೧. ಪರಿಮಣ್ಡಲವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ

೫೭೬. ‘‘ಸಿಕ್ಖಿತಸಿಕ್ಖೇನಾತಿ ಚತೂಹಿ ಮಗ್ಗೇಹೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಯಸ್ಮಾ ಅಟ್ಠಙ್ಗುಲಮತ್ತಂ ಓತಾರೇತ್ವಾ ನಿವತ್ಥಮೇವ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ಚತುರಙ್ಗುಲಮತ್ತಂ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಉಭೋಪೇತೇ ಅಟ್ಠಕಥಾವಾದಾ ಏಕಪರಿಚ್ಛೇದಾ, ‘‘ಅಡ್ಢತೇಯ್ಯಹತ್ಥ’’ನ್ತಿ ಸುಖುಮಂ, ಏಕಪತ್ತಂ ವಾ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ತಞ್ಹಿ ಯಥಾಠಾನೇನ ತಿಟ್ಠತಿ. ದುಪಟ್ಟಂ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ದ್ವಿಹತ್ಥಪ್ಪಮಾಣಮ್ಪೀ’’ತಿ ವುತ್ತನ್ತಿ ಉಪತಿಸ್ಸತ್ಥೇರೋ. ಏಕಪಟ್ಟಂ, ದ್ವಿಪಟ್ಟಂ ವಾ ಹೇಟ್ಠಿಮಪರಿಚ್ಛೇದೇನ ‘‘ದ್ವಿಹತ್ಥಪ್ಪಮಾಣ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ವುತ್ತಞ್ಹಿ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ತಿರಿಯಂ ದ್ವಿಹತ್ಥೋಪಿ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ, ತಞ್ಚ ಖೋ ಅಲಾಭೇ ಏವ ‘‘ಅಲಾಭೇ ತಿರಿಯಂ ದ್ವಿಹತ್ಥಪ್ಪಮಾಣಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ. ಇದಂ ಸಬ್ಬಂ ಅಧಿಟ್ಠಾನುಪಗಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ವಿರುದ್ಧಂ ದಿಸ್ವಾ ಸಜ್ಜೇತಬ್ಬಂ. ನೋ ಚೇ ಸಜ್ಜೇತಿ, ದುಕ್ಕಟಂ. ಸಚಿತ್ತಕಂ ಪಣ್ಣತ್ತಿವಿಜಾನನಚಿತ್ತೇನೇವ ‘‘ಅನಾದರಿಯಂ ಪಟಿಚ್ಚಾ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ, ನ ವತ್ಥುವಿಜಾನನಚಿತ್ತೇನ ‘‘ಇದಮೇವಂ ಕತ’’ನ್ತಿ ಜಾನತೋಪಿ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಅಭಾವತೋ. ಫುಸ್ಸದೇವತ್ಥೇರವಾದೋಪಿ ಏಕೇನ ಪರಿಯಾಯೇನ ಯುಜ್ಜತಿ. ತಥಾ ಉಪತಿಸ್ಸತ್ಥೇರವಾದೋಪಿ. ಪಞ್ಞತ್ತೇಪಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ಅಪಞ್ಞತ್ತೇಪಿ ಯಂ ಪಕತಿಯಾ ವಜ್ಜಂ, ತಂ ಲೋಕವಜ್ಜಂ. ಇದಂ ಪನ ಪಞ್ಞತ್ತೇಯೇವ ವಜ್ಜಂ, ನಾಪಞ್ಞತ್ತೇ, ತಸ್ಮಾ ಇತರಲೋಕವಜ್ಜೇನ ಅಸದಿಸತ್ತಾ ನ ಲೋಕವಜ್ಜಂ. ಪಣ್ಣತ್ತಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ವಜ್ಜತೋ ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಂ. ಅನಾದರಿಯಚಿತ್ತೇನೇವ ಆಪಜ್ಜಿತಬ್ಬತ್ತಾ ಸಚಿತ್ತಕಂ, ತಸ್ಸ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ತಿವೇದನತ್ತಾ ತಿವೇದನಂ. ಯಸ್ಮಾ ಅನಾದರಿಯಚಿತ್ತತಾ ನಾಮ ಕೇವಲಂ ಅಕುಸಲಮೇವ, ತಞ್ಚ ಪಕತಿಯಾ ವಜ್ಜಂ, ತಸ್ಮಾ ಇದಂ ಲೋಕವಜ್ಜಂ. ಸಞ್ಚಿಚ್ಚ ವೀತಿಕ್ಕಮನಂ ನಾಮ ದೋಮನಸ್ಸಿಕಸ್ಸೇವ ಹೋತೀತಿ ದುಕ್ಖವೇದನಂ. ಗಣ್ಠಿಪದೇ ಪನ ‘‘ಪಾಣಾತಿಪಾತಾದಿ ವಿಯ ನಿವಾಸನಾದಿದೋಸೋ ಲೋಕಗರಹಿತೋ ನ ಹೋತೀತಿ ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜನ್ತಿ ಫುಸ್ಸದೇವತ್ಥೇರೋ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ.

೫೭೭. ವಿಹಾರೇಪೀತಿ ಬುದ್ಧುಪಟ್ಠಾನಾದಿಕಾಲೇ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಪಾರುಪಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಕಿಚ್ಚವಸೇನ ವುತ್ತಂ. ಪಠಮದುತಿಯಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು ಪರಿಳಾಹಾದಿಪಚ್ಚಯಾ ಕಪ್ಪತಿ, ನ ಅನ್ತರಘರಪಟಿಸಂಯುತ್ತೇಸು.

೫೮೨. ‘‘ಏಕಸ್ಮಿಂ ಪನ ಠಾನೇ ಠತ್ವಾ’’ತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಗಚ್ಛನ್ತೋಪಿ ಪರಿಸ್ಸಯಾಭಾವಂ ಓಲೋಕೇತುಂ ಲಭತಿಯೇವ. ತಥಾ ಗಾಮೇ ಪೂಜ’’ನ್ತಿ ಲಿಖಿತಂ, ತಂ ಪನ ‘‘ಏಕಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಠತ್ವಾ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ತಾದಿಸಂ ಅನ್ತರಾಯಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ಪರಿಮಣ್ಡಲವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.