ಪಠಮಗಾಥಾಸಙ್ಗಣಿಕವಣ್ಣನಾ

ಸತ್ತನಗರೇಸು ಪಞ್ಞತ್ತಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೩೩೫. ವಚನಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನತ್ಥೇ ವಾ ನಿಪಾತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಡ್ಢುಡ್ಢಸತಾನೀತಿ ತೀಣಿ ಸತಾನಿ, ಪಞ್ಞಾಸಾನಿ ಚ. ವಿಗ್ಗಹನ್ತಿ ಮನುಸ್ಸವಿಗ್ಗಹಂ. ಅತಿರೇಕಂ ವಾತಿ ದಸಾಹಪರಮಂ ಅತಿರೇಕಚೀವರಂ. ಕಾಳಕನ್ತಿ ‘‘ಸುದ್ಧಕಾಳಕಾನ’’ನ್ತಿ (ಪಾರಾ. ೫೫೨-೫೫೪) ವುತ್ತಕಾಳಕಂ. ಭೂತನ್ತಿ ಭೂತಾರೋಚನಂ. ಪರಮ್ಪರಭತ್ತನ್ತಿ ಪರಮ್ಪರಭೋಜನಂ. ಭಿಕ್ಖುನೀಸು ಚ ಅಕ್ಕೋಸೋತಿ ಯಾ ಪನ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಭಿಕ್ಖುಂ ಅಕ್ಕೋಸೇಯ್ಯ ವಾ ಪರಿಭಾಸೇಯ್ಯ ವಾ (ಪಾಚಿ. ೧೦೨೯). ಅನ್ತರವಾಸಕನ್ತಿ ಅಞ್ಞಾತಿಕಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಚೀವರಪಟಿಗ್ಗಹಣಂ. ರೂಪಿಯನ್ತಿ ರೂಪಿಯಸಬ್ಬೋಹಾರಂ. ಸುತ್ತನ್ತಿ ಸಾಮಂ ಸುತ್ತಂ ವಿಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ತನ್ತವಾಯೇಹಿ. ಉಜ್ಝಾಪನಕೇತಿ ಉಜ್ಝಾಪನಕೇ ಖೀಯನಕೇ. ಪಾಚಿತಪಿಣ್ಡನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖುನೀಪಅಪಾಚಿತಪಿಣ್ಡಪಾತಂ. ಚಾರಿತ್ತನ್ತಿ ನಿಮನ್ತಿತೋ ಸಭತ್ತೋ ಸಮಾನೋ ಸನ್ತಂ. ಚೀವರಂ ದತ್ವಾತಿ ಸಮಗ್ಗೇನ ಸಙ್ಘೇನ ಚೀವರಂ ದತ್ವಾ. ವೋಸಾಸನ್ತೀತಿ ಭಿಕ್ಖೂ ಪನೇವ ಕುಲೇಸು ನಿಮನ್ತಿತಾ ಭುಞ್ಜನ್ತಿ (ಪಾಚಿ. ೫೫೮), ತತ್ಥ ಚೇಸಾ. ಗಿರಗ್ಗಚರಿಯಾತಿ ‘‘ಯಾ ಪನ ಭಿಕ್ಖುನೀ ನಚ್ಚಂ ವಾ ಗೀತಂ ವಾ’’ತಿ (ಪಾಚಿ. ೮೩೪) ಚ, ‘‘ಅನ್ತೋವಸ್ಸಂ ಚಾರಿಕಂ ಚರೇಯ್ಯಾ’’ತಿ (ಪಾಚಿ. ೯೭೦) ಚ ವುತ್ತದ್ವಯಂ. ಛನ್ದದಾನೇನಾತಿ ಪಾರಿವಾಸಿಕಛನ್ದದಾನೇನ ಸಿಕ್ಖಮಾನಂ ವುಟ್ಠಾಪೇಯ್ಯ (ಪಾಚಿ. ೧೧೬೭). ಪಾರಾಜಿಕಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ, ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಸಞ್ಞಾಚಿಕಕುಟಿಞ್ಚ ಕೋಸಿಯಮಿಸ್ಸಸನ್ಥತಞ್ಚ ಸೇಯ್ಯಾ ಚ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೇನ ಸಹ ಪಥವೀಖಣನಂ. ಗಚ್ಛ ದೇವತೇತಿ ಭೂತಗಾಮಪಾತಬ್ಯತಾ ಸಪ್ಪಾಣಕಉದಕಸಿಞ್ಚನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಮಹಾವಿಹಾರೋತಿ ಮಹಲ್ಲಕವಿಹಾರೋ. ಅಞ್ಞನ್ತಿ ಅಞ್ಞವಾದಕಂ. ದ್ವಾರನ್ತಿ ಯಾವದ್ವಾರಕೋಸಾ. ‘‘ಅನಾದರಿಯಪಾಚಿತ್ತೀತಿ ಚ ಸಹಧಮ್ಮಿಕಂ ವುಚ್ಚಮಾನೋ’’ತಿ ಪಾಠೋ. ಪಯೋಪಾನನ್ತಿ ಸುರುಸುರುಕಾರಕಂ. ಏಳಕಲೋಮಾನಿ ಪತ್ತೋ ಚಾತಿ ಏಳಕಲೋಮಧೋವಾಪನಞ್ಚ ಊನಪಞ್ಚಬನ್ಧನಪತ್ತೋ ಚ. ಓವಾದೋ ಚೇವ ಭೇಸಜ್ಜನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖುನುಪಸ್ಸಯಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಓವಾದೋ ತದುತ್ತರಿಭೇಸಜ್ಜವಿಞ್ಞಾಪನಞ್ಚ. ಸೂಚಿ ಅರಞ್ಞಕೋತಿ ‘‘ಅಟ್ಠಿಮಯಂ ವಾ ದನ್ತಮಯಂ ವಾ ವಿಸಾಣಮಯಂ ವಾ ಸೂಚಿಘರ’’ನ್ತಿ (ಪಾಚಿ. ೫೧೭) ಚ ‘‘ಯಾನಿ ಖೋ ಪನ ತಾನಿ ಆರಞ್ಞಕಾನಿ ಸೇನಾಸನಾನಿ ಸಾಸಙ್ಕ…ಪೇ… ಪಟಿದೇಸೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ (ಪಾಚಿ. ೫೭೦) ಚ. ಓವಾದೋತಿ ಯಾ ಪನ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಓವಾದಾಯ ವಾ ಸಂವಾಸಾಯ ವಾ ನ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ (ಪಾಚಿ. ೧೦೫೫). ಪಾರಾಜಿಕಾನಿ ಚತ್ತಾರೀತಿಆದಿ ದ್ವೀಸು ನಗರೇಸು ಪಞ್ಞತ್ತಸಮ್ಪಿಣ್ಡನಂ.

ಚತುವಿಪತ್ತಿವಣ್ಣನಾ

೩೩೬. ಏಕತಿಂಸಾ ಯೇ ಗರುಕಾತಿ ಉಭತೋ ಅಟ್ಠ ಪಾರಾಜಿಕಾ, ಭಿಕ್ಖೂನಂ ತೇರಸ, ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ದಸ ಚ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾ. ಸಾಧಾರಣಾಸಾಧಾರಣವಸೇನ ಅಟ್ಠ ಅನವಸೇಸಾ ನಾಮ ಪಾರಾಜಿಕಾನಿ. ತದೇವಾತಿ ಸೀಲವಿಪತ್ತಿಂಯೇವ. ವಿತ್ಥಾರತೋ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಪಾರಾಜಿಕ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ಅಪುಚ್ಛಿತಮೇವ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಿತಂ. ‘‘ತತ್ಥ ಯೋ ಚಾಯಂ, ಅಕ್ಕೋಸತಿ ಹಸಾಧಿಪ್ಪಾಯೋ’’ತಿ ಪಾಠೋ. ದುಟ್ಠುಲ್ಲವಿಭಾವನವಸೇನಾಗತವಿಪತ್ತಿಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಪುಚ್ಛಾಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಯಾವತತಿಯಕಪಞ್ಹಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಿತುಮಾರಭಿ. ಉಕ್ಖಿತ್ತಾನುವತ್ತಿಕಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಅಟ್ಠ ಯಾವತತಿಯಕಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾ ಇಧ ಪುಚ್ಛಿತತ್ತಾ ಅನನ್ತರಪಞ್ಹಾ ನಾಮ ಜಾತಾ.

ಛೇದನಕಾದಿವಣ್ಣನಾ

೩೩೭. ಪಮಾಣಾತಿಕ್ಕನ್ತಮಞ್ಚನಿಸೀದನಕಣ್ಡುಪಟಿಚ್ಛಾದಿವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಾಸುಗತಚೀವರಪ್ಪಮಾಣಂ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಉದಕಸಾಟಿಕಾತಿ ಛ ಛೇದನಕಾನಿ. ಚೀವರವಿಪ್ಪವಾಸಸಮ್ಮುತಿಆದಯೋ ಚತಸ್ಸೋ ಸಮ್ಮುತಿಯೋ. ‘‘ಅಯಂ ತತ್ಥ ಸಾಮೀಚೀ’’ತಿ ಏವಂ ಆಗತಾ ಸತ್ತ ಸಾಮೀಚಿಯೋ.

ಅಸಾಧಾರಣಾದಿವಣ್ಣನಾ

೩೩೮. ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತಚುದ್ದಸಪರಮಾನೇವ ಅನ್ತರಪಞ್ಹೇ ನಿಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಪುರಿಮಪಞ್ಹಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇನ್ತೋ. ಧೋವನಞ್ಚ ಪಟಿಗ್ಗಹೋತಿ ಗಾಥಾ ಅಟ್ಠಕಥಾಚರಿಯಾನಂ. ದ್ವೇ ಲೋಮಾನಿ ಏಳಕಲೋಮತಿಯೋಜನಪರಮಾನಿ.

ದ್ವೇವೀಸತಿ ಖುದ್ದಕಾತಿ –

‘‘ಸಕಲೋ ಭಿಕ್ಖುನಿವಗ್ಗೋ, ಪರಮ್ಪರಞ್ಚ ಭೋಜನಂ;

ಅನತಿರಿತ್ತಂ ಅಭಿಹಟಂ, ಪಣೀತಞ್ಚ ಅಚೇಲಕಂ;

ಜಾನಂ ದುಟ್ಠುಲ್ಲಛಾದನಂ.

‘‘ಊನಂ ಮಾತುಗಾಮೇನ ಸದ್ಧಿಂ, ಯಾ ಚ ಅನಿಕ್ಖನ್ತರಾಜಕೇ;

ಸನ್ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಅನಾಪುಚ್ಛಾ, ವಿಕಾಲೇ ಗಾಮಪ್ಪವೇಸನಂ.

‘‘ನಿಸೀದನೇ ಚ ಯಾ ಸಿಕ್ಖಾ, ವಸ್ಸಿಕಾಯ ಚ ಸಾಟಿಕಾ;

ದ್ವಾವೀಸತಿ ಇಮಾ ಸಿಕ್ಖಾ, ಖುದ್ದಕೇಸು ಪಕಾಸಿತಾ’’ತಿ. –

ಪಾಠೋ. ‘‘ಕುಲೇಸು ಚಾರಿತ್ತಾಪತ್ತೀ’’ತಿ ಪಾಠೋ ನ ಗಹೇತಬ್ಬೋ ಸಾಧಾರಣತ್ತಾ ತಸ್ಸ ಸಿಕ್ಖಾಪದಸ್ಸ. ಛಚತ್ತಾರೀಸಾ ಚಿಮೇತಿ ಛಚತ್ತಾರೀಸ ಇಮೇ. ‘‘ಪಾರಾಜಿಕಾನಿ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ’’ತಿ ಏವಂ ವುತ್ತಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ಏವ ವಿಭಜಿತ್ವಾ ವುತ್ತತ್ತಾ ವಿಭತ್ತಿಯೋ ನಾಮ. ಸಾಧಾರಣನ್ತಿ ಅಟ್ಠನ್ನಮ್ಪಿ ಸಾಧಾರಣಂ. ಪಾರಾಜಿಕಭೂತಾ ವಿಭತ್ತಿಯೋ ಪಾರಾಜಿಕವಿಭತ್ತಿಯೋ. ಸಾಧಾರಣೇ ಸತ್ತವಜ್ಜೋ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ. ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ಗಣ್ಠಿಪದೇ ‘‘ಅಥ ವಾ ‘ದ್ವೇ ಉಪೋಸಥಾ ದ್ವೇ ಪವಾರಣಾ ಚತ್ತಾರಿ ಕಮ್ಮಾನಿ ಪಞ್ಚೇವ ಉದ್ದೇಸಾ ಚತುರೋ ಭವನ್ತಿ, ನಞ್ಞಥಾ’ತಿ ಪಾಳಿಂ ಉದ್ಧರನ್ತಿ. ತತ್ಥ ‘ಚತ್ತಾರಿ ಕಮ್ಮಾನೀ’ತಿ ವಿಸೇಸಾಭಾವಾ ಉದ್ಧರಿತಪೋತ್ಥಕಮೇವ ಸುನ್ದರಂ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ವಿಭತ್ತಿಮತ್ತದಸ್ಸನವಸೇನೇವ ಚೇತಂ ವುತ್ತಂ. ‘ನ ಸಮಥೇಹಿ ವೂಪಸಮನವಸೇನಾ’ತಿ ವತ್ವಾ ಚತ್ತಾರಿ ಕಮ್ಮವಿಭಜನೇ ‘ಸಮಥೇಹಿ ವೂಪಸಮ್ಮತೀ’ತಿ ನ ವಿಸೇಸಿತಂ ಉಪೋಸಥಪ್ಪವಾರಣಾನಂಯೇವ ವಿಭಾಗತ್ತಾ. ಕಸ್ಮಾ? ಏತ್ಥಾಪಿ ‘ಉಪೋಸಥಪ್ಪವಾರಣಾನಂಯೇವ ವಿಸೇಸೇತ್ವಾ ನಯಂ ದೇಥಾ’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ, ಅಧಮ್ಮೇನ ವಗ್ಗಾದಿಕಮ್ಮೇನ ಆಪತ್ತಿಯೋಪಿ ವೂಪಸಮ್ಮನ್ತೀತಿ ಆಪಜ್ಜನತೋತಿ ವೇದಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ, ವಿಚಾರೇತಬ್ಬಂ. ದ್ವೀಹಿ ಚತೂಹಿ ತೀಹಿ ಕಿಚ್ಚಂ ಏಕೇನಾತಿ ದ್ವೀಹಿ ವಿವಾದಾಧಿಕರಣಂ, ಚತೂಹಿ ಅನುವಾದಾಧಿಕರಣಂ, ತೀಹಿ ಆಪತ್ತಾಧಿಕರಣಂ, ಏಕೇನ ಕಿಚ್ಚಾಧಿಕರಣಂ ಸಮ್ಮತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಪಾರಾಜಿಕಾದಿಆಪತ್ತಿವಣ್ಣನಾ

೩೩೯. ನಿಬ್ಬಚನಮತ್ತನ್ತಿ ವೇವಚನಮತ್ತಂ. ಸೇಸೇತಿ ಆದಿತೋ ಸೇಸಾ ಮಜ್ಝನ್ತಾ. ಪದನ್ತಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ. ಸದ್ಧಾಚಿತ್ತಂ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ, ‘‘ಸನ್ತಾಚಿತ್ತ’’ನ್ತಿ ವಾ ಪಾಠೋ. ಅನಾಳಿಯನ್ತಿ ದಲಿದ್ದಂ. ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಇದಂ ನಿಬ್ಬಚನಂ ‘‘ಗರುಕಂ ಲಹುಕಞ್ಚಾ’’ತಿಆದಿಪಞ್ಹೇ ನತ್ಥಿ, ‘‘ಹನ್ದ ವಾಕ್ಯಂ ಸುಣೋಮ ತೇ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಪನ ವಚನೇನ ಸಙ್ಗಹಿತಸ್ಸತ್ಥಸ್ಸ ದೀಪನತ್ಥಂ ವುತ್ತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ‘‘ಆಕಾಸೋ ಪಕ್ಖಿನಂ ಗತೀ’’ತಿ ಚ ಪಾಠೋ ಅತ್ಥಿ, ಸೋ ಜಾತಿವಸೇನ ಯುಜ್ಜತಿ. ಪಕ್ಖೀನನ್ತಿ ಉಜುಕಮೇವ.

ಪಠಮಗಾಥಾಸಙ್ಗಣಿಕವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.