೧೦. ಪರಿಣತಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೬೫೭. ದೇಥಾವುಸೋ ಅಮ್ಹಾಕನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಅಕತವಿಞ್ಞತ್ತಿ ಹೋತಿ ನ ಹೋತೀತಿ? ಹೋತಿ, ಯದಿ ಏವಂ ಅಞ್ಞಾತಕವಿಞ್ಞತ್ತಿಸಿಕ್ಖಾಪದಸ್ಸ ಚ ಇಮಸ್ಸ ಚ ಕಿಂ ನಾನಾಕರಣನ್ತಿ? ತಂ ಅಞ್ಞಾತಕಅಪ್ಪವಾರಿತೇಯೇವ ವಿಞ್ಞಾಪೇನ್ತಸ್ಸ, ಇದಂ ಞಾತಕಪವಾರಿತೇಪಿ, ತಂ ಅನಚ್ಛಿನ್ನಚೀವರಸ್ಸೇವ, ಇದಂ ತಸ್ಸಪಿ, ತಂ ಚೀವರಂಯೇವ ವಿಞ್ಞಾಪೇನ್ತಸ್ಸ, ಇದಂ ಅಚೀವರಮ್ಪಿ. ಏವಂ ಸನ್ತೇ ಇದಂ ತಂ ಅನ್ತೋಕತ್ವಾ ಠಿತಂ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ದ್ವಿನ್ನಮ್ಪಿ ಅಙ್ಗಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಸತಿ ಕೇನ ಭವಿತಬ್ಬನ್ತಿ? ಇಮಿನಾ ಭವಿತಬ್ಬಂ ಇಮಸ್ಸ ನಿಪ್ಪದೇಸತೋತಿ ಏಕೇ. ದ್ವೀಹಿಪಿ ಭವಿತಬ್ಬಂ ಉಭಿನ್ನಮ್ಪಿ ಅಙ್ಗಸಿದ್ಧಿತೋತಿ ಏಕೇ. ಇಮಾನಿ ತಸ್ಸ ಅಙ್ಗಾನಿ ವಿಕಪ್ಪನುಪಗಚೀವರತಾ, ಸಮಯಾಭಾವೋ, ಅಞ್ಞಾತಕವಿಞ್ಞತ್ತಿ, ತಾಯ ಚ ಪಟಿಲಾಭೋತಿ ಚತ್ತಾರಿ. ಇಮಸ್ಸ ಪನ ಸಙ್ಘೇ ಪರಿಣತಭಾವೋ, ಞತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಪರಿಣಾಮನಂ, ಪಟಿಲಾಭೋತಿ ತೀಣಿ. ಏತ್ಥ ಪಠಮೋ ವಾದೋ ಅಯುತ್ತೋ ಕತ್ವಾಪಿ ಓಕಾಸಂ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ, ಪರಿವಾರೇ ಚ ಅವಿಚಾರಿತತ್ತಾ. ಯದಿ ಏವಂ ತತ್ಥ ಅಙ್ಗೇಸು ‘‘ಅನಞ್ಞಪರಿಣತತಾ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬನ್ತಿ ಚೇ? ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ಅತ್ಥತೋ ಸಿದ್ಧತ್ತಾ. ಪರಿಣತಸಿಕ್ಖಾಪದದ್ವಯಸಿದ್ಧಿತೋ, ಪರಿಣತಸಞ್ಞಿತೋ, ಆಪತ್ತಿಸಮ್ಭವತೋ ಚ ‘‘ಮಯ್ಹಮ್ಪಿ ದೇಥಾ’’ತಿ ವದತಿ, ‘‘ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಅನುದ್ದಿಟ್ಠಂ, ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಮ್ಪಿ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ವಟ್ಟತಿ. ‘‘ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪರಿಣತಂ…ಪೇ… ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸಾ’’ತಿ ನ ವುತ್ತಂ, ಯತೋ ಸುದ್ಧಪಾಚಿತ್ತಿಯವಸೇನ ಆಗತತ್ತಾ. ‘‘ಅಞ್ಞಚೇತಿಯಸ್ಸಾ’’ತಿ ನ ವುತ್ತಂ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಅಚೇತಿಯತ್ತಾ, ತಸ್ಮಾಯೇವ ‘‘ಚೇತಿಯಸ್ಸ ಪರಿಣತಂ…ಪೇ… ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ‘‘ಅಞ್ಞಸಙ್ಘಸ್ಸ ಅಞ್ಞಪುಗ್ಗಲಸ್ಸಾ’’ತಿ ನ ವುತ್ತಂ. ‘‘ಯತೋ ತಥಾ ಇಧ ಚ ‘ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಪರಿಣತಂ…ಪೇ… ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’ತಿ ಏತ್ಥ ಚ ‘ಅತ್ತನೋಪೀ’ತಿ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ನ ವುತ್ತಂ, ತಥಾಪಿ ಸಮ್ಭವತೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ತಂ ಪನ ಇಧ ಅತ್ತನೋ ಪರಿಣಾಮನಾಧಿಕಾರತ್ತಾ ಇಮಸ್ಸ ಸಿಕ್ಖಾಪದಸ್ಸ ನ ವುತ್ತನ್ತಿ ಏಕೇ. ತತುತ್ತರಿಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ‘‘ಅಞ್ಞಸ್ಸತ್ಥಾಯಾ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೫೨೬) ಪದಂ ವಿಯಾತಿ ಏಕೇ. ತಂ ನ, ಏತ್ಥ ಪುಗ್ಗಲಪರಿಣಾಮನಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ಅವುತ್ತತ್ತಾ. ಧಮ್ಮಸಿರಿತ್ಥೇರೋ ಪನಾಹ –

‘‘ಅತ್ತನೋ ಅಞ್ಞತೋ ಲಾಭಂ, ಸಙ್ಘಸ್ಸಞ್ಞಸ್ಸ ವಾ ನತಂ;

ಪರಿಣಾಮೇಯ್ಯ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯಮ್ಪಿ ದುಕ್ಕಟ’’ನ್ತಿ.

ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪರಿಣತಂ ಅತ್ತನೋ ಪರಿಣಾಮೇಯ್ಯ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ. ತದೇವ ಅಞ್ಞತೋ ಪರಿಣಾಮೇಯ್ಯ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಪರಿಣತಂ ಅತ್ತನೋ ವಾ ಪರಸ್ಸ ವಾ ಪರಿಣಾಮೇಯ್ಯ ದುಕ್ಕಟನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಅಞ್ಞಾತಕವಿಞ್ಞತ್ತಿಆದೀಸು ವುತ್ತಾಪತ್ತಿಸಮ್ಭವತೋ ಇಧ ಪರಿಣತದ್ವಯೇ ‘‘ಅತ್ತನೋ’’ತಿ ಪದಂ ನ ವುತ್ತಂ. ತಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ವುತ್ತೇ ದುಕ್ಕಟಮತ್ತಪ್ಪಸಙ್ಗೋ ಸಿಯಾ, ಅವುತ್ತೇ ಪನೇತೇಸು ವುತ್ತಾಪತ್ತೀನಂ ಯಥಾಗಮಮಞ್ಞತರಾ ಚ ಇಧ ಅವುತ್ತಸಿದ್ಧಿ ದುಕ್ಕಟಞ್ಚಾತಿ ದ್ವೇ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಏಕತೋ ಹೋನ್ತೀತಿ ವಿನಯಧರಾನಂ ಅನವಸೇಸಞಾಣಸ್ಸ ಓಕಾಸೋ ಕತೋ ಹೋತೀತಿ.

ಇತಿ ತಿಂಸಕಕಣ್ಡಂ ಸಾರಮಣ್ಡಂ,

ಅಲಮೇತಂ ವಿನಯಸ್ಸ ಸಾರಮಣ್ಡೇ;

ಇಧ ನಿಟ್ಠಿತಸಬ್ಬಸಾರಮಣ್ಡಂ,

ವಿನಯವಸೇನ ಪುನಾತಿ ಸಾರಮಣ್ಡನ್ತಿ.

ಪರಿಣತಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ನಿಟ್ಠಿತೋ ಪತ್ತವಗ್ಗೋ ತತಿಯೋ.

ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.