೩. ಅನಿಯತಕಣ್ಡಂ

೧. ಪಠಮಅನಿಯತಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೪೪೩. ಪುತ್ತಸದ್ದೇನ ಸಾಮಞ್ಞನಿದ್ದೇಸತೋ ಏಕಸೇಸನಯೇನ ವಾ ಪುತ್ತೀಪಿ ಗಹಿತಾತಿ ಆಹ ‘‘ಬಹೂ ಧೀತರೋ ಚಾ’’ತಿ. ದಾನಪ್ಪದಾನೇಸೂತಿ ಖುದ್ದಕೇಸು ಚೇವ ಮಹನ್ತೇಸು ಚ ದಾನೇಸು. ಛಣಂ ನಾಮ ಅತ್ತನೋ ಗೇಹೇ ಕತ್ತಬ್ಬಮಙ್ಗಲನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಆವಾಹವಿವಾಹಮಙ್ಗಲಾದೀಸೂ’’ತಿ. ಏತ್ಥ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಫಗ್ಗುಣಮಾಸಾದೀಸು ಉತ್ತರಫಗ್ಗುಣಾದಿಅಭಿಲಕ್ಖಿತದಿವಸೇಸು ಸಪರಿಜನಾನಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಮಙ್ಗಲಕರಣಮ್ಪಿ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ಅನ್ತರುಸ್ಸವೇಸೂತಿ ಮಹುಸ್ಸವಸ್ಸ ಅನ್ತರನ್ತರಾ ಪವತ್ತಿತಉಸ್ಸವೇಸು. ಆಸಾಳ್ಹೀಪವಾರಣನಕ್ಖತ್ತಾದೀಸೂತಿ ಏತ್ಥ ನಕ್ಖತ್ತಸದ್ದೋ ಪಚ್ಚೇಕಂ ಯೋಜೇತಬ್ಬೋ. ತತ್ಥ ಆಸಾಳ್ಹೀನಕ್ಖತ್ತನ್ತಿ ವಸ್ಸೂಪಗಮನಪೂಜಾದಿವಸಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ, ಪವಾರಣನಕ್ಖತ್ತನ್ತಿ ಪವಾರಣಪೂಜಾದಿವಸಂ ಸನ್ಧಾಯ. ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಯಸ್ಮಿಂ ನಕ್ಖತ್ತೇ ಗಾಮನಿಗಮವಾಸಿನೋ ತಯೋ ಸತ್ತ ವಾ ದಿವಸೇ ನಕ್ಖತ್ತಘೋಸನಂ ಕತ್ವಾ ಯಥಾವಿಭವಂ ಅಲಙ್ಕತಪಟಿಯತ್ತಾ ಭೋಗೇ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತಾ ನಕ್ಖತ್ತಕೀಳಂ ಕೀಳನ್ತಿ, ತಮ್ಪಿ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ಇಮೇಪಿ ದಾರಕಾತಿ ಅತ್ತನೋ ದಾರಕೇ ಸನ್ಧಾಯ ವದನ್ತಿ. ತದನನ್ತರನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಭೋಜನಾನನ್ತರಂ.

೪೪೪-೪೪೫. ತಂ ಕಮ್ಮನ್ತಿ ತಂ ಅಜ್ಝಾಚಾರಕಮ್ಮಂ. ಭಿಕ್ಖು ನಿಸಿನ್ನೇತಿ ಏತ್ಥ ಭಿಕ್ಖೂತಿ ಭುಮ್ಮತ್ಥೇ ಪಚ್ಚತ್ತವಚನಂ, ಭುಮ್ಮವಚನಸ್ಸ ವಾ ಲೋಪಂ ಕತ್ವಾ ನಿದ್ದೇಸೋತಿ ಆಹ ‘‘ಭಿಕ್ಖುಮ್ಹಿ ನಿಸಿನ್ನೇ’’ತಿ. ಪಾಳಿಯಂ ‘‘ಸೋತಸ್ಸ ರಹೋ’’ತಿ ಇದಂ ಅತ್ಥುದ್ಧಾರವಸೇನ ವುತ್ತಂ, ‘‘ಪಟಿಚ್ಛನ್ನೇ ಆಸನೇ’’ತಿ ಪನ ವಚನತೋ ‘‘ಸಕ್ಕಾ ಹೋತಿ ಮೇಥುನಂ ಧಮ್ಮಂ ಪಟಿಸೇವಿತು’’ನ್ತಿ ಚ ವುತ್ತತ್ತಾ ಚಕ್ಖುಸ್ಸ ರಹೋ ಇಧಾಧಿಪ್ಪೇತೋತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಕಿಞ್ಚಾಪೀ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ಪರಿಚ್ಛೇದೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋತಿ ರಹೋ ನಿಸಜ್ಜಾಪತ್ತಿಯಾ ಪರಿಚ್ಛೇದೋ ವವತ್ಥಾನಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಇದಾನಿ ಚಕ್ಖುಸ್ಸ ರಹೇನೇವ ಆಪತ್ತಿಂ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಸಚೇಪಿ ಹೀ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ಪಿಹಿತಕವಾಟಸ್ಸಾತಿ ಇಮಿನಾ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಭಾವತೋ ಚಕ್ಖುಸ್ಸ ರಹೋಸಬ್ಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಅಪಿಹಿತಕವಾಟಸ್ಸಾತಿ ಇಮಿನಾ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನೇ ಚ ದುತಿಯಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ಆಗತನಯೇನ ಸೋತಸ್ಸ ರಹವಸೇನಪಿ ಪರಿಚ್ಛೇದೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋತಿ ಆಹ ‘‘ಅನ್ತೋದ್ವಾದಸಹತ್ಥೇಪಿ ಓಕಾಸೇ’’ತಿ. ‘‘ಅನ್ತೋದ್ವಾದಸಹತ್ಥೇ’’ತಿ ಹಿ ಇದಂ ಸೋತಸ್ಸ ರಹಾಭಾವಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಯದಿ ಹಿ ಚಕ್ಖುಸ್ಸೇವ ರಹಾಭಾವಂ ಸನ್ಧಾಯ ವದೇಯ್ಯ, ‘‘ಅನ್ತೋದ್ವಾದಸಹತ್ಥೇ’’ತಿ ನ ವದೇಯ್ಯ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನೇ ತತೋ ದೂರತರೇ ನಿಸಿನ್ನೇಪಿ ಚಕ್ಖುಸ್ಸ ರಹಾಸಮ್ಭವತೋ. ಯಸ್ಮಾ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ನಿದ್ದಾಯನ್ತೋ ಕಪಿಮಿದ್ಧಪರೇತೋ ಕಞ್ಚಿ ಕಾಲಂ ಚಕ್ಖೂನಿ ಉಮ್ಮೀಲೇತಿ, ಕಞ್ಚಿ ಕಾಲಂ ನಿಮೀಲೇತಿ, ನ ಚ ಮಹಾನಿದ್ದಂ ಓಕ್ಕಮತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ನಿದ್ದಾಯನ್ತೋಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿಂ ಕರೋತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ನಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ನಿದ್ದಾಯನ್ತೋ ಪನ ತಾದಿಸೋ ನ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ನಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ನಿದ್ದಾಯನ್ತೋ ನ ಕರೋತೀ’’ತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿಂ ನ ಕರೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಪಟಿಲದ್ಧಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಾತಿ ಅನ್ತಿಮಪರಿಚ್ಛೇದತೋ ಅರಿಯಸಾವಿಕಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಪಟಿವಿದ್ಧಚತುಸಚ್ಚಾತಿ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗೇನ ಪಟಿವಿದ್ಧಚತುಸಚ್ಚಾ. ತಿಣ್ಣಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಅಞ್ಞತರೇನ ಕಾರೇತಬ್ಬೋತಿ ನಿಸಜ್ಜಂ ಪಟಿಜಾನಮಾನಸ್ಸ ತಿಣ್ಣಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಅಞ್ಞತರಸಮಾಯೋಗೋ ಹೋತಿಯೇವಾತಿ ವುತ್ತಂ. ಪಾರಾಜಿಕೇನ ಪನ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೇನ ಚ ಪಾಚಿತ್ತಿಯೇನ ಚ ತೇನಾಕಾರೇನ ನಿಸಜ್ಜಂ ಪಟಿಜಾನಮಾನೋವ ಕಾರೇತಬ್ಬೋ. ನ ಅಪ್ಪಟಿಜಾನಮಾನೋತಿ ಅಲಜ್ಜೀಪಿ ಅಪ್ಪಟಿಜಾನಮಾನೋ ಆಪತ್ತಿಯಾ ನ ಕಾರೇತಬ್ಬೋತಿ ಅವಿಸೇಸೇನ ವುತ್ತಂ. ಸೋ ಹಿ ಯಾವ ನ ಪಟಿಜಾನಾತಿ, ತಾವ ನೇವ ಸುದ್ಧೋ, ನ ಅಸುದ್ಧೋತಿ ವಾ ವತ್ತಬ್ಬೋ, ವತ್ತಾನುಸನ್ಧಿನಾ ಪನ ಕಾರೇತಬ್ಬೋ. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ –

‘‘ಪಟಿಞ್ಞಾ ಲಜ್ಜೀಸು ಕತಾ, ಅಲಜ್ಜೀಸು ಏವಂ ನ ವಿಜ್ಜತಿ;

ಬಹುಮ್ಪಿ ಅಲಜ್ಜೀ ಭಾಸೇಯ್ಯ, ವತ್ತಾನುಸನ್ಧಿತೇನ ಕಾರಯೇ’’ತಿ. (ಪರಿ. ೩೫೯);

ಯೇನ ವಾ ಸಾ ಸದ್ಧೇಯ್ಯವಚಸಾ ಉಪಾಸಿಕಾ ವದೇಯ್ಯ, ತೇನ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಕಾರೇತಬ್ಬೋತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಪಟಿಜಾನಮಾನೋ’’ತಿ ಅವುತ್ತೇಪಿ ಅಧಿಕಾರತ್ತಾ ‘‘ಪಟಿಜಾನಮಾನೋವ ತೇನ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಕಾರೇತಬ್ಬೋ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ತಥಾರೂಪಾಯ ಉಪಾಸಿಕಾಯ ವಚನೇನ ಅಞ್ಞಥತ್ತಾಭಾವತೋ ದಿಟ್ಠಂ ನಾಮ ತಥಾಪಿ ಹೋತಿ, ಅಞ್ಞಥಾಪಿ ಹೋತೀತಿ ದಸ್ಸನೇನ ಅಞ್ಞಥತ್ತಸಮ್ಭವಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಏವಂ ಮಹಿದ್ಧಿಕಾ ನಾಮ…ಪೇ… ವದಾಪೇಥಾತಿ ಇದಂ ‘‘ಏವಂ ಮಹಿದ್ಧಿಕಾಪಿ ತುಮ್ಹೇ ಏವರೂಪೇ ಆಸಙ್ಕನೀಯೇ ಠಾನೇ ಕಸ್ಮಾ ಅನುಪಪರಿಕ್ಖಿತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನತ್ಥ, ತುಮ್ಹಾದಿಸೇಹಿ ನಾಮ ಅನ್ತರಘರೇ ನಿಸೀದನ್ತೇಹಿ ಉಪಪರಿಕ್ಖಿತ್ವಾ ಪತಿರೂಪೇ ಠಾನೇ ನಿಸೀದಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಥೇರಂ ಓವದನ್ತೋ ಆಹ, ನ ಪನ ಅಸದ್ದಹನ್ತೋ. ಥೇರೋ ಅತ್ತನೋ ಅನುಪಪರಿಕ್ಖಿತ್ವಾ ಅನಿಸಿನ್ನಭಾವಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಅನ್ತರಘರಸ್ಸೇವೇಸೋ ಆವುಸೋ ದೋಸೋ’’ತಿ ಆಹ. ಏವಮಕಾಸಿನ್ತಿ ಅತ್ತನೋ ನಿಗೂಹಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ ಗುಣಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಏವಂ ವಿಯ ಇದ್ಧಿಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ ಅಕಾಸಿಂ. ರಕ್ಖೇಯ್ಯಾಸಿ ಮನ್ತಿ ‘‘ಮಾ ಮಂ ಅಞ್ಞೇಪಿ ಏವಂ ಜಾನನ್ತೂ’’ತಿ ಅತ್ತನೋ ಗುಣಂ ಅಜಾನಾಪೇತುಕಾಮೋ ವದತಿ.

೪೪೬-೪೫೧. ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ಮೇಥುನಂ ಧಮ್ಮಂ ಪಟಿಸೇವನ್ತೋತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಮಗ್ಗೇ’’ತಿ ಪಾಠಸೇಸೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋತಿ ಆಹ ‘‘ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ಮಗ್ಗೇ’’ತಿ. ರಹೋ ನಿಸಜ್ಜಸ್ಸಾದಸ್ಸ ಅಸತಿಪಿ ಮೇಥುನರಾಗಭಾವೇ ತಪ್ಪಟಿಬದ್ಧಕಿಲೇಸತ್ತಾ ವುತ್ತಂ ‘‘ಮೇಥುನಧಮ್ಮಸನ್ನಿಸ್ಸಿತಕಿಲೇಸೋ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ, ತೇನೇವ ಸನ್ನಿಸ್ಸಿತಗ್ಗಹಣಂ ಕತಂ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ಅಗತೇಪಿ ಅಸುದ್ಧಚಿತ್ತೇನ ಗತತ್ತಾ ‘‘ಅಸ್ಸಾದೇ ಉಪ್ಪನ್ನೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ರಹಸ್ಸಾದೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಅನಾಪತ್ತೀತಿ ಸುದ್ಧಚಿತ್ತೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನತ್ತಾ ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದಮತ್ತೇನೇತ್ಥ ಆಪತ್ತಿ ನ ಹೋತೀತಿ ವುತ್ತಂ. ಅಯಂ ಧಮ್ಮೋ ಅನಿಯತೋತಿ ಏತ್ಥ ತಿಣ್ಣಂ ಆಪತ್ತೀನಂ ಯಂ ಆಪತ್ತಿಂ ವಾ ವತ್ಥುಂ ವಾ ಪಟಿಜಾನಾತಿ, ತಸ್ಸ ವಸೇನ ಕಾರೇತಬ್ಬತಾಯ ಅನಿಯತೋತಿ ಅಯಮತ್ಥೋ ಪಾಕಟೋಯೇವಾತಿ ನ ವುತ್ತೋ. ಯಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಪಟಿಜಾನಾತಿ, ತಸ್ಸಾ ವಸೇನೇತ್ಥ ಅಙ್ಗಭೇದೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ಪಠಮಅನಿಯತಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೨. ದುತಿಯಅನಿಯತಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೪೫೨. ‘‘ಏಕೋ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ‘‘ನಿಸಜ್ಜಂ ಕಪ್ಪೇತುಂ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ ನ ಘಟತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಯಂ ಏಕೋ…ಪೇ… ಸಮ್ಬನ್ಧೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ’’ತಿ. ಏತಂ ಪಚ್ಚತ್ತವಚನನ್ತಿ ‘‘ಏಕೋ’’ತಿ ಇದಂ ಪಚ್ಚತ್ತವಚನಂ.

೪೫೩. ಬಹಿ ಪರಿಕ್ಖಿತ್ತನ್ತಿ ಬಹಿ ಪಾಕಾರಾದಿನಾ ಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಂ. ಪರಿವೇಣಙ್ಗಣನ್ತಿ ಪರಿವೇಣಮಾಳಕಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಇತ್ಥೀಪಿ ಪುರಿಸೋಪೀತಿ ಏತ್ಥ ಪಠಮೇ ಕಸ್ಮಾ ಇತ್ಥಿಸತಮ್ಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿಂ ನ ಕರೋತಿ, ಇಧ ಏಕಾಪಿ ಕಸ್ಮಾ ಅನಾಪತ್ತಿಂ ಕರೋತೀತಿ? ವುಚ್ಚತೇ – ಪಠಮಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ‘‘ಸಕ್ಕಾ ಹೋತಿ ಮೇಥುನಂ ಧಮ್ಮಂ ಪಟಿಸೇವಿತು’’ನ್ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಮೇಥುನಧಮ್ಮವಸೇನ ಆಗತಂ, ನ ಚ ಮೇಥುನಸ್ಸ ಮಾತುಗಾಮೋ ದುತಿಯೋ ಹೋತಿ. ಇತ್ಥಿಯೋ ಹಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಿಸ್ಸಾ ವಜ್ಜಂ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇನ್ತಿ, ತೇನೇವ ವೇಸಾಲಿಯಂ ಮಹಾವನೇ ದ್ವಾರಂ ವಿವರಿತ್ವಾ ನಿಪನ್ನೇ ಭಿಕ್ಖುಮ್ಹಿ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಇತ್ಥಿಯೋ ಯಾವದತ್ಥಂ ಕತ್ವಾ ಪಕ್ಕಮಿಂಸು, ತಸ್ಮಾ ತತ್ಥ ‘‘ಇತ್ಥಿಸತಮ್ಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿಂ ನ ಕರೋತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಇದಂ ಪನ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ದುಟ್ಠುಲ್ಲವಾಚಾವಸೇನ ಆಗತಂ ‘‘ಅಲಞ್ಚ ಖೋ ಹೋತಿ ಮಾತುಗಾಮಂ ದುಟ್ಠುಲ್ಲಾಹಿ ವಾಚಾಹಿ ಓಭಾಸಿತು’’ನ್ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ. ದುಟ್ಠುಲ್ಲವಾಚಞ್ಚ ಸುತ್ವಾ ಮಾತುಗಾಮೋಪಿ ನ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತಿ. ತೇನೇವ ದುಟ್ಠುಲ್ಲವಾಚಾಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ಯಾ ತಾ ಇತ್ಥಿಯೋ ಹಿರಿಮನಾ, ತಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಉಜ್ಝಾಪೇಸುಂ, ತಸ್ಮಾ ಇಧ ‘‘ಇತ್ಥೀಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿಂ ಕರೋತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಇಧ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನತ್ತಾ ಇತ್ಥೀಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿಂ ಕರೋತಿ, ತತ್ಥ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನತ್ತಾ ಇತ್ಥಿಸತಮ್ಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿಂ ನ ಕರೋತೀತಿ ಚ ವದನ್ತಿ.

ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗವಸೇನ ಅನನ್ಧೋ ವುತ್ತೋ, ದುಟ್ಠುಲ್ಲವಾಚಾವಸೇನ ಅಬಧಿರೋ. ಅನ್ತೋದ್ವಾದಸಹತ್ಥೇ ಓಕಾಸೇತಿ ಸೋತಸ್ಸ ರಹಾಭಾವೋ ವುತ್ತೋ, ಏತೇನ ‘‘ಸೋತಸ್ಸ ರಹೋ ದ್ವಾದಸಹತ್ಥೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತಬ್ಬೋ’’ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ತಸ್ಮಾ ದ್ವಾದಸಹತ್ಥತೋ ಬಹಿ ನಿಸಿನ್ನೋ ಅನಾಪತ್ತಿಂ ನ ಕರೋತಿ ಸತಿಪಿ ಚಕ್ಖುಸ್ಸ ರಹಾಭಾವೇ ಸೋತಸ್ಸ ರಹಸಬ್ಭಾವತೋ. ಇಮಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನತ್ತಾ ಸೋತಸ್ಸ ರಹೋಯೇವ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ. ಪಾಳಿಯಂ ಪನ ‘‘ಚಕ್ಖುಸ್ಸ ರಹೋ’’ತಿ ಅತ್ಥುದ್ಧಾರವಸೇನ ವುತ್ತಂ. ಕೇನಚಿ ಪನ ‘‘ದ್ವೇಪಿ ರಹಾ ಇಧ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ತಂ ನ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ನ ಹಿ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನೇ ಓಕಾಸೇ ಚಕ್ಖುಸ್ಸ ರಹೋ ಸಮ್ಭವತಿ ದ್ವಾದಸಹತ್ಥತೋ ಬಹಿ ದಸ್ಸನವಿಸಯೇ ದೂರತರೇ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸಪಿ ದಟ್ಠುಂ ಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯಭಾವತೋ. ನಿದ್ದಾಯನ್ತೋಪೀತಿ ಇಮಿನಾ ‘‘ನಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ನಿದ್ದಾಯನ್ತೋಪಿ ಗಹಿತೋಯೇವಾ’’ತಿ ತೀಸುಪಿ ಗಣ್ಠಿಪದೇಸು ವುತ್ತಂ. ‘‘ನಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ನಿದ್ದಾಯನ್ತೇಪಿ ಸತಿಪಿ ಚಕ್ಖುಸ್ಸ ರಹೇ ಅಬಧಿರತ್ತಾ ಸೋತಸ್ಸ ರಹೋ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ಗಣ್ಠಿಪದಕಾರಾನಂ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಯಥಾ ಪನ ನಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ನಿದ್ದಾಯನ್ತೋ ಅನ್ಧೋ ವಿಯ ಕಿಞ್ಚಿ ನ ಪಸ್ಸತೀತಿ ಚಕ್ಖುಸ್ಸ ರಹೋ ಸಮ್ಭವತಿ, ತಥಾ ಬಧಿರೋ ವಿಯ ಕಿಞ್ಚಿ ಸದ್ದಂ ನ ಸುಣಾತೀತಿ ಸೋತಸ್ಸ ರಹೋಪಿ ಸಮ್ಭವತೀತಿ ಸಕ್ಕಾ ವತ್ತುಂ. ಅಟ್ಠಕಥಾಯಞ್ಚ ಠಿತೋ ವಾ ನಿಸಿನ್ನೋ ವಾತಿ ಏತ್ತಕಮೇವ ವುತ್ತಂ, ಪಠಮಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ವಿಯ ‘‘ನಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ನಿದ್ದಾಯನ್ತೋಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿಂ ನ ಕರೋತೀ’’ತಿ ಇದಂ ಪನ ನ ವುತ್ತಂ, ತಸ್ಮಾ ವೀಮಂಸಿತ್ವಾ ಯಥಾ ನ ವಿರುಜ್ಝತಿ, ತಥಾ ಗಹೇತಬ್ಬಂ.

ಸೋತಸ್ಸ ರಹಸ್ಸೇವ ಇಧಾಧಿಪ್ಪೇತತ್ತಾ ‘‘ಬಧಿರೋ ಪನ ಚಕ್ಖುಮಾಪೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಅನ್ಧಸ್ಸ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಮ್ಪಿ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಪಕ್ಖಂ ಭಜತೀತಿ ಪಠಮಸಿಕ್ಖಾಪದಸ್ಸ ವಿಸಯತ್ತಾ ವುತ್ತಂ ‘‘ಅನ್ಧೋ ವಾ ಅಬಧಿರೋಪಿ ನ ಕರೋತೀ’’ತಿ. ಯಥೇವ ಹಿ ತತ್ಥ ಅಪಿಹಿತಕವಾಟಸ್ಸ ಗಬ್ಭಸ್ಸ ಅನ್ತೋ ಸಮೀಪೇಪಿ ಠಿತೋ ಅನ್ಧೋ ಅನಾಪತ್ತಿಂ ನ ಕರೋತಿ, ಏವಮಯಮ್ಪೀತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಉಭಯತ್ಥಾಪೀತಿ ದ್ವೀಸುಪಿ ಅನಿಯತೇಸು. ಯಸ್ಮಾ ದ್ವೀಹಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಹಿ ಉದಾಯಿತ್ಥೇರಂ ಆರಬ್ಭ ವಿಸುಂ ಪಞ್ಞತ್ತಾ ಕಾಚಿ ಆಪತ್ತಿ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ತಸ್ಮಾ ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಸಿಕ್ಖಾಪದಸ್ಸ ಆದಿಕಮ್ಮಿಕೇ ಸನ್ಧಾಯ ಆದಿಕಮ್ಮಿಕಾನಂ ಅನಾಪತ್ತಿ ವುತ್ತಾ. ಉಪನನ್ದತ್ಥೇರಾದಯೋ ಹಿ ರಹೋ ನಿಸಜ್ಜಾದೀನಂ ಆದಿಕಮ್ಮಿಕಾ. ಭಗವತಾ ಪನ ಪಠಮಂ ಪಞ್ಞತ್ತಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಿಯೇವ ಗಹೇತ್ವಾ ಉಪನನ್ದವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಅನಿಯತಕ್ಕಮೋ ದಸ್ಸಿತೋ. ಯದಿ ಇಮೇಹಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಹಿ ವಿಸುಂ ಪಞ್ಞತ್ತಾ ಆಪತ್ತಿ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಅಥ ಕಸ್ಮಾ ಭಗವತಾ ಅನಿಯತದ್ವಯಂ ಪಞ್ಞತ್ತನ್ತಿ? ಏವರೂಪಾಯಪಿ ಉಪಾಸಿಕಾಯ ವುಚ್ಚಮಾನೋ ಪಟಿಜಾನಮಾನೋಯೇವ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಕಾರೇತಬ್ಬೋ, ನ ಅಪ್ಪಟಿಜಾನಮಾನೋತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೇನ ಭಗವತಾ ಯಾಯ ಕಾಯಚಿ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಚೋದಿತೇ ಪಟಿಞ್ಞಾತಕರಣಂಯೇವ ದಳ್ಹಂ ಕತ್ವಾ ವಿನಯವಿನಿಚ್ಛಯಲಕ್ಖಣಂ ಠಪಿತಂ. ಅಥ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಅನಿಯತಂ ಕಸ್ಮಾ ನ ವುತ್ತನ್ತಿ? ಇದಮೇವ ಲಕ್ಖಣಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಅನುಗತನ್ತಿ ನ ವುತ್ತಂ.

ದುತಿಯಅನಿಯತಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಇತಿ ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾಯ ವಿನಯಟ್ಠಕಥಾಯ ಸಾರತ್ಥದೀಪನಿಯಂ

ಅನಿಯತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.