೯. ದುತಿಯದುಟ್ಠದೋಸಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೩೯೧. ನವಮೇ ದಿಸ್ವಾತಿ ಅಜಿಕಾಯ ವಿಪ್ಪಟಿಪಜ್ಜನ್ತಂ ಛಗಲಕಂ ದಿಸ್ವಾ. ಮೇತ್ತಿಯಂ ಭಿಕ್ಖುನಿನ್ತಿ ತಸ್ಸಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಕಾಲಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಭೂತಪುಬ್ಬವೋಹಾರೇನ ವೋಹರನ್ತಿ. ವೇಳುವನೇಯೇವಾತಿ ಥೇರಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖಾಚಾರವೇಲಂ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ತೇಹಿ ವುತ್ತಭತ್ತುದ್ದೇಸವೇಲಂಯೇವ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಕಚ್ಚಿ ನೋತಿ ಕಚ್ಚಿ ನು. ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುನ್ತಿ ಅಞ್ಞಭಾಗಿಯಸ್ಸ ಅಧಿಕರಣಸ್ಸ ಕಞ್ಚಿದೇಸಂ ಲೇಸಮತ್ತಂ ಉಪಾದಾಯ ಪಾರಾಜಿಕೇನ ಧಮ್ಮೇನ ಅನುದ್ಧಂಸಿತಭಾವಂ ಆರೋಚೇಸುಂ.

ಅಞ್ಞಭಾಗಸ್ಸಾತಿ ಅಞ್ಞಕೋಟ್ಠಾಸಸ್ಸ, ಥೇರಸ್ಸ ಮನುಸ್ಸಜಾತಿಭಿಕ್ಖುಭಾವತೋ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ತಿರಚ್ಛಾನಜಾತಿಛಗಲಕಭಾವಸಙ್ಖಾತಸ್ಸ ಕೋಟ್ಠಾಸಸ್ಸಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಇದನ್ತಿ ಸಾಮಞ್ಞತೋ ನಪುಂಸಕನಿದ್ದೇಸೇನ ಛಗಲಕಂ ನಿದ್ದಿಸತಿ, ಇದಂ ಛಗಲಕಜಾತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ, ಅಯಂ ಛಗಲಕೋತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಅಧಿಕರಣಸದ್ದಾಪೇಕ್ಖೋ ವಾ ನಪುಂಸಕನಿದ್ದೇಸೋ, ಇದಂ ಛಗಲಕಸಙ್ಖಾತಂ ಅಧಿಕರಣನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಅಞ್ಞಭಾಗೋತಿ ಯಥಾವುತ್ತತಿರಚ್ಛಾನಜಾತಿಛಗಲಕಭಾವಸಙ್ಖಾತೋ ಅಞ್ಞಭಾಗೋ, ಅಞ್ಞಕೋಟ್ಠಾಸೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಸ್ಸಾತಿ ಛಗಲಕಸ್ಸ. ‘‘ಅಞ್ಞಭಾಗಸಮ್ಬನ್ಧೀ ಅಞ್ಞಭಾಗಿಯ’’ನ್ತಿ ಪಠಮವಿಗ್ಗಹಸ್ಸ ಅತ್ಥೋ, ‘‘ಅಞ್ಞಭಾಗವನ್ತಂ ಅಞ್ಞಭಾಗಿಯ’’ನ್ತಿ ದುತಿಯವಿಗ್ಗಹಸ್ಸ. ದ್ವೀಹಿಪಿ ವಿಗ್ಗಹೇಹಿ ಅಞ್ಞಭಾಗಿಯನ್ತಿ ಛಗಲಕೋವ ವುತ್ತೋ. ತಿರಚ್ಛಾನಜಾತಿಛಗಲಕಭಾವಞ್ಚ ಠಪೇತ್ವಾ ಪರಮತ್ಥತೋ ವಿಸುಂ ಛಗಲಕೇ ಅಸತಿಪಿ ‘‘ಪಟಿಮಾಯ ಸರೀರ’’ನ್ತಿಆದೀಸು ವಿಯ ಅಭೇದೇಪಿ ಭೇದಕಪ್ಪನಾಯ ಪವತ್ತಲೋಕವೋಹಾರವಸೇನ ‘‘ಅಞ್ಞಭಾಗಸ್ಸ ಇದಂ, ಅಞ್ಞಭಾಗೋ ವಾ ಅಸ್ಸ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ.

ಇದಾನಿ ದ್ವೀಹಿಪಿ ವಿಗ್ಗಹೇಹಿ ವುತ್ತಮತ್ಥಂ ವಿತ್ಥಾರೇತ್ವಾ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಯೋ ಹಿ ಸೋ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ಸೋತಿ ಸೋ ಛಗಲಕೋ. ತಸ್ಸ ‘‘ಹೋತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತತೋತಿ ತತೋ ಮನುಸ್ಸಜಾತಿತೋ ಭಿಕ್ಖುಭಾವತೋ ಚ. ಸೋ ವಾ ಅಞ್ಞಭಾಗೋತಿ ಯಥಾವುತ್ತತಿರಚ್ಛಾನಜಾತಿಛಗಲಕಭಾವಸಙ್ಖಾತೋ ಅಞ್ಞಭಾಗೋ. ಅಸ್ಸಾತಿ ಛಗಲಕಸ್ಸ. ಸೋ ಛಗಲಕೋ ಅಞ್ಞಭಾಗಿಯಸಙ್ಖಾತಂ ಲಭತೀತಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ. ‘‘ಅಧಿಕರಣನ್ತಿ ಆಧಾರೋ, ವತ್ಥು ಅಧಿಟ್ಠಾನ’’ನ್ತಿ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತಮತ್ಥಂ ಸರೂಪತೋ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಯಸ್ಮಾ ಚಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ತೇಸನ್ತಿ ಮೇತ್ತಿಯಭೂಮಜಕಾನಂ. ಇಮನ್ತಿ ಛಗಲಕಂ. ನಾಮಕರಣಸಞ್ಞಾಯಾತಿ ನಾಮಕರಣಸಙ್ಖಾತಾಯ ಸಞ್ಞಾಯ ಸೋ ಛಗಲಕೋ ಅಧಿಕರಣನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋತಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ. ತಞ್ಹಿ ಸನ್ಧಾಯಾತಿ ‘‘ಅವಸ್ಸಂ ತುಮ್ಹೇಹಿ ಲೇಸೋ ಓಡ್ಡಿತೋ, ಕಿಂ ವದಥ, ಕಿಂ ಪಸ್ಸಿತ್ಥಾ’’ತಿ ಅನುಯುತ್ತೇಹಿ ತೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ‘‘ಛಗಲಕಸ್ಸ ವಿಪ್ಪಟಿಪತ್ತಿಂ ದಿಸ್ವಾ ದಬ್ಬಸ್ಸ ನಾಮಂ ತಸ್ಸ ಕರಿಮ್ಹಾ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ತಸ್ಸ ನಾಮಕರಣಸಞ್ಞಾಯ ಅಧಿಟ್ಠಾನಭೂತಂ ತಂ ಛಗಲಕಂ ಸನ್ಧಾಯ. ತೇ ಭಿಕ್ಖೂತಿ ತೇ ಅನುಯುಞ್ಜಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ. ಆಪತ್ತಿಲೇಸಮ್ಪಿ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಮಿಂಯೇವ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ವುತ್ತತ್ತಾ ‘‘ಪುಗ್ಗಲಾನಂಯೇವ ಲೇಸಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಪದಭಾಜನೇ ಪನ…ಪೇ… ವೇದಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ನಾಮಕರಣಸಞ್ಞಾಯ ಆಧಾರಭೂತಸ್ಸ ಛಗಲಕಸಙ್ಖಾತಸ್ಸ ಅಧಿಕರಣಸ್ಸ ಅವಚನೇ ಕಾರಣಂ ವುತ್ತಂ.

೩೯೩. ‘‘ಅಞ್ಞಭಾಗಿಯಸ್ಸ ಅಧಿಕರಣಸ್ಸಾ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಪಾಳಿಆಗತಅಧಿಕರಣಸದ್ದಪತಿರೂಪಕಂ ಅಞ್ಞಂ ಅಧಿಕರಣಸದ್ದಂ ಪಾಳಿಆಗತತದಞ್ಞಸಾಧಾರಣತಾಯ ಉಭಯಪದತ್ಥಂ ಉದ್ಧರಿತ್ವಾ ‘‘ಅಧಿಕರಣಂ ನಾಮ ಚತ್ತಾರಿ ಅಧಿಕರಣಾನೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಅತ್ಥುದ್ಧಾರವಸೇನ ಹಿ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೇನ ಪಾಳಿಯಂ ಆಗತಸದ್ದಪತಿರೂಪಕೋ ಅಞ್ಞೋ ಸದ್ದೋ ಉಭಯಪದತ್ಥೋ ಉದ್ಧರಿತಬ್ಬೋ, ನ ಚ ಅಞ್ಞಂ ಉದ್ಧರಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಅತ್ಥೋ ವತ್ತಬ್ಬೋ, ತಸ್ಮಾ ಪಾಳಿಆಗತಅಧಿಕರಣಸದ್ದಪತಿರೂಪಕೋ ಅಞ್ಞೋಯೇವ ಉಭಯಪದತ್ಥಸಾಧಾರಣೋ ಅಧಿಕರಣಸದ್ದೋ ಉದ್ಧಟೋತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ತೇನೇವಾಹ ‘‘ಅಧಿಕರಣನ್ತಿ ವಚನಸಾಮಞ್ಞತೋ ಅತ್ಥುದ್ಧಾರವಸೇನ ಪವತ್ತಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ ಅಧಿಕರಣಾನೀ’’ತಿ. ಯಾ ಚ ಸಾ ಅವಸಾನೇ…ಪೇ… ಚೋದನಾ ವುತ್ತಾತಿ ಭಿಕ್ಖು ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ ಅಜ್ಝಾಪಜ್ಜನ್ತೋ ದಿಟ್ಠೋ ಹೋತಿ, ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೇ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸದಿಟ್ಠೀ ಹೋತಿ, ತಞ್ಚೇ ಪಾರಾಜಿಕೇನ ಚೋದೇತೀತಿಆದಿಚೋದನಂ ಸನ್ಧಾಯ ವದತಿ.

ಮೇಥುನವೀತಿಕ್ಕಮಾಪತ್ತಿಯೋ ವತ್ಥುತೋ ಸಭಾಗಾ, ಇತರಾಸಂ ಪನ ಅದಿನ್ನಾದಾನಾದಿಆಪತ್ತೀನಂ ಸಮಾನೇಪಿ ಪಾರಾಜಿಕಾಪತ್ತಿಭಾವೇ ವತ್ಥುತೋ ವಿಸಭಾಗಾತಿ ಆಹ ‘‘ಸಭಾಗವಿಸಭಾಗವತ್ಥುತೋ’’ತಿ. ಸಭಾವಸರಿಕ್ಖಾಸರಿಕ್ಖತೋತಿ ಸಭಾವೇನ ಸದಿಸಾಸದಿಸಭಾವತೋ. ಪಠಮಪಾರಾಜಿಕಞ್ಹಿ ಪಠಮಪಾರಾಜಿಕಾಪತ್ತಿಯಾ ಮೇಥುನರಾಗೇನ ಸಭಾವತೋ ಸದಿಸಂ, ದೋಸಸಮ್ಪಯುತ್ತಮನುಸ್ಸವಿಗ್ಗಹೇನ ಅಸದಿಸಂ. ನನು ಚ ‘‘ಆಪತ್ತಾಧಿಕರಣಂ ಆಪತ್ತಾಧಿಕರಣಸ್ಸ ಸಿಯಾ ತಬ್ಭಾಗಿಯಂ, ಸಿಯಾ ಅಞ್ಞಭಾಗಿಯ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಉದ್ದೇಸಾನುಕ್ಕಮೇನ ತಬ್ಭಾಗಿಯತಂ ಅನಿದ್ದಿಸಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞಭಾಗಿಯತಾ ಪಠಮಂ ಕಸ್ಮಾ ನಿದ್ದಿಟ್ಠಾತಿ ಆಹ ‘‘ಆದಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯಾ’’ತಿಆದಿ. ವುತ್ತನಯೇನೇವಾತಿ ‘‘ಸಭಾಗವಿಸಭಾಗವತ್ಥುತೋ’’ತಿಆದಿನಾ ವುತ್ತನಯೇನ.

‘‘ಸಙ್ಘಕಮ್ಮಾನಿ ನಿಸ್ಸಾಯ ಉಪ್ಪನ್ನ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಸಙ್ಘಕಮ್ಮತೋ ಕಿಚ್ಚಾಧಿಕರಣಂ ವಿಸುಂ ವಿಯ ದಿಸ್ಸತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಕಿಂ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ. ‘‘ಕಿಚ್ಚಮೇವ ಕಿಚ್ಚಾಧಿಕರಣ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ‘‘ಸಙ್ಘಕಮ್ಮಾನಮೇವೇತಂ ಅಧಿವಚನ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ಯದಿ ಏವಂ ‘‘ಸಙ್ಘಕಮ್ಮಾನಿ ನಿಸ್ಸಾಯ ಉಪ್ಪನ್ನ’’ನ್ತಿ ಕಸ್ಮಾ ವುತ್ತನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಏವಂ ಸನ್ತೇಪೀ’’ತಿಆದಿ. ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಸಙ್ಘಕಮ್ಮಸ್ಸ ಭಗವತಾ ವುತ್ತಂ ಇತಿಕತ್ತಬ್ಬತಾಲಕ್ಖಣಂಯೇವ ತತೋ ಸಙ್ಘಕಮ್ಮಸ್ಸ ನಿಪ್ಫಜ್ಜನತೋ ಫಲೂಪಚಾರೇನ ಸಙ್ಘಕಮ್ಮನ್ತಿ ವತ್ತಬ್ಬತಂ ಅರಹತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಯಂ ಕಮ್ಮಲಕ್ಖಣಂ ಮನಸಿ ಕರೋತಿ, ತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಉಪ್ಪಜ್ಜನತೋ’’ತಿ. ಪರಿವಾಸಾದಿಸಙ್ಘಕಮ್ಮಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಮಾನತ್ತಾದೀನಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜನತೋ ಉಕ್ಖೇಪನೀಯಕಮ್ಮಸೀಮಾಸಮ್ಮುತಿಕಮ್ಮಾದೀನಿ ಇಸ್ಸಾಯ ಓಸಾರಣಸೀಮಾಸಮೂಹನನಾದಿಕಮ್ಮಾನಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜನತೋ ಚ ‘‘ಪುರಿಮಂ ಪುರಿಮಂ ಸಙ್ಘಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ.

೩೯೫-೪೦೦. ಸವತ್ಥುಕಂ ಕತ್ವಾತಿ ಪುಗ್ಗಲಾಧಿಟ್ಠಾನಂ ಕತ್ವಾ. ದೀಘಾದಿನೋತಿ ದೀಘರಸ್ಸಕಾಳಓದಾತಾದಿನೋ. ದಿಟ್ಠಾದಿನೋತಿ ದಿಟ್ಠಸುತಾದಿನೋ. ಲೋಹಪತ್ತಸದಿಸೋತಿ ಅಯೋಪತ್ತಸದಿಸೋ. ಅಙ್ಗಾನಿ ಪಠಮದುಟ್ಠದೋಸೇ ವುತ್ತಸದಿಸಾನಿ, ಇಧ ಪನ ಕಞ್ಚಿದೇಸಂ ಲೇಸಮತ್ತಂ ಉಪಾದಿಯನಾ ಅಧಿಕಾ.

ದುತಿಯದುಟ್ಠದೋಸಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.