೩. ಭೇಸಜ್ಜಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೬೨೦. ‘‘ಸಾ ಅಹೋಸಿ ಸುವಣ್ಣಮಾಲಾ’’ತಿ ವಚನತೋ ಠಪೇತ್ವಾ ಸಹಧಮ್ಮಿಕೇ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಯಥಾಸುಖಂ ರೂಪಿಯಂ ದಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ ಉಗ್ಗಣ್ಹಾಪೇತುಂ, ಸಬ್ಯೋಹಾರಾಪೇಭುಞ್ಚಾತಿ ಆಚರಿಯೋ, ವೀಮಂಸಿತಬ್ಬಂ ಇದ್ಧಿಮಸ್ಸ ಇದ್ಧಿವಿಸಯತ್ತಾ.

೬೨೨. ‘‘ಯೇಸಂ ಮಂಸಂ ಕಪ್ಪತೀ’’ತಿ ವಚನೇನ ಯೇಸಂ ಮಂಸಂ ನ ಕಪ್ಪತಿ, ತೇಸಂ ಸಪ್ಪಿಆದಿ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ನ ಕಪ್ಪತಿ, ನ ಪನ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯವತ್ಥೂತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ತಥಾ ನ ಪಣೀತಭೋಜನವತ್ಥೂತಿ. ಉಗ್ಗಹಿತಕಂ ಕತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಿತ್ತನ್ತಿ ಅಜ್ಝೋಹರಣತ್ಥಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಂ. ಇತರಞ್ಹಿ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಅಜ್ಝೋಹರಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಉಭಯೇಸಮ್ಪೀತಿ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತೇಹಿ, ಪುರೇಭತ್ತಂ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತೇಹಿ ಚ ಕತಾನಂ. ‘‘ಮಂಸಸ್ಸ ಅಕಪ್ಪಿಯತ್ತಾ’’ತಿ ಕಾರಣಪತಿರೂಪಕಂ ವತ್ವಾ. ಖಾದಿಂಸೂತಿ ‘‘ವಿಕಾಲೇ ಕೇವಲಂ ನವನೀತಮೇವ ಖಾದಿತುಕಾಮೇನ ದಧಿತಕ್ಕಗತಾನಿ ಅಪನೇತಬ್ಬಾನಿ, ಪಚಿತುಕಾಮಸ್ಸ ಸಾಮಂಪಾಕಂ ನ ಹೋತೀತಿ ಥೇರಸ್ಸ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ‘‘ಖಯಂ ಗಮಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ವಚನತೋ ಖೀರಂ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪಕ್ಕಸಪ್ಪಿ ವಿಕಾಲೇ ಕಪ್ಪತೀತಿ ಸಿದ್ಧಂ. ಭೇಸಜ್ಜೇಹೀತಿ ಯಾವಜೀವಿಕಭೇಸಜ್ಜೇಹಿ. ಕತತೇಲಂ ಪುರೇಭತ್ತನ್ತಿ ಅಪಚಿತ್ವಾ ಕತಂ ಏವ. ಉಣ್ಹೋದಕೇನಾತಿ ತಾಪನಭಾವಂ ದೀಪೇತೀತಿ ಕೇಚಿ, ತಂ ನ ಸುನ್ದರಂ. ನಿಬ್ಬಟ್ಟಿತತ್ತಾತಿ ಪಿಞ್ಞಾಕಾದಿತೋ. ‘‘ತೇಲತ್ಥಾಯ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತ…ಪೇ… ದುಕ್ಕಟಮೇವಾ’’ತಿ ವಚನತೋ ಅತೇಲತ್ಥಾಯ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತೇಹಿ, ಸತ್ತಾಹಾತಿಕ್ಕನ್ತೇಹಿಪಿ ಕತತೇಲಂ ಕತದಿವಸತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸತ್ತಾಹಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಛಾಯಾ ದಿಸ್ಸತಿ, ಕರಮನ್ದಂ ರುಕ್ಖಸಾರೋತಿ ಕೇಚಿ.

೬೨೩. ಅವಸಕಸಟೇ ಯಸ್ಮಾ ಖೀರಾದೀನಿ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ತೇಲಂ ಪಚನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಕಸಟಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ತೇಲಮೇವ ವಟ್ಟತಿ, ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಪಕ್ಕತೇಲಕಸಟೇ ವಿಯ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾಯತೀ’’ತಿ. ವಸಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಪಕ್ಕತ್ತಾ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ಚೇ? ವದಥ, ಭನ್ತೇ, ನವನೀತೇ ದಧಿಗುಳಿಕಾತಿಆದಿಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಮಧುಮ್ಹಿ ಚತ್ತಾರೋ ಕಾಲಿಕಾ ಯಥಾಸಮ್ಭವಂ ಯೋಜೇತಬ್ಬಾ, ಉಚ್ಛುಮ್ಹಿ ಚ, ಕಥಂ? ಸಮಕ್ಖಿಕಂ ಸೇಳಕಂ ಮಧು ಯಾವಕಾಲಿಕಂ. ಅನೇಲಕಂ ಉದಕಸಮ್ಭಿನ್ನಂ ಯಾಮಕಾಲಿಕಂ, ಅಸಮ್ಭಿನ್ನಂ ಸತ್ತಾಹಕಾಲಿಕಂ, ಮಧುಸಿಟ್ಠಂ ಪರಿಸುದ್ಧಂ ಯಾವಜೀವಿಕಂ. ತಥಾ ಉಚ್ಛು ವಾ ರಸೋ ವಾ ಸಕಸಟೋ ಯಾವಕಾಲಿಕೋ, ನಿಕ್ಕಸಟೋ ಉದಕಸಮ್ಭಿನ್ನೋ ಯಾಮಕಾಲಿಕೋ, ಅಸಮ್ಭಿನ್ನೋ ಸತ್ತಾಹಕಾಲಿಕೋ, ಸುಕ್ಖಕಸಟಂ ಯಾವಜೀವಿಕನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಕಸ್ಮಾ? ಉದಕಸಮ್ಭೇದವಿಸೇಸತೋ.

ಕಿಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ? ಚತೂಸು ಕಾಲಿಕೇಸು ಪುಬ್ಬಂ ಪುಬ್ಬಂ ಗರುಕಂ, ಅಪರಂ ಅಪರಂ ಲಹುಕಂ. ತೇಸು ಚಾಯಂ ಉದಕಸಮ್ಭೇದೋ ಗರುಕಂ ಲಹುಕಂ ಕರೋತಿ, ಲಹುಕಞ್ಚ ಗರುಕಂ. ಅಮ್ಬರಸಾದೀನಿ ಹಿ ಯಾವಕಾಲಿಕತ್ತಾ ಗರುಕಾನಿ, ಉದಕಸಮ್ಭೇದೋ ಪನ ತಾನಿ ಅಮ್ಬಪಾನಾದಿಸಮಞ್ಞಂ ದತ್ವಾ ಲಹುಕಾನಿ ಯಾಮಕಾಲಿಕಾನಿ ಕರೋತಿ. ‘‘ಫಾಣಿತಂ ನಾಮ ಉಚ್ಛುಮ್ಹಾ ನಿಬ್ಬತ್ತನ್ತಿ ಉಚ್ಛುರಸಂ ಉಪಾದಾಯಾ’’ತಿ ಅಟ್ಠಕಥಾವಚನತೋ ಉಚ್ಛುರಸೋ ಸತ್ತಾಹಕಾಲಿಕೋತಿ ಸಿದ್ಧಂ. ತತ್ಥ ‘‘ಉದಕಸಮ್ಭೇದೋ ತಂ ಯಾಮಕಾಲಿಕಂ ಕರೋತೀ’’ತಿಆದಿಂ ಬಹುಂ ವತ್ವಾ ಯೋಜಿತಾ.

ಅಪಿಚೇತ್ಥ ಉಚ್ಛುರಸೋ ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉಚ್ಛುರಸ’’ನ್ತಿ (ಮಹಾವ. ೩೦೦) ಅನುಞ್ಞಾತತ್ತಾ ಗುಳೋದಕಂ ವಿಯ ಉಚ್ಛುರಸಸಾಮಞ್ಞತೋ ಉದಕೇನ ಅಸಮ್ಭಿನ್ನೋಪಿ ಅಗಿಲಾನಸ್ಸ ವಟ್ಟತಿ, ತೇನೇವಾಹ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ಉಚ್ಛುರಸೋ ನಿಕಸಟೋ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ (ಮಹಾ. ಅಟ್ಠ. ೩೦೦). ಅಯಂ ಸಬ್ಬೋ ನೋ ತಕ್ಕೋತಿ ಆಚರಿಯೋ. ಕೇಚಿ ಪನಾಹು ‘‘ಫಾಣಿತಂ ನಾಮ ಉಚ್ಛುಮ್ಹಾ ನಿಬ್ಬತ್ತ’ನ್ತಿ ವಚನತೋ, ‘ಉಚ್ಛುರಸಂ ಉಪಾದಾಯಾ’ತಿ ಅಟ್ಠಕಥಾವಚನತೋ ಚ ಉಚ್ಛುರಸೋ ಫಾಣಿತಮೇವ, ತಸ್ಮಾ ಗುಳೇ ವಿಯ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ. ಕೇಚಿ ‘‘ವುತ್ತನಯೇನ ಸತ್ತಾಹಕಾಲಿಕೋವ ಸಮಾನೋ ‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉಚ್ಛುರಸ’ನ್ತಿ ವಿಸುಂ ಅನುಞ್ಞಾತತ್ತಾ ಅಸಮ್ಭಿನ್ನೋಪಿ ಅಗಿಲಾನಸ್ಸ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ಕೇಚಿ ‘‘ವುತ್ತನಯೇನ ವಿಸುಂ ಅನುಞ್ಞಾತತ್ತಾ ಏವ ಸಮ್ಭಿನ್ನೋ ವಾ ಅಸಮ್ಭಿನ್ನೋ ವಾ ಯಾಮಕಾಲಿಕೋವ, ಗುಳೋದಕಂ ಪನ ಸತ್ತಾಹಕಾಲಿಕಮೇವಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ಕೇಚಿ ‘‘ಗುಳೋದಕಂ ವಿಯ ಸೋ ದುವಿಧೋಪಿ ಸತ್ತಾಹಕಾಲಿಕೋಯೇವಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ.

ತತ್ಥಾಯಂ ಪಠಮಾಚರಿಯವಾದೇ ವಿಚಾರಣಾ – ಫಾಣಿತಾನುಮತಿಯಾಯೇವ ಉಚ್ಛುರಸಾನುಮತಿಯಾ ಸಿದ್ಧಿತೋ ವಿಸುಂ ‘‘ಉಚ್ಛುರಸ’’ನ್ತಿ ಉದ್ಧರಿತ್ವಾ ಅನುಮತಿ ನಿರತ್ಥಿಕಾತಿ ಆಪಜ್ಜತಿ, ತಥಾ ‘‘ಉಚ್ಛುರಸೋ ನಿಕಸಟೋ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಅಟ್ಠಕಥಾಪಿ ನಿರತ್ಥಿಕಾ. ‘‘ಸತ್ತಾಹಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಸಿಯಾತಿ, ನ ಚ ತಥಾ ಸಕ್ಕಾ ವತ್ತುಂ. ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ವಟ್ಟನಕರಸಾಧಿಕಾರತ್ತಾತಿ ಚೇ? ನ, ತಸ್ಮಿಂ ಅಧಿಕಾರೇ ಸತ್ತಾಹಕಾಲಿಕಸ್ಸ ಅವತ್ತಬ್ಬಪ್ಪಸಙ್ಗತೋ. ಕಾಲಭೇದಂ ಅನಪೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ರಸಾಧಿಕಾರೇ ಓತಿಣ್ಣತ್ತಾ ವುತ್ತೋತಿ ಚೇ? ನ ಸಕ್ಕಾ ‘‘ನಿಕಸಟೋ ಸತ್ತಾಹಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವತ್ತುಂ. ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ವಟ್ಟನಕರಸಾಧಿಕಾರತ್ತಾ ನ ವತ್ತಬ್ಬನ್ತಿ ಚೇ? ನ, ಏವಞ್ಹಿ ವುತ್ತೇ ತದಞ್ಞರಸೋ ವಿಯ ಅಯಮ್ಪಿ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಮೇವ ವಟ್ಟತಿ, ನ ತತೋ ಪರನ್ತಿ ಆಪಜ್ಜತಿ. ತತೋ ಪರಂ ಅಪರಿಭೋಗತ್ತಾ ‘‘ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವುತ್ತನ್ತಿ ಚೇ? ನ, ಯಾವಕಾಲಿಕಭಾವಪ್ಪಸಙ್ಗತೋ. ನ ಸೋ ಪಸಙ್ಗೋ ಆಭಿದೋಸಿಕಸ್ಸಾಪಿ ಉಚ್ಛುರಸಸ್ಸ ಪಾಕೇನ ಫಾಣಿತಾದಿಭಾವಪ್ಪಸಙ್ಗತೋ. ಅಯಮೇವ ತತಿಯಚತುತ್ಥಾಚರಿಯವಾದೇಸು ವಿಚಾರಣಾ. ದುತಿಯವಾದೇ ವಿಚಾರಣಾ ವುತ್ತಾ, ವಿಮದ್ದೋ ಪನೇತ್ಥ ಭೇಸಜ್ಜಕ್ಖನ್ಧಕೇ (ಮಹಾವ. ೩೦೦) ಆವಿ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಫಾಣಿತಂ ನಾಮ ಉಚ್ಛುಮ್ಹಾ ನಿಬ್ಬತ್ತನ್ತಿ ಮಧುಕತಾಲನಾಳಿಕೇರಫಾಣಿತಾದಿತೋ ಉಕ್ಕಟವತ್ಥುತೋ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯವತ್ಥುಫಾಣಿತಸ್ಸ ವಿಸೇಸವಚನಂ, ತೇನೇತಂ ಪಞ್ಞಾಯತಿ ‘‘ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯವತ್ಥುಭೂತಂ ಇಧ ಫಾಣಿತಂ ನಾಮ ಉಚ್ಛುಮ್ಹಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಮೇವ, ನ ಮಧುಕಾದಿತೋ ನಿಬ್ಬತ್ತ’’ನ್ತಿ. ಏತ್ತಾವತಾ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಉಚ್ಛುಮ್ಹಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಂ, ನ ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಫಾಣಿತಮೇವ ನಾಮಾತಿ ಸಾಧಿತಂ ಹೋತಿ. ತೇನೇವ ಖನ್ಧಕೇ ಫಾಣಿತಂ ಪಠಮಂ ಅನುಜಾನಿತ್ವಾವ ಪಚ್ಛಾ ಉಚ್ಛುರಸೋ ಅನುಞ್ಞಾತೋ, ತಥಾ ತತ್ಥೇವ ಗುಳಂ, ಗುಳೋದಕಞ್ಚ.

ಉಚ್ಛುರಸಂ ಉಪಾದಾಯ ಅಪಕ್ಕಾ ವಾತಿಆದಿಮ್ಹಿ ಪನ ಯೇಸಂ ಲದ್ಧಿ ‘‘ಉಚ್ಛುರಸೋ ಯಾಮಕಾಲಿಕೋ’’ತಿ. ‘‘ತೇ ಅಪಕ್ಕಾ ವಾತಿ ಸಾಮಂ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಅಪಕ್ಕಾ ವಾ. ಅವತ್ಥುಕಪಕ್ಕಾ ವಾತಿ ವಿನಾ ವತ್ಥುನಾ ಪಕ್ಕಾ ವಾ’’ತಿ ಅತ್ಥಂ ವಣ್ಣಯನ್ತಿ, ತಂ ನ ಯುತ್ತಂ ‘‘ಉಚ್ಛುರಸಂ ಉಪಾದಾಯಾ’’ತಿ ಇಮಸ್ಸ ವಚನಸ್ಸ ಪಯೋಜನಾಭಾವಪ್ಪಸಙ್ಗತೋ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪಚನಾಧಿಕಾರಾಭಾವಾ. ಸಾಮಪಾಕೋ ಇಧಾಧಿಪ್ಪೇತೋತಿ ಚೇ? ಸಾಮಂ ಅಪಕ್ಕಸ್ಸ ಉಚ್ಛುರಸಸ್ಸ ತೇಸಂ ಅತ್ತನೋಮತಿಯಾ ಫಾಣಿತಭಾವಸಿದ್ಧಿತೋ ಚ ಪರತೋ ‘‘ಪುರೇಭತ್ತಂ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತೇನ ಅಪರಿಸ್ಸಾವಿತಉಚ್ಛುರಸೇನ ಕತಫಾಣಿತ’’ನ್ತಿಆದಿನಯದಸ್ಸನತೋ ಚ ತಂ ಅಯುತ್ತಂ, ತತ್ಥ ‘‘ಅಪರಿಸ್ಸಾವಿತಉಚ್ಛುರಸೇನ ಸಯಂಕತಂ ನಿರಾಮಿಸಮೇವ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವಚನಂ ಯಂ ತತ್ಥ ಕಸಟಂ ಸಾಮಪಾಕಂ ನ ಜನೇತಿ, ಸವತ್ಥುಕಪಟಿಗ್ಗಹಿತಕತಂಯೇವ ತಂ ಕರೋತೀತಿ ದೀಪೇತಿ, ತಸ್ಮಾ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ ವಿಕಾಲೇತಿ ಪೋರಾಣಾ. ‘‘ಕೋಟ್ಟಿತಉಚ್ಛುಫಾಣಿತಂ ‘ರಜನಪಾಕಂ ವಿಯ ಓಳಾರಿಕಂ ಸವತ್ಥುಕಪಕ್ಕಂ ನಾಮ ಹೋತೀ’ತಿ ಸಞ್ಞಾಯ ಪುರೇಭತ್ತಮೇವ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಮಹಾಅಟ್ಠಕಥಾಚರಿಯಾ ‘‘ಏವಂ ಫಾಣಿತಗ್ಗಹಣಂ ಅಮಧುರಂ, ತಸ್ಮಾ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವದಿಂಸು. ಕಿಂ ಮಧುರತಾಯ, ಅಮಧುರತಾಯ ವಾತಿ? ಅತ್ಥಮೇವ ದಸ್ಸೇತುಂ ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ತಥಾ ವುತ್ತನ್ತಿ ಉಪತಿಸ್ಸತ್ಥೇರೋ ಆಹ ಕಿರ. ತಂ ಯುತ್ತನ್ತಿ ಉಚ್ಛುತೋ ನಿಬ್ಬತ್ತತ್ತಾ ವುತ್ತಂ, ತೇನೇವಾಹ ‘‘ಖಣ್ಡಸಕ್ಖರಂ ಪನ…ಪೇ… ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ. ‘‘ತಂ ಖೀರಘಟೇ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪಚನ್ತೀ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ಜಲ್ಲಿಕಾ ನಾಮ ಫೇಣಾದಿ.

ಭೇಸಜ್ಜೋದಿಸಂ ವದನ್ತೇನ ಇತರೇ ಅತ್ಥುದ್ಧಾರವಸೇನ ವುತ್ತಾ. ‘‘ಆಹಾರತ್ಥಂ ಫರಿತುಂ ಸಮತ್ಥಾನೀ’’ತಿ ಖನ್ಧಕೇ (ಮಹಾವ. ೨೬೦) ‘‘ಯಂ ಭೇಸಜ್ಜಞ್ಚೇವ ಅಸ್ಸ ಭೇಸಜ್ಜಸಮ್ಮತಞ್ಚ ಲೋಕಸ್ಸ, ಆಹಾರತ್ಥಞ್ಚ ಫರೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ವುತ್ತಂ. ಏತ್ಥ ವಿಚಾರಣಾ ಭೇಸಜ್ಜಕ್ಖನ್ಧಕೇ ಆವಿ ಭವಿಸ್ಸತಿ.

೬೨೪. ದ್ವಾರವಾತಪಾನಕವಾಟಾನೀತಿ ದ್ವಾರಸ್ಸ ಚ ವಾತಪಾನಾನಞ್ಚ ಕವಾಟಾನಿ. ಕಸಾವಪಕ್ಖೇಪಮತ್ತೇನ ಹಿ ತಾನಿ ಅತ್ತನೋ ಸಭಾವಂ ಪರಿಚ್ಚಜಿತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಮಕ್ಖೇತಬ್ಬಾನೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ‘‘ಕಸಾವೋ ನಾಮ ಕನಕಲಮ್ಬಾದೀನಿಪೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ಅಧಿಟ್ಠೇತೀತಿ ‘‘ಇದಾನಿ ಅಜ್ಝೋಹರಣೀಯಂ ನ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಬಾಹಿರಪರಿಭೋಗೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಚಿತ್ತಂ ಉಪ್ಪಾದೇತಿ. ಇಧ ‘‘ವಿಕಪ್ಪೇತೀ’’ತಿ ಪದಂ ನತ್ಥಿ. ಅಧಿಟ್ಠಾನಮ್ಪಿ ಮುಖಾರುಳ್ಹಿಯಾ ವುತ್ತಂ ‘‘ಇಮಂ ನವನೀತಂ ಅಧಿಟ್ಠಾಮೀ’’ತಿ ಅವತ್ತಬ್ಬತೋ.

೬೨೫. ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ಪನ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ವಿಸ್ಸಾಸಾಭಾವಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಸಚೇ ಸವಿಸ್ಸಾಸೋ, ವಟ್ಟತೀತಿ ‘‘ಪರಿಭುಞ್ಜ ತ್ವ’’ನ್ತಿ ಏತ್ತಾವತಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಿತಂ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಉಭಿನ್ನಂ ಅನಾಪತ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸಚೇ ನ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಿತಂ, ಆಪತ್ತಿ ಹೋತೀತಿ ಸಿದ್ಧಂ. ತಸ್ಮಾ ಉಭಿನ್ನಂ ಸನ್ತಕಂ ಚೀವರಂ ಅಞ್ಞತರೇನ ಸಮ್ಮುಖೀಭೂತೇನ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬಂ. ನೋ ಚೇ ಅಧಿಟ್ಠಾತಿ, ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಹೋತೀತಿಪಿ ಯುಜ್ಜತಿ. ಕಾಕನಿಕಮತ್ತಞ್ಚೇ ಮೂಲಂ ಅದಿನ್ನಂ, ‘‘ನ ಅಧಿಟ್ಠಾನುಪಗಂ…ಪೇ… ಸಕಭಾವಂ ನ ಉಪೇತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಏತಂ ಸದಿಸಂ ನ ಹೋತಿ, ಆಭಿಧಮ್ಮಿಕಗಣಾನಂ ದಿನ್ನಂ ವಿಯ ಚ ನ ಹೋತಿ. ಕಸ್ಮಾ? ಆಭಿಧಮ್ಮಿಕಾ ಹಿ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಾಪಿ ಹೋನ್ತಿ, ಪಚ್ಛಾ ಆಭಿಧಮ್ಮಿಕಭೂತಾನಮ್ಪಿ ತಂ ಸಾಧಾರಣಂ ಹೋತೀತಿ. ಏತ್ಥ ದ್ವೇಪಿ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಾ ಏವ, ದ್ವಿನ್ನಮ್ಪಿ ತತ್ಥ ಯಥಾಕಾಮಕರಣೀಯತಾ ಅತ್ಥಿ ಮಮತ್ತಞ್ಚ, ನ ಏವಂ ತದಞ್ಞೇಸಂ ಸಾಧಾರಣಂ, ನ ಚ ದ್ವೇ ತಯೋ ಭಿಕ್ಖೂ ‘‘ಏಕತೋ ವಸ್ಸಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಕರೋನ್ತಿ, ರಕ್ಖತಿ ತಾವ. ‘‘ಅವಿಭತ್ತತ್ತಾ ಅನಾಪತ್ತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಚ ಇದಂ ಸದಿಸಂ, ಯೇನ ಮೂಲೇನ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ, ತಸ್ಸ ಸಚೇ ಇತರೋ ದೇತಿ, ಸೋ ವಾ ತಂ ಇತರಸ್ಸ ದೇತಿ, ಸತಿ ಪಟಿಗ್ಗಹಣೇ ಸತ್ತಾಹಾತಿಕ್ಕಮೇ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯತ್ತಾ, ತಸ್ಮಾ ತಂ ಚೀವರಂ ದ್ವೀಸು ಸಮ್ಮುಖೀಭೂತೇನ ಏಕೇನ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬಂ. ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಏತ್ಥ ಪಯೋಗೋ ನ ದಿಸ್ಸತಿ ಸಮಾನಪರಿಕ್ಖಾರಾನಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ಅಧಿಟ್ಠಾನಪಯೋಗಾಭಾವತೋ, ತಥಾಪಿ ಸಮಾನಸಬ್ಬಭಣ್ಡಕಾನಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ತೇಲಾದಿ ಯೇನ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ, ತಸ್ಸ ಕಾಲಾತಿಕ್ಕಮೇ ಆಪತ್ತಿಸಮ್ಭವತೋ, ಅನಧಿಟ್ಠಾನೇ ದುಲ್ಲಭವಿಸೇಸಹೇತುತ್ತಾ ಚ ‘‘ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ತಂ ಅಯುತ್ತಂ ಪತ್ತಚೀವರಸತ್ತಾಹಕಾಲಿಕಾನಂ ಅಸದಿಸವಿಧಾನತ್ತಾ. ಏತ್ಥ ಪತ್ತಚೀವರಞ್ಹಿ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಕಭಾವಂ ಉಪಗತಮೇವ ಅನಧಿಟ್ಠಹನ್ತಸ್ಸ ಕಾಲಾತಿಕ್ಕಮೇ ಆಪತ್ತಿ, ಸತ್ತಾಹಕಾಲಿಕಂ ಪನ ಪರಸನ್ತಕಸಾಧಾರಣಮ್ಪಿ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕಸ್ಸ ಕಾಲಾತಿಕ್ಕಮೇ ಆಪತ್ತಿಕರಂ. ಪಟಿಗ್ಗಹಣಞ್ಚೇತ್ಥ ಪಮಾಣಂ, ನ ತತ್ಥ ಸಕಸನ್ತಕತಾ, ಸತ್ತಾಹಕಾಲಿಕಞ್ಚ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ, ಸಬ್ಬೇಸಮ್ಪಿ ಅನಜ್ಝೋಹರಣೀಯಂ. ಪತ್ತಚೀವರಂ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಪರಿಭುಞ್ಜತೋ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಇದಞ್ಚ ಕಾಲಾತಿಕ್ಕನ್ತಮ್ಪಿ ನಿಸ್ಸಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ಲದ್ಧಂ ಕಪ್ಪತಿ. ಪತ್ತಚೀವರಂ ಪನ ತಂ ತಸ್ಸ ವಿನಯಕಮ್ಮನ್ತಿ ಕಪ್ಪತೀತಿ. ಅವಿಭತ್ತಸ್ಸಪಿ ಇಮಸ್ಸ ದಾನಂ ರುಹತಿ, ನ ಪತ್ತಚೀವರಸ್ಸ. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ದ್ವಿನ್ನಂ ಸನ್ತಕಂ ಹೋತಿ…ಪೇ… ಸಚೇಪಿ ಅವಿಭಜಿತ್ವಾ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಾದೀನಂ ದೇನ್ತಿ, ಅದಿನ್ನಮೇವ ಹೋತೀ’’ತಿ. ಯಸ್ಸ ದಾನಮೇವ ನ ರುಹತಿ, ತಸ್ಸ ಕುತೋ ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ. ಏಕೋ ಚೇ ಪತ್ತಚೀವರಂ ದಸಮೇ ದಿವಸೇ ಇತರಸ್ಸ ದೇತಿ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸೋ ದಸ ದಿವಸೇ ಪರಿಹರಿತುಂ ಲಭತಿ, ನ ತಥಾ ಸತ್ತಾಹಕಾಲಿಕನ್ತಿ ಸಬ್ಬಥಾ ಉಪಪರಿಕ್ಖಿಯಮಾನಂ ಸರಿಕ್ಖಂ ನಕ್ಖಮತೀತಿ ನ ತಂ ಸಾರತೋ ದಟ್ಠಬ್ಬನ್ತಿ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ತಕ್ಕೋ. ‘‘ವಿನಯಕಮ್ಮವಸೇನ ಪನ ಅನಿಸ್ಸಜ್ಜಿತ್ವಾ ಸಹಸಾ ವಿರುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಕಸ್ಸಚಿ ಪರಿಚ್ಚತ್ತಮ್ಪಿ ಪುನ ಪಟಿಲಭಿತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ಸಚೇ ದೇಸನ್ತರಿತಂ, ಸಮುದ್ದನ್ತರಿತಂ ವಾ ಚೀವರಂ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಜಾತಂ, ತಂ ಇಧ ಠಿತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಏಕಸ್ಸ ವನ್ತೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಚತ್ತಂ ಕತ್ವಾ ಅನಪೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಆಪತ್ತಿಂ ದೇಸೇತ್ವಾ ತಸ್ಸ ವಿಸ್ಸಾಸೇನ ಪುನ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬಂ, ‘‘ಪತ್ತಾದೀಸು ಚ ಅಯಮೇವ ನಯೋ’’ತಿ ಚ ವುತ್ತಂ, ‘‘ತಾಲನಾಳಿಕೇರಫಾಣಿತಮ್ಪಿ ಸತ್ತಾಹಕಾಲಿಕಂ ಏವಾ’’ತಿ ಚ. ‘‘ದ್ವಿನ್ನಂ ಸನ್ತಕಂ ಏಕೇನ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ ಸತ್ತಾಹಕಾಲಿಕಂ ಸತ್ತಾಹಾತಿಕ್ಕಮೇ ಆಪತ್ತಿಂ ನ ಕರೋತಿ, ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ಪನ ದ್ವಿನ್ನಮ್ಪಿ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಚ ‘‘ಪರಸನ್ತಕಂ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಠಪಿತೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ’’ತಿ ಚ ಕೇಚಿ ವದನ್ತಿ. ದುಕ್ಕಟವತ್ಥುಭೂತಂ ಸಪ್ಪಿಆದಿ ನಿಸ್ಸಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ ಪುನ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ವಿಧಾನಂ ನ ದಿಸ್ಸತೀತಿ.

ಭೇಸಜ್ಜಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.