೮. ಪಠಮದುಟ್ಠದೋಸಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೩೮೦. ಅಟ್ಠಮೇ ಪಾಕಾರೇನ ಪರಿಕ್ಖಿತ್ತನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಗೋಪುರಟ್ಟಾಲಕಯುತ್ತನ್ತಿ ದ್ವಾರಪಾಸಾದೇನ ಚ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಪಾಕಾರಮತ್ಥಕೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪಿತಅಟ್ಟಾಲಕೇಹಿ ಚ ಯುತ್ತಂ. ವೇಳೂಹಿ ಪರಿಕ್ಖಿತ್ತತ್ತಾ ಅಬ್ಭನ್ತರೇ ಪುಪ್ಫೂಪಗಫಲೂಪಗರುಕ್ಖಸಞ್ಛನ್ನತ್ತಾ ಚ ನೀಲೋಭಾಸಂ. ಛಾಯೂದಕಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಭೂಮಿಭಾಗಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಚ ಮನೋರಮಂ. ಕಾಳಕವೇಸೇನಾತಿ ಕಲನ್ದಕರೂಪೇನ. ನಿವಾಪನ್ತಿ ಭೋಜನಂ. ತನ್ತಿ ಉಯ್ಯಾನಂ. ದಬ್ಬೋತಿ ತಸ್ಸ ಥೇರಸ್ಸ ನಾಮನ್ತಿ ದಬ್ಬತ್ಥಮ್ಭೇ ಪತಿತತ್ತಾ ದಬ್ಬೋತಿ ತಸ್ಸ ಥೇರಸ್ಸ ನಾಮಂ ಅಹೋಸಿ.

ಕಸ್ಸಪದಸಬಲಸ್ಸ ಸಾಸನೋಸಕ್ಕನಕಾಲೇ ಕಿರ ಸತ್ತ ಭಿಕ್ಖೂ ಏಕಚಿತ್ತಾ ಹುತ್ವಾ ಅಞ್ಞೇ ಸಾಸನೇ ಅಗಾರವಂ ಕರೋನ್ತೇ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಇಧ ಕಿಂ ಕರೋಮ, ಏಕಮನ್ತೇ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ದುಕ್ಖಸ್ಸನ್ತಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ನಿಸ್ಸೇಣಿಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಉಚ್ಚಂ ಪಬ್ಬತಸಿಖರಂ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಚಿತ್ತಬಲಂ ಜಾನನ್ತಾ ‘‘ನಿಸ್ಸೇಣಿಂ ಪಾತೇನ್ತು, ಜೀವಿತೇ ಸಾಲಯಾ ಓತರನ್ತು, ಮಾ ಪಚ್ಛಾನುತಪ್ಪಿನೋ ಅಹುವತ್ಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇ ಏಕಚಿತ್ತಾ ಹುತ್ವಾ ನಿಸ್ಸೇಣಿಂ ಪಾತೇತ್ವಾ ‘‘ಅಪ್ಪಮತ್ತಾ ಹೋಥ, ಆವುಸೋ’’ತಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಓವದಿತ್ವಾ ಚಿತ್ತರುಚಿಯೇಸು ಠಾನೇಸು ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ಆರಭಿಂಸು.

ತತ್ರೇಕೋ ಥೇರೋ ಪಞ್ಚಮೇ ದಿವಸೇ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ವಾ ‘‘ಮಮ ಕಿಚ್ಚಂ ನಿಪ್ಫನ್ನಂ, ಅಹಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಕಿಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಇದ್ಧಿಯಾ ಉತ್ತರಕುರುತೋ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಆಹ – ‘‘ಆವುಸೋ, ಇಮಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಥ, ಭಿಕ್ಖಾಚಾರಕಿಚ್ಚಂ ಮಮಾಯತ್ತಂ ಹೋತು, ತುಮ್ಹೇ ಅತ್ತನೋ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋಥಾ’’ತಿ. ಕಿಂ ನು ಮಯಂ, ಆವುಸೋ, ನಿಸ್ಸೇಣಿಂ ಪಾತೇನ್ತಾ ಏವಂ ಅವಚುಮ್ಹ ‘‘ಯೋ ಪಠಮಂ ಧಮ್ಮಂ ಸಚ್ಛಿಕರೋತಿ, ಸೋ ಭಿಕ್ಖಂ ಆಹರತು, ತೇನಾಭತಂ ಸೇಸಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕರಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ. ನತ್ಥಿ, ಆವುಸೋತಿ. ತುಮ್ಹೇ ಅತ್ತನೋ ಪುಬ್ಬಹೇತುನಾವ ಲಭಿತ್ಥ, ಮಯಮ್ಪಿ ಸಕ್ಕೋನ್ತಾ ವಟ್ಟಸ್ಸನ್ತಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮ, ಗಚ್ಛಥ ತುಮ್ಹೇತಿ. ಥೇರೋ ತೇ ಸಞ್ಞಾಪೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಫಾಸುಕಟ್ಠಾನೇ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಗತೋ. ಅಪರೋಪಿ ಥೇರೋ ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ಅನಾಗಾಮಿಫಲಂ ಪತ್ವಾ ತತೋ ಚುತೋ ಸುದ್ಧಾವಾಸಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ, ಇತರೇ ಥೇರಾ ಏಕಂ ಬುದ್ಧನ್ತರಂ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರಿತ್ವಾ ತೇಸು ತೇಸು ಕುಲೇಸು ನಿಬ್ಬತ್ತಾ. ಏಕೋ ಗನ್ಧಾರರಟ್ಠೇ ತಕ್ಕಸಿಲನಗರೇ ರಾಜಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ, ಏಕೋ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮರಟ್ಠೇ ಪರಿಬ್ಬಾಜಿಕಾಯ ಕುಚ್ಛಿಮ್ಹಿ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ, ಏಕೋ ಬಾಹಿಯರಟ್ಠೇ ಕುಟುಮ್ಬಿಯಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ, ಏಕೋ ರಾಜಗಹೇ ಕುಟುಮ್ಬಿಯಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ.

ಅಯಂ ಪನ ದಬ್ಬತ್ಥೇರೋ ಮಲ್ಲರಟ್ಠೇ ಅನುಪಿಯನಗರೇ ಏಕಸ್ಸ ಮಲ್ಲರಞ್ಞೋ ಗೇಹೇ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಣ್ಹಿ. ತಸ್ಸ ಮಾತಾ ಉಪವಿಜಞ್ಞಾ ಕಾಲಮಕಾಸಿ. ಮತಸರೀರಂ ಸುಸಾನಂ ನೇತ್ವಾ ದಾರುಚಿತಕಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಅಗ್ಗಿಂ ಅದಂಸು. ಅಗ್ಗಿವೇಗಸನ್ತತ್ತಂ ಉದರಪಟಲಂ ದ್ವೇಧಾ ಅಹೋಸಿ. ದಾರಕೋ ಅತ್ತನೋ ಪುಞ್ಞಬಲೇನ ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ದಬ್ಬತ್ಥಮ್ಭೇ ನಿಪತಿ, ತಂ ದಾರಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಯ್ಯಿಕಾಯ ಅದಂಸು. ಸಾ ತಸ್ಸ ನಾಮಂ ಗಣ್ಹನ್ತೀ ದಬ್ಬತ್ಥಮ್ಭೇ ಪತಿತ್ವಾ ಲದ್ಧಜೀವಿಕತ್ತಾ ‘‘ದಬ್ಬೋ’’ತಿ ತಸ್ಸ ನಾಮಂ ಅಕಾಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ದಬ್ಬೋತಿ ತಸ್ಸ ಥೇರಸ್ಸ ನಾಮ’’ನ್ತಿ.

ತಸ್ಸ ಸತ್ತವಸ್ಸಿಕಕಾಲೇ ಸತ್ಥಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಪರಿವುತೋ ಮಲ್ಲರಟ್ಠೇ ಚಾರಿಕಂ ಚರಮಾನೋ ಅನುಪಿಯನಿಗಮಂ ಪತ್ವಾ ಅನುಪಿಯಮ್ಬವನೇ ವಿಹರತಿ. ದಬ್ಬಕುಮಾರೋ ಸತ್ಥಾರಂ ದಿಸ್ವಾ ಸಹ ದಸ್ಸನೇನೇವ ಪಸೀದಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತುಕಾಮೋ ಹುತ್ವಾ ‘‘ಅಹಂ ದಸಬಲಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಅಯ್ಯಿಕಂ ಆಪುಚ್ಛಿ. ಸಾ ‘‘ಸಾಧು ತಾತಾ’’ತಿ ದಬ್ಬಕುಮಾರಂ ಆದಾಯ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಭನ್ತೇ, ಇಮಂ ಕುಮಾರಂ ಪಬ್ಬಾಜೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಸತ್ಥಾ ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಸಞ್ಞಂ ಅದಾಸಿ ‘‘ಭಿಕ್ಖು ಇಮಂ ದಾರಕಂ ಪಬ್ಬಾಜೇಹೀ’’ತಿ. ಸೋ ಥೇರೋ ಸತ್ಥು ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ದಬ್ಬಕುಮಾರಂ ಪಬ್ಬಾಜೇನ್ತೋ ತಚಪಞ್ಚಕಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಆಚಿಕ್ಖಿ. ಪುಬ್ಬಹೇತುಸಮ್ಪನ್ನೋ ಕತಾಭಿನೀಹಾರೋ ಪಠಮಕೇಸವಟ್ಟಿಯಾ ವೋರೋಪನಕ್ಖಣೇಯೇವ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಾಸಿ, ದುತಿಯಾಯ ಕೇಸವಟ್ಟಿಯಾ ಓರೋಪಿಯಮಾನಾಯ ಸಕದಾಗಾಮಿಫಲೇ, ತತಿಯಾಯ ಅನಾಗಾಮಿಫಲೇ, ಸಬ್ಬಕೇಸಾನಂ ಪನ ಓರೋಪನಞ್ಚ ಅರಹತ್ತಫಲಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾ ಚ ಅಪಚ್ಛಾ ಅಪುರೇ ಅಹೋಸಿ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ ‘‘ಥೇರೋ ಕಿರ ಸತ್ತವಸ್ಸಿಕೋವ ಸಂವೇಗಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಖುರಗ್ಗೇಯೇವ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ’’ತಿ.

ಸಾವಕೇನ ಪತ್ತಬ್ಬನ್ತಿ ಯಥುಪನಿಸ್ಸಯಂ ತೇನ ತೇನ ಸಾವಕೇನ ಪತ್ತಬ್ಬಂ. ತಿಸ್ಸೋ ವಿಜ್ಜಾತಿಆದಿ ಯಥಾಸಮ್ಭವವಸೇನ ವುತ್ತಂ. ಗುಣಜಾತನ್ತಿ ‘‘ಯಞ್ಚ ಕಿಞ್ಚಿ ಸಾವಕೇನ ಪತ್ತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ನಪುಂಸಕಲಿಙ್ಗಸಮ್ಬನ್ಧದಸ್ಸನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ. ಚತೂಸು ಸಚ್ಚೇಸು ಚತೂಹಿ ಮಗ್ಗೇಹಿ ಸೋಳಸವಿಧಸ್ಸ ಕಿಚ್ಚಸ್ಸ ಕತತ್ತಾತಿ ದುಕ್ಖಸಮುದಯನಿರೋಧಮಗ್ಗಸಙ್ಖಾತೇಸು ಚತೂಸು ಸಚ್ಚೇಸು ದುಕ್ಖಪರಿಞ್ಞಾ ಸಮುದಯಪ್ಪಹಾನಂ ನಿರೋಧಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾ ಮಗ್ಗಭಾವನಾತಿ ಏಕೇಕಸ್ಸ ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಚತುನ್ನಂ ಚತುನ್ನಂ ಕಿಚ್ಚಾನಂ ವಸೇನ ಸೋಳಸವಿಧಸ್ಸ ಕಿಚ್ಚಸ್ಸ ಕತತ್ತಾ. ತತೋ ತತೋ ಪಟಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾತಿ ತತೋ ತತೋ ಕಿಚ್ಚತೋ ಆರಮ್ಮಣತೋ ಚ ಪಟಿವತ್ತಿತ್ವಾ. ಸಿಲಾಪಟ್ಟಕೇತಿ ಪಾಸಾಣಫಲಕೇ. ತೇರಸಾಪೀತಿ ಭತ್ತುದ್ದೇಸಕಸೇನಾಸನಗ್ಗಾಹಾಪಕಭಣ್ಡಾಗಾರಿಕಚೀವರಪಟಿಗ್ಗಾಹಕಚೀವರಭಾಜನಕಯಾಗುಭಾಜನಕಫಲಭಾಜನಕಖಜ್ಜಭಾಜನಕಅಪ್ಪಮತ್ತಕವಿಸ್ಸಜ್ಜಕಸಾಟಿಯಗ್ಗಾಹಾಪಕಪತ್ತಗ್ಗಾಹಾಪಕಆರಾಮಿಕಪೇಸಕಸಾಮಣೇರಪೇಸಕಸಮ್ಮುತೀನಂ ವಸೇನ ತೇರಸಾಪಿ ಸಮ್ಮುತಿಯೋ ದಾತುಂ ವಟ್ಟನ್ತಿ.

೩೮೨. ಅಪಿಸೂತಿ ಏತ್ಥ ಸೂತಿ ನಿಪಾತಮತ್ತಂ, ಅಪಿ-ಸದ್ದೋ ಅಟ್ಠಾನಪ್ಪಯುತ್ತೋ ‘‘ವಿಕಾಲೇ’’ತಿ ಇಮಸ್ಸ ಅನನ್ತರಂ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ, ವಿಕಾಲೇಪಿ ಆಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಜಾನನ್ತಾತಿ ದೂರಭಾವಂ ಜಾನನ್ತಾ. ಏವಂ ಸಬ್ಬಪದೇಸೂತಿ ಏತ್ಥ ಕತಿಕಸಣ್ಠಾನಾದೀನಂ ನಾನಪ್ಪಕಾರತ್ತಾ ತಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಮಿಂ ವಿಹಾರೇ ಕತಿಕವತ್ತಾದೀನಿ ವಿಸುಂ ವಿಸುಂ ಕಥಾಪೇತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಸಬ್ಬವಿಹಾರೇಸು ಚ ಗಮನಮಗ್ಗೇ ಸಮಪ್ಪಮಾಣೇ ಕತ್ವಾ ಅಧಿಟ್ಠಾತೀತಿ ವದನ್ತಿ. ಅಯಞ್ಹಿ ನಿಮ್ಮಿತಾನಂ ಧಮ್ಮತಾತಿ ಅನಿಯಮೇತ್ವಾ ನಿಮ್ಮಿತಾನಂ ಅಯಂ ‘‘ಏಕಸ್ಮಿಂ ಭಾಸಮಾನಸ್ಮಿ’’ನ್ತಿಆದಿ ಧಮ್ಮತಾ. ತಥಾ ಹಿ ಯೇ ವಣ್ಣವಯಸರೀರಾವಯವಪರಿಕ್ಖಾರಕಿರಿಯಾವಿಸೇಸಾದೀಹಿ ನಿಯಮಂ ಅಕತ್ವಾ ನಿಮ್ಮಿತಾ ಹೋನ್ತಿ, ತೇ ಅನಿಯಮೇತ್ವಾ ನಿಮ್ಮಿತತ್ತಾ ಇದ್ಧಿಮತಾ ಸದಿಸಾವ ಹೋನ್ತಿ. ಠಾನನಿಸಜ್ಜಾದೀಸು ಭಾಸಿತತುಣ್ಹೀಭಾವಾದೀಸು ವಾ ಯಂ ಯಂ ಇದ್ಧಿಮಾ ಕರೋತಿ, ತಂ ತದೇವ ಕರೋನ್ತಿ. ಸಚೇ ಪನ ನಾನಪ್ಪಕಾರೇ ಕಾತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ, ಕೇಚಿ ಪಠಮವಯೇ, ಕೇಚಿ ಮಜ್ಝಿಮವಯೇ, ಕೇಚಿ ಪಚ್ಛಿಮವಯೇ, ತಥಾ ದೀಘಕೇಸೇ, ಉಪಡ್ಢಮುಣ್ಡೇ, ಮಿಸ್ಸಕಕೇಸೇ, ಉಪಡ್ಢರತ್ತಚೀವರೇ, ಪಣ್ಡುಕಚೀವರೇ, ಪದಭಾಣಧಮ್ಮಕಥಾಸರಭಞ್ಞಪಞ್ಹಪುಚ್ಛನಪಞ್ಹವಿಸ್ಸಜ್ಜನಚೀವರಸಿಬ್ಬನಧೋವನಾದೀನಿ ಕರೋನ್ತೇ, ಅಪರೇಪಿ ವಾ ನಾನಪ್ಪಕಾರಕೇ ಕಾತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ, ತೇನ ಪಾದಕಜ್ಝಾನತೋ ವುಟ್ಠಾಯ ‘‘ಏತ್ತಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಪಠಮವಯಾ ಹೋನ್ತೂ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಪರಿಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಪುನ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ವುಟ್ಠಾಯ ಅಧಿಟ್ಠಿತೇ ಅಧಿಟ್ಠಾನಚಿತ್ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಇಚ್ಛಿತಿಚ್ಛಿತಪ್ಪಕಾರಾಯೇವ ಹೋನ್ತಿ. ಅವತ್ಥುಕವಚನಂ ನ ಹೋತೀತಿ ನಿಮ್ಮಿತಾನಂ ‘‘ಅಯಂ ಮಞ್ಚೋ’’ತಿಆದಿವಚನಂ ಅವತ್ಥುಕಂ ನ ಹೋತಿ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಮಞ್ಚಪೀಠಾನಂ ಸಮ್ಭವತೋ.

೩೮೩. ಏಕಚಾರಿಕಭತ್ತನ್ತಿ ಅತಿಮನಾಪತ್ತಾ ವಿಸುಂ ಠಿತಿಕಾಯ ಪಾಪೇತಬ್ಬಂ ಭತ್ತಂ. ತದ್ಧಿತವೋಹಾರೇನಾತಿ ಚತ್ತಾರಿ ಪರಿಮಾಣಮಸ್ಸ ಚತುಕ್ಕನ್ತಿ ಏವಂ ತದ್ಧಿತವೋಹಾರೇನ. ಓದನಸ್ಸ ಪುಚ್ಛಾಯ ಸಾಧಕತಮತ್ತಾ ಆಹ – ‘‘ಕರಣತ್ಥೇಯೇವ ಕರಣವಚನ’’ನ್ತಿ, ಓದನೇನ ಕರಣಭೂತೇನ ಪುಚ್ಛನ್ತೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಯೇ ಚ ಓದನೇನ ಕರಣಭೂತೇನ ಪುಚ್ಛನ್ತಿ, ತೇಸಂ ಪುಚ್ಛನಾಕಾರದಸ್ಸನತ್ಥಂ ‘‘ಕಿಂ, ಭನ್ತೇ, ಓದನಂ ದೇಮಾತಿ ಪುಚ್ಛನ್ತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ.

ಭವೋತಿ ಭವಿತಬ್ಬೋ. ಅಸಮನ್ನಾಹರಿತ್ವಾತಿ ಆಭೋಗಂ ಅಕತ್ವಾ. ರತ್ತಿಂ ಸಮ್ಮನ್ತಯಮಾನಾತಿ ಕಞ್ಚಿ ಕಾಲಂ ಸುಪಿತ್ವಾ ವುಟ್ಠಾಯ ಸಮ್ಮನ್ತಯಮಾನಾ. ರತ್ತಿಯಞ್ಹಿ ಪಠಮಯಾಮಮಜ್ಝಿಮಯಾಮೇಸು ಸುಪಿತ್ವಾ ಪಬುದ್ಧಾನಂ ಅಜ್ಜತನಕಾಲೇಪಿ ಅನಜ್ಜತನಾಭಿಮಾನೋ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ತೇ ‘‘ಹಿಯ್ಯೋ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ಯೇ ಪನ ರತ್ತಿಯಂ ಕಮ್ಮಪ್ಪಸುತಾ ಜಾಗರಿಯಮನುಯುತ್ತಾ ಹೋನ್ತಿ, ತೇಸಂ ಅಜ್ಜತನಾಭಿಮಾನೋಯೇವ, ತಸ್ಮಾ ತೇ ‘‘ಅಜ್ಜ’’ಇಚ್ಚೇವ ವೋಹರನ್ತಿ, ನ ‘‘ಹಿಯ್ಯೋ’’ತಿ. ಪಧೂಪಾಯನ್ತಾತಿ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಕಕೋಧವಸೇನ ಪಧೂಪಾಯನ್ತಾ.

೩೮೪. ದಬ್ಬ ದಬ್ಬಾತಿ ದುತಿಯೋ ದಬ್ಬ-ಸದ್ದೋ ಪಣ್ಡಿತಾಧಿವಚನೋತಿ ಆಹ ‘‘ದಬ್ಬಾ ಪಣ್ಡಿತಾ’’ತಿ. ಏವಂ ನ ನಿಬ್ಬೇಠೇನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ನಿಬ್ಬೇಠೇನ್ತೀತಿ ಅತ್ತಾನಂ ದೋಸತೋ ಮೋಚೇನ್ತಿ. ವುಟ್ಠಾನಲಕ್ಖಣಂ ಮಞ್ಞಮಾನಾತಿ ವುಟ್ಠಾನಲಕ್ಖಣನ್ತಿ ಮಞ್ಞಮಾನಾ. ನ ಘಟಿಯತೀತಿ ಥೇರಸ್ಸ ಸುಸೀಲಪಟಿಞ್ಞಾಯ ತಸ್ಸಾ ದುಸ್ಸೀಲಪಟಿಞ್ಞಾವಚನಂ ನ ಘಟಿಯತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಏತ್ಥ ಯಂ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ತಂ ಪರತೋ ಆವಿ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ನಾಸೇಥಾತಿ ಸೇತಕಂ ದತ್ವಾ ಗಿಹಿಭಾವಂ ಪಾಪೇಥಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಲಿಙ್ಗನಾಸನಾ ಹೇತ್ಥ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾ. ಇಮಮೇವ ಚ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ತಿಸ್ಸೋ ನಾಸನಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ಏಕಕಮ್ಮಾದಿಸಂವಾಸಸ್ಸ ಅಕರಣಂ ಸಂವಾಸನಾಸನಾ. ದಣ್ಡಕಮ್ಮನಾಸನಾ ನಾಮ ವಾಲುಕಾದೀನಿ ಓಕಿರಿತ್ವಾ ಯಾವ ಖಮಾಪೇತಿ, ತಾವ ದಣ್ಡಕಮ್ಮವಸೇನ ನಿಕ್ಕಡ್ಢನಂ. ಚರ ಪಿರೇ ವಿನಸ್ಸಾತಿ ನಿಕ್ಕಡ್ಢನಾಕಾರದಸ್ಸನಂ. ತತ್ಥ ಚರಾತಿ ಗಚ್ಛ, ಅಪೇಹೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಪಿರೇತಿ ಪರ ಅಮಾಮಕ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅನಜ್ಝತ್ತಿಕಭೂತಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಿರೇತಿ ಹಿ ಪರ-ಸದ್ದೇನ ಸಮಾನತ್ಥಂ ಸಮ್ಬೋಧನವಚನಂ. ಅಥ ವಾ ಪಿರೇತಿ ‘‘ಪರತೋ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಸಮಾನತ್ಥಂ ನಿಪಾತಪದಂ, ತಸ್ಮಾ ಚರ ಪಿರೇತಿ ಪರತೋ ಗಚ್ಛ, ಮಾ ಇಧ ತಿಟ್ಠಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ವಿನಸ್ಸಾತಿ ಅದಸ್ಸನಂ ಗಚ್ಛ.

ಯಸ್ಮಾ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅತ್ತಾನಂ ಅಪ್ಪಕಾಸೇತ್ವಾ ಠಿತಾ, ತಸ್ಮಾ ಅನುಯುಞ್ಜಥಾತಿ ಇಮಸ್ಸ ಗವೇಸಥ ಜಾನಾಥಾತಿ ಅತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ. ಕಾರಕೋ ಹೋತೀತಿ ‘‘ಅಯ್ಯೇನಮ್ಹಿ ದೂಸಿತಾ’’ತಿ ಪಟಿಞ್ಞಾತತ್ತಾ ತಾಯ ಪಟಿಞ್ಞಾಯ ಯದಿ ನಾಸಿತಾ, ಥೇರೋ ಕಾರಕೋ ಹೋತಿ, ಸದೋಸೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಕಾರಕೋ ಹೋತೀತಿ ತಾಯ ಕತಪಟಿಞ್ಞಂ ಅನಪೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಯದಿ ಭಗವತಾ ಪಕತಿದುಸ್ಸೀಲಭಾವಂಯೇವ ಸನ್ಧಾಯ ಸಾ ನಾಸಿತಾ, ಥೇರೋ ಅಕಾರಕೋ ಹೋತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ‘‘ಸಕಾಯ ಪಟಿಞ್ಞಾಯ ನಾಸೇಥಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಅಯ್ಯೇನಮ್ಹಿ ದೂಸಿತಾ’’ತಿ ತಾಯ ಕತಪಟಿಞ್ಞಾಯ ಭೂತತಾ ಆಪಜ್ಜತೀತಿ ಆಹ – ‘‘ಭನ್ತೇ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ವಾದೇ ಥೇರೋ ಕಾರಕೋ ಹೋತಿ ಸದೋಸೋ’’ತಿ. ಭಿಕ್ಖುನಿಂ ಅನುದ್ಧಂಸೇತಿ, ದುಕ್ಕಟನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಮಹಾಅಟ್ಠಕಥಾವಾದೋ ದಸ್ಸಿತೋ. ಮುಸಾವಾದೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯನ್ತಿ ವುತ್ತನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖುನಿಂ ಅನುದ್ಧಂಸೇನ್ತಸ್ಸ ಮುಸಾವಾದೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯನ್ತಿ ವುತ್ತಂ.

ತತ್ರಾತಿ ತೇಸು ದುಕ್ಕಟಪಾಚಿತ್ತಿಯೇಸು. ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ‘‘ತಸ್ಮಾ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಮೇವ ಯುಜ್ಜತೀ’’ತಿ ವಚನಪರಿಯನ್ತಂ ದ್ವೀಸುಪಿ ಅಟ್ಠಕಥಾಸು ಅಧಿಪ್ಪಾಯವಿಭಾವನಂ. ತತ್ಥ ಪುರಿಮನಯೇತಿ ‘‘ಭಿಕ್ಖುನಿಂ ಅನುದ್ಧಂಸೇತಿ, ದುಕ್ಕಟ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಅಟ್ಠಕಥಾನಯೇ. ದುಕ್ಕಟಮೇವ ಯುಜ್ಜತೀತಿ ಕಸ್ಮಾ ವುತ್ತನ್ತಿ ಚೇ? ತತ್ಥ ಕಾರಣಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಯಥಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ಭಿಕ್ಖುನೋ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಮಿಂ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋತಿ ಭಿಕ್ಖುಂ ಅಮೂಲಕೇನ ಅನ್ತಿಮವತ್ಥುನಾ ಅನುದ್ಧಂಸೇನ್ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಚ್ಛಿಮನಯೇಪಿ ‘‘ಭಿಕ್ಖುನಿಂ ಅನುದ್ಧಂಸೇನ್ತಸ್ಸ ಮುಸಾವಾದೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ಕುರುನ್ದೀನಯೇಪಿ ಮುಸಾವಾದತ್ತಾ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಮೇವ ಯುಜ್ಜತೀತಿ ವಿಸಂವಾದಪುರೇಕ್ಖತಾಯ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಮೇವ ಯುಜ್ಜತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಯದಿ ಏವಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಅಮೂಲಕೇನ ಅನ್ತಿಮವತ್ಥುನಾ ಅನುದ್ಧಂಸೇನ್ತಸ್ಸ ಅಕ್ಕೋಸನ್ತಸ್ಸ ಚ ಮುಸಾವಾದತ್ತಾ ಪಾಚಿತ್ತಿಯೇನೇವ ಭವಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಚೇ? ತತ್ಥ ಸತಿಪಿ ಮುಸಾವಾದೇ ವಚನಪ್ಪಮಾಣತೋ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಓಮಸವಾದಪಾಚಿತ್ತಿಯೇಹೇವ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ನ ಸಮ್ಪಜಾನಮುಸಾವಾದಪಾಚಿತ್ತಿಯೇನಾತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ವಚನಪ್ಪಮಾಣತೋ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ವಚನಪ್ಪಮಾಣತೋತಿ ಭಗವತಾ ವುತ್ತಪಾಳಿವಚನಪ್ಪಮಾಣತೋ. ಇದಾನಿ ತಂ ವಚನಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಅನುದ್ಧಂಸನಾಧಿಪ್ಪಾಯೇನಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಪನ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ದುಕ್ಕಟನ್ತಿ ವಚನಂ ನತ್ಥೀತಿ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಅನುದ್ಧಂಸನೇ ಭಿಕ್ಖುನೋ ದುಕ್ಕಟನ್ತಿ ವಚನಂ ನತ್ಥಿ ತಥಾ ಪಾಳಿಯಂ ಅನಾಗತತ್ತಾ. ಸಮ್ಪಜಾನಮುಸಾವಾದೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯನ್ತಿ ವಚನಮತ್ಥೀತಿ ಸಾಮಞ್ಞತೋ ವುತ್ತಂ ಸಮ್ಪಜಾನಮುಸಾವಾದಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ದಸ್ಸೇತಿ.

ಇದಾನಿ ದ್ವೀಸುಪಿ ಅಟ್ಠಕಥಾವಾದೇಸು ಅಧಿಪ್ಪಾಯಂ ವಿಭಾವೇತ್ವಾ ತೇಸು ಪಚ್ಛಿಮವಾದೇ ದೋಸಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಪುರಿಮವಾದಂ ಪತಿಟ್ಠಪೇತುಕಾಮೋ ಆಚರಿಯೋ ‘‘ತತ್ರ ಪನಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ರಾತಿ ‘‘ಪಾಚಿತ್ತಿಯಮೇವ ಯುಜ್ಜತೀ’’ತಿ ವುತ್ತವಾದೇ. ಅನುದ್ಧಂಸನಾಧಿಪ್ಪಾಯೇ ಅಸತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಸಮ್ಪಜಾನಮುಸಾವಾದೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ ಓಕಾಸಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ವಿಸುಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ವುತ್ತನ್ತಿ ಸಮ್ಪಜಾನಮುಸಾವಾದೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯತೋ ವಿಸುಂ ಅಞ್ಞಮೇವ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ವುತ್ತಂ. ಏತೇಹಿ ನಾಸನಾ ನತ್ಥೀತಿ ಸಾಮಞ್ಞತೋ ವುತ್ತಂ, ಇಮಿಸ್ಸಾ ಪನ ದುಕ್ಕಟೇನ ನಾಸನಾ ನತ್ಥೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಯದಿ ಏವಂ ಕಸ್ಮಾ ನಂ ಭಗವಾ ನಾಸೇತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಯಸ್ಮಾ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ.

೩೮೫-೩೮೬. ದೂಸಿತೋತಿ ದುಟ್ಠಸದ್ದಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸಾಧನತಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ದೂಸಯತಿ ಪರಂ ವಿನಾಸೇತೀತಿ ದೂಸಕೋ. ಇಮಿನಾ ‘‘ದೂಸಯತೀತಿ ದೋಸೋ’’ತಿ ದೋಸಸದ್ದಸ್ಸ ಕತ್ತುಸಾಧನತಾ ವುತ್ತಾ. ಪಕತಿಭಾವಂ ಜಹಾಪಿತೋತಿ ದುಸಸದ್ದಸ್ಸ ವಿಕತಿಯಂ ಪಠಿತತ್ತಾ ವುತ್ತಂ, ಪಕತಿಯಾ ಸೋಮ್ಮಭಾವಂ ಜಹಾಪಿತೋತಿ ಅತ್ಥೋ, ವಿಕಾರಮಾಪಾದಿತೋತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಆಕಾರನಾನತ್ತೇನಾತಿ ದೂಸಿತಾಕಾರಸ್ಸ ದೂಸಕಾಕಾರಸ್ಸ ಚ ನಾನತ್ತೇನ. ಅನಭಿರದ್ಧೋತಿ ಅತುಟ್ಠೋ. ಯೋ ಪನ ಅತುಟ್ಠೋ, ಸೋ ಸುಖಿತೋ ನಾಮ ನ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ನ ಸುಖಿತೋ’’ತಿ. ‘‘ಆರಾಧಿತೋ ರಾಜಾ’’ತಿಆದೀಸು ಪಸಾದಿತೋತಿ ಅತ್ಥಸಮ್ಭವತೋ ‘‘ನ ವಾ ಪಸಾದಿತೋ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಖೀಲಸದ್ದೋ ಥದ್ಧಭಾವವಚನೋ ಕಚವರಪರಿಯಾಯೋ ಚ ಹೋತೀತಿ ಆಹ – ‘‘ಚಿತ್ತಥದ್ಧಭಾವಚಿತ್ತಕಚವರಸಙ್ಖಾತಂ ಪಟಿಘಖೀಲ’’ನ್ತಿ. ಖೀಲಯತಿ ತೇನ ಚಿತ್ತಂ ಥದ್ಧಭಾವಂ ಆಪಜ್ಜತೀತಿ ಖೀಲಂ, ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಥದ್ಧಭಾವೋ. ಸೋ ಚ ಅತ್ಥತೋ ಪಟಿಘೋಯೇವ. ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಥದ್ಧಭಾವಲಕ್ಖಣೋ ಹಿ ಪಟಿಘೋ, ತಸ್ಮಿಞ್ಚ ಉಪ್ಪನ್ನೇ ಚಿತ್ತಂ ಉಕ್ಲಾಪಜಾತಟ್ಠಾನಂ ವಿಯ ಅಮನುಞ್ಞಂ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಕಚವರಸದಿಸತ್ತಾಪಿ ಪಟಿಘೋವ ‘‘ಖೀಲ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ಪಟಿಘಖೀಲ’’ನ್ತಿ. ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಥದ್ಧಭಾವತ್ತಾ ಕಚವರಸದಿಸತ್ತಾ ಚ ಪಟಿಘೋಯೇವ ಖೀಲಂ ಪಟಿಘಖೀಲಂ. ನಪ್ಪತೀತೋತಿ ಪೀತಿಸುಖಾದೀಹಿ ನ ಅಭಿಗತೋ ನ ಅನುಗತೋ, ನ ಉಪೇತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯೋ ಚ ಪೀತಿಸುಖಾದೀಹಿ ಅನುಪಗತೋ, ಸೋ ತೇಹಿ ವಜ್ಜಿತೋ ನಾಮ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಪೀತಿಸುಖಾದೀಹಿ ವಜ್ಜಿತೋ’’ತಿ. ಯೋ ಚ ತೇಹಿ ವಜ್ಜಿತೋ, ನ ಸೋ ತೇನ ಅಭಿಸಟೋ ನಾಮ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ನ ಅಭಿಸಟೋ’’ತಿ, ಪೀತಿಸುಖಾದೀಹಿ ನ ಪತ್ಥಟೋತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಯೇನಾತಿ ಯೇನ ಕೋಪೇನ. ದುಟ್ಠೋತಿ ಮಾತಿಕಾಯ ಆಗತಪದಂ ದಸ್ಸೇತಿ, ಕುಪಿತೋತಿ ಪದಭಾಜನೇ ಆಗತಪದಂ. ಅತ್ಥತೋ ಏಕತ್ತೇಪಿ ಉಭಿನ್ನಂ ಪದಾನಂ ವಸೇನ ‘‘ಉಭಯಮ್ಪೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಏವಂ ‘‘ತೇನ ಚ ಕೋಪೇನ ತೇನ ಚ ದೋಸೇನಾ’’ತಿ ಇಮೇಸಂ ಪದಾನಂ ವಸೇನ ‘‘ದ್ವೀಹೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ಅತ್ಥತೋ ಪನ ದೋಸೋಯೇವ. ಸೋ ಚ ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧಪರಿಯಾಪನ್ನೋತಿ ಆಹ ‘‘ಇಮೇಹಿ ದ್ವೀಹಿ ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧಮೇವ ದಸ್ಸೇತೀ’’ತಿ. ‘‘ಅನತ್ತಮನತಾ ಅನಭಿರದ್ಧೀ’’ತಿ ವಚನೇಹಿ ದೋಮನಸ್ಸವೇದನಾವ ವುತ್ತಾತಿ ಆಹ ‘‘ಇಮೇಹಿ ದ್ವೀಹಿ ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧಂ ದಸ್ಸೇತೀ’’ತಿ.

ಯದಾ ಪನ ಚೋದಕೇನ ಅದಿಟ್ಠಂ ಅಸುತಂ ಅಪರಿಸಙ್ಕಿತಂ ವಾ ಹೋತಿ, ತದಾ ಅಮೂಲಕಂ ನಾಮ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ತಂ ಪನಸ್ಸ…ಪೇ… ಚೋದಕವಸೇನ ಅಧಿಪ್ಪೇತ’’ನ್ತಿ. ಯದಿ ಚುದಿತಕವಸೇನ ಅಧಿಪ್ಪೇತಂ ಸಿಯಾ, ಅಮೂಲಕಂ ನಾಮ ಅನಜ್ಝಾಪನ್ನನ್ತಿ ಪದಭಾಜನಂ ವದೇಯ್ಯಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಯಂ ಪಾರಾಜಿಕನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅನುರೂಪೇಸು ಏಕೂನವೀಸತಿಯಾ ಪಾರಾಜಿಕೇಸು ಅಞ್ಞತರಂ. ಪದಭಾಜನೇ ಪನ ಪಾಳಿಯಂ ಆಗತಾನೇವ ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಚತುನ್ನಂ ಅಞ್ಞತರೇನಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಏತನ್ತಿ ಚುದಿತಕಸ್ಸ ಆಪನ್ನಾನಾಪನ್ನತ್ತಂ. ಇಧಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇ.

ತಥೇವಾತಿ ಪಸಾದಸೋತೇನ ದಿಬ್ಬಸೋತೇನ ವಾತಿ ಇಮಮತ್ಥಂ ಅತಿದಿಸತಿ. ಸುತ್ವಾವ ಜಾನಿತಬ್ಬತೋ ‘‘ಸುತಟ್ಠಾನೇಯೇವ ತಿಟ್ಠತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಪರಿಸಙ್ಕನಂ ಪರಿಸಙ್ಕಿತಂ, ದಿಟ್ಠಾನುಗತಂ ಪರಿಸಙ್ಕಿತಂ ದಿಟ್ಠಪರಿಸಙ್ಕಿತಂ. ಏವಂ ಸೇಸೇಸುಪಿ. ಇಮೇಸನ್ತಿ ಕತ್ತುಅತ್ಥೇ ಸಾಮಿವಚನಂ, ಇಮೇಹೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕರಿಸ್ಸನ್ತಿ ವಾತಿ ಏತ್ಥ ವಿಭತ್ತಿಪರಿಣಾಮಂ ಕತ್ವಾ ಇಮೇತಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ. ದಿಟ್ಠಂ ಅತ್ಥಿ ಸಮೂಲಕಂ, ಅತ್ಥಿ ಅಮೂಲಕನ್ತಿ ಇದಂ ಅಜ್ಝಾಚಾರಸ್ಸ ಸಬ್ಭಾವಾಸಬ್ಭಾವಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಅತ್ಥಿ ಸಞ್ಞಾಸಮೂಲಕಂ, ಅತ್ಥಿ ಸಞ್ಞಾಅಮೂಲಕನ್ತಿ ಇದಂ ಪನ ದಿಟ್ಠಸಞ್ಞಾಯ ಸಬ್ಭಾವಾಸಬ್ಭಾವಂ ಸನ್ಧಾಯ.

ಸಮೀಪೇ ಠತ್ವಾತಿ ದ್ವಾದಸಹತ್ಥಬ್ಭನ್ತರೇ ಸಮೀಪೇ ಠತ್ವಾತಿ ವದನ್ತೀತಿ ತೀಸುಪಿ ಗಣ್ಠಿಪದೇಸು ವುತ್ತಂ. ಪರತೋ ಪನ ‘‘ದೂತಂ ವಾ ಪಣ್ಣಂ ವಾ ಸಾಸನಂ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಚೋದೇನ್ತಸ್ಸ ಸೀಸಂ ನ ಏತೀ’’ತಿ ಪರಮ್ಮುಖಾಚೋದನಾಯ ಏವ ಅನಾಪತ್ತಿಯಾ ವುತ್ತತ್ತಾ ‘‘ಸಮೀಪೇ ಠತ್ವಾ’’ತಿ ಇದಂ ಸಮ್ಮುಖಭಾವಮತ್ತದಸ್ಸನತ್ಥಂ ವುತ್ತನ್ತಿ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಖನ್ತಿ. ತೇನೇವ ಮಾತಿಕಾಟ್ಠಕಥಾಯಂ (ಕಙ್ಖಾ. ಅಟ್ಠ. ದುಟ್ಠದೋಸಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ) ಅಙ್ಗಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೇನ ‘‘ಚಾವನಾಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ಸಮ್ಮುಖಾಚೋದನಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ನ ಚ ಸಮ್ಮುಖಭಾವೋ ದ್ವಾದಸಹತ್ಥಬ್ಭನ್ತರೇಯೇವಾತಿ ನಿಯಮೋ ಸಕ್ಕಾ ವತ್ಥುಂ. ವಿನಯವಿನಿಚ್ಛಯಞ್ಚ ಪತ್ವಾ ಗರುಕೇಯೇವ ಠಾತಬ್ಬನ್ತಿ ವುತ್ತಂ, ತಸ್ಮಾ ಉಪಪರಿಕ್ಖಿತ್ವಾ ಯುತ್ತತರಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಚೋದಾಪಕಸ್ಸೇವ ವಾಚಾಯ ವಾಚಾಯ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋತಿ ಆಣತ್ತಸ್ಸ ವಾಚಾಯ ವಾಚಾಯ ಚೋದಾಪಕಸ್ಸ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ. ಮಯಾಪಿ ದಿಟ್ಠಂ ಸುತಂ ಅತ್ಥೀತಿ ಇದಂ ಆಣತ್ತಸ್ಸಪಿ ಚೋದಕಭಾವದಸ್ಸನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ, ಏವಂ ಪನ ಅವತ್ವಾಪಿ ‘‘ಪಾರಾಜಿಕಂ ಧಮ್ಮಂ ಅಜ್ಝಾಪನ್ನೋಸೀ’’ತಿ ಇದಮೇವ ವಚನಂ ಪರಸ್ಸ ವಚನಂ ವಿಯ ಅಕತ್ವಾ ಅನುದ್ಧಂಸನಾಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ವದನ್ತಸ್ಸ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋಯೇವ. ಸತಿಪಿ ಪನ ಅನುದ್ಧಂಸನಾಧಿಪ್ಪಾಯೇ ‘‘ಅಸುಕೇನ ಏವಂ ವುತ್ತ’’ನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ವದನ್ತಸ್ಸ ನತ್ಥಿ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋತಿ ವದನ್ತಿ.

ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಸಮ್ಬಹುಲೇ ಸಮ್ಬಹುಲೇಹಿ ವತ್ಥೂಹಿ ಚೋದೇನ್ತೀತಿ ಏತ್ಥ ಸಮ್ಬಹುಲೇತಿ ಬಹುತ್ತನಿದ್ದೇಸೇ ಕಾರಣಂ ನ ದಿಸ್ಸತಿ. ವತ್ಥುಚೋದಕಾನಂಯೇವ ಹಿ ಏಕಾನೇಕವಸೇನ ಇದಂ ಚತುಕ್ಕಮಾಗತಂ, ನ ಚುದಿತಕಸ್ಸಪಿ ಏಕಾನೇಕವಸೇನ. ತಥಾ ಹಿ ಏಕಸ್ಸೇವ ಚುದಿತಕಸ್ಸ ವಸೇನ ಏಕವತ್ಥುಏಕಚೋದಕಏಕವತ್ಥುನಾನಾಚೋದಕನಾನಾವತ್ಥುಏಕಚೋದಕನಾನಾವತ್ಥುನಾನಾಚೋದಕಪ್ಪಭೇದಂ ಇದಂ ಚತುಕ್ಕಮಾಗತಂ, ತೇನೇವ ಚತುತ್ಥಚೋದನಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೇನಪಿ ‘‘ಇಮಿಸ್ಸಾ ಚೋದನಾಯ ನಾನಾವತ್ಥೂನಿ ನಾನಾಚೋದಕಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ನ ಪನ ‘‘ನಾನಾಚುದಿತಕಾ’’ತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಸಮ್ಬಹುಲೇ’’ತಿ ಬಹುತ್ತನಿದ್ದೇಸೇ ಕಾರಣಂ ನ ದಿಸ್ಸತಿ. ಅಥ ವಾ ಪಠಮಂ ತೀಸುಪಿ ಚೋದನಾಸು ಏಕತ್ತೇನ ಚುದಿತಕಂ ನಿದ್ದಿಸಿತ್ವಾಪಿ ಇಧ ಬಹುತ್ತೇನ ನಿದ್ದೇಸೋ ‘‘ನ ಕೇವಲಂ ಏಕಸ್ಮಿಂಯೇವ ಚುದಿತಕೇ ಚೋದನಾ ಸಮ್ಭವತಿ, ಅಥ ಖೋ ಸಮ್ಬಹುಲೇಸುಪೀ’’ತಿ ಇಮಮತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ಕತೋ.

ಚೋದೇತುಂ ಪನ ಕೋ ಲಭತಿ, ಕೋ ನ ಲಭತೀತಿಆದಿ ಅನುದ್ಧಂಸನಾಧಿಪ್ಪಾಯಂ ವಿನಾಪಿ ಚೋದನಾಲಕ್ಖಣಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ. ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನೋತಿ ಇದಂ ದುಸ್ಸೀಲಸ್ಸ ವಚನಂ ಅಪ್ಪಮಾಣನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ವುತ್ತಂ. ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಪನ ಭಿಕ್ಖುಂ ಚೋದೇತುಂ ಅನಿಸ್ಸರತ್ತಾ ‘‘ಭಿಕ್ಖುನಿಮೇವಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಸತಿಪಿ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಭಿಕ್ಖೂಸು ಅನಿಸ್ಸರಭಾವೇ ತಾಹಿ ಕತಚೋದನಾಪಿ ಚೋದನಾರುಹತ್ತಾ ಚೋದನಾಯೇವಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ‘‘ಪಞ್ಚಪಿ ಸಹಧಮ್ಮಿಕಾ ಲಭನ್ತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಸುತ್ವಾ ಚೋದೇತೀತಿಆದಿನಾ ಚೋದಕೋ ಯೇಸಂ ಸುತ್ವಾ ಚೋದೇತಿ, ತೇಸಮ್ಪಿ ವಚನಂ ಪಮಾಣಮೇವಾತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತತ್ತಾ ತೇಸಂ ಚೋದನಾಪಿ ರುಹತೇವಾತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ಥೇರೋ ಸುತ್ತಂ ನಿದಸ್ಸೇಸಿ.

ದೂತಂ ವಾ ಪಣ್ಣಂ ವಾ ಸಾಸನಂ ವಾ ಪೇಸೇತ್ವಾತಿ ‘‘ತ್ವಂಯೇವ ಗನ್ತ್ವಾ ಚೋದೇಹೀ’’ತಿ ದೂತಂ ವಾ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಯೋ ತಂ ಚೋದೇತುಂ ಸಕ್ಕೋತಿ, ತಸ್ಸ ಮುಖಸಾಸನಂ ವಾ ಪಣ್ಣಂ ವಾ ಪೇಸೇತ್ವಾ. ಸೀಸಂ ನ ಏತೀತಿ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ ನ ಹೋತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಪಾಳಿಯಂ ‘‘ಚೋದೇತಿ ವಾ ಚೋದಾಪೇತಿ ವಾ’’ತಿ ಸಾಮಞ್ಞತೋ ವುತ್ತತ್ತಾ ದೂತಸಾಸನಾದೀಹಿ ಚೋದಾಪೇನ್ತಸ್ಸಪಿ ಆಪತ್ತಿಯೇವಾತಿ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ‘‘ಸೀಸಂ ನ ಏತೀ’’ತಿ ಇದಂ ಪನ ಅಟ್ಠಕಥಾಚರಿಯಪ್ಪಮಾಣೇನ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಸಮಯೇನಾತಿ ಪಕತಿಯಾ ಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ಅತ್ಥವಿಜಾನನಸಮಯೇನ.

ಗರುಕಾನಂ ದ್ವಿನ್ನನ್ತಿ ಪಾರಾಜಿಕಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾನಂ. ಅವಸೇಸಾನಂ ವಸೇನಾತಿ ಪಞ್ಚಲಹುಕಾಪತ್ತೀನಂ ವಸೇನ. ‘‘ನತ್ಥಿ ದಿನ್ನ’’ನ್ತಿಆದಿ ದಸವತ್ಥುಕಾ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ. ‘‘ಅನ್ತವಾ ಲೋಕೋ, ಅನನ್ತವಾ ಲೋಕೋ’’ತಿಆದಿನಯಪ್ಪವತ್ತಾ ದಿಟ್ಠಿ ಸಸ್ಸತುಚ್ಛೇದಸಙ್ಖಾತಂ ಅನ್ತಂ ಗಣ್ಹಾತೀತಿ ಅನ್ತಗ್ಗಾಹಿಕಾ. ಆಜೀವಹೇತು ಪಞ್ಞತ್ತಾನಂ ಛನ್ನಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಂ ವಸೇನಾತಿ ಆಜೀವಹೇತು ಆಜೀವಕಾರಣಾ ಪಾಪಿಚ್ಛೋ ಇಚ್ಛಾಪಕತೋ ಅಸನ್ತಂ ಅಭೂತಂ ಉತ್ತರಿಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮಂ ಉಲ್ಲಪತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾರಾಜಿಕಸ್ಸ, ಆಜೀವಹೇತು ಆಜೀವಕಾರಣಾ ಸಞ್ಚರಿತ್ತಂ ಸಮಾಪಜ್ಜತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಸ್ಸ, ಆಜೀವಹೇತು ಆಜೀವಕಾರಣಾ ಯೋ ತೇ ವಿಹಾರೇ ವಸತಿ, ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಅರಹಾತಿ ಭಣತಿ, ಪಟಿವಿಜಾನನ್ತಸ್ಸ ಆಪತ್ತಿ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಸ್ಸ, ಆಜೀವಹೇತು ಆಜೀವಕಾರಣಾ ಭಿಕ್ಖು ಪಣೀತಭೋಜನಾನಿ ಅಗಿಲಾನೋ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ಥಾಯ ವಿಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ, ಆಜೀವಹೇತು ಆಜೀವಕಾರಣಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಪಣೀತಭೋಜನಾನಿ ಅಗಿಲಾನಾ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ಥಾಯ ವಿಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಟಿದೇಸನೀಯಸ್ಸ, ಆಜೀವಹೇತು ಆಜೀವಕಾರಣಾ ಭಿಕ್ಖು ಸೂಪಂ ವಾ ಓದನಂ ವಾ ಅಗಿಲಾನೋ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ಥಾಯ ವಿಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ, ಆಜೀವವಿಪತ್ತಿಪಚ್ಚಯಾ ಇಮಾ ಛ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಆಪಜ್ಜತೀತಿ ಏವಂ ಪರಿವಾರಪಾಳಿಯಂ (ಪರಿ. ೨೮೭) ದಸ್ಸಿತಾನಂ ಛನ್ನಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಂ ವಸೇನ. ದಿಟ್ಠಿವಿಪತ್ತಿಆಜೀವವಿಪತ್ತೀಹಿ ಚೋದೇನ್ತೋಪಿ ತಮ್ಮೂಲಿಕಾಯ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಏವ ಚೋದೇತಿ.

‘‘ಕಸ್ಮಾ ಮಂ ನ ವನ್ದಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತೇ ‘‘ಅಸ್ಸಮಣೋಸಿ ಅಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯೋಸೀ’’ತಿ ಅವನ್ದನಕಾರಣಸ್ಸ ವುತ್ತತ್ತಾ ಅನ್ತಿಮವತ್ಥುಂ ಅಜ್ಝಾಪನ್ನೋ ನ ವನ್ದಿತಬ್ಬೋತಿ ವದನ್ತಿ. ಚೋದೇತುಕಾಮತಾಯ ಏವ ಅವನ್ದಿತ್ವಾ ಅತ್ತನಾ ವತ್ತಬ್ಬಸ್ಸ ವುತ್ತಮತ್ಥಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅವನ್ದಿಯಭಾವೇ ತಂ ಕಾರಣಂ ನ ಹೋತೀತಿ ಚೂಳಗಣ್ಠಿಪದೇ ಮಜ್ಝಿಮಗಣ್ಠಿಪದೇ ಚ ವುತ್ತಂ. ಅನ್ತಿಮವತ್ಥುಂ ಅಜ್ಝಾಪನ್ನಸ್ಸ ಅವನ್ದನೀಯೇಸು ಅವುತ್ತತ್ತಾ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಯನ್ತಸ್ಸ ಸಹಸೇಯ್ಯಾಪತ್ತಿಯಾ ಅಭಾವತೋ ತಸ್ಸ ಚ ಪಟಿಗ್ಗಹಣಸ್ಸ ರುಹನತೋ ತದೇವ ಯುತ್ತತರನ್ತಿ ವಿಞ್ಞಾಯತಿ. ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಯಾವ ಸೋ ಭಿಕ್ಖುಭಾವಂ ಪಟಿಜಾನಾತಿ, ತಾವ ವನ್ದಿತಬ್ಬೋ. ಯದಾ ಪನ ‘‘ಅಸ್ಸಮಣೋಮ್ಹೀ’’ತಿ ಪಟಿಜಾನಾತಿ, ತದಾ ನ ವನ್ದಿತಬ್ಬೋತಿ ಅಯಮೇತ್ಥ ವಿಸೇಸೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಅನ್ತಿಮವತ್ಥುಂ ಅಜ್ಝಾಪನ್ನಸ್ಸ ಹಿ ಭಿಕ್ಖುಭಾವಂ ಪಟಿಜಾನನ್ತಸ್ಸೇವ ಭಿಕ್ಖುಭಾವೋ, ನ ತತೋ ಪರಂ. ಭಿಕ್ಖುಭಾವಂ ಅಪ್ಪಟಿಜಾನನ್ತೋ ಹಿ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಪಕ್ಖಂ ಭಜತಿ. ಯಸ್ಮಾ ಆಮಿಸಂ ದೇನ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ಇಚ್ಛಿತಟ್ಠಾನೇಯೇವ ದೇತಿ, ತಸ್ಮಾ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ನಿಸಿನ್ನಾನಂ ಯಾಗುಭತ್ತಾದೀನಿ ದೇನ್ತೇನ ಏಕಸ್ಸ ಚೋದೇತುಕಾಮತಾಯ ಅದಿನ್ನೇಪಿ ಚೋದನಾ ನಾಮ ನ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ನ ತಾವತಾ ಚೋದನಾ ಹೋತೀ’’ತಿ.

ತಿಂಸಾನೀತಿ ತಿಂಸ ಏತೇಸಮತ್ಥೀತಿ ತಿಂಸಾನಿ, ತಿಂಸವನ್ತಾನೀತಿ ಅತ್ಥೋ, ತಿಂಸಾಧಿಕಾನೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಗುಣವಚನತ್ತಾ ತದ್ಧಿತಲೋಪಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ತಿಂಸಾನೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಅಥ ವಾ ತಿಂಸ ಚೋದನಾ ಅಧಿಕಾ ಏತೇಸೂತಿ ತಿಂಸಾನಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಅಧಿಕಮಿತಿ ಡಕಾರಪಚ್ಚಯೇ ಸತಿ ರೂಪಮಿದಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ನವುತಾನೀತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

ಉಬ್ಬಾಹಿಕಾಯ ತಂ ಅಧಿಕರಣಂ ವಿನಿಚ್ಛಿನಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಉಬ್ಬಾಹಿಕಾಯ ಸಮ್ಮತೇಹಿ ತಂ ಅಧಿಕರಣಂ ವಿನಿಚ್ಛಿನಿತಬ್ಬಂ. ಅಲಜ್ಜುಸ್ಸನ್ನಾಯ ಹಿ ಪರಿಸಾಯ ದಸಹಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ಉಬ್ಬಾಹಿಕಾಯ ಸಮ್ಮನ್ನಿತಬ್ಬೋ. ‘‘ಸೀಲವಾ ಹೋತಿ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರಸಂವುತೋ ವಿಹರತಿ ಆಚಾರಗೋಚರಸಮ್ಪನ್ನೋ’’ತಿಆದಿನಾ ಸಮಥಕ್ಖನ್ಧಕೇ (ಚೂಳವ. ೨೩೧) ವುತ್ತದಸಙ್ಗಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ದ್ವೇ ತಯೋ ಭಿಕ್ಖೂ ಉಚ್ಚಿನಿತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ವುತ್ತಾಯ ಞತ್ತಿದುತಿಯಕಮ್ಮವಾಚಾಯ ಸಮ್ಮನ್ನಿತಬ್ಬಾ. ಏವಂ ಸಮ್ಮತೇಹಿ ಪನ ತೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ವಿಸುಂ ವಾ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ತಸ್ಸಾಯೇವ ವಾ ಪರಿಸಾಯ ‘‘ಅಞ್ಞೇಹಿ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಥೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಸಾವೇತ್ವಾ ತಂ ಅಧಿಕರಣಂ ವಿನಿಚ್ಛಿನಿತಬ್ಬಂ. ತುಮ್ಹಾಕನ್ತಿ ಚುದಿತಕಚೋದಕೇ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ.

ಕಿಮ್ಹೀತಿ ಕಿಸ್ಮಿಂ ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ. ಕಿಮ್ಹಿ ನಮ್ಪಿ ನ ಜಾನಾಸೀತಿ ಕಿಮ್ಹಿ ನನ್ತಿ ವಚನಮ್ಪಿ ನ ಜಾನಾಸಿ. ನಾಸ್ಸ ಅನುಯೋಗೋ ದಾತಬ್ಬೋತಿ ನಾಸ್ಸ ಪುಚ್ಛಾ ಪಟಿಪುಚ್ಛಾ ದಾತಬ್ಬಾ. ‘‘ದುಮ್ಮಙ್ಕೂನಂ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ನಿಗ್ಗಹಾಯಾ’’ತಿಆದಿವಚನತೋ ‘‘ಅಲಜ್ಜೀನಿಗ್ಗಹತ್ಥಾಯ…ಪೇ… ಪಞ್ಞತ್ತ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ಏಹಿತೀತಿ ಆಗಮಿಸ್ಸತಿ. ದಿಟ್ಠಸನ್ತಾನೇನಾತಿ ದಿಟ್ಠಸಮ್ಬನ್ಧೇನ, ದಿಟ್ಠನಿಯಾಮೇನಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ವಿವಾದವತ್ಥುಸಙ್ಖಾತೇ ಅತ್ಥೇ ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕಾ ಅತ್ಥಪ್ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕಾ. ಸಞ್ಞಂ ದತ್ವಾತಿ ತೇಸಂ ಕಥಂ ಪಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ವಚನಂ ಸಾಧೇತುಂ ಸಞ್ಞಂ ಕತ್ವಾ. ಅಸುದ್ಧಸಞ್ಞಾಯ ಉಪ್ಪನ್ನತ್ತಾ ‘‘ಅನನುಚ್ಛವಿಕೋ’’ತಿ ಆಹ. ಏಕಸಮ್ಭೋಗಪರಿಭೋಗಾತಿ ಇದಂ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಿಕಾ ತೇಸಂ ಮೋಚನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ, ನ ಪನ ತೇಸಂ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸಮ್ಭೋಗೇ ಯೋಜನತ್ಥಂ. ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ನ ಕಾತಬ್ಬೋತಿ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ವಚನೇ ಅಟ್ಠಾತಬ್ಬಸಭಾವಾ ಏತೇ ಅಲಜ್ಜಿನೋ’’ತಿ ಜಾನನ್ತೇನ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ನ ಕಾತಬ್ಬೋ.

ವಿರದ್ಧಂ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ತನಾ ಕತದೋಸಪ್ಪಟಿಚ್ಛಾದನತ್ಥಂ ಕಞ್ಚಿ ಮುಸಾವಾದಂ ಕತ್ವಾ ವಿರದ್ಧಂ ಹೋತಿ. ಪಟಿಞ್ಞಂ ನ ದೇತೀತಿ ಸಚೇ ಮಯಾ ಕತದೋಸಂ ವಕ್ಖಾಮಿ, ಮಯ್ಹಂ ಅನುವತ್ತಕಾ ಭಿಜ್ಜಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ‘‘ಕತಂ ಮಯಾ’’ತಿ ಪಟಿಞ್ಞಂ ನ ದೇತಿ. ಸುದ್ಧೋ ಹೋತೂತಿ ತೇಸಂ ವಚನೇನ ಸುದ್ಧೋ ನಾಮ ಹೋತು, ತೇಸಂ ವಚನೇನ ಏಕದ್ವೇವಾರಮಸ್ಸ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ದಾತಬ್ಬೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಠಾನೇ ನ ತಿಟ್ಠತೀತಿ ಲಜ್ಜಿಟ್ಠಾನೇ ನ ತಿಟ್ಠತಿ. ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ನ ದಾತಬ್ಬೋತಿ ಅಲಜ್ಜಿಭಾವಮಾಪನ್ನತ್ತಾ ನ ದಾತಬ್ಬೋ.

ಅಮೂಲಕಮ್ಪಿ ಸಮೂಲಕಮ್ಪಿ ಮೂಲಂ ಗಹೇತ್ವಾ ವದನ್ತೀತಿ ಆಹ ‘‘ದ್ವೇ ಮೂಲಾನೀ’’ತಿ. ಕಾಲೇನ ವಕ್ಖಾಮೀತಿಆದೀಸು ಏಕೋ ಏಕಂ ಓಕಾಸಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಚೋದೇನ್ತೋ ಕಾಲೇನ ವದತಿ ನಾಮ. ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ಗಣಮಜ್ಝೇ ಸಲಾಕಗ್ಗಯಾಗುಅಗ್ಗವಿತಕ್ಕಮಾಳಕಭಿಕ್ಖಾಚಾರಮಗ್ಗಆಸನಸಾಲಾದೀಸು ಉಪಟ್ಠಾಕೇಹಿ ಪರಿವಾರಿತಕ್ಖಣೇ ವಾ ಚೋದೇನ್ತೋ ಅಕಾಲೇನ ವದತಿ ನಾಮ. ತಚ್ಛೇನ ವದನ್ತೋ ಭೂತೇನ ವದತಿ ನಾಮ. ‘‘ಅಮ್ಭೋ ಮಹಲ್ಲಕ-ಪರಿಸಾವಚರ-ಪಂಸುಕೂಲಿಕ-ಧಮ್ಮಕಥಿಕ-ಪತಿರೂಪಂ ತವ ಇದ’’ನ್ತಿ ವದನ್ತೋ ಫರುಸೇನ ವದತಿ ನಾಮ. ಕಾರಣನಿಸ್ಸಿತಂ ಪನ ಕತ್ವಾ ‘‘ಭನ್ತೇ ಮಹಲ್ಲಕಾತ್ಥ, ಪರಿಸಾವಚರಾ ಪಂಸುಕೂಲಿಕಾ ಧಮ್ಮಕಥಿಕಾತ್ಥ, ಪತಿರೂಪಂ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಇದ’’ನ್ತಿ ವದನ್ತೋ ಸಣ್ಹೇನ ವದತಿ ನಾಮ. ಕಾರಣನಿಸ್ಸಿತಂ ಕತ್ವಾ ವದನ್ತೋ ಅತ್ಥಸಞ್ಹಿತೇನ ವದತಿ ನಾಮ. ಮೇತ್ತಚಿತ್ತೋ ವಕ್ಖಾಮಿ, ನೋ ದೋಸನ್ತರೋತಿ ಮೇತ್ತಚಿತ್ತಂ ಉಪಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ವಕ್ಖಾಮಿ, ನ ದುಟ್ಠಚಿತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ. ಪನ್ನರಸಸು ಧಮ್ಮೇಸೂತಿ ಪರಿಸುದ್ಧಕಾಯಸಮಾಚಾರತಾ, ಪರಿಸುದ್ಧವಚೀಸಮಾಚಾರತಾ, ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀಸು ಮೇತ್ತಚಿತ್ತತಾ, ಬಹುಸ್ಸುತತಾ, ಉಭಿನ್ನಂ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಾನಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಸ್ವಾಗತಸುವಿಭತ್ತಸುಪ್ಪವತ್ತಸುವಿನಿಚ್ಛಿತತಾ, ‘‘ಕಾಲೇನ ವಕ್ಖಾಮೀ’’ತಿಆದಿನಾ ವುತ್ತಪಞ್ಚಧಮ್ಮಾ, ಕಾರುಞ್ಞತಾ, ಹಿತೇಸಿತಾ, ಅನುಕಮ್ಪತಾ, ಆಪತ್ತಿವುಟ್ಠಾನತಾ, ವಿನಯಪುರೇಕ್ಖಾರತಾತಿ ಇಮೇಸು ಪನ್ನರಸಸು ಧಮ್ಮೇಸು. ತತ್ಥ ಕಾರುಞ್ಞತಾತಿ ಕಾರುಣಿಕಭಾವೋ. ಇಮಿನಾ ಕರುಣಾ ಚ ಕರುಣಾಪುಬ್ಬಭಾಗೋ ಚ ದಸ್ಸಿತೋ. ಹಿತೇಸಿತಾತಿ ಹಿತಗವೇಸನತಾ. ಅನುಕಮ್ಪತಾತಿ ತೇನ ಹಿತೇನ ಸಂಯೋಜನಾ. ದ್ವೀಹಿಪಿ ಮೇತ್ತಾ ಚ ಮೇತ್ತಾಪುಬ್ಬಭಾಗೋ ಚ ದಸ್ಸಿತೋ. ಆಪತ್ತಿವುಟ್ಠಾನತಾತಿ ಆಪತ್ತಿತೋ ವುಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಸುದ್ಧನ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪನಾ. ವತ್ಥುಂ ಚೋದೇತ್ವಾ ಸಾರೇತ್ವಾ ಪಟಿಞ್ಞಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಯಥಾಪಟಿಞ್ಞಾಯ ಕಮ್ಮಕರಣಂ ವಿನಯಪುರೇಕ್ಖಾರತಾ ನಾಮ. ಸಚ್ಚೇ ಚ ಅಕುಪ್ಪೇ ಚಾತಿ ವಚೀಸಚ್ಚೇ ಚ ಅಕುಪ್ಪತಾಯ ಚ. ಚುದಿತಕೇನ ಹಿ ಸಚ್ಚಞ್ಚ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ಕೋಪೋ ಚ ನ ಕಾತಬ್ಬೋ, ನೇವ ಅತ್ತನಾ ಕುಜ್ಝಿತಬ್ಬೋ, ನ ಪರೋ ಘಟ್ಟೇತಬ್ಬೋತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಭುಮ್ಮಪ್ಪತ್ತಿಯಾತಿ ಭುಮ್ಮವಚನೇ ಸಮ್ಪತ್ತೇ, ಭುಮ್ಮತ್ಥೇ ಇದಂ ಉಪಯೋಗವಚನನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಅಧಿಕರೀಯನ್ತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಅಧಿಕರಣಾನಿ. ಕೇ ಅಧಿಕರೀಯನ್ತಿ? ಸಮಥಾ. ಕಥಂ ಅಧಿಕರೀಯನ್ತಿ? ಸಮನವಸೇನ. ಅಧಿಕರಣಂ ಸಮೇನ್ತಿ ವೂಪಸಮೇನ್ತೀತಿ ಹಿ ಸಮಥಾ. ಅಥ ವಾ ಸಮನತ್ಥಾಯ ಪವತ್ತಮಾನೇಹಿ ಸಮಥೇಹಿ ಅಧಿಕಾತಬ್ಬಾನೀತಿ ಅಧಿಕರಣಾನಿ. ಯಥಾ ಹಿ ಸಮನವಸೇನ ಸಮಥಾನಂ ವಿವಾದಾದೀಸು ಅಧಿಕತ್ತುಭಾವೋ, ಏವಂ ವಿವಾದಾದೀನಂ ತೇಹಿ ಅಧಿಕತ್ತಬ್ಬತಾಪಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಸಮಥೇಹಿ ಅಧಿಕರಣೀಯತಾ’’ತಿ. ಇಮಿನಾ ಅಧಿಕರಣಸದ್ದಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸಾಧನತಾ ವುತ್ತಾ. ಗಾಹನ್ತಿ ‘‘ಅಸುಕಂ ಚೋದೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಮನಸಾ ಚೋದನಾಯ ಗಹಣಂ. ಚೇತನನ್ತಿ ‘‘ಚೋದೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಉಪ್ಪನ್ನಚೇತನಂ. ಅಕ್ಖನ್ತಿನ್ತಿ ಚುದಿತಕೇ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಅಕ್ಖನ್ತಿಂ. ವೋಹಾರನ್ತಿ ಚೋದನಾವಸಪ್ಪತ್ತವಚನಂ. ಪಣ್ಣತ್ತಿನ್ತಿ ಚೋದನಾವಸಪ್ಪವತ್ತನಾಮಪಣ್ಣತ್ತಿಂ. ಅತ್ತಾದಾನಂ ಗಹೇತ್ವಾತಿ ಚೋದನಂ ಮನಸಾ ಗಹೇತ್ವಾ. ತಂ ಅಧಿಕರಣನ್ತಿ ತಂ ಗಾಹಲಕ್ಖಣಂ ಅಧಿಕರಣಂ.

ತಸ್ಮಾ ಪಣ್ಣತ್ತಿ ಅಧಿಕರಣನ್ತಿ ಅಟ್ಠಕಥಾಸು ಕತಸನ್ನಿಟ್ಠಾನಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ತಮ್ಪಿ ನ ಯುತ್ತನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ತಂ ಪನೇತ’’ನ್ತಿಆದಿಮಾಹ. ತೇತಿ ಅಟ್ಠಕಥಾಚರಿಯಾ. ಪಾರಾಜಿಕಧಮ್ಮೋತಿ ಪಾರಾಜಿಕಾಪತ್ತಿ. ಅಚ್ಚನ್ತಅಕುಸಲತ್ತಾತಿ ಲೋಕವಜ್ಜಭಾವತೋ ಪಾರಾಜಿಕಾಪತ್ತಿಯಾ ಏಕನ್ತಅಕುಸಲತ್ತಾ. ಯಾಯ ಪಣ್ಣತ್ತಿಯಾತಿ ನಾಮಪಣ್ಣತ್ತಿಂ ಸನ್ಧಾಯ ವದತಿ. ಅಭಿಲಾಪೇನಾತಿ ತಸ್ಸೇವ ವೇವಚನಂ. ಪಞ್ಞತ್ತೋತಿ ವೋಹಾರವಸೇನ ಕಥಿತೋ. ಅಧಿಕರಣೇ ಪವತ್ತತ್ತಾ ಚ ಅಧಿಕರಣನ್ತಿ ಮಞ್ಚಟ್ಠೇಸು ಮಞ್ಚವೋಹಾರೋ ವಿಯ. ಯಸ್ಮಾ ಅಮೂಲಕೇನ ಚೋದೇನ್ತೋ ಚುದಿತಕೇ ಪುಗ್ಗಲೇ ತಂ ಅಧಿಕರಣಂ ನತ್ಥೀತಿ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತಿ, ತಸ್ಮಾ ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಅಭಿಧೇಯ್ಯಸುಞ್ಞನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಸಭಾವತೋ ನತ್ಥೀ’’ತಿ. ತಞ್ಚ ಖೋ ಇಧೇವಾತಿ ತಞ್ಚ ಯಥಾವುತ್ತಪರಿಯಾಯೇನ ಪಣ್ಣತ್ತಿಯಾ ಅಧಿಕರಣಭಾವೋ ಇಧೇವ ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇ. ‘‘ಮಾತಾಪಿ ಪುತ್ತೇನ ವಿವದತೀ’’ತಿಆದಿನಯಪ್ಪವತ್ತಸ್ಸ ವಿವಾದಸ್ಸ ಅಧಿಕರಣಭಾವೋ ನ ಸಮ್ಭವತಿ ಸಮಥೇಹಿ ಅನಧಿಕರಣೀಯತ್ತಾತಿ ಆಹ ‘‘ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ವಿವಾದೋ’’ತಿ.

ಅಟ್ಠಾರಸಭೇದಕರವತ್ಥೂನೀತಿ ಲಕ್ಖಣವಚನಮೇತಂ ಯಥಾ ‘‘ಯದಿ ಮೇ ಬ್ಯಾಧಿತಾ ದಹೇಯ್ಯುಂ, ದಾತಬ್ಬಮಿದಮೋಸಧ’’ನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ತೇಸು ಅಞ್ಞತರಞ್ಞತರಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಉಪ್ಪನ್ನೋ ವಿವಾದೋ ‘‘ಅಟ್ಠಾರಸಭೇದಕರವತ್ಥೂನಿ ನಿಸ್ಸಾಯ ಉಪ್ಪನ್ನೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಅನುವಾದೋತಿ ಉಪವದನಾ ಚೇವ ಚೋದನಾ ಚ. ತತ್ಥ ಉಪವದನಾ ನಾಮ ಅಕ್ಕೋಸೋ. ಪಞ್ಚಪಿ ಆಪತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧಾತಿ ಮಾತಿಕಾಯ ಆಗತಾ ಪಞ್ಚ ಆಪತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧಾ. ಸತ್ತಾತಿ ತೇಯೇವ ಪಞ್ಚ, ವಿಭಙ್ಗೇ ಆಗತಾ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯದುಬ್ಭಾಸಿತಾಪತ್ತಿಯೋ ದ್ವೇತಿ ಸತ್ತ. ಕಿಚ್ಚಯತಾತಿ ಕತ್ತಬ್ಬತಾ. ಕರಣೀಯತಾತಿ ತಸ್ಸೇವ ವೇವಚನಂ. ಉಭಯೇನಪಿ ಅಪಲೋಕನಾದಿಸಙ್ಘಕಮ್ಮಂಯೇವ ದಸ್ಸೇತಿ, ತೇನಾಹ ‘‘ಅಪಲೋಕನಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿಆದಿ.

ಆಪತ್ತಾಧಿಕರಣಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಸೇಸಾಧಿಕರಣೇಹಿ ಚೋದನಾಯೇವ ನತ್ಥೀತಿ ಆಹ ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪನತ್ಥೇ…ಪೇ… ಆಪತ್ತಾಧಿಕರಣಮೇವ ಅಧಿಪ್ಪೇತ’’ನ್ತಿ. ಸಪದಾನುಕ್ಕಮನಿದ್ದೇಸಸ್ಸಾತಿ ಪದಾನಂ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ನಿದ್ದೇಸೋ ಪದಾನುಕ್ಕಮನಿದ್ದೇಸೋ, ಪದಭಾಜನಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ. ತೇನ ಸಹ ವತ್ತಮಾನಂ ಸಪದಾನುಕ್ಕಮನಿದ್ದೇಸಂ, ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ, ತಸ್ಸ ಪದಾನುಕ್ಕಮನಿದ್ದೇಸಸಹಿತಸ್ಸ ಸಿಕ್ಖಾಪದಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ಥೋ, ಪದಭಾಜನಸಹಿತಸ್ಸಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ.

ಅಸ್ಸಾತಿ ಕತ್ತುಅತ್ಥೇ ಸಾಮಿವಚನಂ, ಅನೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ಏತೇನ ಚೋದಕೇನಾ’’ತಿಆದಿ. ಇಧಾಗತೇಸೂತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ಆಗತೇಸು. ಅಞ್ಞತ್ರ ಆಗತೇಸೂತಿ ಇತೋ ಅಞ್ಞತ್ರ ಓಮಸವಾದಾದಿಸಿಕ್ಖಾಪದಪಾಳಿಯಂ ಆಗತೇಸು. ದುಸ್ಸೀಲೋತಿ ನಿಸ್ಸೀಲೋ ಸೀಲವಿರಹಿತೋ. ಪಾಪಧಮ್ಮೋತಿ ದುಸ್ಸೀಲತ್ತಾ ಏವ ಹೀನಜ್ಝಾಸಯತಾಯ ಲಾಮಕಸಭಾವೋ. ಅಸುಚಿಸಙ್ಕಸ್ಸರಸಮಾಚಾರೋತಿ ಅಪರಿಸುದ್ಧಕಾಯಕಮ್ಮಾದಿತಾಯ ಅಸುಚಿ ಹುತ್ವಾ ಸಙ್ಕಾಯ ಸರಿತಬ್ಬಸಮಾಚಾರೋ. ದುಸ್ಸೀಲೋ ಹಿ ಕಿಞ್ಚಿದೇವ ಅಸಾರುಪ್ಪಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಇದಂ ಅಸುಕೇನ ಕತಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಪರೇಸಂ ಆಸಙ್ಕನೀಯೋ ಹೋತಿ, ಕೇನಚಿದೇವ ವಾ ಕರಣೀಯೇನ ಮನ್ತಯನ್ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕಚ್ಚಿ ನು ಖೋ ಇಮೇ ಮಯಾ ಕತಕಮ್ಮಂ ಜಾನಿತ್ವಾ ಮನ್ತೇನ್ತೀ’’ತಿ ಅತ್ತನೋಯೇವ ಸಙ್ಕಾಯ ಸರಿತಬ್ಬಸಮಾಚಾರೋ. ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಕಮ್ಮನ್ತೋತಿ ಲಜ್ಜಿತಬ್ಬತಾಯ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತಬ್ಬಕಮ್ಮನ್ತೋ. ಅಸ್ಸಮಣೋತಿ ನ ಸಮಣೋ. ಸಲಾಕಗ್ಗಹಣಾದೀಸು ‘‘ಅಹಮ್ಪಿ ಸಮಣೋ’’ತಿ ಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಞ್ಞಾಯ ಸಮಣಪಟಿಞ್ಞೋ. ಅಸೇಟ್ಠಚಾರಿತಾಯ ಅಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ. ಉಪೋಸಥಾದೀಸು ‘‘ಅಹಮ್ಪಿ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ’’ತಿ ಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಞ್ಞಾಯ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಪಟಿಞ್ಞೋ. ಪೂತಿನಾ ಕಮ್ಮೇನ ಸೀಲವಿಪತ್ತಿಯಾ ಅನ್ತೋ ಅನುಪವಿಟ್ಠತ್ತಾ ಅನ್ತೋಪೂತಿ. ಛದ್ವಾರೇಹಿ ರಾಗಾದಿಕಿಲೇಸಾನುವಸ್ಸನೇನ ತಿನ್ತತ್ತಾ ಅವಸ್ಸುತೋ. ಸಞ್ಜಾತರಾಗಾದಿಕಚವರತ್ತಾ ಸೀಲವನ್ತೇಹಿ ಛಡ್ಡೇತಬ್ಬತ್ತಾ ಚ ಕಸಮ್ಬುಜಾತೋ.

ಇಧ ಪಾಳಿಯನ್ತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ಪಾಳಿಯಂ. ಜೇಟ್ಠಬ್ಬತಿಕೋತಿ ಕಲಿದೇವೀವತನಿಯುತ್ತೋ. ಕಲಿದೇವೀ ಕಿರ ಸಿರೀದೇವಿಯಾ ಜೇಟ್ಠಾ, ತಸ್ಮಾ ತಸ್ಸಾ ವತಧರೋ ‘‘ಜೇಟ್ಠಬ್ಬತಿಕೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ತಂ ಪನ ವತಂ ಸಮಾದಿಯಿತ್ವಾ ಪೂರೇನ್ತೋ ಸಕಲಸರೀರೇ ಮಸಿಂ ಮಕ್ಖೇತ್ವಾ ಕಾಕಪತ್ತಾನಿ ಮುಟ್ಠಿಯಂ ಕತ್ವಾ ಕಲಿದೇವಿಂ ಫಲಕೇ ಲಿಖಾಪೇತ್ವಾ ತಂ ಕಾಜಕೋಟಿಯಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಥೋಮೇನ್ತೋ ವಿಚರತಿ. ಯದಗ್ಗೇನಾತಿ ಯತ್ತಕೇನ. ತದಗ್ಗೇನಾತಿ ತತ್ತಕೇನ. ನೋ ಕಪ್ಪೇತೀತಿಆದಿ ವೇಮತಿಕಭಾವದೀಪನತ್ಥಮೇವ ವುತ್ತನ್ತಿ ಮಹಾಪದುಮತ್ಥೇರಸ್ಸ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ದುತಿಯತ್ಥೇರೋ ಪನ ‘‘ನೋ ಕಪ್ಪೇತಿ, ನಸ್ಸರತಿ, ಪಮುಟ್ಠೋ’’ತಿ ಏತೇಹಿ ವೇಮತಿಕಭಾವಾವತ್ಥಾಯ ಅದೀಪನತೋ ಅಞ್ಞೋ ವೇಮತಿಕಭಾವೋ, ಅಞ್ಞಾನಿ ನೋ ಕಪ್ಪನಾದೀನೀತಿ ಚತುನ್ನಮ್ಪಿ ವಿಭಾಗೇನ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ, ತಸ್ಮಾ ತಸ್ಸ ವಾದೋ ಯುತ್ತತರೋತಿ ಪಚ್ಛಾ ವುತ್ತೋ. ದಸ್ಸನೇ ವೇಮತಿಕೋ ಹೋತೀತಿ ಪುಗ್ಗಲೇ ಞಾತೇಪಿ ತಸ್ಸ ಕಿರಿಯಾಯ ಸಮ್ಮಾ ಅದಿಟ್ಠಭಾವತೋ ಚಿರಕಾಲಾತಿಕ್ಕಮತೋ ವಾ ತಂ ಕಿರಿಯಂ ಕರೋನ್ತೋ ‘‘ಏಸ ಮಯಾ ದಿಟ್ಠೋ ವಾ, ನ ವಾ’’ತಿ ದಸ್ಸನೇ ವೇಮತಿಕೋ ಹೋತಿ. ಪುಗ್ಗಲೇ ವೇಮತಿಕೋ ಹೋತೀತಿ ತೇನ ಕತಕಮ್ಮೇ ಞಾತೇಪಿ ತಂ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಸಮ್ಮಾ ಅದಿಟ್ಠಭಾವತೋ ಕಾಲನ್ತರಭಾವತೋ ವಾ ‘‘ತಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಕಾರಕೋ ಅಯಂ ವಾ, ನೋ’’ತಿ ಪುಗ್ಗಲೇ ವೇಮತಿಕೋ ಹೋತಿ.

೩೮೯. ‘‘ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮಾದಿಸತ್ತವಿಧಮ್ಪಿ ಕಮ್ಮಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಚೋದೇನ್ತಸ್ಸ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ ಕಮ್ಮಾಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ‘‘ಆಪತ್ತಿತೋ ವುಟ್ಠಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ ವುಟ್ಠಾನಾಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಅನುದ್ಧಂಸೇನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಇಮಿನಾ ಚಾವನಾಧಿಪ್ಪಾಯಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಅಕ್ಕೋಸಾಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ವದನ್ತಸ್ಸ ಪಾಚಿತ್ತಿಯನ್ತಿ ಅಕ್ಕೋಸಾಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ಸತ್ತಹಿಪಿ ಆಪತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧೇಹಿ ಸಮ್ಮುಖಾ ವದನ್ತಸ್ಸ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ದುಕ್ಕಟನ್ತಿ ಅಕ್ಕೋಸಾಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ವದನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ.

‘‘ಏವಂ ಸಂವದ್ಧಾ ಹಿ ತಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಪರಿಸಾ ಯದಿದಂ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞವಚನೇನ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞವುಟ್ಠಾಪನೇನಾ’’ತಿ ವಚನತೋ ಕುರುನ್ದಟ್ಠಕಥಾನಯಂ ಪತಿಟ್ಠಪೇನ್ತೋ ‘‘ಕುರುನ್ದಿಯಂ ಪನಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ಸಬ್ಬತ್ಥೇವಾತಿ ಸಬ್ಬಅಟ್ಠಕಥಾಸು. ಯ್ಯ-ಕಾರೇ ಸಮ್ಪತ್ತೇ ರೇ-ಕಾರೋ ಅತಿಕ್ಕನ್ತೋ ನಾಮ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ರೇ-ಕಾರೇ ಅನತಿಕ್ಕನ್ತೇ’’ತಿ. ಉಪೋಸಥಸ್ಸ ಞತ್ತಿಕಮ್ಮಭಾವತೋ ಞತ್ತಿಯಾ ಸಮತ್ತಾಯ ಉಪೋಸಥೋ ಕತೋ ನಾಮ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಯ್ಯ-ಕಾರೇ ಸಮ್ಪತ್ತೇ ನ ಲಬ್ಭತೀ’’ತಿ.

ಇದಞ್ಚಿದಞ್ಚಾತಿ ‘‘ಪಾಣಾತಿಪಾತಂ ಅದಿನ್ನಾದಾನ’’ನ್ತಿಆದಿಂ. ‘‘ಅಸುಕೋ ಚ ಅಸುಕೋ ಚ ಅಸ್ಸಮಣೋ ಅನುಪಾಸಕೋ’’ತಿ ಅಕ್ಕೋಸಾಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ಪರಮ್ಮುಖಾ ವದನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ, ಸಮ್ಮುಖಾ ವದನ್ತಸ್ಸ ಪನ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಮೇವ. ಯಥಾ ‘‘ಅಸೂರಿಯಂ ಪಸ್ಸತಿ ಕಞ್ಞಾ’’ತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಸೂರಿಯಂ ನ ಪಸ್ಸತಿ ಕಞ್ಞಾ’’ತಿ ಅಯಮತ್ಥೋ ಲಬ್ಭತಿ, ಏವಂ ‘‘ಅನೋಕಾಸಂ ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ’’ತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ‘‘ಓಕಾಸಂ ಅಕಾರಾಪೇತ್ವಾ’’ತಿ ಅಯಮತ್ಥೋ ಲಬ್ಭತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಯಂ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ. ಯಂ ಚೋದೇತಿ, ತಸ್ಸ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನೋತಿ ಸಙ್ಖ್ಯೂಪಗಮನಂ, ತಸ್ಮಿಂ ಸುದ್ಧಸಞ್ಞಿತಾ, ಯೇನ ಪಾರಾಜಿಕೇನ ಚೋದೇತಿ, ತಸ್ಸ ದಿಟ್ಠಾದಿವಸೇನ ಅಮೂಲಕತಾ, ಚಾವನಾಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ಸಮ್ಮುಖಾ ಚೋದನಾ, ತಸ್ಸ ತಙ್ಖಣವಿಜಾನನನ್ತಿ ಇಮಾನೇತ್ಥ ಪಞ್ಚ ಅಙ್ಗಾನಿ.

ಪಠಮದುಟ್ಠದೋಸಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.