೫. ಚಙ್ಕಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೯೯. ಮಹಾಪಞ್ಞೇಸೂತಿ ವಿಪುಲಪಞ್ಞೇಸು. ನನ್ತಿ ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರಂ. ಖನ್ಧನ್ತರನ್ತಿ ಖನ್ಧವಿಭಾಗಂ, ಖನ್ಧಾನಂ ವಾ ಅನ್ತರಂ ವಿಸೇಸೋ ಅತ್ಥೀತಿ ಖನ್ಧನ್ತರೋ. ಏಸ ನಯೋ ಸೇಸೇಸುಪಿ. ಪರಿಕಮ್ಮನ್ತಿ ಇದ್ಧಿವಿಧಾಧಿಗಮಸ್ಸ ಪುಬ್ಬಭಾಗಪರಿಕಮ್ಮಞ್ಚೇವ ಉತ್ತರಪರಿಕಮ್ಮಞ್ಚ. ಆನಿಸಂಸನ್ತಿ ಇದ್ಧಾನಿಸಂಸಞ್ಚೇವ ಆನಿಸಂಸಞ್ಚ. ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ ವಿಕುಬ್ಬನನ್ತಿ ಅಧಿಟ್ಠಾನವಿಧಾನಞ್ಚೇವ ವಿಕುಬ್ಬನವಿಧಾನಞ್ಚ. ವುತ್ತನಯೇನೇವಾತಿ ‘‘ಪಥವಿಂ ಪತ್ಥರನ್ತೋ ವಿಯಾ’’ತಿಆದಿನಾ.

ಧುತಙ್ಗಪರಿಹಾರನ್ತಿ ಧುತಙ್ಗಾನಂ ಪರಿಹರಣವಿಧಿಂ. ಪರಿಹರಣಗ್ಗಹಣೇನೇವ ಸಮಾದಾನಂ ಸಿದ್ಧಂ ಹೋತೀತಿ ತಂ ನ ಗಹಿತಂ. ಆನಿಸಂಸನ್ತಿ ತಂತಂಧುತಙ್ಗಪರಿಹರಣೇ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ ಆನಿಸಂಸಮೇವ. ಸಮೋಧಾನನ್ತಿ ‘‘ಏತ್ತಕಾ ಪಿಣ್ಡಪಾತಪಟಿಸಂಯುತ್ತಾ, ಏತ್ತಕಾ ಸೇನಾಸನಪಟಿಸಂಯುತ್ತಾ’’ತಿ ಪಚ್ಚಯವಸೇನ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಞ್ಚ ಅನ್ತೋಗಧತ್ತಾ. ಅಧಿಟ್ಠಾನನ್ತಿ ಅಧಿಟ್ಠಾನವಿಧಿಂ. ಭೇದನ್ತಿ ಉಕ್ಕಟ್ಠಾದಿಭೇದಞ್ಚೇವ ಭಿನ್ನಾಕಾರಞ್ಚ.

ಪರಿಕಮ್ಮನ್ತಿ ‘‘ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖು ಏವಂ ಉಪ್ಪಾದೇತಬ್ಬಂ, ಏವಂ ವಿಸೋಧೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ಪರಿಕಮ್ಮವಿಧಾನಂ. ಆನಿಸಂಸನ್ತಿ ಪರೇಸಂ ಅಜ್ಝಾಸಯಾನುರೂಪಾಯತನಾದಿಆನಿಸಂಸಪಭೇದಂ. ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸನ್ತಿ ಸಾಧಾರಣಂ ಅಸಾಧಾರಣಂ ದುವಿಧಂ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸಂ. ವಿಪಸ್ಸನಾಭಾವನುಪಕ್ಕಿಲೇಸಾ ಹಿ ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುಸ್ಸ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ಸಙ್ಖೇಪವಿತ್ಥಾರಗಮ್ಭೀರುತ್ತಾನವಿಚಿತ್ರಕಥಾದೀಸೂತಿ ಸಙ್ಖೇಪೋ ವಿತ್ಥಾರೋ ಗಮ್ಭೀರತಾ ಉತ್ತಾನತಾ ವಿಚಿತ್ರಭಾವೋ ನೇಯ್ಯತ್ಥತಾ ನೀತತ್ಥತಾತಿ ಏವಮಾದೀಸು ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಕಥೇತಬ್ಬಪ್ಪಕಾರೇಸು ತಂ ತಂ ಕಥೇತಬ್ಬಾಕಾರಂ.

ಇತಿ-ಸದ್ದೋ ಆದಿಅತ್ಥೋ, ಪಕಾರತ್ಥೋ ವಾ. ತೇನ –

‘‘ಆದಿಮ್ಹಿ ಸೀಲಂ ದೇಸೇಯ್ಯ, (ದೀ. ನಿ. ಅಟ್ಠ. ೧.೧೯೦; ಮ. ನಿ. ಅಟ್ಠ. ೧.೨೯೧)

ಮಜ್ಝೇ ಚಿತ್ತಂ ವಿನಿದ್ದಿಸೇ;

ಅನ್ತೇ ಪಞ್ಞಾ ಕಥೇತಬ್ಬಾ,

ಏಸೋ ಧಮ್ಮಕಥಾವಿಧೋ’’ತಿ. –

ಏವಂ ಕಥೇತಬ್ಬಾಕಾರಂ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ.

‘‘ಸಿಥಿಲಂ ಧನಿತಞ್ಚ ದೀಘರಸ್ಸಂ, ಗರುಕಂ ಲಹುಕಞ್ಚ ನಿಗ್ಗಹೀತಂ;

ಸಮ್ಬನ್ಧಂ ವವತ್ಥಿತಂ ವಿಮುತ್ತಂ, ದಸಧಾ ಬ್ಯಞ್ಜನಬುದ್ಧಿಯಾ ಪಭೇದೋ’’ತಿ. (ದೀ. ನಿ. ೧.೧೯೦; ಮ. ನಿ. ಅಟ್ಠ. ೧.೨೯೧; ಪರಿ. ೪೮೫) –

ಏವಂ ವುತ್ತಂ ದಸವಿಧಂ ಬ್ಯಞ್ಜನಬುದ್ಧಿಂ. ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿನ್ತಿ ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಸುತ್ತಸ್ಸ ಜಾತಕಸ್ಸ ಚ ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿಂ. ಅನುಸನ್ಧಿನ್ತಿ ಪಚ್ಛಾನುಸನ್ಧಿಆದಿಅನುಸನ್ಧಿಂ. ಪುಬ್ಬಾಪರನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಂ. ಇದಂ ಪದಂ ಏವಂ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ಇದಂ ಪುಬ್ಬಾಪರಂ ಏವಂ ಗಹೇತಬ್ಬನ್ತಿ.

ಕುಲಸಙ್ಗಣ್ಹನಪರಿಹಾರನ್ತಿ ಲಾಭುಪ್ಪಾದನತ್ಥಂ ಕುಲಾನಂ ಸಙ್ಗಣ್ಹನವಿಧಿನೋ ಪರಿಹರಣಂ ತನ್ನಿಯಮಿತಂ ಏಕನ್ತಿಕಂ ಕುಲಸಙ್ಗಹಣವಿಧಿಂ.

ಚಙ್ಕಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.