥತೋ ಬಹಿ ದಸ್ಸನವಿಸಯೇ ದೂರತರೇ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸಪಿ ದಟ್ಠುಂ ಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯಭಾವತೋ. ನಿದ್ದಾಯನ್ತೋಪೀತಿ ಇಮಿನಾ ‘‘ನಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ನಿದ್ದಾಯನ್ತೋಪಿ ಗಹಿತೋಯೇವಾ’’ತಿ ತೀಸುಪಿ ಗಣ್ಠಿಪದೇಸು ವುತ್ತಂ. ‘‘ನಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ನಿದ್ದಾಯನ್ತೇಪಿ ಸತಿಪಿ ಚಕ್ಖುಸ್ಸ ರಹೇ ಅಬಧಿರತ್ತಾ ಸೋತಸ್ಸ ರಹೋ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ಗಣ್ಠಿಪದಕಾರಾನಂ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಯಥಾ ಪನ ನಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ನಿದ್ದಾಯನ್ತೋ ಅನ್ಧೋ ವಿಯ ಕಿಞ್ಚಿ ನ ಪಸ್ಸತೀತಿ ಚಕ್ಖುಸ್ಸ ರಹೋ ಸಮ್ಭವತಿ, ತಥಾ ಬಧಿರೋ ವಿಯ ಕಿಞ್ಚಿ ಸದ್ದಂ ನ ಸುಣಾತೀತಿ ಸೋತಸ್ಸ ರಹೋಪಿ ಸಮ್ಭವತೀತಿ ಸಕ್ಕಾ ವತ್ತುಂ. ಅಟ್ಠಕಥಾಯಞ್ಚ ಠಿತೋ ವಾ ನಿಸಿನ್ನೋ ವಾತಿ ಏತ್ತಕಮೇವ ವುತ್ತಂ, ಪಠಮಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ವಿಯ ‘‘ನಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ನಿದ್ದಾಯನ್ತೋಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿಂ ನ ಕರೋತೀ’’ತಿ ಇದಂ ಪನ ನ ವುತ್ತಂ, ತಸ್ಮಾ ವೀಮಂಸಿತ್ವಾ ಯಥಾ ನ ವಿರುಜ್ಝತಿ, ತಥಾ ಗಹೇತಬ್ಬಂ.

ಸೋತಸ್ಸ ರಹಸ್ಸೇವ ಇಧಾಧಿಪ್ಪೇತತ್ತಾ ‘‘ಬಧಿರೋ ಪನ ಚಕ್ಖುಮಾಪೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಅನ್ಧಸ್ಸ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಮ್ಪಿ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಪಕ್ಖಂ ಭಜತೀತಿ ಪಠಮಸಿಕ್ಖಾಪದಸ್ಸ ವಿಸಯತ್ತಾ ವುತ್ತಂ ‘‘ಅನ್ಧೋ ವಾ ಅಬಧಿರೋಪಿ ನ ಕರೋತೀ’’ತಿ. ಯಥೇವ ಹಿ ತತ್ಥ ಅಪಿಹಿತಕವಾಟಸ್ಸ ಗಬ್ಭಸ್ಸ ಅನ್ತೋ ಸಮೀಪೇಪಿ ಠಿತೋ ಅನ್ಧೋ ಅನಾಪತ್ತಿಂ ನ ಕರೋತಿ, ಏವಮಯಮ್ಪೀತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಉಭಯತ್ಥಾಪೀತಿ ದ್ವೀಸುಪಿ ಅನಿಯತೇಸು. ಯಸ್ಮಾ ದ್ವೀಹಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಹಿ ಉದಾಯಿತ್ಥೇರಂ ಆರಬ್ಭ ವಿಸುಂ ಪಞ್ಞತ್ತಾ ಕಾಚಿ ಆಪತ್ತಿ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ತಸ್ಮಾ ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಸಿಕ್ಖಾಪದಸ್ಸ ಆದಿಕಮ್ಮಿಕೇ ಸನ್ಧಾಯ ಆದಿಕಮ್ಮಿಕಾನಂ ಅನಾಪತ್ತಿ ವುತ್ತಾ. ಉಪನನ್ದತ್ಥೇರಾದಯೋ ಹಿ ರಹೋ ನಿಸಜ್ಜಾದೀನಂ ಆದಿಕಮ್ಮಿಕಾ. ಭಗವತಾ ಪನ ಪಠಮಂ ಪಞ್ಞತ್ತಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಿಯೇವ ಗಹೇತ್ವಾ ಉಪನನ್ದವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಅನಿಯತಕ್ಕಮೋ ದಸ್ಸಿತೋ. ಯದಿ ಇಮೇಹಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಹಿ ವಿಸುಂ ಪಞ್ಞತ್ತಾ ಆಪತ್ತಿ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಅಥ ಕಸ್ಮಾ ಭಗವತಾ ಅನಿಯತದ್ವಯಂ ಪಞ್ಞತ್ತನ್ತಿ? ಏವರೂಪಾಯಪಿ ಉಪಾಸಿಕಾಯ ವುಚ್ಚಮಾನೋ ಪಟಿಜಾನಮಾನೋಯೇವ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಕಾರೇತಬ್ಬೋ, ನ ಅಪ್ಪಟಿಜಾನಮಾನೋತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೇನ ಭಗವತಾ ಯಾಯ ಕಾಯಚಿ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಚೋದಿತೇ ಪಟಿಞ್ಞಾತಕರಣಂಯೇವ ದಳ್ಹಂ ಕತ್ವಾ ವಿನಯವಿನಿಚ್ಛಯಲಕ್ಖಣಂ ಠಪಿತಂ. ಅಥ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಅನಿಯತಂ ಕಸ್ಮಾ ನ ವುತ್ತನ್ತಿ? ಇದಮೇವ ಲಕ್ಖಣಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಅನುಗತನ್ತಿ ನ ವುತ್ತಂ.

ದುತಿಯಅನಿಯತಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಇತಿ ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾಯ ವಿನಯಟ್ಠಕಥಾಯ ಸಾರತ್ಥದೀಪನಿಯಂ

ಅನಿಯತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.