೭. ಕಥಿನಕ್ಖನ್ಧಕವಣ್ಣನಾ

ಕಥಿನಾನುಜಾನನಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೩೦೬. ‘‘ಕಥಿನನ್ತಿ ಪಞ್ಚಾನಿಸಂಸೇ ಅನ್ತೋಕರಣಸಮತ್ಥತಾಯ ಥಿರನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ‘‘ಪಞ್ಚ ಕಪ್ಪನ್ತೀ’’ತಿ ಅವತ್ವಾ ‘‘ಕಪ್ಪಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ಅನಾಗತವಚನಂ ‘‘ವೋ’’ತಿ ಇಮಸ್ಸ ಸಾಮಿವಚನಪಕ್ಖೇ ಯುಜ್ಜತಿ ತೇಸಂ ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಅನತ್ಥತಕಥಿನತ್ತಾ. ದ್ವೀಸು ಪನೇತೇಸು ಅತ್ಥವಿಕಪ್ಪೇಸು ಪಚ್ಛಿಮೋ ಯುತ್ತೋ ಸಬ್ಬೇಸಮ್ಪಿ ತೇಸಂ ಪಾವೇಯ್ಯಕಾನಂ ಸಬ್ಬಧುತಙ್ಗಧರತ್ತಾ. ನಿಮನ್ತನಂ ಸಾದಿಯನ್ತಸ್ಸೇವ ಹಿ ಅನಾಮನ್ತಚಾರೋ ಪಞ್ಞತ್ತೋ, ತಥಾ ಗಣಭೋಜನಂ. ಅಸಮಾದಾನಚಾರೋ ಅನಧಿಟ್ಠಿತತಿಚೀವರಸ್ಸ ನತ್ಥಿ ಅತೇಚೀವರಿಕಸ್ಸ ಯಾವದತ್ಥಚೀವರಚತುತ್ಥಾದಿಚೀವರಗ್ಗಹಣಸಮ್ಭವತೋ. ಇತರಸ್ಸಾಪಿ ಅನಧಿಟ್ಠಾನಮುಖೇನ ಲಬ್ಭತಿ. ಚೀವರುಪ್ಪಾದೋ ಅಪಂಸುಕೂಲಿಕಸ್ಸೇವ. ‘‘ಕಥಿನತ್ಥತಸೀಮಾಯ’’ನ್ತಿ ಉಪಚಾರಸೀಮಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಉಪಚಾರಸೀಮಟ್ಠಸ್ಸ ಮತಕಚೀವರಾದಿಭಾಗಿಯತಾಯ ಬದ್ಧಸೀಮಾಯ ತತ್ರುಪ್ಪಾದಾಭಾವತೋ ವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇತಂ ಉಪಚಾರಸೀಮಾವೇತ್ಥ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾತಿ. ಕಥಿನತ್ಥಾರಂ ಕೇ ಲಭನ್ತೀತಿ ಕೇ ಸಾಧೇನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಞ್ಚ ಜನಾ ಸಾಧೇನ್ತಿ. ಕಥಿನದುಸ್ಸಸ್ಸ ಹಿ ದಾಯಕಾ ಪಚ್ಛಿಮಕೋಟಿಯಾ ಚತ್ತಾರೋ ಹೋನ್ತಿ. ಏಕೋ ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕೋತಿ. ‘‘ತತ್ರ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯ್ವಾಯಂ ಚತುವಗ್ಗೋ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ ಠಪೇತ್ವಾ ತೀಣಿ ಕಮ್ಮಾನಿ ಉಪಸಮ್ಪದಂ ಪವಾರಣಂ ಅಬ್ಭಾನ’’ನ್ತಿ (ಮಹಾವ. ೩೮೮) ಚಮ್ಪೇಯ್ಯಕ್ಖನ್ಧಕೇ ವುತ್ತತ್ತಾ ‘‘ನ ಪಞ್ಚವಗ್ಗಕರಣೀಯ’’ನ್ತಿ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ‘‘ಯಸ್ಸ ಸಙ್ಘೋ ಕಥಿನದುಸ್ಸಂ ದೇತಿ, ತಂ ಹತ್ಥಪಾಸೇ ಅಕತ್ವಾಪಿ ಬಹಿಸೀಮಾಯ ಠಿತಸ್ಸಪಿ ದಾತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ, ತಂ ಹತ್ಥಪಾಸೇ ಕತ್ವಾ ಏವ ದಾತಬ್ಬಂ. ಕಸ್ಮಾ? ‘‘ತಸ್ಸ ಕಮ್ಮಪ್ಪತ್ತತ್ತಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ‘‘ತತ್ರುಪ್ಪಾದೇನ ತಣ್ಡುಲಾದಿನಾ ವತ್ಥೇಸು ಚೇತಾಪಿತೇಸು ಅತ್ಥತಕಥಿನಾನಮೇವ ತಾನಿ ವತ್ಥಾನಿ ಪಾಪುಣನ್ತಿ. ವತ್ಥೇಹಿ ಪನ ತಣ್ಡುಲಾದೀಸು ಚೇತಾಪಿತೇಸು ಸಬ್ಬೇಸಂ ತಾನಿ ಪಾಪುಣನ್ತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಪಠಮಪವಾರಣಾಯ ಪವಾರಿತಾ ಲಭನ್ತೀತಿ ಇದಂ ಉಕ್ಕಟ್ಠಕೋಟಿಯಾ ವುತ್ತಂ. ಅನ್ತರಾಯೇನ ಅಪ್ಪವಾರಿತಾನಮ್ಪಿ ವುತ್ಥವಸ್ಸಾನಂ ಕಥಿನತ್ಥಾರಸಮ್ಭವತೋ ಇತರೇ ಗಣಪೂರಕೇ ಕತ್ವಾ ಕಥಿನಂ ಅತ್ಥರಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಕಥಂ ಪಞ್ಞಾಯತೀತಿ ಚೇ? ‘‘ದ್ವಿನ್ನಂ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನಂ ಅತ್ಥಾರಕಸ್ಸ ಚ ಅನುಮೋದಕಸ್ಸ ಚಾ’’ತಿ (ಪರಿ. ೪೦೩) ಪರಿವಾರೇ ಏಕವಚನಕರಣತೋ, ತತ್ಥೇವ ‘‘ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನಂ, ಗಣಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನ’’ನ್ತಿ (ಪರಿ. ೪೧೪) ವಚನತೋ ಚ.

ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ವಿಹಾರೇ ವುತ್ಥವಸ್ಸಾಪಿ ನ ಲಭನ್ತೀತಿ ಇದಂ ಕಿಂ ಏಕಸೀಮಸ್ಮಿಂ, ಉದಾಹು ನಾನಾಸೀಮಸ್ಮಿನ್ತಿ? ಕಿಞ್ಚೇತ್ಥ – ಯದಿ ತಾವ ಏಕಸೀಮಸ್ಮಿಂ, ಪರತೋ ‘‘ಸಚೇ ಪನ ಏಕಸೀಮಾಯ ಬಹೂ ವಿಹಾರಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಬ್ಬೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಸನ್ನಿಪಾತೇತ್ವಾ ಏಕತ್ಥ ಕಥಿನಂ ಅತ್ಥರಿತಬ್ಬಂ, ವಿಸುಂ ವಿಸುಂ ಅತ್ಥರಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಅಟ್ಠಕಥಾವಚನೇನ ವಿರುಜ್ಝತಿ. ಇದಞ್ಹಿ ವಚನಂ ಸಬ್ಬೇಸಂಯೇವ ಏಕೋ ಕಥಿನತ್ಥಾರೋತಿ ದೀಪೇತಿ. ಅಥ ನಾನಾಸೀಮಸ್ಮಿಂ, ಉಪನನ್ದಸ್ಸ ಏಕಾಧಿಪ್ಪಾಯದಾನಾನುಮತಿಯಾ ವಿರುಜ್ಝತಿ. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ‘‘ದೇಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮೋಘಪುರಿಸಸ್ಸ ಏಕಾಧಿಪ್ಪಾಯ’’ನ್ತಿ (ಮಹಾವ. ೩೬೪). ಇದಞ್ಹಿ ವಚನಂ ದ್ವೀಸುಪಿ ಆವಾಸೇಸು ತಸ್ಸ ಕಥಿನತ್ಥಾರಸಿದ್ಧಿಂ ದೀಪೇತೀತಿ. ಅವಿರೋಧೋವ ಇಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ ಅಪ್ಪಟಿಸಿದ್ಧತ್ತಾ, ತಸ್ಮಾ ಏಕಸೀಮಸ್ಮಿಂ ವಾ ನಾನಾಸೀಮಸ್ಮಿಂ ವಾ ನಾನೂಪಚಾರೇ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ವಿಹಾರೇ ವುತ್ಥವಸ್ಸಾಪಿ ನ ಲಭನ್ತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ‘‘ಪಚ್ಛಿಮಿಕಾಯ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನೋ ಪಠಮಪವಾರಣಾಯ ಪವಾರೇತುಮ್ಪಿ ಲಭತಿ, ವಸ್ಸಿಕೋ ಚ ಹೋತಿ ಆನಿಸಂಸಞ್ಚ ಲಭತೀತಿ ಸಾಮಣೇರಾನಂ ವಸ್ಸೂಪಗಮನಂ ಅನುಞ್ಞಾತಂ ಹೋತಿ, ಸಾಮಣೇರಾ ಕಥಿನಾನಿಸಂಸಂ ಲಭನ್ತೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ.

ತಿಣ್ಣಂ ಚೀವರಾನಂ ಅಞ್ಞತರಪ್ಪಹೋನಕನ್ತಿ ಇದಂ ‘‘ನ ಅಞ್ಞತ್ರ ಸಙ್ಘಾಟಿಯಾ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗೇನ ಅನ್ತರವಾಸಕೇನ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನ’’ನ್ತಿ ಇಮಾಯ ಪಾಳಿಯಾ ವಿರುಜ್ಝನಂ ವಿಯ ದಿಸ್ಸತಿ. ಅಯಞ್ಹಿ ಪಾಳಿ ತಿಣ್ಣಂ ಚೀವರಾನಂ ಅಞ್ಞತರವಿರಹೇನಾಪಿ ನ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನನ್ತಿ ದೀಪೇತೀತಿ ಚೇ? ನ, ತದತ್ಥಜಾನನತೋ, ನ ತಿಣ್ಣಂ ಚೀವರಾನಂ ಅಞ್ಞತರವಿರಹೇನ ನ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನನ್ತಿ ಹಿ ದೀಪೇತುಕಾಮೋ ಭಗವಾ ತಂ ಪಾಳಿಮಾಹ. ಯದಿ ಏವಂ ‘‘ಅಞ್ಞತ್ರ ಸಙ್ಘಾಟಿಯಾ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗೇನ ಅನ್ತರವಾಸಕೇನಾ’’ತಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಾ ಸಿಯಾತಿ ಚೇ? ನ, ಅಧಿಪ್ಪಾಯಜಾನನತೋವ. ಯೋ ಸಙ್ಘಾಟಿಯಾ ಅತ್ಥರಿತುಕಾಮೋ, ತಸ್ಸ ಅಞ್ಞತ್ರ ಸಙ್ಘಾಟಿಯಾ ನ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ. ಏಸ ನಯೋ ಇತರತ್ಥಾಪೀತಿ ಅಯಮೇತ್ಥ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ತೇನೇವ ಸುಕ್ಕಪಕ್ಖೇ ‘‘ಸಙ್ಘಾಟಿಯಾ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತೀ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಏಕಮೇವ ಚೀವರಂ ವುತ್ತಂ, ಏವಂ ಸನ್ತೇ ‘‘ಚತುವೀಸತಿಯಾ ಆಕಾರೇಹಿ ಅನತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನಂ, ಸತ್ತರಸಹಿ ಆಕಾರೇಹಿ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನ’’ನ್ತಿ ಯಥಾರಹಂ ಉಕ್ಕಟ್ಠಕೋಟಿಯಾ ವುತ್ತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ, ತಸ್ಮಾ ಕಣ್ಹಪಕ್ಖೇ ಉಲ್ಲಿಖಿತ…ಪೇ… ನಿಸ್ಸೀಮಟ್ಠಾನುಮೋದನಾನಂ ಚತುವೀಸತಿಯಾ ಆಕಾರಾನಂ ಸಮ್ಭವನ್ತಾನಂ ಸಬ್ಬೇನ ಸಬ್ಬಂ ಅಭಾವೇನಪಿ ನಿಮಿತ್ತಕತಾದೀನಂ ಅಸಮ್ಭವನ್ತಾನಂ ಅಞ್ಞತರಭಾವೇನಪಿ ನ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನನ್ತಿ ಏವಮಧಿಪ್ಪಾಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಸುಕ್ಕಪಕ್ಖೇಪಿ ಅಹತಾಹತಕಪ್ಪ…ಪೇ… ಸೀಮಟ್ಠಾನುಮೋದನಾನಂ ಸತ್ತರಸನ್ನಂ ಆಕಾರಾನಂ ಸಮ್ಭವನ್ತಾನಂ ಅಞ್ಞತರಭಾವೇನಪಿ ಇತರೇಸಂ ಸಬ್ಬೇನ ಸಬ್ಬಂ ಅಭಾವೇನಪಿ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನನ್ತಿ ಏವಮಧಿಪ್ಪಾಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಅಞ್ಞಥಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞವಿರೋಧೋ, ಯಥಾಸಮ್ಭವಂ ಯೋಜೇತ್ವಾ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ತತ್ರಿದಂ ಮುಖಮತ್ತನಿದಸ್ಸನಂ – ಕಣ್ಹಪಕ್ಖೇ ‘‘ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗೇನ ಅತ್ಥತೇ ಕಥಿನೇ ನ ಅಞ್ಞತ್ರ ಸಙ್ಘಾಟಿಯಾ ನ ಅಞ್ಞತ್ರ ಅನ್ತರವಾಸಕೇನ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನ’’ನ್ತಿ ವಚನಪ್ಪಮಾಣತೋ ತಂ ಕಥಿನಂ ಅನತ್ಥತಂ ಸಿಯಾ. ಸುಕ್ಕಪಕ್ಖೇ ಚ ‘‘ಅನಿಮಿತ್ತಕತೇನ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನ’’ನ್ತಿ ವಚನಪ್ಪಮಾಣತೋ ಅನಿಮಿತ್ತಕತೇನ ಕಥಿನೇ ಅತ್ಥತೇ ತಞ್ಚೇ ಪರಿಕಥಾ ಕತಂ, ತಥಾಪಿ ಅತ್ಥತಮೇವ ಕಥಿನಂ ಹೋತೀತಿ ಅಯಂ ದುವಿಧೋಪಿ ವಿರೋಧೋ. ಯಥಾವುತ್ತನಯೇನ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇ ಗಹಿತೇ ಪರಿಹಾರೋ ಹೋತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ಯೋ ಆನಿಸಂಸಂ ಬಹುಂ ದೇತೀತಿ ಇಮಿನಾ ಪಚ್ಚಯಲೋಲಭಾವಂ ವಿಯ ದೀಪೇತಿ, ತಥಾಪಿ ಭಗವತಾ ಯಾವದತ್ಥಚೀವರಪರಿಯೇಸನಪಞ್ಞಾಪನಮುಖೇನ ದ್ವಾರಂ ದಿನ್ನನ್ತಿ ಕತ್ವಾ ಸಙ್ಘಾನುಗ್ಗಹತ್ಥಂ ಹೋತಿ. ‘‘ಅಕಾತುಂ ನ ಹೋತೀತಿ ಅನಾದರಿಯೇನ ಅಕರೋನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟ’’ನ್ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ಅನುಮೋದಾಮಾತಿ ಏತ್ಥ ಸಬ್ಬಸಙ್ಗಾಹಿಕವಸೇನ ಏವಂ ವುತ್ತಂ. ‘‘ಅನುಮೋದಾಮೀ’’ತಿ ಏಕಕೇನ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ಇತರಥಾ ‘‘ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಮಹಾಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಕಿರ ವುತ್ತಂ. ಕಥಿನಚೀವರಂ ಅಧಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯ ಸಙ್ಘಾಟಿಯಾ ಕಥಿನಂ ಅತ್ಥರಾಮೀ’’ತಿ ವಾಚಾಯ ಭಿನ್ನಮತ್ತಾಯ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ. ‘‘ಕಮ್ಮವಾಚಾ ಪನ ಏಕಾಯೇವ ವಟ್ಟತೀತಿ ಕಥಿನದುಸ್ಸಸ್ಸ ಏವ ಕಮ್ಮವಾಚಾ, ಸೇಸಚೀವರದಾನೇ ಅಪಲೋಕನಮೇವಾತಿ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ಏಕಸೀಮಾಯಾತಿ ಏಕಉಪಚಾರಸೀಮಾಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ ಯುಜ್ಜತಿ. ಕೇಚಿ ಪನ ‘‘ಬದ್ಧಸೀಮಾ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾ ಏಕಸೀಮಾಯ ಏಕಟ್ಠಾನೇ ಅತ್ಥರಿತೇ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಅತ್ಥರಿತಂ ಹೋತಿ ‘ಸಬ್ಬೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ, ತೇಹಿಪಿ ಅನುಮೋದನ್ತೇಹಿ ಅತ್ಥರಿತಮೇವ ಹೋತಿ, ಉಪಚಾರಪರಿಚ್ಛಿನ್ನೇ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಲದ್ಧಂ ತೇಹಿ ತೇಹಿ ಲದ್ಧಬ್ಬಂ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ಪವಿಟ್ಠೇಹಿಪಿ ಲಭಿತಬ್ಬಂ ಸಬ್ಬೇಹಿಪಿ ಅತ್ಥರಿತತ್ತಾ, ಅಯಂ ವಿಸೇಸೋ. ಮಹಾಅಟ್ಠಕಥಾಯಮ್ಪಿ ಏವಮೇವ ವುತ್ತ’’ನ್ತಿ ವದನ್ತಿ, ವೀಮಂಸಿತಬ್ಬಂ.

೩೦೮. ಚತುವೀಸತಿ ಆಕಾರವನ್ತತಾಯ ಮಹಾಭೂಮಿಕಂ. ‘‘ದೀಘಸಿಬ್ಬಿತನ್ತಿ ಪಚ್ಛಾಕತಸಿಬ್ಬನಂ, ಓವಟ್ಟಿತ್ವಾ ಸಿಬ್ಬನಂ ವಾ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ಕಣ್ಡುಸಂ ನಾಮ ಪುಬ್ಬಬನ್ಧನಂ. ಪಠಮಚಿಮಿಲಿಕಾ ಘಟೇತ್ವಾ ಠಪಿತಾ ಹೋತೀತಿ ಕಥಿನದುಸ್ಸಂ ದುಬ್ಬಲಂ ದಿಸ್ವಾ ತಂ ಬಲವತಾ ಅತ್ತನೋ ಪಕತಿದುಸ್ಸೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಘಟೇತ್ವಾ ದುಪಟ್ಟಂ ಕತ್ವಾ ಸಿಬ್ಬಿತುಕಾಮೇಹಿ ಕಥಿನದುಸ್ಸತೋ ಪಕತಿದುಸ್ಸಸ್ಸ ಮಹನ್ತತಾಯ ಪಠಮಂ ತಪ್ಪಮಾಣಾನುರೂಪಂ ಬನ್ಧಕಣ್ಡುಸೇ ಘಟೇತ್ವಾ ರಜ್ಜುಕೇಹಿ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಕತಂ ಹೋತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಕಥಿನಚೀವರಸ್ಸ ಅಪ್ಪತಾಯ ಪಠಮಂ ಬದ್ಧದುಸ್ಸಂ ಕುಚ್ಛಿಚಿಮಿಲಿಕಾ ಹೋತಿ, ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ, ಕುರುನ್ದಿಯಞ್ಚ ವುತ್ತವಚನನಿದಸ್ಸನಂ, ಬ್ಯಞ್ಜನೇ ಏವ ಭೇದೋ, ಅತ್ಥೇ ನತ್ಥೀತಿ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ಕತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ‘‘ಇಮಿನಾ ಕಿಂ ದೀಪೇತೀತಿ ಚೇ? ತಥಾಕತಂ ದುಪಟ್ಟಚೀವರಂ ಪಕತಿಚೀವರಸ್ಸ ಮಹನ್ತತಾಯ ಪಕತಿಚೀವರಸಙ್ಖ್ಯಮೇವ ಗಚ್ಛತಿ, ನ ಕಥಿನಚೀವರಸಙ್ಖ್ಯನ್ತಿ ಕಸ್ಸಚಿ ಸಿಯಾ, ನೇವಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಏವಂ ಕುಚ್ಛಿಚಿಮಿಲಿಕಭಾವೇನ ಠಿತಮ್ಪಿ ಕಥಿನಚೀವರಂ. ಮಹನ್ತಮ್ಪಿ ತಂ ಪಕತಿಚೀವರಂ ಅತ್ತನೋ ಕಥಿನಚೀವರಮೇವಾತಿ. ಹೇಟ್ಠಿಮಕೋಟಿಯಾ ಪಞ್ಚಕಸ್ಸ ಇಚ್ಛಿತಬ್ಬತ್ತಾ ಕಥಿನದುಸ್ಸಂ ಖಣ್ಡಾಖಣ್ಡಂ ಬಹುಧಾ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಸಿಬ್ಬಿತುಕಾಮೋ ಕಥಿನಚೀವರತೋ ಪಟ್ಟಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ಅಕಥಿನಚೀವರೇ ಪಟ್ಟಮಾರೋಪೇತೀ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ಅಥ ವಾ ಬಹೂನಿ ಕಥಿನದುಸ್ಸಾನಿ ಪಂಸುಕೂಲಾನಿ ಖುದ್ದಕಖುದ್ದಕಾನಿ ಏಕಚೀವರತ್ಥಾಯ, ಮಹನ್ತಾನಿ ಚ ಊನತ್ಥಾಯ ದಿನ್ನಾನಿ ಹೋನ್ತಿ. ಕಥಿನಚೀವರತೋತಿ ಭಿಕ್ಖು ಏಕಚ್ಚತೋ ಕಥಿನಚೀವರತೋ ಪಟ್ಟಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ಆರೋಪೇತಿ. ಏತ್ಥಾಹ – ಕಿಂ ಪಂಸುಕೂಲಾನಿ ಕಥಿನದುಸ್ಸಾನಿ ವಿಕಪ್ಪನುಪಗಪಚ್ಛಿಮಾನಿ ದಾತಬ್ಬಾನಿ, ಉದಾಹು ಖುದ್ದಕಾನಿಪೀತಿ? ಏತ್ಥ ಅಚೀವರಸಙ್ಖ್ಯತ್ತಾ ಖುದ್ದಕಾನಿ ದಾತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಕಮ್ಮವಾಚಾ ತತ್ಥ ನ ರುಹತೀತಿ ಏಕೇ. ‘‘ಪಂಸುಕೂಲೇನ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತೀ’’ತಿ ಪಾಳಿಯಂ ನಯದಾನತೋ ಕುಚ್ಛಿಚಿಮಿಲಿಕಭಾವೇನ ಠಿತಸ್ಸ ಕಥಿನದುಸ್ಸಸ್ಸ ಅತ್ತನೋ ಸಭಾವೇನ ಅನಧಿಟ್ಠಾನುಪಗಸ್ಸ ಪುರಾಣಚೀವರಭಾವೇನೇವ ಅಧಿಟ್ಠಾನಾರಹಸ್ಸಪಿ ಕಥಿನಚೀವರಭಾವಾನುಮತಿಮುಖೇನ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಪದಾನತೋ ಚ ಖುದ್ದಕಾನಿಪಿ ದಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ತಞ್ಹಿ ಕಥಿನತ್ಥಾರಕೋ ಘಟೇತ್ವಾ ಕಥಿನಚೀವರಂ ಕರಿಸ್ಸತೀತಿ ಕತ್ವಾ ಕಪ್ಪತೀತಿ ಏಕೇ, ಯುತ್ತತರಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ.

ನಿಚಯಸನ್ನಿಧಿ ಸಙ್ಘಾಯತ್ತಾ ಸಙ್ಘೇನ ಕತತ್ತಾ. ರತ್ತಾತಿಕ್ಕನ್ತಂ ನಿಸ್ಸಜ್ಜಿತಬ್ಬತ್ತಾ ‘‘ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯ’’ನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಪಞ್ಚ ಖಣ್ಡಾನಿ ಪಟ್ಟಾನಿ ಪಮಾಣಂ ಅಸ್ಸಾತಿ ಪಞ್ಚಕಂ. ತೇನ ವಾ ಅತಿರಿತ್ತೇನ ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ತದಹೇವ ಸಞ್ಛಿನ್ನೇನಾತಿ ಸಙ್ಘೇನ ಕಥಿನತ್ಥಾರಕಸ್ಸ ಕಮ್ಮವಾಚಂ ವತ್ವಾ ದಿನ್ನೇನೇವ ತದಹೇವ ಸಞ್ಛಿನ್ನೇನ ಸಮಣ್ಡಲಿಕತೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ. ಏವಂ ದಿನ್ನಂಯೇವ ಹಿ ಪರಿವಾರೇ ‘‘ಪುಬ್ಬಕರಣಂ ಸತ್ತಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಙ್ಗಹಿತ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ, ನ ದಾಯಕೇನ ದಿಯ್ಯಮಾನಂ, ತಸ್ಮಾ ಪರಿನಿಟ್ಠಿತಪುಬ್ಬಕರಣಮೇವ ಚೇ ದಾಯಕೋ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದೇತಿ, ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ಕಮ್ಮವಾಚಾಯ ದಾತಬ್ಬಂ. ತೇನ ಚ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಸೀಮಾಮಣ್ಡಲೇ ಅಧಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಅತ್ಥರಿತ್ವಾ ಸಙ್ಘೋ ಅನುಮೋದಾಪೇತಬ್ಬೋ ಕತಪುಬ್ಬಕರಣಸ್ಸ ಪುನ ಕತ್ತಬ್ಬಾಭಾವತೋ. ಅತ್ಥಾರಕಸ್ಸ ಹತ್ಥಗತಮೇವ ಹಿ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ನ ಉಲ್ಲಿಖಿತಮತ್ತೇನಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ಪರಿನಿಟ್ಠಿತಪುಬ್ಬಕರಣಮ್ಪಿ ಪುನ ಧೋವಿತ್ವಾ ವಿಸಿಬ್ಬಿತ್ವಾ ಕಾತಬ್ಬಮೇವ ವಚನಪಮಾಣತೋತಿ ಚೇ? ನ, ಛಿನ್ನಸ್ಸ ಪುನ ಛೇದಾಸಮ್ಭವತೋ. ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಛಿನ್ದಿತಬ್ಬಮೇವಾತಿ ಚೇ? ನ, ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಧಿಕಾರೇ ‘‘ಕೇಸಮಸ್ಸುಂ ಓಹಾರಾಪೇತ್ವಾ’’ತಿ ವಚನಪ್ಪಮಾಣತೋ ಮುಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಛಿನ್ನೇಪಿ ಕೇಸೇ ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ಸಿರಸ್ಮಿಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಪುನ ಓಹಾರಾಪೇತ್ವಾ ಪಬ್ಬಾಜೇತಬ್ಬಪ್ಪಸಙ್ಗತೋ, ನ ಇಧ ನ-ಕಾರೇನ ಪಟಿಸಿದ್ಧತ್ತಾತಿ ಚೇ? ನ, ‘‘ನ ಅಞ್ಞತ್ರ ಸಙ್ಘಾಟಿಯಾ’’ತಿ ನ-ಕಾರೇನ ಪಟಿಸಿದ್ಧತ್ತಾ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗೇನ ಅತ್ಥತೇ ಅನತ್ಥತಂ ಹೋತೀತಿ ಅನಿಟ್ಠಪ್ಪಸಙ್ಗತೋ, ತಸ್ಮಾ ಅಭಿನಿವೇಸೋ ನ ಕಾತಬ್ಬೋ. ‘‘ಬಹಿಉಪಚಾರಸೀಮಾಯ ಠಿತೋ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾಪಿ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತವಿನಿಚ್ಛಯೋವ ಗಹೇತಬ್ಬೋ.

೩೦೯. ಅಸನ್ನಿಧಿಕತೇನ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಕಿಂ ಕಥಿನತ್ಥಾರಮಾಸೇಯೇವ ದುವಿಧೋಪಿ ಸನ್ನಿಧಿ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ, ಉದಾಹು ತತೋ ಪುಬ್ಬೇಪಿ, ದಾಯಕೇನ ವಾ ಕದಾ ದಾತಬ್ಬಂ, ಕಿಂ ಕಥಿನತ್ಥಾರಮಾಸೇಯೇವ, ಉದಾಹು ತತೋ ಪುಬ್ಬೇಪಿ, ಕಥಿನತ್ಥಾರಮಾಸೇಪಿ ಅಸುಕಸ್ಮಿಂ ದಿವಸೇಯೇವ ಅತ್ಥಾರತ್ಥಾಯ ದಮ್ಮೀತಿ ದಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ಇದಂ ವಿಚಾರೇತಬ್ಬಂ. ಕಥಿನತ್ಥಾರಮಾಸೇ ಏವ ದುವಿಧೋಪಿ ಸನ್ನಿಧಿ. ದಾಯಕೇನಾಪಿ ವಸ್ಸಾವಾಸಿಕಂ ವಿಯ ಕಥಿನಚೀವರಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ದಿನ್ನಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಕಸ್ಮಾ? ‘‘ಕಥಿನದಾಯಕಸ್ಸ ವತ್ತಂ ಅತ್ಥೀ’’ತಿಆದಿನಾ (ಮಹಾವ. ಅಟ್ಠ. ೩೦೬) ನಯೇನ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ವುತ್ತತ್ತಾ. ಉಕ್ಕಟ್ಠಮತ್ತಮೇತನ್ತಿ ಚೇ? ನ, ‘‘ಕಥಿನಂ ನಾಮ ಅತಿಉಕ್ಕಟ್ಠಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ಅಟ್ಠ. ೩೦೮) ವುತ್ತತ್ತಾ. ನ ಆಗಮನಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತನ್ತಿ ಚೇ? ನ, ಇದಮ್ಪಿ ಆಗಮನಮೇವ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ, ಪುಬ್ಬೇ ದಿನ್ನಂ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ.

೩೧೦. ಕಥಿನಸ್ಸಾತಿ ಕಥಿನತ್ಥಾರಸ್ಸ. ಉಬ್ಭಾರಾಯಾತಿ ವೂಪಸಮಾಯ, ಅಪ್ಪವತ್ತಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕಿಮತ್ಥಿಯಂ ಉಬ್ಭಾರನಿದಸ್ಸನನ್ತಿ ಚೇ? ಪಞ್ಚಹಿ ಅನಾಪತ್ತಿಕಾಲಪರಿಯನ್ತದಸ್ಸನೇನ ತೇಸು ಸಂವರುಪ್ಪಾದನತ್ಥಂ. ಅಞ್ಞಥಾ ‘‘ಚೀವರಕಾಲಸಮಯೋ ನಾಮ ಅನತ್ಥತೇ ಕಥಿನೇ ವಸ್ಸಾನಸ್ಸ ಪಚ್ಛಿಮೋ ಮಾಸೋ, ಅತ್ಥತೇ ಕಥಿನೇ ಪಞ್ಚ ಮಾಸಾ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ೬೪೯) ವಿಭಙ್ಗೇ ವುತ್ತತ್ತಾ ಅನ್ತರಾಪಕ್ಕಮನನ್ತಿಕಾದಿಉಬ್ಭಾರಾಭಾವೇಪಿ ಪಞ್ಚಹಿ ಪಞ್ಚಸು ಮಾಸೇಸು ಅನಾಪತ್ತಿಯೇವಾತಿ ಮಿಚ್ಛಾಗಾಹೋ ಸಿಯಾ. ತತೋ ಆಪತ್ತಿಖೇತ್ತೇ ಅನಾಪತ್ತಿಖೇತ್ತಸಞ್ಞಾಯ ತಂ ತಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಇತರೇಸಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಲಾಭನ್ತರಾಯಂ ಕರೋತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ಆದಾಯಸತ್ತಕಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೩೧೧. ಸನ್ನಿಟ್ಠಾನನ್ತಿಕೇ ದ್ವೇಪಿ ಪಲಿಬೋಧಾ ಏಕತೋ ಛಿಜ್ಜನ್ತೀತಿ ಇಧ, ಪರಿವಾರಟ್ಠಕಥಾಯಞ್ಚ ವುತ್ತಂ ಇಮಿಸ್ಸಾ ಖನ್ಧಕಪಾಳಿಯಾ ಸಮೇತಿ ಏಕತೋ ಉಭಿನ್ನಮ್ಪಿ ಧುರನಿಕ್ಖೇಪಸ್ಸ ಕತತ್ತಾ. ‘‘ಇದಂ ಬಹಿಸೀಮಾಯಮೇವ ವುತ್ತಂ ಸನ್ನಿಟ್ಠಾನನ್ತಿಕಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಯಂ ಪನ ವುತ್ತಂ ಪರಿವಾರೇ ‘ಚತ್ತಾರೋ ಕಥಿನುದ್ಧಾರಾ ಸಿಯಾ ಅನ್ತೋಸೀಮಾಯ ಉದ್ಧರಿಯ್ಯನ್ತಿ, ಸಿಯಾ ಬಹಿಸೀಮಾಯ ಉದ್ಧರಿಯ್ಯನ್ತಿ, ನಿಟ್ಠಾನನ್ತಿಕೋ ಸನ್ನಿಟ್ಠಾನನ್ತಿಕೋ ನಾಸನನ್ತಿಕೋ ಆಸಾವಚ್ಛೇದಿಕೋ’ತಿ (ಪರಿ. ೪೧೬). ತತ್ಥ ಬಹಿಸೀಮಾಯ ಸನ್ನಿಟ್ಠಾನನ್ತಿಕೋ ಉದ್ಧರಿಯ್ಯತೀತಿ ಇಧ ದಸ್ಸಿತನಯೋವ. ಕಥಂ ಅನ್ತೋಸೀಮಾಯ ಸನ್ನಿಟ್ಠಾನನ್ತಿಕೋ? ಅಕತಚೀವರಮಾದಾಯ ‘ನ ಪಚ್ಚೇಸ್ಸ’ನ್ತಿ ಗತೋ, ಗತಗತಟ್ಠಾನೇ ಫಾಸುವಿಹಾರಂ ಅಲಭನ್ತೋ ತಮೇವ ವಿಹಾರಂ ಆಗಚ್ಛತಿ, ತಸ್ಸ ಚೀವರಪಲಿಬೋಧೋ ಠಿತೋ. ಸೋ ಚ ‘ನೇವಿಮಂ ಚೀವರಂ ಕಾರೇಸ್ಸ’ನ್ತಿ ಚಿತ್ತೇ ಉಪ್ಪನ್ನಮತ್ತೇ ಛಿಜ್ಜತಿ, ತಸ್ಮಾ ಅನ್ತೋಸೀಮಾಯ ಉದ್ಧರಿಯ್ಯತಿ, ತಸ್ಮಾ ದುವಿಧೋ ಸನ್ನಿಟ್ಠಾನನ್ತಿಕೋ’’ತಿ ಪೋರಾಣಗಣ್ಠಿಪದೇ ಲಿಖಿತಂ, ತಂ ಯುತ್ತಂ, ಅಞ್ಞಥಾ ಅನ್ತೋಸೀಮಾಯ ‘‘ನೇವಿಮಂ ಚೀವರಂ ಕಾರೇಸ್ಸ’’ನ್ತಿ ಪವತ್ತಉಬ್ಭಾರೋ ಇತರೇಸು ಸಮೋಧಾನಂ ನ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಅತಿರಿತ್ತೋ ಸಿಯಾ. ಸೀಮಾತಿಕ್ಕನ್ತಿಕೋತಿ ಚೀವರಕಾಲಸೀಮಾತಿಕ್ಕನ್ತಿಕೋ. ಸಉಬ್ಭಾರೇ ಚೀವರಪಲಿಬೋಧೋ ಪಠಮಂ ಛಿಜ್ಜನ್ತೋ ವಿಯ ಖಾಯತಿ, ಅಥ ಖೋ ಸಾಪೇಕ್ಖತಾಯ ಚೀವರಕರಣೇ ಸಉಸ್ಸಾಹೋವ ಹೋತೀತಿ ಲೇಸಂ ಸನ್ಧಾಯ ಪರಿವಾರವಸೇನ ‘‘ದ್ವೇ ಪಲಿಬೋಧಾ ಅಪುಬ್ಬಂ ಅಚರಿಮಂ ಛಿಜ್ಜನ್ತೀ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ಅಟ್ಠ. ೩೧೧) ವುತ್ತಂ. ‘‘ಕತಚೀವರೋ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಇಧ ನ ಸಮ್ಭವತಿ.

೩೧೬. ಸಬ್ಬಂ ಅತ್ತನೋ ಪರಿಕ್ಖಾರಂ ಅನವಸೇಸೇತ್ವಾ ಪಕ್ಕಮನ್ತೋ ‘‘ಸಮಾದಾಯ ಪಕ್ಕಮತೀ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ‘‘ಕಥಿನುದ್ಧಾರೇ ವಿಸೇಸೋ ನತ್ಥಿ. ಪುಗ್ಗಲಾಧಿಪ್ಪಾಯವಿಸೇಸೇನ ಕೇವಲಂ ವಾರದಸ್ಸನತ್ಥಂ ಸಮಾದಾಯವಾರಾ ವುತ್ತಾ’’ತಿ ಸಬ್ಬೇಸು ಗಣ್ಠಿಪದೇಸು ಲಿಖಿತಂ. ಇಧ ಪನ ಪುಗ್ಗಲಾಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ಪಯೋಜನಂ ವೀಮಂಸಿತಬ್ಬಂ. ಪಕ್ಕಮನನ್ತಿಕಸ್ಸ ಅಭಾವಾ ‘‘ಯಥಾಸಮ್ಭವ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ವಿಪ್ಪಕತೇಪಿ ಧುರನಿಕ್ಖೇಪವಸೇನ ಪಕ್ಕಮನನ್ತಿಕತಾ ಸಮ್ಭವತಿ, ತಸ್ಮಾ ಪಕ್ಕಮನನ್ತಿಕವಾರೋಪಿ ವತ್ತಬ್ಬೋತಿ ಚೇ? ನ, ಸನ್ನಿಟ್ಠಾನನ್ತಿಕಲಕ್ಖಣಪ್ಪಸಙ್ಗತೋ. ಅಕತಚೀವರಸ್ಸ ನ ಸವನನ್ತಿಕತಾ ಚ.

ತತ್ರಾಯಂ ಆದಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ವಾರವಿಭಾವನಾ – ಆದಾಯವಾರಾ ಸತ್ತ, ತಥಾ ಸಮಾದಾಯವಾರಾತಿ ದ್ವೇ ಸತ್ತಕವಾರಾ. ತತೋ ಪಕ್ಕಮನನ್ತಿಕಂ ವಜ್ಜೇತ್ವಾ ವಿಪ್ಪಕತಚೀವರಸ್ಸ ಆದಾಯವಾರಾ, ಸಮಾದಾಯವಾರಾ ಚಾತಿ ದ್ವೇ ಛಕ್ಕವಾರಾ. ತತೋ ಪರಂ ನಿಟ್ಠಾನಸನ್ನಿಟ್ಠಾನನಾಸನನ್ತಿಕಾನಂ ವಸೇನ ತೀಣಿ ತಿಕಾನಿ ದಸ್ಸಿತಾನಿ, ತತ್ಥ ಪಠಮತ್ತಿಕಂ ಅನ್ತೋಸೀಮಾಯ ‘‘ನ ಪಚ್ಚೇಸ್ಸ’’ನ್ತಿ ಇಮಂ ವಿಧಿಂ ಅನಾಮಸಿತ್ವಾ ಬಹಿಸೀಮಾಯಂ ಏವ ‘‘ನ ಪಚ್ಚೇಸ್ಸ’’ನ್ತಿ ಪವತ್ತಂ, ತಸ್ಮಾ ಪಕ್ಕಮನನ್ತಿಕಸೀಮಾತಿಕ್ಕನ್ತಿಕಸಉಬ್ಭಾರಾ ತತ್ಥ ನ ಯುಜ್ಜನ್ತಿ. ‘‘ಆಸಾವಚ್ಛೇದಿಕೋ ಸಮ್ಭವನ್ತೋಪಿ ಯಥಾವುತ್ತಕಾರಣೇನ ನ ವುತ್ತೋ. ದುತಿಯತ್ತಿಕಂ ಅನ್ತೋಸೀಮಾಯ ‘ನ ಪಚ್ಚೇಸ್ಸ’ನ್ತಿ ಪವತ್ತಂ, ಏತ್ಥ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಪಕ್ಕಮನನ್ತಿಕೋ ಸಮ್ಭವತಿ, ತಥಾಪಿ ಯೇಹಿ ಚೀವರಪಲಿಬೋಧೋ ಛಿಜ್ಜತಿ, ತೇಸಂಯೇವಾಧಿಪ್ಪೇತತ್ತಾ ನ ವುತ್ತೋ’’ತಿ ಪೋರಾಣಗಣ್ಠಿಪದೇ ವುತ್ತಂ. ಸಬ್ಬಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಪನ್ನರಸಕೇ ವಿಪ್ಪಕತಚೀವರಸ್ಸೇವಾಧಿಪ್ಪೇತತ್ತಾತಿ ತಕ್ಕೋ. ಅಧಿಟ್ಠಾನುಪಗೇ ಚ ವಿಪ್ಪಕತೇ ಸತಿ ನ ನಿಟ್ಠಾನನ್ತಿಕೋ. ನಿಟ್ಠಾನಾವಸೇಸೇ ಸತಿ ನ ನಾಸನನ್ತಿಕೋತಿ ಪೋರಾಣಾ. ತತಿಯತ್ತಿಕಂ ಅನಧಿಟ್ಠಿತ-ಪದೇನ ವಿಸೇಸೇತ್ವಾ ಪವತ್ತಂ, ಅತ್ಥತೋ ಪಠಮತ್ತಿಕೇನ ಸಮೇತಿ. ತಸ್ಸ ಅತ್ಥದಸ್ಸನಪಯೋಜನಂ ಕಿರ ತಂ. ಯಸ್ಮಾ ಇಮೇ ತಯೋ ಅತ್ಥವಿಕಪ್ಪಾ ಇಮೇಹಿ ಏವ ತೀಹಿ ಕಥಿನುದ್ಧಾರೇಹಿ ಸಕ್ಕಾ ದಸ್ಸೇತುಂ, ತಸ್ಮಾ ಇಮೇವ ಯೋಜಿತಾ ಏಕಸಮ್ಬನ್ಧವಸೇನ, ಅಞ್ಞಥಾ ಪಠಮತ್ತಿಕಂ ಛಕ್ಕಂ ಭವೇಯ್ಯ ಇಮಸ್ಸ ಪನ್ನರಸಕಸ್ಸ ಅನ್ತೇ ಛಕ್ಕಂ ವಿಯ. ತತಿಯತ್ತಿಕಾನನ್ತರಂ ಚತುತ್ಥತ್ತಿಕಂ ಸಮ್ಭವನ್ತಂ ‘‘ಅನ್ತೋಸೀಮಾಯಂ ‘ಪಚ್ಚೇಸ್ಸ’’ನ್ತಿ ವಚನವಿಸೇಸೇನ ಸಮ್ಭವತಿ. ತಥಾ ಚ ಯೋಜಿಯಮಾನಂ ಇತರೇಹಿ ಸವನನ್ತಿಕಾದೀಹಿ ಅವಿರುದ್ಧಕ್ಕಮಂ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಚತುತ್ಥತ್ತಿಕಂ ಅಹುತ್ವಾ ಛಕ್ಕಂ ಜಾತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಏವಂ ತೀಣಿ ತಿಕಾನಿ ಏಕಂ ಛಕ್ಕಞ್ಚಾತಿ ಪಠಮಂ ಪನ್ನರಸಕಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಇದಾನಿ ಇದಮೇವ ಪನ್ನರಸಕಂ ಉಪಸಗ್ಗವಿಸೇಸೇನ ದುತಿಯಂ ಸಮಾದಾಯಪನ್ನರಸಕಂ ನಾಮ ಕತಂ. ಪುನ ವಿಪ್ಪಕತಚೀವರಂ ಆದಾಯಾತಿ ತತಿಯಂ ಪನ್ನರಸಕಂ, ಸಮಾದಾಯಾತಿ ಚತುತ್ಥಂ ಪನ್ನರಸಕಂ ದಸ್ಸಿತಂ. ಏವಂ ಚತ್ತಾರಿ ಪನ್ನರಸಕಾನಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾನಿ. ತತ್ಥ ಪಠಮದುತಿಯೇಸು ಪನ್ನರಸಕೇಸು ಸಬ್ಬೇನ ಸಬ್ಬಂ ಅಕತಚೀವರಂ ಅಧಿಪ್ಪೇತಂ, ಇತರೇಸು ದ್ವೀಸು ವಿಪ್ಪಕತನ್ತಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ. ‘‘ಪುಬ್ಬೇ ನಿಬದ್ಧಟ್ಠಾನೇ ಚೀವರಾಸಾಯ ಗಹೇತಬ್ಬಂ, ಅಞ್ಞತ್ಥ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಉಪಚ್ಛಿನ್ನಾಯ ಚೇ ಚೀವರಾಸಾಯ ಚೀವರಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ, ನ ತಂ ಚೀವರಪಲಿಬೋಧಂ ಕರೋತೀ’’ತಿ ಪೋರಾಣಗಣ್ಠಿಪದೇ ವುತ್ತಂ. ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯೇಸು ತತಿಯಕಥಿನೇ ಆಗತಚೀವರಪಚ್ಚಾಸಾ ಇಧ ಚೀವರಾಸಾತಿ ತಕ್ಕೋ. ಯತ್ಥ ಚೀವರಾಸಾ, ತಂ ಠಾನಂ ಅಧಿಕರಣೂಪಚಾರೇನ ‘‘ಚೀವರಾಸಾ’’ತ್ವೇವ ವುಚ್ಚತೀತಿ ಕತ್ವಾ ‘‘ತಂ ಚೀವರಾಸಂ ಪಯಿರುಪಾಸತೀ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ, ತಸ್ಮಾ ಅನಾಸಾಯ ಲಭತೀತಿ ಅನಾಸಾಯಿತಟ್ಠಾನೇ ಲಭತೀತಿಆದಿನಾ ಅತ್ಥೋ ಗಹೇತಬ್ಬೋ. ಏತ್ಥ ನಿಟ್ಠಾನಸನ್ನಿಟ್ಠಾನನಾಸನಆಸಾವಚ್ಛೇದಿಕವಸೇನ ಏಕೋ ವಾರೋತಿ ಇದಮೇಕಂ ಚತುಕ್ಕಂ ಜಾತಂ, ತಸ್ಮಾ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತಾನಿ ತೀಣಿ ತಿಕಾನಿ ಆಸಾವಚ್ಛೇದಿಕಾಧಿಕಾನಿ ತೀಣಿ ಚತುಕ್ಕಾನೀತಿ ಏಕಂ ಅನಾಸಾಯದ್ವಾದಸಕನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ತದನನ್ತರೇ ಆಸಾಯದ್ವಾದಸಕೇ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಪಠಮದ್ವಾದಸಕ್ಕಮೋ ಲಬ್ಭತಿ, ತಥಾಪಿ ತಂ ನಿಬ್ಬಿಸೇಸನ್ತಿ ತಮೇಕಂ ದ್ವಾದಸಕಂ ಅವುತ್ತಸಿದ್ಧಂ ಕತ್ವಾ ವಿಸೇಸತೋ ದಸ್ಸೇತುಂ ಆದಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ‘‘ಅನ್ತೋಸೀಮಾಯ ಪಚ್ಚೇಸ್ಸ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ, ತಂ ದುತಿಯಚತುಕ್ಕೇ ‘‘ಸೋ ಬಹಿಸೀಮಗತೋ ಸುಣಾತೀ’’ತಿಆದಿವಚನಸ್ಸ ತತಿಯಚತುಕ್ಕೇ ಸವನನ್ತಿಕಾದೀನಞ್ಚ ಓಕಾಸಕರಣತ್ಥನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಇದಂ ಪನ ದ್ವಾದಸಕಂ ಅನಾಸಾಯ ವಸೇನ ಲಬ್ಭಮಾನಮ್ಪಿ ಇಮಿನಾ ಅವುತ್ತಸಿದ್ಧಂ ಕತ್ವಾ ನ ದಸ್ಸಿತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಏವಮೇತ್ಥ ದ್ವೇ ದ್ವಾದಸಕಾನಿ ಉದ್ಧರಿತಾನಿ. ಕರಣೀಯದ್ವಾದಸಕೇಪಿ ಯಥಾದಸ್ಸಿತಅನಾಸಾಯದ್ವಾದಸಕಂ, ಅವುತ್ತಸಿದ್ಧಂ ಆಸಾಯದ್ವಾದಸಕಞ್ಚಾತಿ ದ್ವೇ ದ್ವಾದಸಕಾನಿ ಉದ್ಧರಿತಬ್ಬಾನಿ. ಇದಾನಿ ದಿಸಂಗಮಿಕನವಕಂ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ಯಸ್ಮಾ ‘‘ದಿಸಂಗಮಿಕೋ ಪಕ್ಕಮತೀ’’ತಿ ವಚನೇನೇವ ‘‘ನ ಪಚ್ಚೇಸ್ಸ’’ನ್ತಿ ಇದಂ ಅವುತ್ತಸಿದ್ಧಮೇವ, ತಸ್ಮಾ ತಂ ನ ವುತ್ತಂ. ಏತ್ತಾವತಾ ಆವಾಸಪಲಿಬೋಧಾಭಾವೋ ದಸ್ಸಿತೋ.

೩೨೧. ‘‘ಚೀವರಪಟಿವೀಸಂ ಅಪವಿಲಾಯಮಾನೋ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಚೀವರಪಲಿಬೋಧಸಮಙ್ಗಿತಮಸ್ಸ ದಸ್ಸೇತಿ. ಪಟಿವೀಸೋತಿ ಅತ್ತನೋ ಪತ್ತಬ್ಬೋ ಚೀವರಭಾಗೋ. ಅಪವಿಲಾಯಮಾನೋತಿ ಆಕಙ್ಖಮಾನೋ. ತಸ್ಸ ಚೀವರಲಾಭೇ ಸತಿ ವಸ್ಸಂವುತ್ಥಾವಾಸೇ ನಿಟ್ಠಾನಸನ್ನಿಟ್ಠಾನನಾಸನನ್ತಿಕಾನಂ ವಸೇನ ಏಕಂ ತಿಕಂ, ತೇಸಂಯೇವ ವಸೇನ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಏಕಂ, ಗತಟ್ಠಾನೇ ಏಕನ್ತಿ ತಿಣ್ಣಂ ತಿಕಾನಂ ವಸೇನ ಏಕಂ ನವಕಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ತತೋ ಪರಂ ನಿಟ್ಠಾನಸನ್ನಿಟ್ಠಾನನಾಸನನ್ತಿ ಕಸೀಮಾತಿಕ್ಕನ್ತಿಕಸಉಬ್ಭಾರಾನಂ ವಸೇನ ಫಾಸುವಿಹಾರಪಞ್ಚಕಂ ವುತ್ತಂ. ಉಭಯತ್ಥ ಸೇಸಕಥಿನುದ್ಧಾರಾಸಮ್ಭವೋ ಪಾಕಟೋವ. ಅಯಂ ಪನೇತ್ಥ ಪಞ್ಚಕೇ ವಿಸೇಸೋ – ಸಮಾದಾಯವಾರೋ ನ ಸಮ್ಭವತಿ ‘‘ಪಚ್ಚೇಸ್ಸ’’ನ್ತಿ ಪಚ್ಚಾಗಮನಾಧಿಪ್ಪಾಯತೋ.

೩೨೫. ದ್ವೇಮೇ ಭಿಕ್ಖವೇ ಕಥಿನಸ್ಸ ಪಲಿಬೋಧಾತಿ ಕಥಿನತ್ಥಾರಸ್ಸ ಅನುಪಬನ್ಧನಪಚ್ಚಯಾತಿ.

ಕಥಿನಕ್ಖನ್ಧಕವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.