ಏಕುತ್ತರಿಕನಯೋ

ಏಕುತ್ತರಿಕನಯೋ ಏಕಕವಾರವಣ್ಣನಾ

೩೨೧. ಏವಂ ಖನ್ಧಕಪುಚ್ಛಾಯ ವಣ್ಣನಂ ಕತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಏಕುತ್ತರಿಕನಯಸ್ಸ ತಂ ಕರೋನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಆಪತ್ತಿ…ಪೇ… ನಯೇ’’ತಿ. ತತ್ಥ ಏಕುತ್ತರಿಕನಯೇ ಏವಂ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋತಿ ಯೋಜನಾ. ‘‘ಛ ಆಪತ್ತಿಸಮುಟ್ಠಾನಾನೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಸಮುಟ್ಠಾನಾನಿ ಆಪತ್ತಿಂ ಕರೋನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೇನ ಆಪತ್ತಿಕರಾ ನಾಮಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಏತೇಸನ್ತಿ ಛನ್ನಂ ಆಪತ್ತಿಸಮುಟ್ಠಾನಾನಂ. ಹೀತಿ ಯಸ್ಮಾ, ಆಪಜ್ಜತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ಚಾತಿ ಮಾತಿಕಾಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ಚ. ಲಹುಕಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ಏತ್ಥ ಅಪ್ಪಸಾವಜ್ಜತ್ತಾ ನ ಲಹುಕಾ ನಾಮ ಹೋತಿ, ಲಹುಕೇನ ಪನ ವಿನಯಕಮ್ಮೇನಾತಿ ಆಹ ‘‘ಲಹುಕೇನ ವಿನಯಕಮ್ಮೇನ ವಿಸುಜ್ಝನತೋ’’ತಿ. ಪಞ್ಚವಿಧಾತಿ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಾದಿವಸೇನ ಪಞ್ಚಪಕಾರಾ. ಕೇನಚೀತಿ ಲಹುಕೇನ ವಾ ಗರುಕೇನ ವಾ ಕೇನಚಿ ಆಕಾರೇನ. ಸಂವಿಜ್ಜತಿ ಗಿಹಿಭಾವತೋ ಅವಸೇಸೋ ಸಮಣಭಾವೋ ಏತಿಸ್ಸಾತಿ ಸಾವಸೇಸಾ, ಪಟಿಪಕ್ಖವಸೇನ ಅನವಸೇಸಾ. ದ್ವೇ ಆಪತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧಾತಿ ಪಾರಾಜಿಕಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸವಸೇನ ದ್ವೇ ಆಪತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧಾ.

‘‘ಕರೋನ್ತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಅನ್ತರಾಯಿಕಾತಿ ಏತ್ಥ ಣಿಕಪಚ್ಚಯಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಅನ್ತರಾಯಿಕಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಸಬ್ಬಥಾ ಅನ್ತರಾಯಿಕಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಅನ್ತರಾಯಿಕಂ ಆಪನ್ನಸ್ಸಾಪೀ’’ತಿಆದಿ. ದೇಸೇತ್ವಾ ಸುದ್ಧಿಪತ್ತಸ್ಸಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಲೋಕವಜ್ಜಾತಿ ಲೋಕೇಹಿ ವಜ್ಜೇತಬ್ಬಾ. ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಾತಿ ಭಗವತೋ ಪಣ್ಣತ್ತಿಯಾ ವಜ್ಜೇತಬ್ಬಾ. ಯನ್ತಿ ಯಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಕರೋನ್ತೋತಿ ಕಿರಿಯಮಾನತೋ. ಏತ್ಥ ಹಿ ಮಾನಸದ್ದಸ್ಸ ಅನ್ತಾದೇಸೋ. ಇಮಿನಾ ಕರಣಂ ಕಿರಿಯನ್ತಿ ಭಾವತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಆಪಜ್ಜತೀತಿ ಪುಗ್ಗಲೋ ಆಪಜ್ಜತಿ. ಸಾ ಆಪತ್ತಿ ಕಿರಿಯತೋ ಸಮುಟ್ಠಿತಾ ನಾಮಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಕಾ ಆಪತ್ತಿ ವಿಯಾತಿ ಆಹ ‘‘ಪಾರಾಜಿಕಾಪತ್ತಿ ವಿಯಾ’’ತಿ. ಏಸೇವ ನಯೋ ಅನನ್ತರವಾಕ್ಯೇಸುಪಿ.

ಪುಬ್ಬಾಪತ್ತೀತಿ ಏತ್ಥ ಪುಬ್ಬಸದ್ದೋ ಪಠಮತ್ಥೋತಿ ಆಹ ‘‘ಪಠಮಂ ಆಪನ್ನಾಪತ್ತೀ’’ತಿ. ‘‘ಆಪನ್ನಾ’’ತಿ ಪದೇನ ಮಜ್ಝೇಲೋಪಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಪಚ್ಛಾ ಆಪನ್ನಾಪತ್ತೀತಿ ವತ್ತಭೇದದುಕ್ಕಟಾಪತ್ತಿ. ಮೂಲವಿಸುದ್ಧಿಯಾತಿ ಮೂಲೇ ಕಾಯಚಿ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಅಮಿಸ್ಸತ್ತಾ ವಿಸುದ್ಧಿಯಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ. ಕುರುನ್ದಿಯಂ ವುತ್ತನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಇದಮ್ಪೀತಿ ಕುರುನ್ದಿಯಂ ವುತ್ತವಚನಮ್ಪಿ. ಪಿಸದ್ದೇನ ಪುರಿಮಂ ಮಹಾಅಟ್ಠಕಥಾವಚನಂ ಅಪೇಕ್ಖತಿ. ಏಕೇನ ಪರಿಯಾಯೇನಾತಿ ಏಕೇನ ಕಾರಣೇನ.

ಯಾತಿ ಆಪತ್ತಿ, ದೇಸಿತಾ ಹೋತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಅಯಂ ದೇಸಿತಾ ಗಣನೂಪಿಕಾ ನಾಮಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಯಾ ದೇಸಿತಾ ಹೋತಿ, ಅಯಂ ಅಗಣನೂಪಿಕಾ ನಾಮಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಸಉಸ್ಸಾಹೇನೇವಾತಿ ಪುನಪಿ ಆಪಜ್ಜಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಸಹ ಉಸ್ಸಾಹೇನೇವ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ, ಯಸ್ಮಾ ವಾ. ‘‘ಗಣನಂ ನ ಉಪೇತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಗಣನಂ ನ ಉಪಗಚ್ಛತೀತಿ ಅಗಣನೂಪಿಕಾತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಅಟ್ಠಮೇ ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಪೂರಣೇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಇದಂ ಪಾಳಿಯಂ ಅಟ್ಠವತ್ಥುಕಪೂರಣವಸೇನ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಆಗತತ್ತಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಭಿಕ್ಖೂನಮ್ಪಿ ದುತಿಯಪಾರಾಜಿಕಟ್ಠಾನೇ ಲಬ್ಭತಿಯೇವ.

ಥುಲ್ಲವಜ್ಜಾತಿ ಏತ್ಥ ಥುಲ್ಲಂ ವಜ್ಜಂ ಏತಿಸ್ಸಾತಿ ಥುಲ್ಲವಜ್ಜಾತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಥುಲ್ಲದೋಸೇ ಪಞ್ಞತ್ತಾ’’ತಿ. ಯಾ ಚ ಧಮ್ಮಿಕಸ್ಸ ಪಟಿಸ್ಸವಸ್ಸ ಅಸಚ್ಚಾಪನೇ ಆಪತ್ತಿ ಅತ್ಥಿ, ಸಾ ಚ ಗಿಹಿಪಟಿಸಂಯುತ್ತಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಪಞ್ಚಾನನ್ತರಿಯಕಮ್ಮಾಪತ್ತೀತಿ ಪಞ್ಚಹಿ ಆನನ್ತರಿಯಕಮ್ಮೇಹಿ ಆಪನ್ನಾ ಪಾರಾಜಿಕಾಪತ್ತಿ. ಸುದಿನ್ನತ್ಥೇರಾದೀತಿ ಆದಿಸದ್ದೇನ ಧನಿಯತ್ಥೇರಾದಯೋ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ಆದಿಕಮ್ಮಿಕೋತಿ ಆದಿಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೋ, ತಸ್ಮಿಂ ನಿಯುತ್ತೋ ವಾ. ಮಕ್ಕಟಿಸಮಣಾದೀತಿ ಆದಿಸದ್ದೇನ ವಜ್ಜಿಪುತ್ತಕಾದಯೋ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ಯೋ ಕದಾಚಿ ಕರಹಚಿ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಸೋ ಅಧಿಚ್ಚಾಪತ್ತಿಕೋ ನಾಮಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಪರತೋಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

‘‘ಚೋದೇತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಚೋದೇತೀತಿ ಚೋದಕೋತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಚೋದಿತೋ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಚೋದಿತಬ್ಬೋತಿ ಚುದಿತೋ, ಸೋಯೇವ ಚುದಿತಕೋತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಪಞ್ಚದಸಸೂತಿ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಟ್ಠಪನಕ್ಖನ್ಧಕೇ ವುತ್ತೇಸು ಪಞ್ಚದಸಧಮ್ಮೇಸು. ತೇನಾತಿ ಅಧಮ್ಮಚೋದಕೇನ, ಚೋದಿತೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಟ್ಠಪನಕ್ಖನ್ಧಕೇ (ಚೂಳವ. ೪೦೧) ವುತ್ತೇ ಸಚ್ಚೇ ಚ ಅಕುಪ್ಪೇ ಚ ಅತಿಟ್ಠನ್ತೋಪಿ ಅಧಮ್ಮಚುದಿತಕೋಯೇವ ನಾಮ, ಸೋ ಪನ ಧಮ್ಮಚೋದಕೇನ ಚೋದಿತೇಯೇವ ಕುಪ್ಪನ್ತೋ ಅಧಮ್ಮಚುದಿತಕೋ ನಾಮ, ಅಧಮ್ಮಚೋದಕೇನ ಚೋದಿತೇ ಪನ ಕುಪ್ಪನ್ತೋಪಿ ಅಧಮ್ಮಚುದಿತಕೋ ನಾಮ ನ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಇಧ ನ ವುತ್ತೋ. ‘‘ಸಮನ್ನಾಗತೋ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ನಿಯತಾ ಏತಸ್ಸ ಸನ್ತೀತಿ ನಿಯತೋತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ.

ಆಪಜ್ಜಿತುಂ ಭಬ್ಬಾತಿ ಭಬ್ಬಾಪತ್ತಿಕಾ. ಕೇನಚಿ ಕಮ್ಮೇನ ಅಕತೋಪಿ ಅನುಕ್ಖಿತ್ತಕೋಯೇವ ನಾಮ, ಸೋ ಪನ ಉಕ್ಖಿತ್ತಕೋತಿ ಸಙ್ಕಾಭಾವತೋ ಇಧ ನ ವುತ್ತೋ. ಅಯನ್ತಿ ತಜ್ಜನೀಯಾದಿಕಮ್ಮಕತೋ ಭಿಕ್ಖು. ಹೀತಿ ಯಸ್ಮಾ, ನ ಕೋಪೇತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಲಿಙ್ಗದಣ್ಡಕಮ್ಮಸಂವಾಸನಾಸನಾಹೀತಿ ಲಿಙ್ಗನಾಸನೇನ ಚ ದಣ್ಡಕಮ್ಮನಾಸನೇನ ಚ ಸಂವಾಸನಾಸನೇನ ಚ. ಯೇನಾತಿ ಭಿಕ್ಖುನಾ. ಸೋತಿ ನಾನಾಸಂವಾಸಕೋ. ದ್ವಿನ್ನಂ ನಾನಾಸಂವಾಸಕಾನಂ ವಿಸೇಸೋ ಹೇಟ್ಠಾ (ಪಾಚಿ. ಅಟ್ಠ. ೪೨೮) ವುತ್ತೋಯೇವ. ಠಪನಂ ಜಾನಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಕಿಂ ಠಪನಂ ನಾಮಾತಿ ಆಹ ‘‘ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಟ್ಠಪನ’’ನ್ತಿ.

ಇತಿ ಏಕಕವಾರವಣ್ಣನಾಯ ಯೋಜನಾ ಸಮತ್ತಾ.

ಏಕುತ್ತರಿಕನಯೋ ದುಕವಾರವಣ್ಣನಾ

೩೨೨. ದುಕೇಸು ಅಚಿತ್ತಕಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಭೂತಾರೋಚನಾಪತ್ತೀತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾಪತ್ತಿ. ಅಭೂತಾರೋಚನಾಪತ್ತೀತಿ ಪಾರಾಜಿಕಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಾಪತ್ತಿ. ಪದಸೋಧಮ್ಮಾದಿಕಾತಿಆದಿಸದ್ದೇನ ಉತ್ತರಿಛಪಞ್ಚವಾಚಾ ಸಙ್ಗಹಿತಾ. ಮಞ್ಚಪೀಠಾದೀನನ್ತಿಆದಿಸದ್ದೇನ ಭಿಸಿಆದಯೋ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ಅನಾಪುಚ್ಛಾಗಮನಾದೀಸೂತಿ ಆದಿಸದ್ದೇನ ಅನುದ್ಧರಿತ್ವಾ ಗಮನಂ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ಸಪುಗ್ಗಲೋತಿ ಸೋ ಅತ್ತಸಙ್ಖಾತೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸಪುಗ್ಗಲೋ. ಪರಪುಗ್ಗಲೋತಿ ಪರೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಪರಪುಗ್ಗಲೋ. ಗರುಕನ್ತಿ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ. ಲಹುಕನ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ಪುನ ಗರುಕನ್ತಿ ಪಾರಾಜಿಕಂ. ಪುನ ಲಹುಕನ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಮೇವ.

ಅಙ್ಗುಲಿಮತ್ತಮ್ಪೀತಿ ಪಿಸದ್ದೇನ ಕೇಸಗ್ಗಮತ್ತಮ್ಪೀತಿ ಅತ್ಥಂ ಸಮ್ಪಿಣ್ಡೇತಿ. ತನ್ತಿ ಮಞ್ಚಪೀಠಂ. ಗಮಿಯೋ ಆಪಜ್ಜತಿ ನಾಮಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

‘‘ಆದಿಯನ್ತೋ ಆಪಜ್ಜತಿ ನಾಮಾ’’ತಿಆದಿನಾ ಅತ್ಥಾಪತ್ತಿ ಆದಿಯನ್ತೋ ಆಪಜ್ಜತೀತಿ ಪಾಳಿಯಂ ಆದಿಯನ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ಆಪಜ್ಜತಿ ಆಪತ್ತಿ ಅತ್ಥೀತಿ ಯೋಜನಾನಯಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಏವಞ್ಹಿ ಸತಿ ‘‘ಆಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ ಆಖ್ಯಾತಪದಂ ‘‘ಅತ್ಥೀ’’ತಿ ಕಿರಿಯನ್ತರಂ ಅಪೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಕತ್ತಾ ಹೋತೀತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಅಥ ವಾ ಆದಿಯನ್ತೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಯಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಸಾ ಆಪತ್ತಿ ಅತ್ಥೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಏಸೇವ ನಯೋ ಅಞ್ಞೇಸುಪಿ. ಮೂಗಬ್ಬತಾದೀನೀತಿ ಆದಿಸದ್ದೇನ ಗೋವತಕುಕ್ಕುರವತಾದೀನಿ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ಪಾರಿವಾಸಿಕಾದಯೋ ಆಪಜ್ಜನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತಜ್ಜನೀಯಾದಿಕಮ್ಮಕತಾ ವಾ ಪುಗ್ಗಲಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಅಸಮಾದಿಯನ್ತಾ ಆಪಜ್ಜನ್ತೀತಿ ಅಸಮಾದಿಯನ್ತಾ ಹುತ್ವಾ ಆಪಜ್ಜನ್ತಿ. ತೇತಿ ಪುಗ್ಗಲೇ. ಕರೋನ್ತೋ ಆಪಜ್ಜತಿ ನಾಮಾತಿ ಕರೋನ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ಆಪಜ್ಜತಿ ನಾಮಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಏವಂ ದೇನ್ತೋ ಆಪಜ್ಜತಿ ನಾಮಾತಿಆದೀಸುಪಿ.

ಏಕರತ್ತಛಾರತ್ತಸತ್ತಾಹದಸಾಹಮಾಸಾತಿಕ್ಕಮೇಸೂತಿ ‘‘ಏಕರತ್ತಮ್ಪಿ ತಿಚೀವರೇನ ವಿಪ್ಪವಸೇಯ್ಯಾ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ೪೭೫-೪೭೬) ಚ ‘‘ಛಾರತ್ತಪರಮಂ ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ತೇನ ಚೀವರೇನ ವಿಪ್ಪವಸಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ (ಪಾರಾ. ೬೫೩) ಚ ‘‘ಸತ್ತಾಹಪರಮಂ ಸನ್ನಿಧಿಕಾರಕಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ (ಪಾರಾ. ೬೨೨-೬೨೩) ಚ ‘‘ದಸಾಹಪರಮಂ ಅತಿರೇಕಚೀವರಂ ಧಾರೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ (ಪಾರಾ. ೪೬೨-೪೬೩) ಚ ‘‘ಮಾಸಪರಮಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ (ಪಾರಾ. ೪೯೯-೫೦೦) ಚ ವುತ್ತಕಾಲಾತಿಕ್ಕಮೇಸು.

ಇಮಂ ಪನ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜತಿ ನಾಮಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ಯಸ್ಮಿಂ ಪಕ್ಖೇ ನಿಸಿನ್ನೋತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ಪಕ್ಖೇ ಸಯಂ ನಿಸಿನ್ನೋ. ತೇಸನ್ತಿ ಅತ್ತನೋ ಪಕ್ಖೇ ನಿಸಿನ್ನಾನಂ, ನಾನಾಸಂವಾಸಕನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಯೇಸನ್ತಿ ಸಕಪಕ್ಖೇ ನಿಸಿನ್ನಾನಂ. ಕಮ್ಮಂ ಕೋಪೇತೀತಿ ನಾನಾಸಂವಾಸಕತ್ತಾ ಕಮ್ಮಂ ಕೋಪೇತಿ. ಇತರೇಸನ್ತಿ ಪರಪಕ್ಖೇ ನಿಸಿನ್ನಾನಂ. ಹತ್ಥಪಾಸಂ ಅನಾಗತತ್ತಾ ಕಮ್ಮಂ ಕೋಪೇತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ‘‘ಏಸೇವ ನಯೋ’’ತಿ ವುತ್ತವಚನಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಯೇಸಂ ಹೀ’’ತಿಆದಿ. ಯೇಸನ್ತಿ ಸಕಪಕ್ಖೇ ವಾ ಪರಪಕ್ಖೇ ವಾ ನಿಸಿನ್ನಾನಂ ಯೇಸಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ. ಸೋತಿ ಭಿಕ್ಖು. ಆಪಜ್ಜಿತಬ್ಬತೋತಿ ಆಪಜ್ಜಿತಬ್ಬಭಾವತೋ. ಇಮಿನಾ ಪುಗ್ಗಲೇನ ಛಹಿ ಸಮುಟ್ಠಾನೇಹಿ ಆಪಜ್ಜಿತಬ್ಬಾತಿ ಆಪತ್ತಿಯೋತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಕಮ್ಮೇನ ವಾ ಸಲಾಕಗ್ಗಾಹೇನ ವಾತಿ ಏತ್ಥ ಉದ್ದೇಸೋ ಕಮ್ಮೇ ಲಕ್ಖಣಹಾರನಯೇನ ಸಙ್ಗಹಂ ಗಚ್ಛತಿ, ವೋಹಾರಾನುಸ್ಸಾವನಾ ಸಲಾಕಗ್ಗಾಹೇತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಉದ್ದೇಸೋ ಚೇವ…ಪೇ… ಏಕ’’ನ್ತಿ. ಪುಬ್ಬಭಾಗಾತಿ ಸಙ್ಘಭೇದಸ್ಸ ಪುಬ್ಬಭಾಗೇ ಪವತ್ತಾ. ಪಮಾಣನ್ತಿ ಸಙ್ಘಭೇದಸ್ಸ ಕಾರಣಂ.

ಅದ್ಧಾನಹೀನೋ ನಾಮಾತಿ ಏತ್ಥ ಅದ್ಧಾನಸದ್ದೋ ಕಾಲಪರಿಯಾಯೋತಿ ಆಹ ‘‘ಊನವೀಸತಿವಸ್ಸೋ’’ತಿ. ಥೇಯ್ಯಸಂವಾಸಕಾದಯೋತಿಆದಿಸದ್ದೇನ ತಿತ್ಥಿಯಪಕ್ಕನ್ತಕಭಿಕ್ಖುನೀದೂಸಕಪಞ್ಚಾನನ್ತರಿಯಾ ಸಙ್ಗಹೇತಬ್ಬಾ. ಅಟ್ಠ ಅಭಬ್ಬಪುಗ್ಗಲಾ ಕರಣದುಕ್ಕಟಕಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಏತ್ಥ ಕತ್ತಬ್ಬನ್ತಿ ಕರಣಂ, ಕಮ್ಮಂ, ದುಟ್ಠು ಕತ್ತಬ್ಬನ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಂ, ಕಮ್ಮಮೇವ. ಕರಣಂ ದುಕ್ಕಟಮೇತಸ್ಸಾತಿ ಕರಣದುಕ್ಕಟಕೋ. ವಿಸೇಸನಪರನಿಪಾತೋ ‘‘ಅಗ್ಯಾಹಿತೋ’’ತಿಆದೀಸು ವಿಯ. ತದೇವತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ದುಕ್ಕಟಕಿರಿಯಾ’’ತಿಆದಿ. ನೋ ಚ ಯಾಚತೀತಿ ಏತ್ಥ ಯಾಚಧಾತುಯಾ ಪಧಾನಕಮ್ಮಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಉಪಸಮ್ಪದ’’ನ್ತಿ, ‘‘ಸಙ್ಘ’’ನ್ತಿ ಅಪಧಾನಕಮ್ಮಮಾನೇತಬ್ಬಂ. ತೇಪಿಟಕೋತಿ ತಿಪಿಟಕಂ ವಾಚುಗ್ಗತವಸೇನ ಧಾರಕೋ. ಆಣಾಯಪೀತಿ ಪಿಸದ್ದೋ ‘‘ಮತೇನಪೀ’’ತಿ ಅತ್ಥಂ ಸಮ್ಪಿಣ್ಡೇತಿ. ಯಾಚನ್ತಸ್ಸೇವಾತಿ ನಿಸ್ಸಯಂ ಆಚರಿಯಂ ಯಾಚನ್ತಸ್ಸೇವ. ಯಂ ವತ್ಥುಂ ಅಜ್ಝಾಚರನ್ತೋ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ತಂ ವತ್ಥು ಸಾತಿಸಾರಂ ನಾಮಾತಿ ಯೋಜನಾ.

ಉಪಘಾತಿಕಾತಿ ಏತ್ಥ ಉಪಹನನ್ತೀತಿ ಉಪಘಾತಾ, ತೇಯೇವ ಉಪಘಾತಿಕಾತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಉಪಘಾತಾ’’ತಿ. ತತ್ಥಾತಿ ದ್ವೀಸು ಉಪಘಾತಿಕೇಸು. ದ್ವೇ ವೇನಯಿಕಾತಿ ಏತ್ಥ ವಿನಯೇನ ಸಿದ್ಧಾ ವೇನಯಿಕಾತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ವಿನಯಸಿದ್ಧಾ’’ತಿ. ‘‘ದ್ವೇ ಅತ್ಥಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಣಿಕಸದ್ದಸ್ಸ ಸರೂಪಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಪಞ್ಞತ್ತಾನುಲೋಮಂ ನಾಮ ದಟ್ಠಬ್ಬನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಪಚ್ಚಯಘಾತೋತಿ ಪಚ್ಚಯಸ್ಸ ಘಾತೋ. ಇಮಿನಾ ಸೇತುಘಾತೋತಿ ಏತ್ಥ ಸೇತುಸದ್ದೋ ಪಚ್ಚಯವಾಚಕೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಚಿತ್ತಸ್ಸಾಪೀತಿ ಪಿಸದ್ದೋ ಪಗೇವ ಕಾಯವಾಚಾನನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಇತಿಪೀತಿ ಪಿಸದ್ದೋ ದುತಿಯತ್ಥಸಮ್ಪಿಣ್ಡನೋ. ‘‘ಪಮಾಣೇನಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಮತ್ತಕಾರಿತಾತಿ ಏತ್ಥ ಮತ್ತಸದ್ದೋ ಪಮಾಣತ್ಥೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಕರಣ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಕಾರಿತಾತಿ ತದ್ಧಿತಭಾವಂ ಕಿತಭಾವೇನ ದಸ್ಸೇತಿ ಸಭಾಗತ್ತಾ. ಕಾಯದ್ವಾರಿಕನ್ತಿ ಕಾಯದ್ವಾರೇ ಪವತ್ತಂ ಆಪತ್ತಿಂ. ಇಮಿನಾ ಆಪಜ್ಜತೀತಿ ಪದಸ್ಸ ಕಮ್ಮಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಕಾಯೇನೇವ ವುಟ್ಠಾತೀತಿ ಕಾಯಸಾಮಗ್ಗಿಯಾ ದಾನತ್ತಾ ಕಾಯೇನೇವ ವುಟ್ಠಾತಿ. ಸೀಸಮಕ್ಖನಾದೀತಿ ಆದಿಸದ್ದೇನ ಪಾದಮಕ್ಖನಾದಿಂ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ.

ತನ್ತಿ ಭಾರಂ. ‘‘ನಿತ್ಥರಿತುಂ ವೀರಿಯಂ ಆರಭತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ವಹನಾಕಾರಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಥೇರೋ ಸಮಾನೋತಿ ಯೋಜನಾ. ನವಹನಾಕಾರಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಅನುಜಾನಾಮೀ’’ತಿಆದಿ. ‘‘ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾಯಿತ್ವಾ ಕರೋತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಸದ್ದಸ್ಸ ನಾಮಧಾತುಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ದಿವಾ ಚ ರತ್ತೋ ಚಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಅಭಿಣ್ಹಂ ಆಸವವಡ್ಢನಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ತತ್ಥ ತತ್ಥಾತಿ ತೇಸು ತೇಸು ವಿಭಙ್ಗಕ್ಖನ್ಧಕೇಸು.

ಇತಿ ದುಕವಾರವಣ್ಣನಾಯ ಯೋಜನಾ ಸಮತ್ತಾ.

ಏಕುತ್ತರಿಕನಯೋ ತಿಕವಾರವಣ್ಣನಾ

೩೨೩. ತಿಕೇಸು ಭಗವತಿ ತಿಟ್ಠನ್ತೇ ಯಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಸಾ ಆಪತ್ತಿ ಅತ್ಥೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಸಬ್ಬತ್ಥಾತಿ ಸಬ್ಬೇಸು ಪದೇಸು. ವಿತ್ಥಾರಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ತತ್ಥಾ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ತತ್ಥಾತಿ ತಿಕೇಸು, ವಿತ್ಥಾರೋ ಏವಂ ವೇದಿತಬ್ಬೋತಿ ಯೋಜನಾ. ಲೋಹಿತುಪ್ಪಾದಾಪತ್ತೀತಿ ಅನುಲೋಮಪಾರಾಜಿಕಾಪತ್ತಿ. ‘‘ಆವುಸೋವಾದೇನಾ’’ತಿ ‘‘ಆವುಸೋ’’ತಿ ವೋಹಾರೇನ. ವೋತಿ ತುಮ್ಹೇಹಿ.

ಕಾಲೇತಿ ಪುರೇಭತ್ತಕಾಲೇ. ವಿಕಾಲೇತಿ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಕಾಲೇ. ಅವಸೇಸಂ ಆಪತ್ತಿನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ದಸವಸ್ಸೋಮ್ಹೀತಿ ಅಹಂ ದಸವಸ್ಸೋ ಅಮ್ಹಿ. ನವೋತಿ ಪಞ್ಚವಸ್ಸಅಪರಿಪುಣ್ಣೋ. ಮಜ್ಝಿಮೋತಿ ಪಞ್ಚವಸ್ಸತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾವ ದಸವಸ್ಸಅಪರಿಪುಣ್ಣೋ. ಕುಸಲಚಿತ್ತೋ ಆಪಜ್ಜತೀತಿ ಕುಸಲಚಿತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ಆಪಜ್ಜತಿ. ಅಬ್ಯಾಕತಚಿತ್ತೋತಿ ಸುಪನ್ತಸ್ಸ ಭವಙ್ಗಚಿತ್ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಯನ್ತಿ ಆಪತ್ತಿಂ. ಸಬ್ಬನ್ತಿ ಆಪತ್ತಿಂ, ಆಪಜ್ಜತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ದುಕ್ಖವೇದನಾಸಮಙ್ಗೀ ಹುತ್ವಾ ಆಪಜ್ಜತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಯನ್ತಿ ಆಪತ್ತಿಂ.

ತಯೋ ಪಟಿಕ್ಖೇಪಾತಿ ಏತ್ಥ ಪಟಿಕ್ಖೇಪಸ್ಸ ಸಾಮಿಕಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಭಗವತೋ’’ತಿ. ಕಿಲೇಸಸಲ್ಲೇಖನಕಪಟಿಪತ್ತಿಯಾತಿ ಕಿಲೇಸಂ ಸಲ್ಲಿಖತಿ ತನುಂ ಕರೋತೀತಿ ಕಿಲೇಸಸಲ್ಲೇಖನಕಾ, ಸಾಯೇವ ಪಟಿಪತ್ತಿ ಕಿಲೇಸಸಲ್ಲೇಖನಕಪಟಿಪತ್ತಿ, ತಾಯ.

ಪರಿಸಂ ಉಪಟ್ಠಾಪೇನ್ತೋ ಬಾಲೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಪರಿಸಂ ಉಪಟ್ಠಾಪೇನ್ತೋ ಪಣ್ಡಿತೋ ಚಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಅವಸೇಸಂ ಆಪತ್ತಿನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಕಾಳೇತಿ ಕಾಳಪಕ್ಖೇ. ಜುಣ್ಹೇತಿ ಜುಣ್ಹಪಕ್ಖೇ.

ಕತ್ತಿಕಪುಣ್ಣಮಾಸಿಯಾತಿ ಪಚ್ಛಿಮಕತ್ತಿಕಪುಣ್ಣಮಾಸಿಯಾ. ಕುರುನ್ದಿಯಂ ವುತ್ತನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸುವುತ್ತಕಾರಣಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಚಾತುಮಾಸ’’ನ್ತಿಆದಿ. ಹೀತಿ ಯಸ್ಮಾ, ಪರಿಯೇಸನ್ತೋ ಚ ನಿವಾಸೇನ್ತೋ ಚ ಭಿಕ್ಖೂತಿ ಯೋಜನಾ.

ವತ್ಥುನ್ತಿ ಮೇಥುನಧಮ್ಮಾದಿವತ್ಥುಂ.

ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತಿ ಏತಾಯಾತಿ ಪಟಿಚ್ಛಾದೀತಿ ಕರಣತ್ಥೋಪಿ ಯುಜ್ಜತಿ. ವಿತ್ಥಾರಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ದ್ವಾರಂ ಪಿದಹಿತ್ವಾ’’ತಿಆದಿ. ಏತದೇವಾತಿ ಪರಿಕಮ್ಮಮೇವ. ಉಭಯತ್ಥಾತಿ ಉಭಯೇಸು ಜನ್ತಾಘರಪಟಿಚ್ಛಾದಿಉದಕಪಟಿಚ್ಛಾದೀಸು. ಸಬ್ಬನ್ತಿ ಅಖಿಲಂ ಪರಿಕಮ್ಮಾದಿಂ. ನಿಯ್ಯನ್ತೀತಿ ನಿಲೀಯಿತ್ವಾ ಯನ್ತಿ. ಇಮಿನಾ ವಹನ್ತೀತಿ ಏತ್ಥ ವಹಧಾತು ಗತ್ಯತ್ಥೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಅಬ್ಭಮಹಿಕಾಧೂಮರಜರಾಹುವಿಮುತ್ತನ್ತಿ ಅಬ್ಭೇನ ಚ ಮಹಿಕಾಯ ಚ ಧೂಮೇನ ಚ ರಜೇನ ಚ ರಾಹುನಾ ಚ ವಿಮುತ್ತಂ. ತೇಸೂತಿ ಅಬ್ಭಾದೀಸು. ತಥಾತಿ ಯಥಾ ಚನ್ದಮಣ್ಡಲಂ ವಿರೋಚತಿ, ತಥಾ ಸೂರಿಯಮಣ್ಡಲಂ.

ಕರಣೀಯೇನ ಹುತ್ವಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ಕಪ್ಪೇನ್ತೋತಿ ಕರೋನ್ತೋ. ಆಗನ್ತುಕೋ ಆಪಜ್ಜತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಅನಜ್ಝಿಟ್ಠೋತಿ ಅನಜ್ಝೇಸಿತೋ ಹುತ್ವಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತಿಣವತ್ಥಾರಕಸಮಥೇ ಕಾಯೇನ ವುಟ್ಠಾತಿ ಕಾಯಸಾಮಗ್ಗಿಯಾ ದಾನತ್ತಾ.

ಆಗಾಳ್ಹಾಯ ಚೇತೇಯ್ಯಾತಿ ಆಗಾಳ್ಹಸದ್ದೋ ದಳ್ಹಪರಿಯಾಯೋತಿ ಆಹ ‘‘ದಳ್ಹಭಾವಾಯಾ’’ತಿ. ಆ ಭುಸೋ ಗಾಹಿಯತೇ ಆಗಾಳ್ಹೋ, ಗಾಳ್ಹೋ ಬಾಳ್ಹೋ ದಳ್ಹೋತಿ ಅತ್ಥತೋ ಏಕಂ. ಚೇತೇಯ್ಯಾತಿ ಪಕಪ್ಪೇಯ್ಯ. ನ ಪೂರಯತೋತಿ ನ ಪೂರಯನ್ತಸ್ಸ. ಅಲಜ್ಜೀ ಚ ಹೋತಿ ಬಾಲೋ ಚ ಅಪಕತತ್ತೋ ಚಾತಿ ಏತ್ಥ ಬಾಲಮತ್ತಅಪಕತತ್ತಮತ್ತೇನ ಕಮ್ಮಂ ನ ಕಾತಬ್ಬಂ, ಆಪತ್ತಿವಸೇನೇವ ಪನ ಕಾತಬ್ಬನ್ತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಬಾಲೋ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ಬಾಲೋ ನ ಜಾನಾತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಅಯನ್ತಿ ಬಾಲೋ. ಏತ್ತಾವತಾತಿ ಏತ್ತಕೇನ ಅಜಾನನಮತ್ತೇನ. ಬಾಲಭಾವಮೂಲಕಂ ಆಪತ್ತಿನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ದ್ವೇ ಆಪತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧೇತಿ ಪಾರಾಜಿಕಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸವಸೇನ ದ್ವೇ ಆಪತ್ತಿರಾಸಯೋ. ತೇಸನ್ತಿ ತಿಣ್ಣಂ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ, ಕಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ಕಾಯಿಕೋ ದವೋ ನಾಮಾತಿ ಕಾಯಿಕೋ ಪರಿಹಾಸೋ ನಾಮ. ಮುಖಾಲಮ್ಬರಕರಣಾದಿಭೇದೋತಿ ಮುಖೇನ ಆಲಮ್ಬರನಾಮಕತೂರಿಯಕಿಚ್ಚಸ್ಸ ಕರಣಾದಿಭೇದೋ. ದ್ವೀಹಿಪಿ ದ್ವಾರೇಹೀತಿ ಕಾಯವಚೀವಸೇನ ದ್ವೀಹಿಪಿ ದ್ವಾರೇಹಿ. ಕಾಯದ್ವಾರೇ ಪಞ್ಞತ್ತಸಿಕ್ಖಾಪದವೀತಿಕ್ಕಮೋತಿ ಕಾಯದ್ವಾರೇ ಪಞ್ಞತ್ತಸ್ಸ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗಾದಿಸಿಕ್ಖಾಪದಸ್ಸ ವೀತಿಕ್ಕಮೋ. ವಚೀದ್ವಾರೇ ಪಞ್ಞತ್ತಸಿಕ್ಖಾಪದವೀತಿಕ್ಕಮೋತಿ ವಚೀದ್ವಾರೇ ಪಞ್ಞತ್ತಸ್ಸ ದುಟ್ಠುಲ್ಲವಾಚಾದಿಸಿಕ್ಖಾಪದಸ್ಸ ವೀತಿಕ್ಕಮೋ. ಕಾಯಿಕೇನ ಉಪಘಾತಿಕೇನಾತಿ ಏತ್ಥ ಉಪಘಾತಿಕಂ ನಾಮ ಅಸಿಕ್ಖನನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಅಸಿಕ್ಖನೇನಾ’’ತಿ. ಕಸ್ಮಾ ಅಸಿಕ್ಖನಂ ಉಪಘಾತಂ ನಾಮಾತಿ ಆಹ ‘‘ಯೋ ಹೀ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ಯೋತಿ ಪುಗ್ಗಲೋ. ತನ್ತಿ ಕಾಯದ್ವಾರೇ ಪಞ್ಞತ್ತಸಿಕ್ಖಾಪದಂ. ನನ್ತಿ ಏವಮೇವ. ಹಿ ಯಸ್ಮಾ ಉಪಘಾತೇತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ವೇಜ್ಜಕಮ್ಮೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸಾಸನಉಗ್ಗಹಣಆರೋಚನಾದಿನಾ ವಾಚಸಿಕೇನ ಮಿಚ್ಛಾಜೀವೇನಾತಿ ಯೋಜನಾ.

‘‘ಮಾ ಭಣ್ಡನಂ ಕರೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ‘‘ಮಾ’’ತಿ ಪಟಿಸೇಧಸ್ಸ ‘‘ಕರೀ’’ತಿ ಪಾಠಸೇಸೇನ ಸಮ್ಬನ್ಧಿತಬ್ಬಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ನ ವೋಹರಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಏತ್ಥ ವಿಪುಬ್ಬಅವಪುಬ್ಬ-ಹರಧಾತು ಕಥನತ್ಥೋತಿ ಆಹ ‘‘ನ ಕಿಞ್ಚಿ ವತ್ತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ. ಬೀಜನಗ್ಗಾಹಾದಿಕೇತಿ ಆದಿಸದ್ದೇನ ಧಮ್ಮಜ್ಝೇಸನಾದಿಂ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ಓಕಾಸಕಮ್ಮಂ ಕಾರೇನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಓಕಾಸ’’ನ್ತಿ ಚ ‘‘ಓಕಾಸಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿ ಚ ಸದಿಸನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಓಕಾಸಂ ಕಾರೇನ್ತಸ್ಸಾ’’ತಿ. ನ ಆದಾತಬ್ಬನ್ತಿ ನ ಗಣ್ಹಿತಬ್ಬಂ. ತಮೇವತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಯತ್ಥ ಗಹೇತ್ವಾ’’ತಿಆದಿ.

ಯನ್ತಿ ವಿನಯಂ. ಸೋತಿ ಭಿಕ್ಖು. ಸೋತಿ ವಿನಯೋ. ತಸ್ಸಾತಿ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ. ಇದನ್ತಿ ಕಮ್ಮಂ. ಅಞ್ಞಂ ಪುಚ್ಛಾತಿ ಮಯಾ ಅಞ್ಞಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಪುಚ್ಛಾಹೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಇತೀತಿ ಏವಂ. ಸೋತಿ ತೀಹಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು. ಅಸ್ಸಾತಿ ತೀಹಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಸ್ಸ. ನ ಸಾಕಚ್ಛಿತಬ್ಬೋತಿ ನ ಸಹ ಕಥೇತಬ್ಬೋ.

‘‘ಲದ್ಧಿ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಇದಮಪ್ಪಹಾಯಾತಿ ಏತ್ಥ ಇದಂಸದ್ದಸ್ಸ ವಿಸಯಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಅವಿಜಹಿತ್ವಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಹಾಧಾತು ತ್ವಾಪಚ್ಚಯೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸುದ್ಧಂ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಸಬ್ಬಥಾ ಕಿಲೇಸಸುದ್ಧೋ ಖೀಣಾಸವೋವ ಗಹೇತಬ್ಬೋತಿ ಆಹ ‘‘ಖೀಣಾಸವಂ ಭಿಕ್ಖು’’ನ್ತಿ. ‘‘ಪಾತಬ್ಯಭಾವ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಪಾತಬ್ಯತನ್ತಿ ಏತ್ಥ ತಾಪಚ್ಚಯೋ ಭಾವತ್ಥೇ ಹೋತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಪಟಿಸೇವನ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಪಾತಬ್ಯಸದ್ದೋ ಯಥಾಕಾಮಪರಿಭುಞ್ಜನತ್ಥೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಗತಿವಿಸೋಧನನ್ತಿ ದುಗ್ಗತಿತೋ ಸುಗತಿಯಾ ವಿಸುಜ್ಝನಂ. ‘‘ಅಕುಸಲಾನಿ ಚೇವ ಮೂಲಾನಿ ಚಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಅಕುಸಲಸದ್ದಸ್ಸ ಚ ಮೂಲಸದ್ದಸ್ಸ ಚ ತುಲ್ಯಾಧಿಕರಣಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ತಸ್ಮಾ ಅಕುಸಲಸಙ್ಖಾತಾನಿ ಮೂಲಾನಿ ಅಕುಸಲಮೂಲಾನೀತಿ ತುಲ್ಯಾಧಿಕರಣಸಮಾಸೋ ಕಾತಬ್ಬೋ. ದುಚ್ಚರಿತಾನೀತಿ ಏತ್ಥ ದುಸದ್ದಸ್ಸ ದುಟ್ಠುವಿರೂಪತ್ಥಭಾವಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ದುಟ್ಠು ಚರಿತಾನಿ, ವಿರೂಪಾನಿ ವಾ ಚರಿತಾನೀ’’ತಿ. ವಿರೂಪಾನೀತಿ ವಿಕಾರಸಭಾವಾನಿ. ‘‘ಕರಣಭೂತೇನಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ‘‘ಕತ್ತುಭೂತೇನಾ’’ತಿ ಅತ್ಥಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ. ತತ್ಥ ತತ್ಥಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಮಿಂ ಖನ್ಧಕೇ.

ಇತಿ ತಿಕವಾರವಣ್ಣನಾಯ ಯೋಜನಾ ಸಮತ್ತಾ.

ಏಕುತ್ತರಿಕನಯೋ ಚತುಕ್ಕವಾರವಣ್ಣನಾ

೩೨೪. ಚತುಕ್ಕೇಸು ಏವಂ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋತಿ ಯೋಜನಾ. ತಿಣವತ್ಥಾರಕಸಮಥಟ್ಠಾನನ್ತಿ ತಿಣವತ್ಥಾರಕಸಮಥೇನ ಅಧಿಕರಣವೂಪಸಮಿತಟ್ಠಾನಂ. ಪರಸ್ಸ ಕಮ್ಮವಾಚಾಯಾತಿ ಪರಸ್ಸ ಕರಣಭೂತಾಯ ಕಮ್ಮವಾಚಾಯ. ತತೋತಿ ಚತುಕ್ಕತೋ. ಪರೇಸೂತಿ ಅಞ್ಞೇಸು ಚತುಕ್ಕೇಸು ಏವಮತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋತಿ ಯೋಜನಾ. ತಮೇವಾತಿ ಕಾಯದ್ವಾರಿಕಮೇವ. ಪುನ ತಮೇವಾತಿ ವಚೀದ್ವಾರಿಕಮೇವ. ಆಪಜ್ಜಿತಬ್ಬಾಪತ್ತಿಞ್ಚ ಸಹಾಗಾರಸೇಯ್ಯಾಪತ್ತಿಞ್ಚಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಜಗ್ಗನ್ತೋತಿ ಜಾಗರನ್ತೋ.

ಅಚಿತ್ತಕೋ ಆಪಜ್ಜತಿ ನಾಮಾತಿ ‘‘ಅಚಿತ್ತಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಆಪಜ್ಜತಿ ನಾಮಾ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಅಚಿತ್ತಕೋ ಹುತ್ವಾ ಆಪಜ್ಜತಿ ನಾಮಾ’’ತಿ ವಾ ಯೋಜನಾ ಕಾತಬ್ಬಾ. ಸಭಾಗನ್ತಿ ವತ್ಥುಸಭಾಗಂ. ತಞ್ಚಾತಿ ಅಞ್ಞತರಂ ತಞ್ಚ ಆಪತ್ತಿಂ. ಇತೀತಿ ಏವಂ.

ಕಮ್ಮೇನಾತಿ ಸಮನುಭಾಸನಕಮ್ಮೇನ. ಕಮ್ಮೇನ ವುಟ್ಠಾತೀತಿ ಕಮ್ಮೇನ ಏವ ವುಟ್ಠಾತಿ.

ಸೋತಿ ಗಿಹಿಪರಿಕ್ಖಾರೋ, ಆಹಟೋ ಹೋತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಅವಾಪುರಣನ್ತಿ ಕುಞ್ಚಿಕಂ. ಅನ್ತೋತಿ ಭಣ್ಡಾಗಾರಸ್ಸ ಅನ್ತೋ.

ಸಮ್ಮುಖಾ ವುಟ್ಠಾತೀತಿ ಸಮ್ಮುಖಾ ಏವ ವುಟ್ಠಾತಿ.

ಸಯಿತಾಯ ಏವ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಇದನ್ತಿ ಸಹಾಗಾರಸೇಯ್ಯಾಪತ್ತಿಂ, ಪಟಿಚ್ಚಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಏತನ್ತಿ ‘‘ಲಿಙ್ಗಪಾತುಭಾವೇನಾ’’ತಿ ವಚನಂ, ವುತ್ತನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಉಭಿನ್ನಮ್ಪೀತಿ ಭಿಕ್ಖುಭಿಕ್ಖುನೀನಮ್ಪಿ. ಲಿಙ್ಗಪಟಿಲಾಭೇನಾತಿ ಇತ್ಥಿಲಿಙ್ಗಪಟಿಲಾಭೇನ. ಪಠಮನ್ತಿ ಆದಿಕಪ್ಪಕಾಲೇ. ‘‘ಪಠಮಂ ಉಪ್ಪನ್ನವಸೇನಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಪುರೇ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಪುರಿಮನ್ತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಸೇಟ್ಠಭಾವೇನಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಪುರಭಾವೇನ ಸೇಟ್ಠಭಾವೇನ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಪುರಿಮನ್ತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಪುರಿಸಲಿಙ್ಗ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಇಮಪಚ್ಚಯಸ್ಸ ಸರೂಪಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಪುರಿಸಕುತ್ತಪುರಿಸಾಕಾರಾದೀತಿ ಆದಿಸದ್ದೇನ ಪುರಿಸನಿಮಿತ್ತಾದಯೋ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ಯಾನಿ ಛಚತ್ತಾಲೀಸ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಇಮಿನಾ ವುತ್ತನಯಾನುಸಾರೇನ ದುತಿಯಚತುಕ್ಕೇಪಿ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ತೇಹೀತಿ ತಿಂಸಾಧಿಕೇಹಿ ಸತಸಿಕ್ಖಾಪದೇಹಿ.

ಮಹಾಪದೇಸಾತಿ ವಿನಯೇ (ಮಹಾವ. ೩೦೫) ಆಗತಾ ಮಹಾಪದೇಸಾ. ಕಸ್ಮಾ ಮಹಾಪದೇಸಾ ‘‘ಸಾಮುಕ್ಕಂಸಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚನ್ತೀತಿ ಆಹ ‘‘ತೇ ಹೀ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ತೇತಿ ಚತ್ತಾರೋ ಮಹಾಪದೇಸಾ, ವುಚ್ಚನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ‘‘ಸಯ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಸಾಮುಕ್ಕಂಸಾತಿ ಏತ್ಥ ಸಂಸದ್ದಸ್ಸ ಸಯಮತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಉಕ್ಕಂಸಸದ್ದೋ ಉಕ್ಖಿಪನತ್ಥೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಠಪಿತತ್ತಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಸಯಂ ಉಕ್ಕಂಸಿತ್ವಾ ಠಪಿತಾ ಸಾಮುಕ್ಕಂಸಾತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಅಜ್ಝೋಹರಣೀಯಪರಿಭೋಗಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಬಾಹಿರಪರಿಭೋಗಂ ನಿವತ್ತೇತಿ. ಉದಕಂ ಪನಾತಿ ಕೇನಚಿ ಅಸಂಸಗ್ಗಂ ಪಸನ್ನೋದಕಂ ಪನ. ಕಾಲೇತಿ ಸಪ್ಪದಟ್ಠಕಾಲೇ. ‘‘ಪಞ್ಚ ವಾ ದಸ ವಾ ಸೀಲಾನೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಪಞ್ಚ ವಾ ದಸ ವಾ ಸೀಲಾನಿ ಉಪಾಸಕಸೀಲನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

ತತ್ಥ ಚಾತಿ ವಿಹಾರೇ ಚ. ಉಭೋಪೀತಿ ಆಗನ್ತುಕಾವಾಸಿಕವಸೇನ ಉಭೋಪಿ. ಅಸಾಧಾರಣನ್ತಿ ದ್ವೀಹಿ ಅಸಾಧಾರಣಂ. ಆಪತ್ತಿನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖುನೀಹಿಯೇವ ಸಾಧಾರಣಂ ಆಪತ್ತಿಂ. ಗಮಿಯಚತುಕ್ಕೇಪೀತಿ ಪಿಸದ್ದೋ ಆಗನ್ತುಕಚತುಕ್ಕಂ ಅಪೇಕ್ಖತಿ. ವತ್ಥುನಾನತ್ತತಾವಾತಿ ಮೇಥುನಾದಿವತ್ಥುನಾನತ್ತತಾ ಏವ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ, ಯಸ್ಮಾ ವಾ. ಸಾತಿ ಆಪತ್ತಿ. ತಥಾತಿ ಯಥಾ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗೇ, ತಥಾ ಲಸುಣಖಾದನೇತಿ ಯೋಜನಾ. ಏತ್ಥಾತಿ ವತ್ಥುನಾನತ್ತತಾದಿಚತುಕ್ಕೇ. ಚತ್ತಾರಿ ಪಾರಾಜಿಕಾನೀತಿ ಭಿಕ್ಖುಪಾತಿಮೋಕ್ಖೇ ಆಗತಾನಿ. ವಿಸುಂ ಆಪಜ್ಜನ್ತೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ಪುರಿಮಚತುಕ್ಕೇತಿ ವತ್ಥುನಾನತ್ತತಾದಿಚತುಕ್ಕೇ. ಯೋ ಪಠಮೋ ಪಞ್ಹೋತಿ ಯೋಜನಾ. ಇಧಾತಿ ವತ್ಥುಸಭಾಗತಾದಿಚತುಕ್ಕೇ. ಯೋ ಚಾತಿ ಯೋ ಚ ಪಞ್ಹೋ. ತತ್ಥಾತಿ ವತ್ಥುನಾನತ್ತತಾದಿಚತುಕ್ಕೇ. ತತಿಯಚತುತ್ಥೇಸು ಪಞ್ಹೇಸೂತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

‘‘ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಸ್ಸಾ’’ತಿ ಪದಂ ‘‘ಕತ್ತಬ್ಬ’’ಇತಿ ಪದೇ ಸಮ್ಪದಾನಂ.

ಗರುಕನ್ತಿ ಪಾರಾಜಿಕಂ. ಲಹುಕನ್ತಿ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ ವಾ ದುಕ್ಕಟಂ ವಾ.

ಅಟ್ಠನ್ನಂ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ನಿಸೀದಿತಬ್ಬತೋ ವುತ್ತಂ ‘‘ನವಮಭಿಕ್ಖುನಿತೋ’’ತಿ. ಪಚ್ಚುಟ್ಠಾನಾರಹಾತಿ ಪಟಿಮುಖಂ ಉಪಟ್ಠಾತುಂ ಅರಹಾ. ಅವಿಸೇಸೇನ ಚಾತಿ ‘‘ಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಭಿಕ್ಖುನೀ’’ತಿ ವಾ ವಿಸೇಸ, ಮಕತ್ವಾ ಸಾಮಞ್ಞೇನ ಚ. ‘‘ಆಸನಾರಹಚತುಕ್ಕಸ್ಸಾ’’ತಿ ಪದಂ ‘‘ಪಠಮಪದ’’ನ್ತಿ ಪದೇ ಅವಯವಿಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ಅಸಾಧಾರಣನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಅಸಾಧಾರಣಂ. ವಿಕಾಲೇ ಕಪ್ಪತೀತಿ ತದಹುವಿಕಾಲೇ ಕಪ್ಪತಿ. ಕಾಲಾತೀತನ್ತಿ ಕಾಲಯಾಮಸತ್ತಹಾತೀತಂ. ಯಾವಕಾಲಿಕಾದಿತ್ತಯಞ್ಚ ಅಕಪ್ಪಿಯಮಂಸಞ್ಚ ಉಗ್ಗಹಿತಕಞ್ಚ ಅಪಟಿಗ್ಗಹಿತಕಞ್ಚಾತಿ ಯೋಜನಾ.

ಗುಣಙ್ಗುಣೂಪಾಹನಞ್ಚ ಧುವನ್ಹಾನಞ್ಚ ಚಮ್ಮತ್ಥರಣಞ್ಚ ಗುಣಙ್ಗುಣೂಪಾಹನಧುವನ್ಹಾನಚಮ್ಮತ್ಥರಣಾನಿ. ಇಮಾನಿ ಚತ್ತಾರೀತಿ ಪಞ್ಚವಗ್ಗೇನ ಗಣೇನ ಉಪಸಮ್ಪದದಾನಾದೀನಿ. ಇಧಾತಿ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮೇಸು ಜನಪದೇಸು. ಇಧಾತಿ ಮಜ್ಝಿಮೇಸು. ಇದನ್ತಿ ಚತುಬ್ಬಿಧಂ ವತ್ಥು. ದೀಪೇತುಮ್ಪೀತಿ ದೀಪನಮ್ಪಿ. ತುಂಪಚ್ಚಯೋ ಹಿ ಕತ್ವತ್ಥಜೋತಕೋ. ಏಸೇವ ನಯೋ ದೀಪೇತುಂ ಪನಾತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ. ಸೇಸಂ ಅನುಞ್ಞಾತಕನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಉಭಯತ್ಥಪೀತಿ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮಮಜ್ಝಿಮವಸೇನ ಉಭಯತ್ಥಾಪಿ.

ಛನ್ದಪಾರಿಸುದ್ಧಿಅಕ್ಖಾನಂ ಏಕಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಚತ್ತಾರೋ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಚತ್ತಾರೋ ಪುಬ್ಬಕಿಚ್ಚಾತಿ ಲಿಙ್ಗವಿಪಲ್ಲಾಸೋ, ‘‘ಚತ್ತಾರಿ ಪುಬ್ಬಕಿಚ್ಚಾನೀ’’ತಿ ಹಿ ಅತ್ಥೋ. ಏವಂ ವುತ್ತಾನಿ ಇಮಾನಿ ಚತ್ತಾರೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಏವಂ ಆಗತಾ ಸಮ್ಮುತಿಯೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸಬ್ಬತ್ಥಾತಿ ಸಬ್ಬೇಸು ಚತುಕ್ಕೇಸು.

ಇತಿ ಚತುಕ್ಕವಾರವಣ್ಣನಾಯ ಯೋಜನಾ ಸಮತ್ತಾ.

ಏಕುತ್ತರಿಕನಯೋ ಪಞ್ಚಕವಾರವಣ್ಣನಾ

೩೨೫. ಪಞ್ಚಕೇಸು ‘‘ಪಞ್ಚ ಪುಗ್ಗಲಾ ನಿಯತಾ’’ತಿ ಏತಂ ಆನನ್ತರಿಯಾನಮೇವ ಗಹಣನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಪಞ್ಚ ಛೇದನ ಕಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ನಾಮ ವೇದಿತಬ್ಬಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಯಾ ವಿಕಪ್ಪನಾ ವುತ್ತಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಉಸ್ಸಙ್ಕಿತೋತಿ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಸಙ್ಕಿತೋ. ಪರಿಸಙ್ಕಿತೋತಿ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಸಙ್ಕಿತೋ. ಅಕುಪ್ಪೋ ಅರಹತ್ತಫಲಸಙ್ಖಾತೋ ಧಮ್ಮೋ ಇಮಸ್ಸಾತಿ ಅಕುಪ್ಪಧಮ್ಮೋ, ಖೀಣಾಸವೋ. ಖೀಣಾಸವೋ ಸಮಾನೋಪಿ ಉಸ್ಸಙ್ಕಿತೋ ಚೇವ ಪರಿಸಙ್ಕಿತೋ ಚಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಪರಿಹರಿತಬ್ಬಾತಿ ಅಪನೇತಬ್ಬಾ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ, ಯಸ್ಮಾ ವಾ. ಏತೇಸೂತಿ ಅಗೋಚರೇಸು. ಥೂಪಚೀವರನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಥೂಪಂ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಕತಂ ಚೀವರಂ ಥೂಪಚೀವರನ್ತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ವಮ್ಮಿಕ’’ನ್ತಿಆದಿ. ವಮ್ಮಿಕೋ ಹಿ ಥೂಪಯತಿ ಉದ್ಧಂ ಆರೋಹತೀತಿ ಥೂಪೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ನ್ಹಾನಟ್ಠಾನೇತಿ ಸಬ್ಬೇಸಂ ನ್ಹಾನಟ್ಠಾನೇ. ತಞ್ಹಿ ಉದಕೇನ ಕಾಯಂ ಅಭಿಸಿಞ್ಚತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಅಭಿಸೇಕನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಅಭಿಸೇಕೇ ಛಡ್ಡಿತಂ ಆಭಿಸೇಕಿಕಂ, ಚೀವರಂ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಛಡ್ಡಿತಚೀವರ’’ನ್ತಿ. ಭತಪಟಿಯಾಭತನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಭರಧಾತುಯಾ ಪೋಸನತ್ಥಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಧಾರಣತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಸುಸಾನಂ ನೇತ್ವಾ ಪುನ ಆನೀತಕ’’ನ್ತಿ. ತತ್ಥ ‘‘ಸುಸಾನ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಕಮ್ಮಂ ದಸ್ಸೇತಿ, ‘‘ಪುನಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಪಟಿಸದ್ದಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಇಮೇಹಿ ಪದೇಹಿ ಸುಸಾನಂ ಭತಂ ಹುತ್ವಾ ಗೇಹಂ ಪಟಿಆಭರಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಭತಪಟಿಯಾಭತನ್ತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ, ಯಕಾರೋ ಪದಸನ್ಧಿಕರೋ. ಪಾಳಿಯಂ, ಅಟ್ಠಕಥಾಯಞ್ಚ ಪೋತ್ಥಕೇಸು ‘‘ಗತಪಟಿಯಾಗತ’’ನ್ತಿ ಕಣ್ಠಜತತಿಯಕ್ಖರೇನ ಪಾಠೋ ಅತ್ಥಿ, ಸೋ ಅಸುನ್ದರೋ.

ಕಾಯೋ ಪಠಮಂ, ವಾಚಾ ದುತಿಯಂ, ಕಾಯವಾಚಾ ತತಿಯಂ, ಇದಂ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ತತಿಯೇನಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥೇವಾತಿ ಅನ್ತರಪೇಯ್ಯಾಲೇ ಏವ.

ಅದಿನ್ನನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಅಕಾರಸ್ಸ ನಕಾರಿಯಭಾವಞ್ಚ ತಪಚ್ಚಯಸ್ಸ ಕಮ್ಮವಾಚಕಭಾವಞ್ಚ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಅಞ್ಞೇನ ನ ದಿನ್ನ’’ನ್ತಿ. ತತ್ಥ ‘‘ಅಞ್ಞೇನಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ತಪಚ್ಚಯಸ್ಸ ಕಮ್ಮವಾಚಕಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತಿ, ನಕಾರೇನ ಅಕಾರಸ್ಸ ಕಾರಿಯಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಕೇನ ಕಾರಣೇನ ಅವಿದಿತನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾಮೀತಿ ಚೇತನಾಯ ಅಭಾವೇನಾ’’ತಿ. ಅವಿದಿತನ್ತಿ ಅಪಾಕಟಂ. ನಟಸಮಜ್ಜಾದಿದಾನನ್ತಿ ನಟಸಮಜ್ಜಾದೀನಂ ಸಬ್ಬೇಸಂ ದಾನಂ. ಉಸಭವಿಸ್ಸಜ್ಜನನ್ತಿ ಉಸಭಸ್ಸ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನಂ. ಇದಂ ಉಪಲಕ್ಖಣವಸೇನ ವುತ್ತಂ. ಸಬ್ಬಾಸಮ್ಪಿ ಪನ ಮನುಸ್ಸಾಮನುಸ್ಸಾನಂ ಇತ್ಥೀನಂ ಮೇಥುನರತಿವಸೇನ ಪುರಿಸಾನಂ ದಾನಮ್ಪಿ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಇತ್ಥಿದಾನನ್ತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ಯಾಸಂ ಕಾಸಞ್ಚಿ ಇತ್ಥೀನಂ ಯೇಸಂ ಕೇಸಞ್ಚಿ ಪುರಿಸಾನಂ ದಾನಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಪಟಿಭಾನಚಿತ್ತಕಮ್ಮದಾನನ್ತಿ ಮೇಥುನಸೇವನಪಟಿಭಾನಚಿತ್ತಕಮ್ಮದಾನಂ. ಲೋಕಸ್ಸಾತಿ ಲೋಕೇನ. ಕಥೇತುಕಮ್ಯತಾತಿ ಕಥೇತುಕಾಮತಾ. ‘‘ನ ಸುಪ್ಪಟಿವಿನೋದಯಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ದುಕ್ಖೇನ ಪಟಿವಿನೋದೇತಬ್ಬಾತಿ ದುಪ್ಪಟಿವಿನೋದಯಾ, ಪಟಿವಿನೋದೇತುಂ ನ ಸುಕರಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಉಪಾಯೇನಾತಿ ಯುತ್ತಿಯಾ.

ಫುಸ್ಸದೇವತ್ಥೇರೋ ಅಟ್ಠಾಸಿ ಕಿರಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಏಕಂಸನ್ತಿ ಭುಮ್ಮತ್ಥೇ ಚೇತಂ ಉಪಯೋಗವಚನಂ. ಏಕಸ್ಮಿಂ ಅಂಸೇತಿ ಹಿ ಅತ್ಥೋ. ಬುದ್ಧಾರಮ್ಮಣನ್ತಿ ಬುದ್ಧಗುಣಾರಮ್ಮಣಂ. ಮಾರೋತಿ ದೇವಪುತ್ತಮಾರೋ, ಗತೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಗೋಮಯನ್ತಿ ಗೋಮೀಳ್ಹಂ. ಜರಗ್ಗವೋತಿ ಜರಗೋಣೋ. ತಾದಿಸಮೇವಾತಿ ಗೋಮಯವಿಪ್ಪಕಿರಣಸಭಾವಮೇವ. ವಿಪ್ಪಕಾರನ್ತಿ ವಿಸೇಸಪಕಾರೇನ ಕರಣಂ. ವಙ್ಕಪಾದನ್ತಿ ಕುಟಿಲಪಾದಂ. ಪರಿಕಸನ್ತೋತಿ ಪರಿಚ್ಛೇದಂ ಕತ್ವಾ ವಿಲೇಖನ್ತೋ. ವಿಗಚ್ಛಪುರಿಸೋತಿ ವಿಕಾರಂ, ವಿರೂಪಂ ವಾ ಗತಪುರಿಸೋ. ‘‘ವಿಭಚ್ಛಪುರಿಸೋ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ವಿಸೇಸೇನ ಸೋಭಣಂ ಭಕ್ಖಪುರಿಸೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಯಮೇವ ಪಾಠೋ ಅಭಿಧಾನಾದೀಸು (ಅಭಿಧಾನಪ್ಪದೀಪಿಕಾಯಂ ೧೦೨ ಗಾಥಾಯಂ) ದಿಸ್ಸತಿ. ಸಮನ್ತಾತಿ ಕಟಅನ್ಧಕಾರವಿಹಾರಸ್ಸ ಸಮನ್ತತೋ. ಮಾರೋ ಸಿಯಾ ನು ಖೋತಿ ಯೋಜನಾ. ನ ಅಸಕ್ಖಿಂ ಇತಿ ಆಹಾತಿ ಯೋಜನಾ. ದಿಟ್ಠಪುಬ್ಬೋತಿ ಪುಬ್ಬೇ ದಿಟ್ಠೋ. ಮಹಾನುಭಾವೋತಿ ದೇವಿದ್ಧಿಯಾ ಮಹಾನುಭಾವೋ. ಇಙ್ಘಾತಿ ಉಯ್ಯೋಜನತ್ಥೇ ನಿಪಾತೋ, ಉಯ್ಯೋಜೇಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅತ್ತಭಾವನ್ತಿ ತವ ಅತ್ತಭಾವಂ. ತಾದಿಸಂ ರೂಪನ್ತಿ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಅತ್ತಭಾವಸದಿಸಂ ರೂಪಂ. ತಂಸರಿಕ್ಖಕನ್ತಿ ತೇನ ರೂಪೇನ ಸದಿಸಂ. ಪತಿರೂಪಮೇವ ಸದಿಸಟ್ಠೇನ ಪತಿರೂಪಕಂ, ನ ಏಕಂಸಸದಿಸಂ ರೂಪಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಸದಿಸರೂಪನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಕತ್ತಭಾವನ್ತಿ ಸಸ್ಸ ಏಸೋ ಸಕೋ, ಸೋಯೇವ ಅತ್ತಭಾವೋ ಸಕತ್ತಭಾವೋ, ತಂ. ಅಯನ್ತಿ ಮಾರೋ. ಕಥನ್ತಿ ಕೇನ ಕಾರಣೇನ ಭಗವಾ ನ ಸೋಭತಿ ನು ಖೋ, ಸೋಭತಿಯೇವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ತದೇವ ಸಮತ್ಥೇತುಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ಸಬ್ಬಸೋ ವೀತರಾಗದೋಸಮೋಹೋ’’ತಿ. ವಞ್ಚಿತೋಮ್ಹೀತಿ ಅಹಂ ವಞ್ಚಿತೋ ಅಮ್ಹಿ. ಕಿಂ ಅತ್ಥೀತಿ ಕಿಂ ನಾಮ ಅತ್ಥಿ, ಮಮ ವಞ್ಚನಚಿತ್ತಂ ನತ್ಥೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ದಹರಭಿಕ್ಖು ಪಟಿಲಭತೀತಿಆದಿನಾ ಸಮ್ಬನ್ಧಿತಬ್ಬಂ.

ದಹರಭಿಕ್ಖು ಅಟ್ಠಾಸೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸಙ್ಕಾರಛಡ್ಡನಿಂ ಪಚ್ಛಿನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸಙ್ಕಾರಂ ಛಡ್ಡೇತಿ ಇಮಾಯಾತಿ ಸಙ್ಕಾರಛಡ್ಡನೀ. ತಿಸ್ಸದತ್ತತ್ಥೇರೋ ನಾಮ ಪುಚ್ಛೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ನಾವಾತೋತಿ ಪೋತತೋ. ಪಞ್ಹಾಸಹಸ್ಸನ್ತಿ ಸಮಥವಿಪಸ್ಸನಾಕಮ್ಮಟ್ಠಾನೇಸು ಪುಚ್ಛಾಸಹಸ್ಸಂ. ಪುಚ್ಛೀತಿ ದಹರಂ ಪುಚ್ಛಿ. ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದೀತಿ ತಸ್ಮಿಂ ದಿವಸೇ ಕಾತಬ್ಬವತ್ತಂ ನಿಟ್ಠಪೇಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯೋನಕವಿಸಯತೋತಿ ಯೋನಕಲೋಕತೋ. ಅಟ್ಠ ಕಪ್ಪೇ ಅನುಸ್ಸರೀತಿ ಚೇತಿಯಙ್ಗಣಂ ದಿಸ್ವಾ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಪಸೀದನತೋ ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಞಾಣೇನ ಅಟ್ಠ ಕಪ್ಪೇ ಅನುಸ್ಸರಿ.

ಏಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಗತೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ದೇವತಾ ಪುಪ್ಫಹತ್ಥಾ ಅಟ್ಠಂಸೂತಿ ಮನುಸ್ಸವೇಸಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಟ್ಠಂಸು. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಕತರಗಾಮವಾಸಿಕಾತ್ಥಾ’’ತಿ. ತುಮ್ಹೇ ಕತರಸ್ಮಿಂ ಗಾಮೇ ವಸನಸೀಲಾ ಅತ್ಥ ಭವಥಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಇಧೇವಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ಠಾನೇ. ಠಿತಾಮ್ಹಾತಿ ಮಯಂ ಠಿತಾ ಅಮ್ಹಾತಿ ಯೋಜನಾ.

ಅಯಂ ಕಥಾತಿ ಅಯಂ ವಕ್ಖಮಾನಕಥಾ. ಕಿಂ ಅಮಚ್ಚಪುತ್ತೋ ಪಾಸಾದಿಕೋ ನು ಖೋತಿ ಯೋಜನಾ. ನೇತಿ ಅಮಚ್ಚಪುತ್ತಅಭಯತ್ಥೇರೇ. ಞಾತಕಾ ಅಗಮಂಸೂತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಥೇರಮಾತಾಪಿ ಪಹಿಣೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಪಿಸದ್ದೇನ ಞಾತಕೇ ಅಪೇಕ್ಖತಿ. ಪಹಿಣಾಕಾರಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಪುತ್ತೋ ಮೇ’’ತಿಆದಿ. ಅಮಚ್ಚಪುತ್ತೋ ಆರೂಳ್ಹೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಅಭಯತ್ಥೇರೋ ಆಹಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತೇನಾತಿ ಅಮಚ್ಚಪುತ್ತೇನ. ಯುಗಗ್ಗಾಹನ್ತಿ ಯುಗಸ್ಸ ಗಾಹಂ. ‘‘ಮಹಲ್ಲಕತ್ಥೇರಸ್ಸ ಸಮ್ಮಟ್ಠಟ್ಠಾನೇ ಕಚವರಂ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ’’ತಿ ವಚನಂ ಆವಿ ಕರೋನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಅತೀತತ್ತಭಾವೇ ಕಿರಾ’’ತಿಆದಿ. ಅಮಚ್ಚಪುತ್ತೋ ಛಡ್ಡೇಸೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ತನ್ತಿ ಸಮ್ಮಜ್ಜನವತ್ತಂ. ತತ್ರಾತಿ ‘‘ಸತ್ಥುಸಾಸನಂ ಕತಂ ಹೋತೀ’’ತಿವಚನೇ. ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ನಿಸೀದಿ ಕಿರಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಭಗವಾ ಪಚ್ಚಾಗಞ್ಛೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಪಾದಾನೀತಿ ಪಾದಸ್ಸ ಅಕ್ಕಮನಟ್ಠಾನಾನಿ, ಪಾದಚೇತಿಯಾನೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಥೇರೋ ನಿಸೀದೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಜಣ್ಣುಕೇಹಿ ಪತಿಟ್ಠಾಯ ‘‘ಪಾದಚೇತಿಯಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ’’ತಿ ಪಾಠಸೇಸೋ ಅಜ್ಝಾಹರಿತಬ್ಬೋ. ಮೇ ನಿಸಿನ್ನಭಾವಂ ಮೇ ಸತ್ಥಾ ಅಞ್ಞಾಸಿ ವತಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಮೇಸದ್ದೋ ಹಿ ಪುಬ್ಬಪರಾಪೇಕ್ಖೋ. ಚೋದನನ್ತಿ ದೋಸಾರೋಪನಂ. ಕಾರೇಸ್ಸಾಮೀತಿ ದಸಬಲಂ ಕಾರೇಸ್ಸಾಮಿ. ಭಗವಾ ಆಹಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಗತೋಸೀತಿ ತ್ವಂ ಗತೋ ಅಸಿ, ವಿಚರನ್ತಸ್ಸ ತುಯ್ಹಂ ನ ಪತಿರೂಪನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ತತೋತಿ ಚೋದನಕಾಲತೋ.

ಏತ್ತಕೋ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ಉಪಲಬ್ಭತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಭಾಸಪರಿಯನ್ತನ್ತಿ ವಚನಪರಿಚ್ಛೇದಂ. ಅಯನ್ತಿ ಕಥಾ. ಏತ್ತಕಂ ವಚನನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಗಯ್ಹೂಪಗನ್ತಿ ಗಹೇತಬ್ಬಭಾವಂ ಉಪಗಮನಂ, ಗಣ್ಹಿತುಂ ಖಮನೀಯನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಾನೀತಿ ದ್ವೇ ಮೂಲಾನಿ. ಪುನ ತಾನೀತಿ ಸಮುದಯಭೂತಾನಿ ಛ ಆಪತ್ತಿಸಮುಟ್ಠಾನಾನಿ. ವತ್ಥುನ್ತಿ ಮೇಥುನಾದಿವತ್ಥುಂ. ಇತಿಪೀತಿ ಪಿಸದ್ದೋ ಪಠಮನಯಂ ಅಪೇಕ್ಖತಿ. ಏತ್ಥ ಪಠಮನಯೇ ಮೂಲೇನ ಸಮುದಯಸ್ಸ ಪಾಯತೋ ಅಭೇದೋ ಹೋತಿ, ಪಚ್ಛಿಮನಯೇ ಪನ ಸಬ್ಬಥಾ ಭೇದೋ ಹೋತಿ. ತಸ್ಮಾ ಪಚ್ಛಿಮನಯೋಯೇವ ಯುತ್ತತರೋತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ‘‘ವೂಪಸಮ್ಮತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ‘‘ನಿರುಜ್ಝತೀ’’ತಿ ಪದಸ್ಸ ಸಮುಚ್ಛೇದನಿರೋಧಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ವುಟ್ಠಾನೇನಾತಿ ಪರಿವಾಸಾದಿವಿನಯಕಮ್ಮೇನ.

ತೇತ್ತಿಂಸಮೂಲಾನಂ ಸರೂಪಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ವಿವಾದಾಧಿಕರಣಸ್ಸ ದ್ವಾದಸ ಮೂಲಾನೀ’’ತಿಆದಿ. ಏಕಂ ಮೂಲನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತಾನೀತಿ ತೇತ್ತಿಂಸ ಮೂಲಾನಿ. ಪರತೋತಿ ಪರಸ್ಮಿಂ. ‘‘ಅಟ್ಠಾರಸ ಭೇದಕರವತ್ಥೂನೀ’’ತಿಆದಿನಾ ಅಧಿಕರಣಾನಂ ಸಮುಟ್ಠಾನಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಚತ್ತಾರಿ ಸಙ್ಘಕಿಚ್ಚಾನಿ ನಿಸ್ಸಾಯ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಇದನ್ತಿ ವತ್ಥು. ಸತ್ತನ್ನಂ ನಿದಾನನ್ತಿ ಸತ್ತನ್ನಂ ಆಪತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧಾನಂ ಪಞ್ಞತ್ತಿಟ್ಠಾನಸಙ್ಖಾತಂ ನಿದಾನಂ. ಏತ್ಥಾತಿ ಠಾನೇ. ಪಞ್ಞತ್ತಿಂ ನ ಜಾನಾತೀತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಅನುಪಞ್ಞತ್ತಿಂ ನ ಜಾನಾತೀ’’ತಿ ವಕ್ಖಮಾನತ್ತಾ ಪಠಮಪಞ್ಞತ್ತಿ ಗಹೇತಬ್ಬಾತಿ ಆಹ ‘‘ಪಠಮಪಞ್ಞತ್ತಿಂ ನ ಜಾನಾತೀ’’ತಿ. ಅನುಪಞ್ಞತ್ತೀತಿ ಏತ್ಥ ಅನುಸದ್ದೋ ನಉಪಚ್ಛಿನ್ನತ್ಥೋತಿ ಆಹ ‘‘ಪುನಪ್ಪುನಂ ಪಞ್ಞತ್ತಿಂ ನ ಜಾನಾತೀ’’ತಿ. ಪಚ್ಛಾತ್ಥೋಪಿ ಯುಜ್ಜತೇವ ಪಠಮಪಞ್ಞತ್ತಿತೋ ಪಚ್ಛಾ ಪಞ್ಞತ್ತತ್ತಾ. ಅನುಸನ್ಧಿವಚನಪಥನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಅನುಸನ್ಧೀನಂ ವಸೇನ ವಚನಪಥನ್ತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಕಥಾನುಸನ್ಧಿವಿನಿಚ್ಛಯಾನುಸನ್ಧಿವಸೇನ ವತ್ಥು’’ನ್ತಿ. ಞತ್ತಿಕಿಚ್ಚನ್ತಿ ಞತ್ತಿಯಾ ಕಿಚ್ಚಂ. ಇಮಿನಾ ಞತ್ತಿಯಾತಿ ಏತ್ಥ ಸಾಮ್ಯತ್ಥೇ ಸಾಮಿವಚನಂ. ಕರಧಾತುಸಮ್ಬನ್ಧೇ ಕರಣವಚನಮ್ಪಿ ಯುಜ್ಜತೇವ. ಕರಣನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಚ ಯುಪಚ್ಚಯಸ್ಸ ಕಮ್ಮತ್ಥಭಾವಞ್ಚ ದಸ್ಸೇತಿ. ನ ಕೇವಲಂ ಞತ್ತಿಕಮ್ಮೇ ಏವ ಞತ್ತಿಕಿಚ್ಚಂ ನ ಜಾನಾತಿ, ಅಥ ಖೋ ಞತ್ತಿದುತಿಯಞತ್ತಿಚತುತ್ಥಕಮ್ಮೇಸುಪಿ ನ ಜಾನಾತೀತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಞತ್ತಿದುತಿಯಞತ್ತಿಚತುತ್ಥಕಮ್ಮೇಸೂ’’ತಿಆದಿ. ಪುಬ್ಬೇ ಠಪೇತಬ್ಬಾತಿ ಞತ್ತಿ ನಾಮ ಕಮ್ಮವಾಚಾಯ ಪುಬ್ಬೇ ಠಪೇತಬ್ಬಾತಿ ನ ಜಾನಾತಿ. ಇಮಿನಾ ನಪುಬ್ಬಕುಸಲಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಪಚ್ಛಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ನಅಪರಕುಸಲಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಪಿಸದ್ದೇನ ಪಠಮನಯಂ ಅಪೇಕ್ಖತಿ. ‘‘ಕಾಲಂ ನ ಜಾನಾತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಅಕಾಲಞ್ಞೂತಿ ಪದಸ್ಸ ವಿಗ್ಗಹವಾಕ್ಯಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಕಾಲಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಅನಜ್ಝಿಟ್ಠೋ’’ತಿಆದಿ.

‘‘ಧುತಙ್ಗೇ ಆನಿಸಂಸಂ ಅಜಾನಿತ್ವಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಮನ್ದಮೋಮೂಹಾನಂ ಫಲಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಪಾಪಿಚ್ಛೋತಿ ಏತ್ಥ ಪಾಪಿಚ್ಛೋ ನಾಮ ಪಚ್ಚಯಲಾಭಸ್ಸ ಪತ್ಥನಾತಿ ಆಹ ‘‘ಪಚ್ಚಯಲಾಭಂ ಪತ್ಥಯಮಾನೋ’’ತಿ. ಕಾಯವಿವೇಕೋ ಚ ಚಿತ್ತವಿವೇಕೋ ಚ ಉಪಧಿವಿವೇಕೋ ಚ ಕಾಯಚಿತ್ತಉಪಧಿವಿವೇಕಂ, ಸಮಾಹಾರದ್ವನ್ದೋ, ಪುಬ್ಬಪದೇಸು ಉತ್ತರಪದಲೋಪೋ. ಏತಸ್ಸಾತಿ ಆರಞ್ಞಿಕಸ್ಸ. ಇಮಿನಾ ಇಮಾಯ ಅತ್ಥೋ ಇದಮತ್ಥೋ, ಸೋ ಏತಸ್ಸತ್ಥೀತಿ ಇದಮತ್ಥೀತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಞ್ಞೇವಾತಿಆದೀಸು ಏವಸದ್ದಾನಂ ಛಡ್ಡೇತಬ್ಬತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ನ ಅಞ್ಞಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಲೋಕಾಮಿಸ’’ನ್ತಿ.

ನವವಿಧನ್ತಿ ದಿವಸವಸೇನ ತಿವಿಧಂ, ತಥಾ ಕತ್ತಬ್ಬಾಕಾರವಸೇನ, ತಥಾ ಕಾರಕವಸೇನಾತಿ ನವವಿಧಂ ಉಪೋಸಥಂ.

ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತಾದಿ ಯಸ್ಮಾ ನ ಪಸಾದಂ ಸಂವತ್ತೇತಿ, ನ ಪಸಾದಾಯ ವಾ ಸಂವತ್ತತಿ, ತಸ್ಮಾ ಅಪಾಸಾದಿಕನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಅಪಾಸಾದಿಕನ್ತಿ ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತಾದಿ ಅಕುಸಲ’’ನ್ತಿ. ವೇಲಂ ಅತಿಕ್ಕಮ್ಮಾತಿ ಭೋಜನಾದಿಕಾಲಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ. ಇಮಿನಾ ಅತಿವೇಲನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಅತಿಸದ್ದಸ್ಸ ಅತಿಕ್ಕಮನತ್ಥಞ್ಚ ‘‘ಅತಿವೇಲ’’ನ್ತಿ ಪದಸ್ಸ ‘‘ವಿಹರತೋ’’ತಿ ಪದೇ ಕಿರಿಯವಿಸೇಸನಭಾವಞ್ಚ ದಸ್ಸೇತಿ. ಅಪ್ಪಂ ಕಾಲನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಅವತರಣಂ ಓತಾರೋತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಓತರಣ’’ನ್ತಿ. ಸಬ್ಬತ್ಥಾತಿ ಸಬ್ಬೇಸು ಪಞ್ಚಕೇಸು.

ಇತಿ ಪಞ್ಚಕವಾರವಣ್ಣನಾಯ ಯೋಜನಾ ಸಮತ್ತಾ.

ಏಕುತ್ತರಿಕನಯೋ ಛಕ್ಕವಾರವಣ್ಣನಾ

೩೨೬. ಛಕ್ಕೇಸು ಏವಮತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋತಿ ಯೋಜನಾ. ಇತೀತಿ ಏವಂ. ಇಮಾ ಛ ಸಾಮೀಚಿಯೋತಿ ಯೋಜನಾ. ತತ್ಥಾತಿ ಛಸು ಆಕಾರೇಸು. ಸತಿಸಮ್ಮೋಸೇನಾತಿ ಸತಿಯಾ ವಿಪ್ಪವಾಸೇನ.

ತತ್ಥಾತಿ ಚುದ್ದಸಸು ಪರಮೇಸು. ತತೋತಿ ಛಕ್ಕತೋ. ಏಕಂ ಅಪನೇತ್ವಾತಿ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಏಕಂ ಅಪನೇತ್ವಾ. ಸೇಸೇಸೂತಿ ಛಹಿ ಪರಮೇಹಿ ಸೇಸೇಸು ಅಟ್ಠಸು ಪರಮೇಸು. ಅಞ್ಞಾನಿಪಿ ಛಕ್ಕಾನೀತಿ ಪಠಮಛಕ್ಕತೋ ಅಞ್ಞಾನಿಪಿ ಅಟ್ಠ ಛಕ್ಕಾನಿ.

ಛ ಆಪತ್ತಿಯೋತಿ ತೀಣಿ ಛಕ್ಕಾನೀತಿ ‘‘ಛ ಆಪತ್ತಿಯೋ’’ತಿ ವುತ್ತಾನಿ ತೀಣಿ ಛಕ್ಕಾನೀತಿ ಯೋಜನಾ. ವುತ್ತದ್ವಯಂ ಏಕಂ ಕತ್ವಾ. ನ್ಹಾನೇತಿ ನ್ಹಾನಸಿಕ್ಖಾಪದೇ. ಛಕ್ಕದ್ವಯನ್ತಿ ಆದಾಯಸಮಾದಾಯವಸೇನ ಛಕ್ಕದ್ವಯಂ. ಸಬ್ಬತ್ಥಾತಿ ಸಬ್ಬೇಸು ಛಕ್ಕೇಸು.

ಇತಿ ಛಕ್ಕವಾರವಣ್ಣನಾಯ ಯೋಜನಾ ಸಮತ್ತಾ.

ಏಕುತ್ತರಿಕನಯೋ ಸತ್ತಕವಾರವಣ್ಣನಾ

೩೨೭. ಸತ್ತಕೇಸು ಛಸು ಸಾಮೀಚೀಸು ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತತ್ಥೇವಾತಿ ಸಮಥಕ್ಖನ್ಧಕೇ ಏವ.

ಚಮ್ಪೇಯ್ಯಕೇತಿ ಚಮ್ಪೇಯ್ಯಕ್ಖನ್ಧಕೇ. ‘‘ಅಸದ್ಧಮ್ಮಾ’’ತಿ ಪದಸ್ಸ ಭೇದನಿಸ್ಸಿತತುಲ್ಯನಿಸ್ಸಿತಸಮಾಸಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಅಸತಂ ಧಮ್ಮಾ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ‘‘ಅಸತಂ ಧಮ್ಮಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಭೇದನಿಸ್ಸಿತಸಮಾಸಂ ದಸ್ಸೇತಿ, ‘‘ಅಸನ್ತೋ ವಾ ಧಮ್ಮಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ತುಲ್ಯನಿಸ್ಸಿತಸಮಾಸಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸಬ್ಬತ್ಥಾತಿ ಸಬ್ಬೇಸು ಸತ್ತಕೇಸು. ಸೇಸಂ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವ.

ಇತಿ ಸತ್ತಕವಾರವಣ್ಣನಾಯ ಯೋಜನಾ ಸಮತ್ತಾ.

ಏಕುತ್ತರಿಕನಯೋ ಅಟ್ಠಕವಾರವಣ್ಣನಾ

೩೨೮. ಅಟ್ಠಕೇಸು ಅಟ್ಠಾನಿಸಂಸಾದೀನಂ ದೇಸನಾಕಾರದೇಸನಟ್ಠಾನಾನಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ನ ಮಯ’’ನ್ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ‘‘ನ ಮಯಂ…ಪೇ… ಕರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ದೇಸನಾಕಾರಂ ದಸ್ಸೇತಿ, ‘‘ಕೋಸಮ್ಬಕಕ್ಖನ್ಧಕೇ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ದೇಸನಟ್ಠಾನಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ತಮ್ಪೀತಿ ದುತಿಯಅಟ್ಠಕಮ್ಪಿ.

ತೇರಸಕೇ ವುತ್ತಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಕುಲಾನಿ ದೂಸೇತೀತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ದೂಸೇತೀ’’ತಿ ಕಿರಿಯಾಪದಸ್ಸ ಕರಣಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಪುಪ್ಫೇನ ವಾ’’ತಿಆದಿ. ಇಮೇಹಿ ಅಟ್ಠಹಿ ದೂಸೇತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ‘‘ಲಾಭೇನಾ’’ತಿಆದಿನಾ ‘‘ಅಟ್ಠಹಿ ಅಸದ್ಧಮ್ಮೇಹೀ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಅಸದ್ಧಮ್ಮಸರೂಪಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸಾರಾಗೋತಿ ಸಂರಾಗೋ, ಭುಸಂ ರಜ್ಜನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಟಿವಿರೋಧೋತಿ ದೋಸೋ. ಸೋ ಹಿ ಯಸ್ಮಾ ಅಲಾಭಾದೀಸು ಪಟಿವಿರುಜ್ಝತಿ, ತಸ್ಮಾ ಪಟಿವಿರೋಧೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಪಾಳಿಯನ್ತಿ ವಿನಯಪಾಳಿಯಂ.

ಪಾಣನ್ತಿಆದಿಕಾ ದ್ವೇ ಗಾಥಾಯೋ ದ್ವಾದಸಕ್ಖರೇನ ಬನ್ಧಿತಾ. ಪಠಮಗಾಥಾಯ ತತಿಯಪಾದೇ ಚರಿಯಸದ್ದೇನ ಯುತ್ತತ್ತಾ ಏಕಕ್ಖರೋ ಅಧಿಕೋ. ಅಯಂ ಪನೇತ್ಥ ಯೋಜನಾ – ಪಾಣಂ ನ ಹನೇ ನ ಘಾತೇಯ್ಯ, ಆದಿನ್ನಞ್ಚ ನ ಆದಿಯೇ ನ ಗಣ್ಹೇಯ್ಯ, ಮುಸಾ ವಿತಥವಚನಂ ನ ಭಾಸೇ ನ ಕಥೇಯ್ಯ, ಮಜ್ಜಪೋ ಮಜ್ಜಪಾನಂ ನ ಚ ಸಿಯಾ, ಅಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಾ ಮೇಥುನಾ ವಿರಮೇಯ್ಯ, ರತ್ತಿಂ ವಿಕಾಲಭೋಜನಂ ನ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯ.

ಮಾಲಂ ನ ಧಾರೇ ನ ಧಾರೇಯ್ಯ, ಗನ್ಧಞ್ಚ ನ ಆಚರೇ, ಸನ್ಥತೇ ಮಞ್ಚೇ ಚ ಛಮಾಯಞ್ಚ ಸಯೇಥ. ಏತಞ್ಹಿ ಉಪೋಸಥಂ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕಂ ಉಪೋಸಥಂ ಇತಿ ದುಕ್ಖನ್ತಗುನಾ ಬುದ್ಧೇನ ಪಕಾಸಿತನ್ತಿ ಆಹು ಪಣ್ಡಿತಾತಿ.

ಸಙ್ಘಭೇದಕೇತಿ ಸಙ್ಘಭೇದಕಕ್ಖನ್ಧಕೇ. ತಾಸಂಯೇವಾತಿ ಭಿಕ್ಖುನೀನಮೇವ. ‘‘ಉಪಾಸಿಕಾ ಅಟ್ಠ ವರಾನಿ ಯಾಚತೀ’’ತಿ ಏವಂ ಸಾಮಞ್ಞವಚನಸ್ಸಾಪಿ ಅತ್ಥಪಕರಣಾದಿನಾ ವಿಸೇಸವಿಸಯೋ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ವಿಸಾಖಾ’’ತಿ. ಸಾ ಹಿ ವಿವಿಧಾ ಪುತ್ತನತ್ತುಸಙ್ಖಾತಾ ಸಾಖಾ ಏತಿಸ್ಸಾತ್ಥೀತಿ ವಿಸಾಖಾತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಸಬ್ಬತ್ಥಾತಿ ಸಬ್ಬೇಸು ಅಟ್ಠಕೇಸು. ಸೇಸಂ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವ.

ಇತಿ ಅಟ್ಠಕವಾರವಣ್ಣನಾಯ ಯೋಜನಾ ಸಮತ್ತಾ.

ಏಕುತ್ತರಿಕನಯೋ ನವಕವಾರವಣ್ಣನಾ

೩೨೯. ನವಕೇಸು ಅಚರೀತಿಆದೀನೀತಿ ಆದಿಸದ್ದೇನ ‘‘ಚರತಿ, ಚರಿಸ್ಸತೀ’’ತಿಆದೀನಿ (ದೀ. ನಿ. ೩.೩೪೦; ಅಟ್ಠ. ನಿ. ೯.೨೯-೩೦) ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ತಂ ಕುತೇತ್ಥ ಲಬ್ಭಾತಿ ಏತ್ಥ ತನ್ತಿ ಅನತ್ಥಚರಣಂ, ಕೋಪಕರಣಂ ವಾ. ಕುತೋತಿ ಕೇನ ಕಾರಣೇನ. ಏತ್ಥಾತಿ ಏತಸ್ಮಿಂ ಅನತ್ಥಚರಕಪುಗ್ಗಲೇ. ಲಬ್ಭಾತಿ ಲದ್ಧಾ, ಸಕ್ಕಾ ಲದ್ಧುಂ ನ ಲಬ್ಭಾ ಏವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ನವನ್ನಂ ವಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಕಾರಣಾತಿ ಯೋಜನಾ. ತಣ್ಹನ್ತಿ ದ್ವೀಸು ಏಸನತಣ್ಹಾಏಸಿತತಣ್ಹಾಸು ಏಸನತಣ್ಹಂ. ಪಟಿಚ್ಚಾತಿ ಆರಬ್ಭ. ಪರಿಯೇಸನಾತಿ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಏಸನಾ. ಲಾಭೋತಿ ರೂಪಾದಿಆರಮ್ಮಣಲಾಭೋ. ವಿನಿಚ್ಛಯೋತಿ ಞಾಣತಣ್ಹಾದಿಟ್ಠಿವಿತಕ್ಕವಸೇನ ಚತುಬ್ಬಿಧೋ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ. ಚತುಬ್ಬಿಧೋ ಹಿ ಧಮ್ಮೋ ‘‘ಏತ್ತಕಂ ಮಯ್ಹಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿಆದಿನಾ ವಿನಿಚ್ಛಿನತಿ ಅನೇನಾತಿ ವಿನಿಚ್ಛಯೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಛನ್ದರಾಗೋತಿ ಬಲವರಾಗೋ. ಅಜ್ಝೋಸಾನನ್ತಿ ‘‘ಅಹಂ ಮಮ’’ನ್ತಿ ಬಲವಸನ್ನಿಟ್ಠಾನಂ, ಪರಿಗ್ಗಹೋತಿ ತಣ್ಹಾದಿಟ್ಠಿವಸೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಗಹಣಂ. ಮಚ್ಛರಿಯನ್ತಿ ಪರೇಸಂ ಸಾಧಾರಣಭಾವಸ್ಸ ಅಸಹನತಾ. ಆರಕ್ಖಾತಿ ದ್ವಾರಪಿದಹನಮಞ್ಜೂಸಗೋಪನಾದಿವಸೇನ ಆಭುಸೋ ರಕ್ಖನಂ. ಆರಕ್ಖಾಧಿಕರಣನ್ತಿ ಆರಕ್ಖಕಾರಣಾ, ಹೇತ್ವತ್ಥೇ ಚೇತಂ ಪಚ್ಚತ್ತವಚನಂ. ದಣ್ಡಾದಾನಾದೀಸು ಪರನಿಸೇಧನತ್ಥಂ ದಣ್ಡಸ್ಸ ಆದಾನಂ ದಣ್ಡಾದಾನಂ. ತಥಾ ಏಕತೋಧಾರಾದಿನೋ ಸತ್ಥಸ್ಸ ಆದಾನಂ ಸತ್ಥಾದಾನಂ. ಕಲಹೋತಿ ಕಾಯಕಲಹೋಪಿ ವಾಚಾಕಲಹೋಪಿ. ವಿಗ್ಗಹೋತಿ ವಿರುದ್ಧವಸೇನ ಗಹಣಂ. ವಿವಾದೋತಿ ವಿರುದ್ಧವಸೇನ ವದನಂ. ‘‘ತುವಂ ತುವ’’ನ್ತಿ ಅನಾದರವಸೇನ ವದನಂ ತುವಂತುವಂ ವಾದೋ, ಪೇಸುಞ್ಞವಸೇನ ವದನಂ ಪೇಸುಞ್ಞವಾದೋ, ಮುಸಾವಸೇನ ವದನಂ ಮುಸಾವಾದೋ, ದಣ್ಡಾದಾನಞ್ಚ ಸತ್ಥಾದಾನಞ್ಚ ಕಲಹೋ ಚ ವಿಗ್ಗಹೋ ಚ ವಿವಾದೋ ಚ ತುವಂತುವಂವಾದೋ ಚ ಪೇಸುಞ್ಞವಾದೋ ಚ ಮುಸಾವಾದೋ ಚ ದಣ್ಡಾದಾನ…ಪೇ… ಮುಸಾವಾದಾ. ಮುಸಾವಾದಾತಿ ಏತ್ಥ ವಾದಸದ್ದೋ ‘‘ತುವಂ ತುವ’’ನ್ತಿ ಚ ‘‘ಪೇಸುಞ್ಞ’’ನ್ತಿ ಚ ಏತ್ಥಾಪಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬೋ. ‘‘ಅಹಂ ಸೇಯ್ಯೋಹಮಸ್ಮೀ’’ತಿ ಪವತ್ತಮಾನಾದಯೋತಿ ಯೋಜನಾ. ಅಧಿಟ್ಠಿತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ನ ವಿಕಪ್ಪೇತಬ್ಬಾನೀತಿ ಅಧಿಟ್ಠಾನವಿಕಪ್ಪನಂ ಏಕತೋ ನ ಕಾತಬ್ಬಂ, ಅಧಿಟ್ಠಿತೇ ನ ವಿಕಪ್ಪೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಪರಿಣತಂ ಲಾಭಂ ಪರಿಣಾಮೇತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ಏತೇಸಂಯೇವ ದಾನಾನನ್ತಿ ಏತೇಸಂಯೇವ ಅಧಮ್ಮಿಕಾನಂ ದಾನಾನಂ. ಸಙ್ಘಸ್ಸ ನಿನ್ನನ್ತಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ನತಂ, ನಾಮಿತಂ ವಾ ಲಾಭನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸಙ್ಘಸ್ಸ ನಮತಿ, ನಾಮಿಯತೀತಿ ವಾ ನಿನ್ನಂ. ತೇಸಂಯೇವಾತಿ ತೇಸಂಯೇವ ತಿಣ್ಣಂ ಧಮ್ಮಿಕದಾನಾನಂ. ತಯೋ ತಯೋ ದಾನಪಟಿಗ್ಗಹಪರಿಭೋಗೇ ಸಮ್ಪಿಣ್ಡೇತ್ವಾ ನವಕೋ ಗಹೇತಬ್ಬೋ. ತತ್ಥೇವಾತಿ ಸಮಥಕ್ಖನ್ಧಕೇ ಏವ. ಓವಾದವಗ್ಗಸ್ಸಾತಿ ಭಿಕ್ಖುನೋವಾದವಗ್ಗಸ್ಸ. ತತ್ಥೇವಾತಿ ಓವಾದವಗ್ಗಸ್ಸ ಪಠಮಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ಏವ. ಸಬ್ಬತ್ಥಾತಿ ಸಬ್ಬೇಸು ನವಕೇಸು.

ಇತಿ ನವಕವಾರವಣ್ಣನಾಯ ಯೋಜನಾ ಸಮತ್ತಾ.

ಏಕುತ್ತರಿಕನಯೋ ದಸಕವಾರವಣ್ಣನಾ

೩೩೦. ದಸಕೇಸು ಅಟ್ಠಾನೇ ವಾ ಪನಾತಿ ಅಕಾರಣೇ ವಾ ಪನ. ತತ್ಥಾತಿ ನವಕೇಸು. ‘‘ನತ್ಥಿ ದಿನ್ನನ್ತಿಆದಿವಸೇನಾ’’ತಿ ಆದಿಸದ್ದೇನ ‘‘ನತ್ಥಿ ಯಿಟ್ಠಂ ನತ್ಥಿ ಹುತ’’ನ್ತಿಆದಯೋ (ಧ. ಸ. ೧೨೨೧; ಮ. ನಿ. ೯೪.೨೨೫; ೩.೯೧, ೧೧೬; ಸಂ. ನಿ. ೩.೨೧೦; ಅ. ನಿ. ೧೦.೧೭೬) ನವ ನತ್ಥಿಕಾ ಸಙ್ಗಹೇತಬ್ಬಾ. ‘‘ಸಸ್ಸತೋ ಲೋಕೋತಿ ಆದಿವಸೇನಾ’’ತಿಆದಿಸದ್ದೇನ (ದೀ. ನಿ. ೧.೩೧; ಮ. ನಿ. ೧.೨೬೯) ‘‘ಅಸಸ್ಸತೋ ಲೋಕೋ’’ತಿಆದಯೋ (ಮ. ನಿ. ೧.೨೬೯) ನವ ಅನ್ತಗ್ಗಾಹಿಕೇ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ವಿಪರೀತಾ ಸಮ್ಮತ್ತಾತಿ ದಸಹಿ ಮಿಚ್ಛತ್ತೇಹಿ ವಿಪರೀತಾ ದಸ ಸಮ್ಮತ್ತಾ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ ಸಮ್ಮಾವಾಚಾ ಸಮ್ಮಾಕಮ್ಮನ್ತೋ ಸಮ್ಮಾಆಜೀವೋ ಸಮ್ಮಾವಾಯಾಮೋ ಸಮ್ಮಾಸತಿ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ ಸಮ್ಮಾಞಾಣಂ ಸಮ್ಮಾವಿಮುತ್ತೀತಿ.

ದಸ ಆದೀನವಾ ನಿದ್ದಿಟ್ಠಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಉನ್ದೂರಕ್ಖಾಯಿತನ್ತಿ ಮೂಸಿಕೇನ ಖಾದಿತಂ. ಏತ್ಥ ಹಿ ಖೇಧಾತು ಖಾದನತ್ಥೋ ಹೋತಿ. ಅಗ್ಗಿದಡ್ಢನ್ತಿ ಅಗ್ಗಿನಾ ದಡ್ಢಂ. ಏತೇಸೂತಿ ಏತೇಸು ದಸಸು ಪಂಸುಕೂಲೇಸು. ಉದಕಸಾಟಿಕಂ ವಾ ಸಂಕಚ್ಚಿಕಂ ವಾತಿ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಉದಕಸಾಟಿಕಂ ವಾ ಸಂಕಚ್ಚಿಕಂ ವಾ. ಏತ್ಥ ವಾಸದ್ದೋ ಅನಿಯಮವಿಕಪ್ಪತ್ಥೋ.

ಪಣ್ಣಸನ್ಥಾರೋ ತಿಣಸನ್ಥಾರೇನ ಸಙ್ಗಹಿತೋ. ಸಬ್ಬತ್ಥಾತಿ ಸಬ್ಬೇಸು ದಸಕೇಸು.

ಇತಿ ದಸಕವಾರವಣ್ಣನಾಯ ಯೋಜನಾ ಸಮತ್ತಾ.

ಏಕುತ್ತರಿಕನಯೋ ಏಕಾದಸಕವಾರವಣ್ಣನಾ

೩೩೧. ಏಕಾದಸಕೇಸು ತಿಣಪಾದುಕಾತಿ ಮುಞ್ಜಪಬ್ಬಜೇಹಿ ಅವಸೇಸಾ ತಿಣಮಯಪಾದುಕಾ. ಕಟ್ಠಪಾದುಕಸಙ್ಗಹಮೇವಾತಿ ಕಟ್ಠಪಾದುಕೇ ಸಙ್ಗಹಂ ಏವ. ತಮ್ಬಲೋಹಮಯೇನ ವಾ ದಾರುಮಯೇನ ವಾತಿ ವಾಸದ್ದೋ ಅನಿಯಮವಿಕಪ್ಪತ್ಥೋ. ‘‘ನಸಿ ಅನಿಮಿತ್ತಾ’’ತಿಆದಯೋ ಭಿಕ್ಖುನಿಕ್ಖನ್ಧಕೇ (ಚೂಳವ. ೪೨೩) ನಿದ್ದಿಟ್ಠಾ. ತೇ ಸಬ್ಬೇತಿ ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಗಣ್ಠಿಕವಿಧಾ. ನಗ್ಗೇನಾತಿ ಅಚೇಲಕೇನ. ತೇ ಸಬ್ಬೇತಿ ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಅವನ್ದಿಯಪುಗ್ಗಲಾ. ಪುಬ್ಬೇತಿ ದಸಕೇ. ಕಮ್ಮವಗ್ಗೇತಿ ಅವಸಾನೇ ಕಮ್ಮವಗ್ಗೇ.

ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಯಂ ನ ನಿಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಏತಂ ನ ನಿಗತಂ ಅಟ್ಠಾನಂ ಅನವಕಾಸೋತಿ ಯೋಜನಾ. ಏವಞ್ಹಿ ಸತಿ ಯಂಸದ್ದೋ ಕಿರಿಯಾಪರಾಮಸನೋ ಹೋತಿ, ಅಥ ವಾ ಯಂ ಯೇನ ಕಾರಣೇನ ನ ನಿಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಏತಂ ಕಾರಣಂ ಅಟ್ಠಾನನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಅನಧಿಗತಂ ಸಮಾಧಿನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಸದ್ಧಮ್ಮಾಸ್ಸಾತಿ ಸದ್ಧಮ್ಮಾ ಅಸ್ಸ. ಅಸ್ಸ ಅಕ್ಕೋಸಕಪರಿಭಾಸಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಸದ್ಧಮ್ಮಾ ನ ವೋದಾಯನ್ತಿ ನ ಪರಿಯೋದಪೇನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ರೋಗಾತಙ್ಕನ್ತಿ ರೋಗಸಙ್ಖಾತಂ ಆತಙ್ಕಂ. ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜತೀತಿ ನಿರಯಮ್ಹಿ ಉಪಪಜ್ಜತಿ. ‘‘ಉಪಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಉಪಇತಿ ಕಮ್ಮಪ್ಪವಚನೀಯಉಪಸಗ್ಗೇನ ಯುತ್ತತ್ತಾ ‘‘ನಿರಯ’’ನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಭುಮ್ಮತ್ಥೇ ಉಪಯೋಗವಚನಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಏತ್ಥ ಏತಸ್ಮಿಂ ಅಙ್ಗುತ್ತರಪಾಳಿಯಂ (ಅ. ನಿ. ೧೧.೬).

ಆಸೇವಿತಾಯಾತಿ ಏತ್ಥ ಆತ್ಯೂಪಸಗ್ಗೋ ಆದಿಕಮ್ಮತ್ಥೋತಿ ಆಹ ‘‘ಆದಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸೇವಿತಾಯಾ’’ತಿ. ‘‘ನಿಪ್ಫಾದಿತಾಯಾ’’ತಿಇಮಿನಾ ಭಾವಿತಾಯಾತಿ ಏತ್ಥ ಭೂಸದ್ದೋ ಸತ್ತತ್ಥೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ, ‘‘ವಡ್ಢಿತಾಯಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ವಡ್ಢನತ್ಥೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಬಹುಲೀಕತಾಯಾತಿ ಏತ್ಥ ಬಹುಲಂ ನಾಮ ಅತ್ಥತೋ ಪುನಪ್ಪುನನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಪುನಪ್ಪುನಂ ಕತಾಯಾ’’ತಿ. ಸುಯುತ್ತಯಾನಸದಿಸಾಯಾತಿ ಸುಟ್ಠು ಯುತ್ತೇನ ಯಾನೇನ ಸದಿಸಾಯ. ಇಮಿನಾ ಯಾನೀಕತಾಯಾತಿ ಏತ್ಥ ನ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಯಾನಂ ವಿಯ ಕತಂ ಹೋತಿ, ಅಥ ಖೋ ಇಚ್ಛಿತಿಚ್ಛಿತಕ್ಖಣೇ ಆರೋಹನೀಯತ್ತಾ ಸುಯುತ್ತಯಾನಂ ವಿಯ ಕತಂ ಹೋತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಯಥಾ ಕರಿಯಮಾನೇ ಪತಿಟ್ಠಾ ಹೋತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ವತ್ಥುಕತಾಯಾತಿ ಏತ್ಥ ವತ್ಥುಸದ್ದೋ ಪತಿಟ್ಠತ್ಥೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ವಸತಿ ಪತಿಟ್ಠಹತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ವತ್ಥೂತಿ ವಚನತ್ಥೋ ಕಾತಬ್ಬೋ. ಅನುಟ್ಠಿತಾಯಾತಿ ಏತ್ಥ ಅನುಸದ್ದೋ ನಉಪಚ್ಛಿನ್ನತ್ಥೋ, ಠಾಧಾತು ಉಪ್ಪಜ್ಜನತ್ಥೋತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಅನು ಅನು ಪವತ್ತಿತಾಯಾ’’ತಿ. ‘‘ಸಮನ್ತತೋ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಪರಿಚಿತಾಯಾತಿ ಏತ್ಥ ಪರಿಸದ್ದೋ ಸಮನ್ತತ್ಥೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಅಭಿವಡ್ಢಿತಾಯಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಚಿಧಾತು ವಡ್ಢನತ್ಥೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸಮಾರದ್ಧಾಯಾತಿ ಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಆರಾಧಿತಾಯ. ರಾಧಧಾತು ಹಿ ಸಾಧನತ್ಥೋ ಹೋತಿ. ‘‘ವಸೀಭಾವಂ ಉಪನೀತಾಯಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ತದತ್ಥಂ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ನ ಪಾಪಕಂ ಸುಪಿನಂ ಪಸ್ಸತೀ’’ತಿ ವಚನಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಪತ್ತಿನಯಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಭದ್ರಕಂ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ. ವುದ್ಧಿಕಾರಣಭೂತನ್ತಿ ವುದ್ಧಿಯಾ ಕಾರಣಭೂತಂ ಸುಪಿನನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ದೇವತಾ ರಕ್ಖನ್ತೀತಿ ಏತ್ಥ ಸಾಮಞ್ಞತೋ ವುತ್ತೇಪಿ ಆರಕ್ಖದೇವತಾಯೇವ ಗಹೇತಬ್ಬಾತಿ ಆಹ ‘‘ಆರಕ್ಖದೇವತಾ’’ತಿ. ಆರಕ್ಖದೇವತಾ ನಾಮ ಭುಮ್ಮದೇವಾದಯೋ. ಖಿಪ್ಪನ್ತಿ ಭಾವನಪುಂಸಕಂ. ಇಮಿನಾ ತುವಟಂ ಚಿತ್ತನ್ತಿ ಏತ್ಥ ತುವಟಸದ್ದೋ ಖಿಪ್ಪಪರಿಯಾಯೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಉತ್ತರಿಮಪ್ಪಟಿವಿಜ್ಝನ್ತೋತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಉತ್ತರಿ’’ನ್ತಿ ಪದಸ್ಸ ಅವಧಿಪೇಕ್ಖತ್ತಾ ತಸ್ಸ ಅವಧಿ ಚ ಉತ್ತರಿಸದ್ದಸ್ಸ ಇಧ ಅರಹತ್ತವಾಚಕಭಾವಞ್ಚ ವಿಧಧಾತುಯಾ ಸಚ್ಛಿಕರಣತ್ಥಞ್ಚ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಮೇತ್ತಾಝಾನತೋ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ‘‘ಮೇತ್ತಾಝಾನತೋ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಅವಧಿಂ ದಸ್ಸೇತಿ, ‘‘ಅರಹತ್ತ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ‘‘ಉತ್ತರಿ’’ನ್ತಿ ಪದಸ್ಸ ಸರೂಪತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ, ‘‘ಅಸಚ್ಛಿಕರೋನ್ತೋ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ವಿಧಧಾತುಯಾ ಸಚ್ಛಿಕರಣತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸಬ್ಬತ್ಥಾತಿ ಸಬ್ಬೇಸು ಏಕಾದಸಕೇಸು.

ಇತಿ ಏಕಾದಸಕವಾರವಣ್ಣನಾಪರಿಯೋಸಾನಾಯ

ಏಕುತ್ತರಿಕವಣ್ಣನಾಯ

ಯೋಜನಾ ಸಮತ್ತಾ.